III SA/Gd 1016/17

WyrokWSA w Gdańsku2018-01-11

Skład orzekający: Felicja Kajut, Alina Dominiak, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej świadczenie rodzicielskie na jedno dziecko przysługuje również świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad innym dzieckiem, w świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązujących przed i po nowelizacji z dnia 7 lipca 2017 r.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją z dnia 7 lipca 2017 r., wykluczał możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i świadczenia rodzicielskiego, nawet jeśli świadczenia te dotyczyły opieki nad różnymi dziećmi. Sąd oparł się na celu przepisu, jakim jest zapobieganie kumulacji świadczeń o podobnym charakterze i celu, a także na zasadzie równości wobec prawa, wskazując, że pobieranie dwóch świadczeń przez opiekuna jednego dziecka stawiałoby go w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do osób pracujących.
Stan faktyczny
Skarżąca, matka dwójki dzieci, z których jedno legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad synem. W tym samym czasie pobierała świadczenie rodzicielskie przyznane na córkę. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na przepis o zbiegu uprawnień, który w ich ocenie wykluczał możliwość pobierania obu świadczeń. Po zmianie przepisów, która doprecyzowała możliwość kumulacji świadczeń, organy nadal odmawiały przyznania świadczenia, utrzymując swoje stanowisko.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. P. O. (dalej zwana "skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 sierpnia 2017 r. nr [...] o odmowie przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem A. O. Z akt sprawy wynikają następujące istotne okoliczności faktyczne i prawne. P. O. jest matką dwójki: dzieci A. O. (ur. 2013r.) i K. O. (ur. 2016 r.). Syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po urodzeniu córki skarżąca wystąpiła w 2016 r. o przyznanie jej świadczenie rodzicielskiego. Ostateczną decyzją z dnia 6 lutego 2017r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, Burmistrz C. przyznał skarżącej świadczenie rodzicielskie na K. O. w kwocie 1000 zł na okres od dnia 31 października 2016r. do 30 października 2017 r. Wnioskiem z dnia 11 kwietnia 2017 r. P. O. wystąpiła do organu z wnioskiem o przyznanie jej świadczenie pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną przez skarżącą nad niepełnosprawnym synem. Wcześniej, przed urodzeniem córki, skarżąca miała przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku opieką nad synem na okres od 1 marca 2016 r do 31 marca 2017 r.. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. Burmistrz C. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego na syna świadczenie pielęgnacyjnego. W ocenie organu świadczenie pielęgnacyjne nie mogło być przyznane w związku z korzystaniem ze skarżącą z prawa do świadczenia rodzicielskiego. Tym samym w ocenie organu I instancji w sprawie musiał mieć zastosowanie art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2016, poz. 1518 ze zm.) regulujący sytuację zbiegu świadczeń. W wyniku wniesionego przez Patrycję O. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt [...] uchyliło decyzję organu I intonacji z dnia 27 kwietnia 2017 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że wyłącznie wynikające z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy dochodzi do zbiegu uprawnień w sensie podmiotowym, zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki. Innymi słowy w Ocenie Kolegium wskazany przepis dotyczy prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej w sytuacji wychowywania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczy przypadku, gdy mamy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Decyzją z dnia 19 lipca 2017 r., znak [...] Burmistrz C. po ponownym rozpoznaniu sprawy orzekł o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na syna. Biorąc pod uwagę wytyczne zawarte w decyzji Kolegium, organ I instancji stwierdził, że zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń : świadczenia rodzicielskiego, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o tym mowa w art. 10 tej ustawy, lub zasiłku dla opiekuna, przysługuje tylko jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Organ zaznaczył, że z treści ww. przepisu nie wynika, że świadczenie rodzicielskie i świadczenie pielęgnacyjne są uprawnieniami przyznawanymi w stosunku do sprawowania opieki nad konkretnymi osobami. W cyt. przepisie w ocenie organu mowa jest bowiem tylko i wyłącznie o osobie uprawnionej czyli rodzicu. Organ zaznaczył, że za taką interpretacją art. 27 ust. 5 cyt. ustawy przemawia projekt ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin, gdzie w art. 27 ust. 5 cześć wspólna otrzymuje brzmienie " i przysługuje tylko jedno ze świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami". Po ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącej z dnia 11 kwietnia 2017 r. organ ustalił że nie spełnia ona wymaganego kryterium do przyznania świadczenie pielęgnacyjnego. W odwołaniu od ww. decyzji P. O. podniosła, że organ I instancji nie uwzględnił zaleceń i wykładni art. 27 ust. 5 cyt. ustawy dokonanej przez Kolegium. Decyzją z dnia 23 sierpnia 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., nie znalazło podstaw do uwzględnieniu zarzutów odwołania i utrzymało w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia 19 lipca 2017 r., znak [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że od dnia 1 sierpnia 2017 r., na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2017 r., o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz.U. 2017, poz. 1428) doszło do zmiany dotychczasowej treści art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W aktualnym brzmieniu przepis ten stanowi, że w przypadku zbiegu świadczeń m.in. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego - przysługuje tylko jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Wraz z wprowadzeniem zmiany ww. przepisu w ocenie Kolegium musiało utracić znaczenie dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, odnoszące się do podmiotowo rozumianej podstawy nabycia świadczeń w przypadku ich zbiegu dotyczącego różnych osób. Kolegium podkreśliło, że podstaw do odmiennej oceny nie daje przepis przejściowy tj. art. 17 ustawy zmieniającej przepisy dotyczące świadczeń rodzinnych, zgodnie z którym przepisy ustawy zmieniającej w art. 6 , w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą z wyłączaniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6 , art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustaleniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. w ocenie Kolegium nie można bowiem pominąć, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest świadczeniem okresowym, a zatem, ww. nowelizacja w niniejszej sprawie obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2017 r. W skardze do Sądu skarżąca w wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia 23 sierpnia 2017 r. w części dotyczącej jej uzasadnienia, podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię tego przepisu w brzemieniu w jakim obowiązywał w dacie złożenia wniosku, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania świadczenia rodzicielskiego na córkę stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na syna, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez skarżącą tego świadczenia ma rozstrzygające znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, - niezastosowanie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w z zw. z art. 17 suty z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wparcia rodzin i w rezultacie błędne przyjęcie, że w odniesieniu do przypadku skarżącej mają zastosowanie zmienione od 1 sierpnia 2017 r. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu skargi wskazano na dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych, które wskazywało, że art. 27 ust. 5 cyt. ustawy o świadczeniach rodzinnych ( w brzemieniu obowiązującym przed nowelizacją ) nie ma zastosowania do sytuacji skarżącej. Skarżąca podkreśliła, że zarówno organ II jak i I instancji nadużyły interpretacji przepisów wprowadzając regulacje prawne nieobowiązujące w dacie złożenia przez skarżącą wniosku, wręcz przeciągając załatwienie sprawy w warunkach bezczynności, tak by decyzje wydać po zmianie przepisów. W ocenie skarżącej w sprawie bezpodstawnie pominięto treść przepisu przejściowego tj. art. 17 ustawy zmieniającej, który wprost stanowi, że zmieniony art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie do ustalania prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynjący się od dnia 1 listopada 2017 r.. Wykładnia tego przepisu jakoby dotyczył on tylko świadczeń okresowych jest błędna i nieuzasadniona. Zakładając racjonalność ustawodawcy należało wskazać, iż wymieniłby on wprost art. 27 ust. 5 cyt. ustawy jako nie mający zastosowania, tak jak to uczynił z innymi przepisami wymienionymi w art. 17 ustawy zmieniającej. Skarżąca podkreśla, że nawet gdyby przejąć, że norma z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie do niej od 1 sierpnia 2017 r. to i tak w ocenie skarżącej za okres od lutego 2017 r. (data złożenia wniosku ) do dnia 1 sierpnia 2017 r. należałby się jej zasiłek pielęgnacyjny na drugie niepełnosprawne dziecko. Nie można bowiem w myśl zasady lex retro non agit stosować do stanów faktycznych przepisów, które nie obowiązywały w dacie nabycia uprawnień, w tym wypadku złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. skarżąca oświadczyła, że jej intencją było zaskarżenie decyzji organu odwoławczego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 23 sierpnia 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza C. z dnia 19 lipca 2017 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad synem A. O.. Materialnoprawną podstawę ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała :1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. W dacie złożenia przez skarżąca wniosku o przyznanie świadczenia jego wysokość wynosiła 1300 zł. Jak wynika z niespornego w sprawie stanu faktycznego, skarżąca w dniu 11 kwietnia 2017 r. wniosła o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym synem. W sprawie nie było nadto kwestionowane, że skarżąca jest opiekunem niepełnosprawnego w stopniu znacznym syna A.. W tym czasie skarżąca pobierała przyznane jej wcześniej świadczenie rodzicielskie w wysokości 1000 zł w związku z urodzeniem i opieką sprawowana nad córką K.. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do tego, czy na gruncie obowiązujących przepisów opiekunowi (skarżącej) może przysługiwać jednocześnie świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz świadczenie rodzicielskie przyznawane na podstawie art. 17 c ustawy, w związku ze sprawowaniem opieki nad dwójką dzieci. Świadczenie rodzicielskie przysługuje osobom, które urodziły dziecko, a które nie są uprawnione do zasiłku macierzyńskiego lub uposażenia macierzyńskiego (art. 17c ustawy). Świadczenie rodzicielskie, gdy mamy do czynienia z matką dziecka, przysługuje na podstawie art. 17c ust. 1 pkt 1 ustawy, z uwzględnieniem ust. 2, który enumeratywnie wymienia przypadki, w których świadczenie rodzicielskie przysługuje ojcu dziecka. W przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres 52 tygodni. (art. 17c ust. 3 pkt 1). W przypadku matki dziecka świadczenie rodzicielskie przysługuje od dnia porodu (ust. 4 pkt 1). Świadczenie rodzicielskie – zgodnie z art. 17c ust. 5 ustawy - przysługuje w wysokości 1000,00 zł miesięcznie, z uwzględnieniem ust. 6. Świadczenie rodzicielskie jest pomocą przysługującą w zamian świadczenia macierzyńskiego dla osób, które nie mogą skorzystać ze tego typu świadczenia. Warunkiem jego uzyskania i pobierania jest m.in. niepodejmowanie zatrudnienia lub niewykonywanie innej pracy zarobkowej, które uniemożliwiają sprawowanie tej opieki (art. 17c ust. 9 pkt 3 ustawy). Zgodnie z art. 27 ust. 5 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącą wniosku, w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Z dniem 1 sierpnia 2017 r. art. 27 ust. 5 ustawy został zmieniony na mocy art. 6 pkt 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428). Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w przypadku zbiegu uprawnień do wymienionych w pkt 1- 5 świadczeń, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zgodnie z art. 17 ww. ustawy nowelizującej art. 27 ust. 5 w nowym brzmieniu ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r.. Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska Kolegium odnośnie zastosowania w sprawie art. 27 ust. 5 w nowym brzmieniu, Sąd stwierdza, że tego stanowiska nie podziela. Należy bowiem zauważyć, że ustawa nowelizująca nie zawiera przepisów przejściowych, w szczególności nakazujących stosować "nowe" regulacje do wniosków złożonych pod rządami poprzednich przepisów. Skoro ustawodawca w sposób wyraźny nie nakazał stosować znowelizowanych przepisów do nierozstrzygniętych ostatecznie wniosków o przyznanie świadczeń - należało się zastosować do ogólnych zasad wykładni związanej z rozstrzyganiem spraw w przypadku zmian przepisów wpływających na uprawnienia i obowiązki obywateli. Jedną z takich podstawowych zasad jest zasada niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) wywodzona z art. 2 Konstytucji RP. Należy również zwrócić uwagę na treść obowiązującego od dnia 1 czerwca 2017 r. art. 7a Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwości co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Wskazane wyżej naruszenie nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem Sąd w składzie orzekającym w sprawie stoi na stanowisku, że art. 27 ust. 5 ustawy w brzmieniu obowiązującym przez 1 sierpnia 2017 r. wykluczał możliwość jednoczesnego pobierania świadczenia pielęgnacyjnego i rodzinnego również wówczas, gdy świadczenia te miałyby być pobierane na różne dzieci. Sąd nie podzielił tym samym prezentowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych linii orzecznictwa, że "zbieg uprawnień", o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć jako sytuację, w której ta sama osoba jest uprawniona równocześnie do co najmniej dwu wskazanych tam świadczeń, przysługujących na tego samego podopiecznego (np. dziecko). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane jest również odmienne od powyższego stanowisko, które Sąd w pełni aprobuje. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1543/17 odnosząc się do uregulowanej w art. 27 ust. 5 ustawy kwestii zbiegu wymienionych tam świadczeń uznał, że nieprawidłowe jest stanowisko, iż powołany w tym przepisie zbieg uprawnień do określonych w nim świadczeń ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mamy do czynienia z łączeniem uprawnień w sensie podmiotowym (zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie jak i osoby wymagającej tej opieki). Sąd zwrócił uwagę na to, oba rodzaje ww. świadczeń mają charakter świadczeń pieniężnych i przysługują osobie, która opiekę wykonuje, mają one za zadanie zapewnienie środków utrzymania rodzicowi (opiekunowi) w okresie, w którym on nie pracuje z tego powodu, że sprawuje wspomnianą wyżej opiekę. Przyjęcie zaś poglądu, że osoba sprawująca opiekę nad dwojgiem dzieci miałaby prawo do pobierania dwóch różnych świadczeń, z których każde, stanowiąc namiastkę wynagrodzenia za pracę, ma na celu dostarczenie jej (a nie podopiecznym) środków utrzymania, stawiałoby taką osobę w pozycji uprzywilejowanej w stosunku do osób, które – niezależnie od ilości posiadanych dzieci - pozostając w zatrudnieniu, otrzymują tylko jedno wynagrodzenie za pracę. Na kwestię tę zwrócił również uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 8 sierpnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 421/17 wskazując, że brak jest w tego rodzaju sprawach wyjątkowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od jasnego i niebudzącego wątpliwości rezultatu wykładni językowej art. 27 ust. 5 pkt 1 i pkt 2 ustawy, z którego wynika, że ratio legis przepisu art. 27 ust. 5 ustawy jest zapobieżenie pobieraniu dwóch świadczeń mających podobny charakter oraz podobny cel. Tamże zwrócono uwagę również na to, że: "przyjęcie odmiennej wykładni tego przepisu prowadzi do naruszenia równości między osobami pobierającymi zasiłek macierzyński a osobami uprawnionymi do świadczenia rodzicielskiego. Niewątpliwie bowiem obecnie osoba uprawniona do zasiłku macierzyńskiego nie może nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli sprawuje opiekę nad dzieckiem innym niż nowonarodzone lub przyjęte na wychowanie, gdyż pozostawanie przez tę osobę w zatrudnieniu lub wykonywanie innej pracy zarobkowej, połączone z ubezpieczeniem chorobowym, wyklucza ją z kręgu podmiotów uprawnionych do tego świadczenia." W świetle powyższego, przyjęcie za prawidłową wykładni art. 27 ust. 5 ustawy z której wynika, że "zbieg uprawnień", o którym mowa w ww. przepisie należy rozumieć jako sytuację, w której ta sama osoba jest uprawniona równocześnie do co najmniej dwu wskazanych tam świadczeń, przysługujących na tego samego podopiecznego, prowadzi do preferencyjnego traktowania osób, o których mowa w tym przepisie w stosunku do osób pobierających zasiłek macierzyński lub pozostających w zatrudnieniu. Warto w tym miejscu odwołać się do konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa ( art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W doktrynie przyjmuje się, że oznacza ona nakaz nadawania takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych); równość w prawie wymaga, by przepisy prawne ujmowały prawa i obowiązki jednostki w sposób wolny od dyskryminacji oraz bez wprowadzania nieuzasadnionych przywilejów (M.Masternak-Kubiak [w:] B. Banaszak (red.), A.Preisner (red.), Prawa i wolności obywatelskie w Konstytucji RP, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2002, s. 121). W tym stanie rzeczy analiza treści art. 27 ust. 5 ustawy w powiązaniu z ratio legis tego przepisu prowadzi do wniosku, że prezentowane w skardze stanowisko nie zasługiwało na aprobatę. Dodatkowo należy zauważyć, że wprowadzona ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. zmiana art. 27 ust. 5 ustawy, o czym była mowa wcześniej, miała na celu jego doprecyzowanie poprzez jednoznaczne wskazanie, że nie jest możliwa kumulacja wielu rodzajów świadczeń finansowych z budżetu państwa, które są związane z brakiem aktywności zawodowej spowodowanej opieką nad dzieckiem lub innym członkiem rodziny. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy zmieniającej uczyniono to, by zapewnić jednolitość stosowania przepisów ustawy przez organy ( pkt II.7 uzasadnienia projektu ustawy, druk nr 1625). Zauważyć należy, że w sytuacji jaka miejsce w rozpoznawanej sprawie, uwzględniając przedstawioną wyżej interpretację art. 27 ust. 5 ustawy, skarżącej - zgodnie z treścią tego przepisu – w dacie złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, wobec zbiegu prawa do tego świadczenia i świadczenia rodzinnego, przysługiwało prawo wyboru świadczenia, które chciałaby pobierać. Jak wiadomo skarżąca takiego wyboru nie dokonała. Nie mogło to jednak wpłynąć na zmianę przyjętego przez Sąd stanowiska w sprawie. Należy bowiem zauważyć, że w przypadku wyboru przez skarżącą świadczenia pielęgnacyjnego do pobierania, skarżąca musiałaby złożyć równocześnie oświadczenie o rezygnacji z pobierania świadczenia rodzicielskiego. To dawałoby podstawę do uchylenia decyzji o jego przyznaniu. Jak wynika z akt sprawy skarżącej przyznano prawo do świadczenia rodzicielskiego na okres od 31 października 2016 r. do 30 października 2017 r. Należy mieć zatem na uwadze, że w sytuacji, gdy przyznane uprawnienie zostało już zrealizowane, tak jak ma to miejsce w przypadku przyznanego skarżącej świadczenia rodzicielskiego, brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylenia lub zmiany w trybie art. 32 ust. 1 ustawy decyzji przyznającej to świadczenie. Postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej przyznającej świadczenia rodzinne może dotyczyć jedynie aktu administracyjnego, który nadal reguluje sytuację prawną osoby otrzymującej bieżące świadczenia z funduszu, a rozstrzygnięcie wydane w tym postępowaniu może dotyczyć jedynie prawa strony do świadczeń dotąd przez nią nie otrzymanych. Zatem, pomimo dostrzeżenia wskazanego wyżej uchybienia, Sąd nie orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Podkreślić trzeba, że Sąd w przypadku wydania wyroku uchylającego decyzję musi w nim zawrzeć ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania, które wiążą w sprawie organy ( art. 153 p.p.s.a.). Co istotne w sprawie Sąd nie może zawrzeć w wyroku zaleceń, które byłyby dla organów niewykonalne. Taka sytuacja miałaby miejsce w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji, co łączyłoby się z koniecznością dokonania przez skarżącą wyboru świadczenia do pobierania. Z kolei wybór świadczenia pielęgnacyjnego powodowałby, że decyzja w sprawie świadczenia rodzicielskiego musiałaby zostać zmieniona poprzez skrócenie okresu na jaki zostało ono przyznane, co ze wskazanych wyżej przyczyn, jest w chwili obecnej niemożliwe. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło