II OSK 768/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-01-11
Skład orzekający: Roman Hauser, Jerzy Siegień, Marta Laskowska - Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozbudowa samowolnie wybudowanej hali produkcyjnej, która rozpoczęła się przed 1 stycznia 1995 r., a była kontynuowana po tej dacie, podlega przepisom ustawy Prawo budowlane z 1994 r., czy też przepisom ustawy Prawo budowlane z 1974 r.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że samo stwierdzenie wykonywania jakichkolwiek robót po 1 stycznia 1995 r. w samowolnie wybudowanym przed tą datą obiekcie budowlanym nie przesądza o obowiązku zastosowania art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. Kluczowe jest ustalenie, czy roboty te doprowadziły do zmiany tożsamości obiektu. Jeśli tożsamość obiektu nie została zmieniona, do robót budowlanych wykonanych po 1 stycznia 1995 r. należy oceniać odrębnie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, a do obiektu wybudowanego przed tą datą stosuje się przepisy dotychczasowe (z 1974 r.), chyba że rozbudowa zmieniła tożsamość obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki hali produkcyjnej wybudowanej w warunkach samowoli budowlanej. Pierwotna budowa miała miejsce w 1992 r., jednak obiekt był następnie rozbudowywany po wejściu w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r. Organy nadzoru budowlanego i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że zastosowanie mają przepisy nowej ustawy, co skutkowało nakazem rozbiórki. Skarżący kwestionował zastosowanie przepisów z 1994 r., argumentując, że budowa zakończyła się przed 1995 r. i powinny mieć zastosowanie przepisy ustawy z 1974 r.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu oraz zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. i zasądził od WINB na rzecz D. Ż. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak Protokolant sekretarz sądowy Aleksandra Tokarczyk po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 grudnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 735/15 w sprawie ze skargi D. Ż. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki hali produkcyjnej oznaczonej numerem "[...]" 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. na rzecz D. Ż. 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 735/15 oddalił skargę D. Ż. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki hali produkcyjnej oznaczonej numerem "[...]".
Przedmiotowy wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] nakazał D. Ż. w trybie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.), dalej: "ustawa z 1974 r.", wykonanie określonych w tej decyzji robót w obiekcie przedmiotowej hali produkcyjnej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją z dnia [...] października 2012 r., nr [...] uchylił powyższą decyzję organu pierwszej instancji i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Organ odwoławczy wskazał, że za niesporne uznać należy okoliczności wskazujące na samowolną budowę przedmiotowej hali, niemniej jednak organ pierwszej instancji powinien wyjaśnić, czy roboty budowlane przy budowie hali zakończyły się przed wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, czy też po wejściu w życie obecnie obowiązującej ustawy, hala podlegała dalszym, również nielegalnym, robotom budowlanym. Jeśli tak, to do zwalczania skutków samowoli budowlanej właściwe będą przepisy obecnie obowiązującej ustawy prawo budowlane.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta W. ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że samowolna budowa obiektu miała miejsce pierwotnie w 1992 r., jednakże po tej dacie i już po wejściu w życie obecnej ustawy Prawo budowlane, obiekt - bez legalizacji w pierwotnym kształcie, podlegał dalszej rozbudowie. Wobec powyższego organ uznał, że do usuwania skutków popełnionej samowoli budowlanej zastosowanie znajdzie obecnie obowiązująca ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Tak więc postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. PINB nakazał właścicielowi obiektu przedłożenie określonych dokumentów celem legalizacji przedmiotowej samowoli. Wyznaczony na dzień 30 czerwca 2014 r. termin wykonania obowiązku upłynął jednak bezskutecznie.
W związku z powyższym PINB dla miasta W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], nakazał D. Ż. rozbiórkę hali produkcyjnej oznaczonej nr "[...]".
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł D. Ż. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] kwietnia 2015 r.
Organ podniósł, że okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje realizacja przedmiotowej hali w warunkach samowoli budowlanej, co zostało wykazane w toku postępowania i uznane za pewną okoliczność przez organ odwoławczy w wydanej wcześniej decyzji kasacyjnej z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Jak zauważył organ odwoławczy ww. decyzja jest ostateczna i prawomocna, zatem okoliczności z niej wynikające nie podlegały ponownemu dowodzeniu w ramach dalszego postępowania organu pierwszej instancji zakończonego zaskarżoną decyzją. Za bezzasadne uznał zatem organ zarzuty odwołania w części wskazującej na legalny charakter budowy hali w pierwotnym kształcie (na rok 1992), z powołaniem się na decyzję z dnia [...] września 1988 r., wydaną w sprawie zgody na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na zakład betoniarski, skoro już w decyzji organu drugiej instancji nr [...] jednoznacznie wskazano, że przedmiotowa zgoda dotyczyła innego budynku na przedmiotowej nieruchomości (budynku stodoły).
Następnie organ odwoławczy, powołując się na szczegółowy w tej mierze materiał dowodowy, stwierdził, że organ pierwszej instancji w sposób precyzyjny wykazał, iż po wzniesieniu hali w 1992 r., hala ta była następnie poddana dalszym robotom budowlanym, po roku 1994, w wyniku czego uległa ona rozbudowie o dodatkowe części - od strony południowej o część o wymiarach 21,50 m x 9,90 m, a od strony wschodniej o wymiarach 3,90 m x 3,40 m. Jak zauważył organ do powyższego ustalenia posłużyły dowody w postaci: zeznań świadka J. B., przesłuchania strony H. S., dokumentów urzędowych: szkicu polowego nieruchomości nr [...] z września 1997 r. z zasobu Powiatowego Biura Geodezji i Katastru w Ś., wyrysu z mapy ewidencyjnej z zasobu Powiatowego Biura Geodezji i Katastru w Ś., protokołu oględzin z dnia [...] lipca 2003 r., przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że skoro obiekt budowlany wybudowany w warunkach samowoli budowlanej, pierwotnie w roku 1992, podlegał dalszej rozbudowie już po wejściu w życie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, to do usuwania skutków samowoli zastosowanie powinna znaleźć obecna ustawa. Organ powołał się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. nie zgodził się zatem z prezentowanym przez odwołującego się poglądem, że skutki popełnionej samowoli budowlanej trzeba oceniać odrębnie dla części zrealizowanej pod rządami uprzedniego prawa budowlanego, a odrębnie - dla wykonanych już po 1 stycznia 1995 r., skoro zgodnie z przywołanym poglądem judykatury, stosowanie w takim przypadku art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego jest wyłączone. W ocenie organu oznacza to, że całość wykonanej samowoli budowlanej podlega ocenie według aktualnych przepisów prawa budowlanego. Nie ma przy tym znaczenia, czy prace budowlane trwały w sposób ciągły, czy też z przerwami. Istotne jest to, że końcowy efekt samowolnie wykonywanych robót budowlanych - podlegający ocenie organów nadzoru budowlanego, kształtował się etapami w czasie obowiązywania dwóch ustaw, a zakończył się pod rządami ustawy obecnej i na podstawie jej unormowań usuwane są skutki samowoli budowlanej. Za słuszne uznał zatem organ odwoławczy zobowiązanie strony do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych na podstawie art. 48 ust. 2 i następnych ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. A następnie wobec nieprzedłużenia przez stronę wskazanej dokumentacji, a w szczególności projektu budowlanego, obowiązkiem organu pierwszej instancji było orzeczenie o nakazie rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu w oparciu o art. 48 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. wniósł D. Ż.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 18 grudnia 2015 r. oddalił skargę uznając, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że organy obu instancji trafnie zastosowały wobec inwestora najpierw przepis art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, a następnie ustęp 4 tego artykułu, to znaczy słusznie nakazały rozbiórkę spornego obiektu budowlanego. W ocenie Sądu stosowanie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, było uprawnione, a pogląd, że należało (przynajmniej do części obiektu) stosować ustawę z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, nie ma uzasadnienia. Sąd zwrócił przy tym uwagę na pogląd wyrażony już przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 20/13, że: "Jeżeli obiekt budowlany wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę przed datą 1 stycznia 1995 r., zostanie następnie przebudowany po tej dacie, także bez wymaganego pozwolenia, to nie ma do niego zastosowania przepis art. 103 ust. 2 p.b., (...) gdyż nie ma tu tożsamości obiektów budowlanych.". Pogląd ten Sąd rozpoznający sprawę w pełni podzielił i wskazał, że z przepisu art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wynika, iż wyjątek dotyczący wyłączenia stosowania przepisów tej ustawy po dniu 1 stycznia 1995 r. odnosi się tylko do przepisu art. 48, i to tylko wówczas, gdy przed 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona lub gdy w stosunku do obiektu wszczęto postępowanie administracyjne.
W świetle zgromadzonego w aktach administracyjnych materiału dowodowego Sąd zgodził się z ustaleniami organów nadzoru budowlanego, że sporny obiekt wybudowany w warunkach samowoli budowlanej przed dniem 1 stycznia 1995 r. podlegał po tej dacie dalszym działaniom inwestora, w tym rozbudowie. Jak zauważył Sąd, również skarżący nie kwestionuje, że po dniu 1 stycznia 1995 r. prowadzono w stosunku do spornego obiektu roboty budowlane takie jak jego przebudowa, a więc niewątpliwie proces budowlany nie zakończył się przed dniem 1 stycznia 1995 r. Nie było więc podstaw, by na mocy art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane zastosować w kontrolowanym postępowaniu przepisy ustawy z 1974 r.
Sąd pierwszej instancji za błędne uznał również twierdzenie skarżącego, że organ dysponował dokumentami, które pozwalały na przeprowadzenie legalizacji spornego obiektu budowlanego. Sąd zauważył, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżący na mocy postanowienia organu pierwszej instancji był zobligowany do przedłożenia m.in. projektu budowlanego. Takiego dokumentu skarżący jednak nie przedłożył. Tymczasem szczegółowe wymagania, jakie powinien spełniać projekt budowlany jednoznacznie określa art. 34 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, co oznacza, że roli tego dokumentu wbrew twierdzeniom skarżącego nie mogą spełniać inne dokumenty, choćby zalegały w aktach sprawy, takie jak oceny techniczne czy ekspertyzy biegłych.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez organy art. 28 K.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania i uznanie H. S. za stronę tegoż postępowania, Sąd stwierdził, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu H. S., choćby w znaczeniu czysto formalnym, posiadał w postępowaniu interes prawny wynikający z faktu dopuszczenia go przez organ do udziału w postępowaniu.
Za bezzasadny uznał także Sąd zarzut naruszenia art. 110 K.p.a. i pominięcie faktu pozostawania w obrocie prawnym decyzji Naczelnika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta i Gminy w S. z dnia [...] września 1988 r., nr [...]. Zdaniem Sądu ww. decyzja dotyczy udzielenia pozwolenia na budowę obejmującą zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego na warsztat betoniarski (adaptacja pomieszczenia). Tak więc Sąd wskazał, że nie można uznać, iż decyzja ta oznacza, że inwestor (ściśle: jego poprzednicy prawni) legitymował się pozwoleniem na budowę spornej hali produkcyjnej. Sąd zaakceptował zatem w pełni ustalenia dowodowe poczynione przez organ pierwszej instancji (s. 2-4 decyzji organu pierwszej instancji) w zakresie tego, czego dotyczyła opisana decyzja, a czym jest obiekt określany jako hala produkcyjna nr "[...]". A zatem zdaniem Sądu organy zasadnie przeprowadziły postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane 1994 r.
Sąd pierwszej instancji zauważył także, że nie stanowi naruszenia prawa mającego istotny wpływ na wynik sprawy wskazanie przez [...]WINB, że pewne kwestie w postępowaniu nie były konieczne do ponownego wyjaśniania, bo ustalono je już w decyzji tego organu z dnia [...] października 2012 r., nr [...]. Jak wskazał Sąd faktem jest, że decyzja ta jest ostateczna, jednak z racji tego, że miała charakter kasacyjny (art. 138 § 2 K.p.a.), nie może być uznawana za źródło praw czy obowiązków stron postępowania. Za zbyt daleko idące uznał jednak Sąd zarzuty skarżącego wobec organu wskazujące, że powołanie się na tą decyzję było naruszeniem prawa. Sąd zauważył, że lektura decyzji organu pierwszej instancji, którą utrzymano w mocy zaskarżoną decyzją, jasno pokazuje, że organ ten dokonał wyczerpujących i pełnych ustaleń stanu faktycznego sprawy w oparciu o rzetelnie zgromadzony materiał dowodowy, a nie poprzestał na powołaniu się na decyzję [...]WINB z dnia [...] października 2012 r.
Wobec powyższego Sąd nie podzielił też zarzutu, że organy nadzoru budowlanego naruszyły art. 8 K.p.a., podejmując postępowanie w stosunku do skarżącego, który legitymował się pozwoleniem na budowę. Pogląd ten Sąd uznał za nieuprawniony, albowiem skarżący jest stroną postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej, a więc to skarżący (względnie jego poprzednicy prawni) uchybił przepisom prawa administracyjnego materialnego. Jest przy tym zrozumiałe, że organy nadzoru budowlanego mogły wszcząć postępowanie w sprawie samowoli budowlanej dopiero, gdy powzięły wiadomość o dokonanym delikcie. Gdyby strona skarżąca wybudowała obiekt budowlany zgodnie z prawem (po uzyskaniu pozwolenia na budowę), nie istniałaby konieczność interwencji organu nadzoru budowlanego. Przy czym trzeba powiedzieć, że ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane 1994 r. nie przewiduje "przedawnienia" samowoli budowlanej, a więc jej sprawca do chwili jej legalizacji lub orzeczenia nakazu rozbiórki musi się liczyć z tym, że będzie "cieszył się" zainteresowaniem organów nadzoru budowlanego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył D. Ż. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na naruszeniu wynikającej z zasady demokratycznego państwa prawnego zasady ochrony praw nabytych poprzez nakazanie rozbiorki obiektu, co do którego strona legitymowała się decyzją pozwolenia na budowę – decyzja z dnia [...] września 1988 r., znak [...], na podstawie której poprzednicy prawni skarżącego otrzymali pozwolenia na budowę hali produkcyjnej, i w której to decyzji wskazano sposób korzystania zgodny z przeznaczeniem tej hali produkcyjnej;
b) art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na niedziałaniu na podstawie właściwego prawa materialnego i orzekanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.) podczas gdy, sporna nieruchomość położona na działce [...] przy ul. O. [...] w S. została wybudowana przed 1995 r. i w konsekwencji tego zastosowanie ma ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 z póżn. zm.);
c) art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wybudowanie hali produkcyjnej nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę, podczas gdy w aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] września 1988 r., znak [...], w treści której zawarto pozwolenie na budowę inwestycji, tj. hali produkcyjnej typu M., a także wskazano na zmianę sposobu użytkowania;
d) art. 28 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na dowolnym przyjęciu, że prace wykonane przez skarżacego na nieruchomości położonej w S. przy ul. O. [...] wymagały pozwolenia na budowę, w sytuacji gdy sąd nie ustalił nawet rzeczywistego charakteru prac oraz stanu nieruchomości sprzed ich dokonania;
e) art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 i art. 48 ust. 2 i 3 i art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane pooprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że zasadne było orzeczenie nakazu rozbiórki co do nieruchomości położonej na działce gruntu nr [...] w S., tj. rozbiórki hali produkcyjnej oznaczonej nr [...], podczas gdy postępowanie powinno być prowadzone w przedmiocie legalności wybudowania tego budynku, a także legalności jego użytkowania;
f) art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że konieczne jest ujednolicenie, z punktu widzenia legalności, skutków samowoli budowlanej "ciągłej" trwającej od czasu sprzed 1 stycznia 1995 r. do lat po tej dacie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie budynek wybudowano przed 1 stycznia 1995 r., a zatem nie było możliwe orzeczenie rozbiórki tego budynku, zwłaszcza na podstawie art. 48 ww. ustawy;
g) art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że budynek został rozbudowany co uzasadniało zastosowanie trybu orzekania o rozbiórce budynku, podczas gdy zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie zbadały zakresu i charakteru ewentualnych prac dotyczących budynku, a w konsekwencji nie badały w ogóle, czy istnieje możliwość zastosowania innych trybów przewidzianych w ustawie w art. 50;
h) art. 34 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "projekt budowlany" i uznanie, że dokument zgromadzony w aktach sprawy zatytułowany "Ocena stanu technicznego obiektów zakładu kamieniarskiego" nie może pełnić roli projektu budowlanego, podczas gdy dokument ten w pełni odpowiada wymogom stawianym przepisami art. 34 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy, mimo iż w jego tytule nie zawiera się sformułowanie "projekt budowlany";
i) art. 34 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia "projekt budowlany" i uznanie, że dokument zgromadzony w aktach sprawy zatytułowany "Ocena stanu technicznego obiektów zakładu kamieniarskiego" nie może pełnić roli projektu budowlanego, podczas gdy o możliwości zakwalifikowania dokumentu jako projektu budowlanego przesądza jego treść, a nie nazwa;
j) art. 34 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że dokument zgromadzony w aktach sprawy zatytułowany "Ocena stanu technicznego obiektów zakładu kamieniarskiego" nie może pełnić roli projektu budowlanego, podczas gdy dokument ten w pełni odpowiada wymogom stawianym przez przepisy art. 34 ust. 1, 2 i 3 ww. ustawy;
k) art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy nie dają podstawy do ewentualnej legalizacji, podczas gdy dokumenty te dają podstawę do legalizacji ewentualnej samowoli budowlanej - skarżący jest właścicielem nieruchomości, a zatem posiada tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, budynek hali produkcyjnej nie narusza warunków technicznych, wymogów prawa budowlanego, nie zagraża życiu, zdrowiu, środowisku, osobom trzecim, nie powoduje immisji i uciążliwości wychodzących poza teren nieruchomości, posiada ocenę techniczną budynków posadowionych na działce nr [...] w S., która to ocena techniczna potwierdza prawidłowość wykonania robót na przedmiotowej nieruchomości i ich zgodność z obowiązującym prawem i standardami;
l) art. 103 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez niewłaściwe zastosowanie i niedziałanie na podstawie właściwego prawa materialnego i orzekanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, podczas gdy sporna nieruchomość położona na działce [...] przy ul. O. [...] została wybudowana przed 1995 r. i w konsekwencji tego zastosowanie ma ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane;
2) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
a) art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", w związku z art. 110 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez sąd administracyjny naruszenia prawa przez organ drugiej instancji polegającego na uznaniu, że skoro okoliczność realizacji przedmiotowej hali w warunkach samowoli budowlanej została bezspornie wskazana w toku postępowania i uznana za pewną przez organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] października 2012 r., nr [...], to okoliczności z niej wynikające nie podlegały ponownemu dowodzeniu w ramach obecnie prowadzonego postępowania, a poza tym organ nie poprzestał na samym powołaniu decyzji tylko dokonał wyczerpujących i pełnych ustaleń stanu faktycznego, podczas gdy przepis ten nie daje podstaw do przyjęcia, że stanowisko wyrażone przez organ w jednej konkretnej sprawie, wiąże ten organ także w innych sprawach, jak również nie można uznać, że w przedmiotowej sprawie organ dokonał wyczerpujących i pełnych ustaleń stanu faktycznego sprawy;
b) art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez sąd administracyjny naruszenia prawa przez organ drugiej instancji polegającego na uznaniu, że decyzja kasatoryjna organu drugiej instancji ma charakter wiążący dla organu pierwszej instancji ponownie rozpoznającego sprawę w zakresie okoliczności faktycznych z niej wynikających, podczas gdy przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, organ odwoławczy może jedynie udzielić wskazówek co do zakresu postępowania dowodowego w pierwszej instancji, ale nie może natomiast ingerować w rozstrzygnięcie sprawy przez ten organ;
c) art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 6 K.p.a. przejawiające się tym, że sąd administracyjny nie dostrzegł, że organy administracji nie działały na podstawie właściwego prawa materialnego i orzekały na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, podczas gdy okoliczności faktyczne sprawy wskazują, że sporna nieruchomość położona na działce [...] przy ul. O. [...] w S. została wybudowana przed 1995 r. i w konsekwencji tego zastosowanie ma ustawa z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane;
d) art. 3 w zw. z art. 33 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez uznanie skarżącego za stronę postępowania administracyjnego prowadzonego w przedmiocie samowoli budowlanej, podczas gdy skarżący legitymował się ostateczną decyzją pozwolenia na budowę - decyzją z dnia [...] września 1988 r., znak [...], na podstawie której poprzednicy prawni skarżącego byli uprawnieni do budowy hali produkcyjnej, i w której to decyzji wskazano sposób korzystania zgodny z przeznaczeniem tej hali produkcyjnej, a skoro legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę spornej nieruchomości, to nie mogło być w stosunku do niego prowadzone postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej, ponieważ posiadanie pozwolenia na budowę wyklucza samowolę budowlaną;
e) art. 3 w zw. z art. 33 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania i w konsekwencji uznanie, że H. S. jest stroną w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy nie ma on interesu prawnego uprawniającego do nadania mu przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, nie znajduje się on w obszarze oddziaływania nieruchomości należącej do skarżącego, nieruchomość skarżącego nie zagraża jego prawom czy bezpieczeństwu H. S., ani w żadnym innym stopniu nie narusza jego praw, dlatego nie ma on możliwości żądania konkretyzacji norm prawa materialnego i udzielenia mu ochrony, a w konsekwencji nie może być stroną przedmiotowego postępowania;
f) art. 3 w zw. z art. 33 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez uznanie, że H. S. jest stroną przedmiotowego postępowania przez sam fakt brania udziału w postępowaniu przed organami administracji i niekwestionowanie przez organy administracji statutu jego osoby jako strony dają podstawę do uznania, że posiada on interes prawny w postępowaniu, podczas gdy zarówno organy administracji, jak i sąd pierwszej instancji zaniechały dokonania merytorycznych ustaleń pozwalających na uznanie H. S. za stronę postępowania;
g) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 4 K.p.a. polegające na tym, że sąd administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 2, mimo że decyzje organów zostały skierowane do osoby niebędącej stroną w sprawie;
h) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez uznanie, że nawet mimo wybudowania hali produkcyjnej w 1992 r., z uwagi na dokonywane przeróbki należy uznać, że budynek wybudowano w 1993 r., podczas gdy sam organ uznał, że halę wybudowano w 1992 r., co wyklucza uznanie odmienne, że jej wybudowanie nastąpiło po 1995 r., tym bardziej, że dokonywane przez Skarżącego przeróbki polegające na robotach mieszczących się w ramach bieżącej konserwacji w 2012 r. nie mogą wpływać na ustalenie daty wybudowania budynku innej niż 1992 r.;
i) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu, w jakim znajdował się budynek hali produkcyjnej przed dokonywaniem przez skarżącego robót budowlanych oraz nieustaleniem charakteru tych robót;
j) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 K.p.a. poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia 8 września 1988 r., która dotyczyła właśnie hali produkcyjnej, a nie jak przyjmuje sąd administracyjny, zupełnie innego budynku, tj. stodoły;
k) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 K.p.a. poprzez całkowite pominięcie zarówno przez organy rozpoznające sprawę, jak i sąd administracyjny dokumentacji fotograficznej sporządzonej przez skarżącego, z której wynika jednoznacznie, że sporna nieruchomość powstała już przed 1995 r., co w konsekwencji dowodzi, że w przedmiotowej sprawie nie zostały uwzględnione wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy i niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, a co z kolei prowadzi do wniosku, że rozstrzygnięcia organów i sądu administracyjnego opierają się na niepełnym materiale dowodowym, a taki stan rzeczy uzasadnia ich uchylenie w całości;
l) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 K.p.a. przejawiające się w tym, że sąd administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organy materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, zwłaszcza w zakresie niewyjaśnienia stanu, w jakim znajdował się budynek hali produkcyjnej przed dokonywaniem przez skarżącego robót budowlanych;
m) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i całkowite pominięcie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, m.in. oświadczenia o przysługiwaniu prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, dokumentacji zdjęciowej, zaświadczenia o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, a które to dokumenty dają podstawę do legalizacji ewentualnej samowoli budowlanej (skarżący jest właścicielem nieruchomości, a zatem posiada tytuł do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, budynek hali produkcyjnej nie narusza warunków technicznych, wymogów prawa budowlanego, nie zagraża życiu, zdrowiu, środowisku, osobom trzecim, nie powoduje immisji i uciążliwości wychodzących poza teren nieruchomości, posiada ocenę techniczną budynków posadowionych na działce nr [...] w S., która to ocena techniczna potwierdza prawidłowość wykonania robót na przedmiotowej nieruchomości i ich zgodność z obowiązującym prawem i standardami);
n) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności wydanej decyzji przez sąd administracyjny i uznanie, że hala produkcyjna częściowo powstała przed dniem 1 stycznia 1995 r., a częściowo po tej dacie, podczas gdy cała hala produkcyjna powstała przed tą datą;
o) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i przyjęcie, że budowa spornej nieruchomości nie została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. i samowola budowlana była ciągiem pewnych zdarzeń na przestrzeni lat, tj. przed 1995 r. i po tej dacie, podczas gdy z okoliczności sprawy nie wynika, aby wykonane przez poprzedników skarżącego roboty miały charakter ciągły i trwały nieprzerwanie do czasu rozpoczęcia prac, które prowadził skarżący po uzyskaniu tytułu do nieruchomości, co w efekcie doprowadziło do uznania przez sąd rozpoznający sprawę, że doszło do kontynuacji samowoli budowlanej (ciągu samowoli) rozpoczętej przed 1 stycznia 1995 r., co stoi w sprzeczności z regułami wynikającymi z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a., a co w konsekwencji doprowadziło do zastosowania w powyższym zakresie niewłaściwego prawa materialnego;
p) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i uznanie, że konieczne jest ujednolicenie, z punktu widzenia legalności, skutków samowoli budowlanej “ciągłej" trwającej od czasu sprzed 1 stycznia 1995 r. do lat po tej dacie, podczas gdy w przedmiotowej sprawie budynek wybudowano przed 1 stycznia 1995 r. i zrobiono to w oparciu o ostateczną decyzję organu administracji, a zatem nie było możliwe orzeczenie rozbiórki tego budynku;
q) art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i naruszenie zasady zaufania obywateli do organów administracji publicznej w stosunku do skarżącego, który mimo, iż posiadał ostateczną decyzję administracyjną z dnia [...] września 1988 r., nr [...], w której udzielono pozwolenia na budowę i zmianę sposobu użytkowania co było zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, został uznany za stronę postępowania w przedmiocie samowoli budowlanej;
r) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia orzeczenia w sposób nieodpowiadający wymogom określonym w ustawie, co w efekcie uniemożliwia dokonanie merytorycznego odniesienia się do tej kwestii, tj. nieodniesienie się przez sąd administracyjny w treści uzasadnienia wyroku do dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a to dokumentacji fotograficznej załączonej przez skarżącego, która potwierdza wybudowanie kompleksu budynków na nieruchomości należącej wówczas do poporzedników prawnych skarżącego, w tym także wybudowanie budynku hali produkcyjnej jeszcze przed rokiem 1995 r.
W oparciu o powyższe zarzuty D. Ż. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. Zasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i przyjęcie, że budowa spornej nieruchomości nie została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., a dokonana samowola budowlana była "ciągiem pewnych zdarzeń" dokonanym na przestrzeni lat, tj. przed 1995 r. i po tej dacie. Tymczasem jak trafnie podniesiono w skardze kasacyjnej z okoliczności sprawy nie wynika, aby wykonane przez skarżącego roboty miały charakter ciągły i trwały nieprzerwanie, co w efekcie doprowadziło do uznania przez sąd rozpoznający sprawę, że doszło do kontynuacji samowoli budowlanej rozpoczętej przed 1 stycznia 1995 r.
Sąd pierwszej instancji oddalając skargę odwołał się do stanowiska wyrażonego w wyroku NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06. W uzasadnieniu powołanego wyroku NSA wskazał, że z ustaleń dokonanych przez organ orzekający w sprawie wynika, iż skarżąca zgłosiła zamiar wykonania robót budowlanych w zakresie remontu altany w związku z jej częściowym zawaleniem. Postępowanie w sprawie dokonanego zgłoszenia zostało następnie umorzone jako bezprzedmiotowe wobec stwierdzenia, że skarżąca wykonała roboty polegające na budowie budynku murowanego o pow. zabudowy ok. 50 m2 bez wymaganego pozwolenia na budowę. W powyższym stanie faktycznym nie mamy zatem do czynienia z jakąkolwiek przebudową, rozbudową albo nadbudową, ale z wybudowaniem nowego budynku murowanego w miejsce istniejącej altany. W wyniku wykonania robót budowlanych powstał nowy obiekt, a zatem nie był tu spełniony warunek zachowania tożsamości obiektów budowlanych, na co wskazał w powyższym wyroku NSA, jako jednej z przesłanek przesądzających o możliwości zastosowania przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r.
W powyższym wyroku nie przesądzono zatem, jak to błędnie przyjęły organy orzekające i Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku, że sam fakt stwierdzenia wykonywania jakichkolwiek robót po 1 stycznia 1995 r. w samowolnie wybudowanym przed tą datą obiekcie budowlanym przesądza o obowiązku zastosowania art. 48 obowiązującego Prawa budowlanego.
W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji ustalił w oparciu o zebrany materiał dowodowy, że już po wejściu w życie obecnej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, obiekt - bez legalizacji w pierwotnym kształcie, podlegał dalszym robotom budowlanym. Ustalono, że po wzniesieniu hali w 1992 r., hala ta była następnie poddana dalszym robotom budowlanym po roku 1994, w wyniku czego uległa ona rozbudowie o dodatkowe części - od strony południowej o część o wymiarach 21,50 m x 9,90 m, a od strony wschodniej o wymiarach 3,90 m x 3,40 m. Nie dokonano jednak oceny ww. robót budowlanych pod kontem wystąpienia przesłanki zachowania tożsamości budynku, w którym zostały one wykonane, co jest niezbędnym warunkiem możliwości zastosowania do tych robót art. 48 Prawa budowlanego.
Ustawodawca zdając sobie sprawę z rygoryzmu art. 48 Prawa budowlanego, rygoryzm ten w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego złagodził wobec pewnej grupy inwestorów - sprawców samowoli budowlanej, którzy zakończyli budowę. Kryterium "zakończenie budowy" jest terminem nieostrym i budzącym wątpliwości interpretacyjne. Należy przyjąć, że przez to pojęcie należy rozumieć doprowadzenie budowy do takiego stadium, w którym w przypadku legalnej budowy obowiązuje zawiadomienie o jej zakończeniu lub wystąpienie z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na jej użytkowanie. W połączeniu z terminem budowa, zdefiniowanym w przepisie art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, przez "zakończenie budowy" należałoby rozumieć doprowadzenie budowy do końca, czyli wykonanie obiektu budowlanego w określonym miejscu albo zakończenie odbudowy, rozbudowy i nadbudowy takiego obiektu. Powyższe rozumienie zakończenia budowy nie daje zatem podstaw aby przyjąć, że w przypadku zakończenia wykonania obiektu budowlanego w określonym miejscu, a następnie dokonania w nim po kilku latach użytkowania rozbudowy, nadbudowy albo remontu lub przebudowy, w rozumieniu art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, mamy do czynienia z kontynuacją samowoli budowlanej rozpoczętej przed 1 stycznia 1995 r. Takiej wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego nie sposób uzasadnić nie tylko na gruncie wykładni językowej tego przepisu, ale także wykładni systemowej i funkcjonalnej. W przypadku zatem zakończenia budowy obiektu budowlanego przed dniem 1 stycznia 1995 r. stosuje się do niego przepisy dotychczasowe, bez względu na to czy po tej dacie w tym obiekcie były wykonywane roboty budowlane. Jedynie wtedy, gdy prowadzone w nim roboty budowlane doprowadzą do zmiany tożsamości obiektu, do tego obiektu i tych robót będą miały zastosowanie przepisy ustawy - Prawo budowlane z 1994 r., tak jak to trafnie zaznaczono w wyroku NSA z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 782/06. W przypadku natomiast wykonania w takim obiekcie robót budowlanych polegających na jego rozbudowie nie zmieniającej tożsamości budynku, oceny zgodności z prawem tych robót należy dokonać odrębnie na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.
Nieporozumieniem jest twierdzenie przez Sąd pierwszej instancji, że gdyby zgodzić się ze skarżącym, iż do części obiektu budowlanego należało stosować ustawę z 1974 r., a do innej części ustawę z 1994 r., mogłoby dojść do paradoksalnej sytuacji, że legalizację uzyskałaby na przykład rozbudowa budynku (późniejsza), ale nie uzyskałoby jej samo wybudowanie obiektu (wcześniejsze). Stwierdzenie braku podstaw do legalizacji obiektu budowlanego, którego budowę zakończono przed 1 stycznia 1995 r. przesądza co do zasady również o braku podstaw do doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych polegających na przebudowie albo rozbudowie wykonanych po tej dacie, chyba że np. rozbudowa obiektu po 1 stycznia 1995 r. doprowadziła do zrealizowania części obiektu mającej samodzielny charakter i mogącej samodzielnie funkcjonować zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zarówno art. 48 jak i art. 51 Prawa budowlanego przewidują możliwość legalizacji albo rozbiórki części obiektu budowlanego. Nie dochodzi więc zatem w takim przypadku do, jak to określił Sąd pierwszej instancji " rozczłonkowania samowoli budowlanej". Wykładni art. 48, 51 i 103 ust. 2 Prawa budowlanego nie można dokonywać w oderwaniu od znaczenia pojęcia budowa i roboty budowlane, określonego w definicji zawartej w art. 3 pkt 6 i 7 Prawa budowlanego. Nie można także zdefiniowanych ustawowo pojęć budowy, rozbudowy, nadbudowy czy też przebudowy obiektu budowlanego sprowadzać do, jak to stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku "pojedynczych robót budowlanych", czy też do nie występującego w ustawie - Prawo budowlane pojęcia "ciągu samowoli budowlanych".
Dokonując wykładni art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego należy także mieć na uwadze, że Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 31 stycznia 1996 r. (K. 9/95) uznał za niezgodne z Konstytucją RP przepisy art. 103 ust. 1 i 2 w zw. z art. 48 Prawa budowlanego, w części, w jakiej nakazywały one wydanie we wszczętej sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego powstałego w wyniku samowoli budowlanej w przypadku, gdy budowa została rozpoczęta i nie zakończona przed 1 stycznia 1995 r., a obiekt znajduje się na terenie przewidzianym w planie zagospodarowania przestrzennego pod tego rodzaju zabudowę, a nie spowoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia bądź też niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W wyniku tego orzeczenia ustawą z dnia 5 lipca 1996 r. znowelizowano ust. 2 art. 103 nadając mu nowe brzmienie. Zgodnie z nim w przypadku obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem wszczęto postępowanie administracyjne, należy stosować przepisy dotychczasowe, a więc przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że wprawdzie u podstaw wprowadzenia art. 103 Prawa budowlanego leży konieczność zapewnienia przestrzegania prawa, zapobiegania samowoli budowlanej, jednak konieczność ta nie uzasadnia tak poważnej ingerencji w zasadę zaufania obywateli dla państwa, z jaką mamy do czynienia w sytuacji stosowania zasady bezpośredniego działania ustawy do wszczętych postępowań administracyjnych. Trybunał Konstytucyjny nie doszukał się takich zasad i przepisów konstytucyjnych, których ochrona mogłaby usprawiedliwić osłabienie zaufania obywateli do państwa wywołane wejściem w życie przepisów art. 103 ustawy z 1994 r. w brzmieniu, w jakim zostały one uznane za niezgodne z Konstytucją. Nie znajduje zatem uzasadnienia ingerencja w zasadę zaufania obywateli dla państwa, z jaką mamy do czynienia w sytuacji stosowania w drodze wykładni rozszerzającej zasady bezpośredniego działania ustawy do budowy zakończonej przed 1 stycznia 1995 r., co do której ustawodawca w art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego zagwarantował stosowanie przepisów dotychczasowych.
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien zatem jednoznacznie ustalić nie tylko datę, ale i szczegółowy zakres prowadzonych po 1 stycznia 1995 r. robót budowlanych dotyczących spornej hali produkcyjnej, a także wpływ tych robót na zachowanie albo zmianę tożsamości obiektu budowlanego. Dopiero prawidłowe wyjaśnienie stanu faktycznego, co do legalności realizacji hali produkcyjnej oraz zakresu i terminu wykonania robót budowlanych, pozwoli na zastosowanie właściwego prawa materialnego zgodnie z postanowieniami zawartymi w przepisie intertemporalnym, jakim jest art. 103 ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego. Z uwagi na powyższe przedwczesna jest ocena podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
Nie jest natomiast uzasadniony zarzut naruszenia art. 3 w zw. z art. 33 § 1 P.p.s.a. i art. 28 K.p.a. poprzez nieustalenie stron postępowania i w konsekwencji uznanie, że H. S. jest stroną w przedmiotowym postępowaniu, podczas gdy nie ma on interesu prawnego uprawniającego do nadania mu przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. H. S. jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości, na którą niewątpliwie oddziałuje obiekt, którego dotyczy przedmiotowe postępowanie. Przesądza o tym bowiem sposób użytkowania tego obiektu jako hali produkcyjnej, powodującej uciążliwości dla terenów sąsiednich. Prawidłowo zatem organy uznały, że H. S. jest stroną tego postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.
Uwzględniając powyższe wywody i uznając, że istota sprawy w zakresie objętym postępowaniem kasacyjnym jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 i 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki hali produkcyjnej. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło