IV SA/Wa 2739/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-11
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Agnieszka Wójcik, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na cele wojskowe, a następnie sprzedana Skarbowi Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wejściem w życie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami określających terminy zbędności nieruchomości?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona na cele wojskowe, która została sprzedana Skarbowi Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, nie podlega zwrotowi, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany przed wejściem w życie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami określających terminy zbędności nieruchomości. W przypadku, gdy cel wywłaszczenia został zrealizowany przed 1 stycznia 1998 r., nie można stosować terminów określonych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ byłoby to naruszenie zasady niedziałania prawa wstecz.Stan faktyczny
Skarżąca J. S. wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na cele wojskowe, która została następnie sprzedana Skarbowi Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej w 1962 roku. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę kompleksu wojskowego w latach 50. i 60. XX wieku, a zatem nieruchomość nie stała się zbędna. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną ocenę dowodów dotyczących zabudowy nieruchomości oraz niezastosowanie przepisów o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), sędzia WSA Teresa Zyglewska, Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę
Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z [...] grudnia 2016 r., odmawiającej zwrotu wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 3515 m2 pochodzącą z dawnej księgi wieczystej po nazwą "[...]" Nr [...] ozn. jako działka nr [...] o pow. 3515 m2.
W uzasadnieniu organ wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w/w nieruchomość - stanowiła własność M. M. i J. S.
Na podstawie wypisu aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] września 2015 roku Rep A nr [...], ustalono, że spadek po M. M. na podstawie ustawy nabyła J. S. w całości, co oznacza, że osobą uprawnioną do zgłoszenia żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest J. S.
Akta sprawy wskazują, że wnioskiem z [...] października 1959 r. Nr [...] Oddział Wojskowy Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej wystąpił na podstawie art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego m. in. nieruchomości stanowiącej własność M. S. jednakże postępowanie to zostało umorzone z uwagi na zawartą już umowę sprzedaży z dnia [...] sierpnia 1962 roku.
Nieruchomość ta na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] sierpnia 1962 roku Rep [...] pomiędzy M. M. i J. S. a Skarbem Państwa przeszła na własność Skarbu Państwa.
Wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. J. S. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wystąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], objętej aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1962 roku Rep [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2015 r. pełnomocnik wnioskodawcy poinformowała, iż nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowi obecnie część działki nr ew. [...] z obrębu [...].
Z informacji z rejestru gruntów wynika, że wymieniona działka o nr ew. [...] z obrębu [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje we władaniu Agencji Mienia Wojskowego w [...].
Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Prezydent [...] odmówił zwrotu tej nieruchomości.
W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, że treść aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1962 roku wskazuje, że nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa - Ministerstwo Obrony Narodowej i można w związku z tym założyć, iż była przeznaczona na cele wojskowe. Umowa ta, jak dowodzi organ I instancji, nie wskazywała czy wydana była na tę nieruchomość jakakolwiek decyzja lokalizacyjna, ponadto cel wywłaszczenia nie został w niej określony. W związku z tym, organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie celu wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowały na objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości.
W ocenie organu I instancji zebrany materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, iż kompleks wojskowy powstał w latach 50-tych i ulegał sukcesywnej modernizacji w późniejszych latach. Istniał zatem w dacie wywłaszczenia (1962 roku) a po tej dacie następowała jego rozbudowa i modernizacja. Doszło też do dobrowolnego odstąpienia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] sierpnia 1962 roku. Umowa ta służyła celowi przeniesienia własności nieruchomości, na której nabywca przed jej zawarciem wybudował obiekty wojskowe (dokumenty świadczą o fakcie rozpoczęcia realizacji celu wywłaszczenia w 1952 roku - 10 lat przed zawarciem umowy sprzedaży). Ponadto, jak dowodzi organ I instancji, w archiwalnych aktach wywłaszczeniowych znajduje się pismo M. M. z dnia [...] lutego 1960 roku kierowane do Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej, z treści którego m. in. wynika, iż nieruchomość została zajęta przez Ministerstwo Obrony Narodowej w 1952 roku, co potwierdza, iż jeszcze przed zawarciem aktu notarialnego w 1962 roku rozpoczęto realizację celu wywłaszczenia jakim była budowa obiektu dla batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej.
Materiał dowodowy jaki udało się pozyskać, zdaniem organu I instancji niewątpliwie świadczy o zrealizowaniu celu wywłaszczenia jakim była budowa obiektu koszarowego dla batalionu samochodowego. Udowodnienie, że obiekty dla batalionu samochodowego zostały wybudowane przesądza o niemożności uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, a tym samym nieruchomość ta nie podlega zwrotowi na rzecz byłego właściciela. Nieruchomość objęta aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1962 roku Rep [...] znajdująca się w granicach lokalizacji została w całości wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, i w terminach wynikających z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. pełnomocnik strony J. S. złożyła, w ustawowym terminie, odwołanie od ww. decyzji Prezydenta [...].
Po rozpatrzeniu odwołania organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2016r., poz. 2147 z późn.zm.) poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. Stosownie do treści art. 136 ust. 1 ugn, nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując równocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (ust. 2). Poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (ust. 3 zd. 1). Zgodnie z natomiast z art. 137 ust. 1 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: l) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
W rozpoznawanej sprawie, nabycie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w dniu 21 sierpnia 1962 r. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., nr 10, poz. 64) na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] sierpnia 1962 r. Rep [...] pomiędzy M. M. i J. S. a Skarbem Państwa. Art. 34 tejże ustawy stanowił, iż nieruchomość wywłaszczona w trybie niniejszej ustawy podlega zwrotowi na rzecz wywłaszczonego właściciela, jeżeli naczelnik powiatu ustali, że nieruchomość nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.
Następnie do dnia [...] stycznia 1998 r., problematyka zwrotu nieruchomości wywłaszczonych była unormowana w art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), w którego ust. 1 wskazano, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W ówcześnie obowiązującej ustawie nie określono szczegółowych warunków uznawania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia. Dopiero w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 1998 r., uchylając z tym dniem ustawę o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, w art. 137 ust. 1 zdefiniowane zostały przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia poprzez wskazanie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany. Z dniem 22 września 2004 r. znowelizowano art. 137 ust. 1 pkt 2 poprzez określenie, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem dopiero od dnia l stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od dnia 22 września 2004 r. Nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w powołanym art. 137 ust. 1, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia, oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu. Nie można bowiem bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady nie działania prawa wstecz. Stanowisko takie było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...].
Organ podkreślił, że rozważany w niniejszej sprawie przypadek dotyczy nieruchomości, która została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w 1962 r., dlatego ocena jej zbędności na cel wywłaszczenia nie może być oceniana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 i 2 ugn. W świetle powyżej przedstawionych rozważań, terminy te miałyby znaczenie jedynie w sytuacji, gdyby nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem [...] stycznia 1998 r., bądź też nie zrealizowano celu wywłaszczenia przed dniem [...] września 2004 r.
Jak wynika z pisma skierowanego w dniu [...] r. do Departamentu Kwatermistrzostwa Głównego Kwatermistrzostwa Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego Departament Planów Terenowych i Lokalizacji wyraziła w nim zgodę na lokalizację ogólną obiektu dla batalionu samochodowego w miejscowości [...]. Przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana w obecnych granicach Miasta [...] przy ul. [...] i [...], aktualnie stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] została przeznaczona na potrzeby batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej.
Przedmiotowa nieruchomość została objęta zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. określającym lokalizację szczegółową obiektu dla batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej w miejscowości [...] przy ul. [...] o powierzchni 5,4 ha, następnie, zaświadczenie to zostało anulowane zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia 23 czerwca 1952 r. określającym lokalizację szczegółową obiektu dla batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej na terenie przy ul. [...]. Integralną częścią zaświadczenia nr [...] był szkic nieruchomości, który w swej treści określał granice lokalizacji oraz powierzchnię terenu - 5,6 ha.
Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 1952 .r. Minister Obrony Narodowej wystąpił do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie zezwolenia na wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zgodnie z dekretem z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
Zezwoleniem z dnia [...] sierpnia 1952 r. zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na podstawie art. 4 i 5 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zezwolił Kierownictwu Zaopatrzenia Instytucji Centralnych MON, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie dla potrzeb wojska nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] o łącznej powierzchni 5,1 ha oraz na niezwłoczne objęcie omawianej nieruchomości zgodnie z art. 6 ww. dekretu, który stanowił, iż jeżeli względy szczególne uzasadniają niezwłoczne objęcie nieruchomości, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - na wniosek właściwego ministra - równocześnie z zezwoleniem na nabycie lub po wydaniu zezwolenia udzieli wykonawcy narodowych planów gospodarczych zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości.
Integralną częścią zezwolenia był załącznik graficzny, z którego wynika, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot znajduje się na tym planie w granicach terenu przewidzianego pod planowaną inwestycję. Dokumentacja archiwalna dotycząca postępowania wywłaszczeniowego (tylko częściowo zachowana), pozyskana przez organ l instancji z Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej, Archiwum Akt Nowych w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] wykazała, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowiąca część dawnej działki nr [...] o powierzchni 3515 m2 wchodziła w skład dużego kompleksu koszarowego. Na działce zaplanowano częściowe jej zadrzewienie wraz z terenami zielonym w postaci trawników i żywopłotów wraz z drogami i placem defiladowym. Na podstawie zapisów zawartych w projekcie zabudowy oraz znajdującego się w aktach sprawy planu sytuacyjnego działek położonych w [...] przy ul. [...] m. in. działki nr [...] z 1959 roku (brak możliwości odczytania dokładnej daty), należy stwierdzić, iż inwestycja została zrealizowana w oparciu o decyzję lokalizacji szczegółowej określającą budowę obiektu dla batalionu samochodowego.
Przedmiotowa nieruchomość została przekazana przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w [...] do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wraz z całą dokumentacją. Przekazanie nastąpiło protokołem z dnia 30 czerwca 1996 r., na podstawie art. 14 ust. 1 w związku z art. 18 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 4339) do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Do powyższego pisma została załączona kopia protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomości z 1996 r. oraz wykaz przekazanych budynków wraz z rokiem ich budowy. W ww. protokole zawarto stan ewidencyjny i prawny przekazywanych do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nieruchomości zabudowanych z enumeratywnym wskazaniem numerów ewidencyjnych zabudowanych działek. Wśród wymienionych działek znajduje się działka o nr [...] o pow. 5,2934 ha, objęta wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto wymieniony Protokół zawiera ilościowy wykaz budynków, obiektów i urządzeń położonych na gruntach zabudowanych takich jak: budynek koszarów - l, budynek izba chorych - l, budynki magazynowe - 5, budynki garażowe - 4, budynki warsztatowe - 2, stacja benzynowa, hydrofornia, wartownia - 4, ponadto: place, chodniki, drogi. Integralną częścią protokołu jest jeden z sześciu wymienionych załączników jako "wykaz nieruchomości podlegającej przyjęciu przez [...]", którym w ocenie organu odwoławczego jest załącznik nazwany jako "Wykaz budynków w [...] ul. [...] l przekazywanych do [...]". Ilość wymienionych w nim budynków jest zgodna z ilością zawartą w protokole z dnia [...] czerwca 1996 r. co świadczy o tym, że sporządzono go na potrzeby przekazania nieruchomości przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w [...] we władanie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Ponadto w "Wykazie budynków w [...] ul. [...]l przekazywanych do [...]" odnotowano ich rok budowy. Lata budowy wymienionych w ww. wykazie budynków wskazują, że realizacja obiektów miała miejsce od 1952 r. do 1971 r. Warto także zaznaczyć, że 16 spośród 17 wymienionych w wykazie budynków zrealizowano w latach 1952 - 1961. Organ odwoławczy podkreśla, że treść przedmiotowego wykazu jednoznacznie wskazuje, iż zarówno rozpoczęcie prac związanych z celem wywłaszczenia, ich realizacja (budowa kompleksu wojskowego) oraz całkowite zrealizowanie tego celu nastąpiło w latach 1952, 1953, 1957, 1961 i 1971, czyli, poza zrealizowanymi w 1971, jeszcze przed zawarciem w dniu [...] sierpnia 1962 r. umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego nieruchomości pochodzącej z dawnej księgi wieczystej pod nazwą "[...]" Nr [...]" Nr 16430 ozn. jako działka nr [...] o powierzchni 3515 m2 na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] sierpnia 1962 roku Rep [...] pomiędzy M. M. i J. S. a Skarbem Państwa przeszła na własność Skarbu Państwa. Ponadto Agencja Mienia Wojskowego przy piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. udzieliła dodatkowych informacji, iż "przedmiotowy teren od momentu jego przeznaczenia na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej tj. od 1952 roku wykorzystywany był przez jednostkę wojskową jako kompleks koszarowy [...]. Z uwagi na brak dokumentów związanych z realizacją zabudowy obejmującej teren przedmiotowej nieruchomości, termin realizowanych na tym terenie inwestycji wojskowych można określić wyłącznie na podstawie posiadanych dokumentów pośrednich, takich jak protokół zdawczoodbiorczy z dnia 25 maja 1959 r. dotyczący przekazania w administrację nieruchomości przez [...] dla szefa [...] oraz protokół wewnętrznego przekazania nieruchomości będącej w zarządzie [...], spisany pomiędzy [...] i [...] z dnia [...] maja 1994 r., z którego wynika, iż większość budynków koszarowych, magazynowych, warsztatowych i garażowych będących na tym terenie wybudowana została w latach 1952 - 1971. Zlokalizowanie w roku 1952 ww. obiektu wojskowego dla batalionu samochodowego potwierdza zagospodarowanie nieruchomości zgodnie z celem, na który nieruchomość ta została przez wojsko przejęta. Wybudowane na przekazanym terenie (kompleksu wojskowego [...]) budynki wraz z całą zrealizowaną na gruncie infrastrukturą, służyły realizacji zadań jednostki wojskowej do czasu protokolarnego przekazania nieruchomości do WAM (obecnie AMW) protokołem zdawczo-odbiorczym sporządzonym dnia 30 czerwca 1966 r.".
Na potwierdzenie powyższych informacji Agencja Mienia Wojskowego dołączyła protokół zdawczo - odbiorczy z [...] maja bądź marca - (zapis nieczytelny) 1959 r. w sprawie przekazania w administrację nieruchomości wojskowej przez [...] dla [...].[...] na podstawie wytycznych do planu gosp. na 1959 r., z którego wynika, że przedmiotem przekazania w administrację był kompleks koszarowy Nr [...] - [...] ul. [...], zawierający murowane budynki t.j. m. in. koszarowo - biurowe, izba chorych, magazyny mundurowe i żywnościowe, hydrofornia, wartownia, dyspozytura, garaże, warsztat samochodowy, stacja benzynowa, myjka samochodowa, dół lnhoffa oraz ogrodzenia wraz z drogami.
Dane zawarte w ww. protokole zdawczo - odbiorczym z [...] maja bądź marca - (zapis nieczytelny) 1959 r. w zestawieniu z danymi zawartymi w protokole z dnia [...] czerwca 1996 r. w sprawie przekazania przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w [...] do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i wykazie budynków w [...] ul. [...], nieruchomości kompleksu [...] zlokalizowanego przy ul. [...] w [...] jednoznacznie świadczą, że kompleks koszarowy został zrealizowany w latach 1952 - 1957, a więc przed zawarciem w dniu [...] sierpnia 1962 r. umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości pomiędzy M. M. i J. S. Skarbem Państwa a rozpoczęcie jego realizacji nastąpiło 10 lat przed sprzedażą nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.
Ponieważ nie było możliwe pozyskanie z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] zdjęć lotniczych wykonanych w okresie realizacji inwestycji (jedyne pozyskane pochodzi z 1972 r. i jest zamaskowane w sposób trwały) analiza historycznego serwisu mapowego miasta [...] dostępnego na stronie Urzędu [...] że pierwsze dostępne zdjęcia pochodzące z lat 1990 - 1994 potwierdzają, iż kompleks koszarowy w latach 90-tych nadal funkcjonował a na historycznych wydrukach widnieją kontury budynków zrealizowanych w oparciu o wyżej opisany projekt zabudowy. Należy zaznaczyć, że na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot przywidziane zostało jej zadrzewienie wraz z placem defiladowym. Oznacza to, że część działki o nr ew. [...] z obrębu [...] objęta wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wchodziła w skład kompleksu zagospodarowanego i zajętego pod kompleks koszarowy, a na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot znajdował się tzw. teren zielony czyli rekreacyjny oraz plac (przebieg granic wywłaszczonej nieruchomości na wydruku z historycznego serwisu mapowego z lat 1990 - 1994, w części dotyczącej obecnej działki nr [...] z obrębu [...], organ I instancji zaznaczył w oparciu o treść mapy ewidencyjnej).
Również dokumenty z lat siedemdziesiątych pozyskane przez organ I instancji z Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] dotyczące budowy obiektów koszarowych wskazują na funkcjonowanie na przedmiotowej nieruchomości istniejącego kompleksu wojskowego. Z załącznika Nr [...] do informacji o terenie z dnia [...] września 1976 r. znak: [...] wynika bowiem, że program zamierzonej inwestycji ograniczony jest warunkami wynikającymi ze stanu istniejącego kompleksu wojskowego. Z treści załącznika wynika, że określenie wielkości kubatury nowych obiektów koszarowych winno nastąpić przy uwzględnieniu m. in. takich zaleceń jak: zachowanie istniejącego cennego drzewostanu jak również zachowania odległości między budynkami oraz zaplanowaniu pasów zieleni izolacyjnej od uciążliwych elementów zagospodarowania (np. od zespołu garażowego, od kotłowni, od komunikacji uciążliwej), a także, że nie ma możliwości powiększenia terenu istniejącego kompleksu wojskowego; ponadto, dojazdy do kompleksu wojskowego pozostaną według stanu istniejącego tj. od ul. [...] i od ul. [...], jak również, że istniejący kompleks znajduje się w zasięgu działania miejskiej sieci kanalizacyjnej ściekowej, zaopatrywany jest w wodę z sieci miejskiej, znajduje się w zasięgu miejskiej sieci rozdzielczej SN.
W ocenie organu odwoławczego powyższe dokumenty potwierdzają, że kompleks wojskowy został zrealizowany, a w latach 70-tych dokonano jego rozbudowy i modernizacji.
Biorąc zatem pod uwagę wykładnię art. 137 ugn dokonaną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia [...] r. sygn. akt [...], organ stwierdził, że w dacie [...] r. nieruchomość objęta wnioskiem zwrotowym była zagospodarowana funkcjonalnie zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym była niezbędna na cel na który przeznaczono ją w lokalizacji z dnia [...] czerwca 1952 roku. W opinii Wojewody [...] powstanie kompleksu koszarowego jako pewnej całości przesądza o realizacji celu, niezależnie od tego, czy na konkretnej części powstała w całości przewidziana w planach zagospodarowania przestrzennego infrastruktura. Ustalenie realizacji celu wywłaszczenia nabiera szczególnej wymowy w przypadku gdy celem tym jest infrastruktura o złożonym charakterze, z czym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym od szeregu lat wyrażany był pogląd, iż budowa infrastruktury technicznej dużego obiektu lub pewnego założenia architektonicznego, stanowi element złożonej i wieloetapowej inwestycji a zatem jej realizacja może trwać niejednokrotnie dłuższy okres czasu. Rozpoczęcie zaś budowy inwestycji złożonej, nawet jeśli nie została jeszcze w pełni zakończona, dowodzi realizacji celu wywłaszczenia (np. wyroki NSA z 20 września 2013 r. I OSK 643/12, z 17 czerwca 2011 r. I OSK 1433/10, z 16 kwietnia 2009 r. I OSK 581/08, z 7 września 2007 r. I OSK 1324/06 i z 20 styczna 1999 r. IV SA 2033/96, z 13 maja 2016 r., I OSK 1887/14, pub w http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W opinii organu odwoławczego, cel wywłaszczenia został zrealizowany na działkach objętych lokalizacją pod budowę obiektu jednostki wojskowej jeszcze przed złożonym w dniu [...] września 2015 r. przez J. S. wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Bezsporne jest również, że inwestycja ta została zrealizowana przed dniem 1 stycznia 1998 r.
Organ uznał więc, że uzasadnia to , iż przesłanki zbędności określone w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ugn nie zostały spełnione.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła Pani J. S., zarzucając jej:
1. Naruszenie art. 3 i 41 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) ("Ustawa z 1958r.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy,
2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 80 k.p.a., 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "kpa"), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy.
3. Naruszenie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności - Protokołu 1 Dodatkowego, art. 1 przez jego niezastosowanie, oraz art. 21 ust.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.,
4. Naruszenie art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez Jego niewłaściwe zastosowanie.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, jak również zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ dokonał nierzetelnej oceny dowodów na okoliczność zabudowania działki . Przyjął bowiem, że prace budowlane na terenie nieruchomości trwały od 1952r. Organ stwierdził, że większość budynków powstała w latach 1952 - 61. Nie odniósł się jednak do operatu wartości działek m.in. 1 i 3, sporządzonego w dniu 29 września 1959r. przez rzeczoznawców budowlanych. Z zawartego w nich treści opisu przedmiotowych działek nie wynika zaś, aby znajdowała się na nich jakakolwiek zabudowa. Powyższe oszacowanie zostało przygotowane zaś m.in. na podstawie oględzin terenu (jak czytamy na 1 stronie oszacowania) i zawierało takie szczegółowe dane jak uzbrojenie działki czy odległość do drogi brukowanej.
Również elaborat szacunkowy z 1 czerwca 1962 r. sporządzony przez inż. W. B. oraz E. G. nie zawiera żadnych informacji na temat zabudowania przedmiotowej działki.
Organ pominął także okoliczność złożenie przez panią M. M. oświadczenia wiedzy w akcie notarialnym z 1959r., w którym oświadczyła, że nieruchomość była niezabudowana. Na podstawie art. 77 k.p.a. Organ jako gospodarz postępowania dowodowego jest zobligowany do rozpatrzenia takich dowodów. Brak w treści decyzji uzasadnienia, dlaczego Organ odmówił znaczenia tak ważnemu dowodowi stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a tym samym kwalifikuje decyzje do eliminacji poprzez jej uchylenie.
Skarżąca wskazała także, że nieruchomość nie była niezbędna na cele wywłaszczenia ponieważ w dacie wywłaszczenia nie była objęta zezwoleniem na nabycie i objęcie nieruchomości, a postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte dwa lata po wywłaszczeniu. W art. 3 ust. 1 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości postanowiono, że wywłaszczenie jest dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Te same więc kryteria powinny być przyjęte przy analizie umowy zbycia nieruchomości, niezależnie od tego, jak w tej umowie cel jej zawarcia został określony.
Wskazano, że należy spojrzeć na powołaną ustawę wywłaszczeniową z 1958r. w jej całokształcie. Ustawa ta regulowała przymusowe nabywanie nieruchomości na przyszłe, jeszcze nie rozpoczęte inwestycje (art. 3). Wyrazem tej zasady był art. 41, który na zasadzie wyjątku dopuszczał zajęcie nieruchomości jeszcze przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, ale dopiero po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego.
Zgodnie z treścią tego artykułu osoba ubiegająca musiała złożyć stosowny wniosek i musiała wykazać w tym wniosku, że wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się niezbędna na cele wywłaszczenia. Jeżeli nie złożono takiego wniosku trudno wykazać, że nieruchomość była niezbędna na cele wywłaszczenia. Skarżąca podnosi, że w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość nie była objęta wnioskiem o wywłaszczenie w dacie zawarcia aktu notarialnego sprzedaży, a postępowanie w tej sprawie nawet się nie rozpoczęło. Należy również wskazać, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta zezwoleniem na nabycie oraz niezwłoczne objęcie nieruchomości.
Zezwolenie wydane przez Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na nabycie i objęcie nieruchomości z dnia [...] września 1952 r dotyczyło terenu o powierzchni 5,1 ha. Również w piśmie do Zastępcy Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie tego zezwolenia z dnia 4 sierpnia 1952 r. wskazano, że wnioskowany teren zajmuje powierzchnię 5,1 ha i stanowi własność sukcesorów [...] (Nr [...]). Pismo to było jak się wydaje uzupełnieniem wniosku, w którym - wbrew obowiązującym przepisom - nie wskazano, kto jest właścicielem wywłaszczanego gruntu. Ani we wniosku, ani w piśmie uzupełniającym nie wskazano, że przedmiotem wywłaszczenia jest nieruchomość należąca do M. M. i J. S.
Jak natomiast wynika z pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych do Wydziału [...] z dnia [...] maja 1962 r. sygn. [...] "Wniosek Biura Wojskowego Prezydium Rady Ministrów o wywłaszczenie w/w Nieruchomości bez wskazania właściciela, bez określenia powierzchni, granic nieruchomości wpłynął [data nieczytelna) Orzeczeniem Wydziału [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. uległy wywłaszczeniu trzy nieruchomości o łącznej powierzchni 5,5981 ha stanowiące własność spadkobierców J. G., J. S. i J. N.
Z akt sprawy wynika, że organy wojskowe zajęły faktycznie większą powierzchnię gruntów od wskazanej w w/w decyzjach, w związku z czym inwestor w dniu [...] października 1959 r. uzupełnił wniosek wywłaszczeniowy i wniósł o wywłaszczenie kolejnych nieruchomości. Ponieważ wniosek o wywłaszczenie wpłynął przed dniem wejścia w życie kodeksu postępowania administracyjnego /tj. przed dniem 1 stycznia 1961) należało przyjąć, że wszczęcie postępowania w stosunku do dalszych nieruchomości nie nastąpiło. Z dniem złożenia uzupełnienia wniosku przez inwestora lecz z dniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego tj. z dniem 16 września 1961r."
Następnie wskazać należy, że postępowanie wywłaszczeniowe zostało umorzone z dniem [...] marca 1963 r. Tym samym przedmiotowa nieruchomość nie była objęta wnioskiem o wywłaszczenie ani zezwoleniem na nabycie oraz niezwłoczne objęcie nieruchomości. Skoro w sierpniu 1952 wywłaszczono teren o łącznej powierzchni 5,5981 ha stanowiący własność spadkobierców J. G., J. S. i J. N., a zezwolenie na nabycie i objęcie nieruchomości dotyczyło terenu o powierzchni 5,1 ha, już samo porównanie tych dwóch powierzchni świadczy o tym, że nieruchomość należąca do M. M. i J. S. nie była objęta zezwoleniem na nabycie i objęcie nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość nie mogła być również objęta wnioskiem o wywłaszczenie. Świadczy o tym niezbicie fakt, że sam organ na wniosek którego miało nastąpić wywłaszczenie uważał, że taki wniosek trzeba złożyć i go złożył. Świadczy o tym również treść powyższego pisma. Powyższe potwierdza również treść zaskarżonej Decyzji poprzedzającej, z której wynika że w roku 1959 został złożony wniosek o wywłaszczenie nieruchomości stanowiącej m.in. własność skarżącej, lecz postępowanie zostało umorzone z uwagi na zawartą umowę sprzedaży.
Tym samym, jeżeli by uznać, tak jak twierdzi WAM, że na przedmiotowej nieruchomości została zrealizowana inwestycja przed zawarciem umowy sprzedaży, należy uznać, że wywłaszczenie było niedopuszczalne.
Dodatkowo Skarżącą wskazała, że nawet jeżeli by przyjąć, że na przedmiotowej działce została zrealizowana jakakolwiek zabudowa (czemu Skarżąca przeczy) należy podnieść, że w opinii Skarżącej Nieruchomość była zbędna na cele wywłaszczenia. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, Nieruchomość została wywłaszczona na potrzeby batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej. W opinii Skarżącej taki batalion samochodowy Ministerstwa Obrony Narodowej nigdy na tym terenie nie powstał i do dnia dzisiejszego nie przystąpiono do realizacji tego celu. Nieruchomość wywłaszczona na potrzeby batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej została wykorzystana na inne cele. Dlatego też, jak zostało wskazane powyżej, przedmiotowa Nieruchomość była zbędna na cele wywłaszczenia. Okoliczności powyższe zostały wskazane w piśmie skarżącego z dnia [...] kwietnia 2017 r. - uzupełnienie do odwołania. Nie wyjaśnienie w żaden sposób powołanych wyżej okoliczności powoduje, że zaskarżoną decyzję należało uznać za wydaną z naruszeniem art. 7, 77, 80 k.p.a., 107 § 1 i 3 k.p.a ..
W ocenie skarżącej organ odwoławczy zdaje się sugerować, że na przedmiotowej nieruchomości mogło dojść do modyfikacji celu wywłaszczenia. Jednakże organ nie ustalił, jeżeli ten cel został zmodyfikowany, to jaki inny cel został na nieruchomości zrealizowany. Organ nie tylko tego nie ustalił, lecz również o tym nie przesądził. Organ nie wskazał w szczególności, kiedy ta modyfikacja celu mogła mieć miejsce i w jakim dokumencie została dokonana. Jak już było wskazywane, organ nie odniósł się do zarzutu zawartego w piśmie z dnia [...] marca 2017r. zawierającego uzupełnienie odwołania. Jeżeli tak, to należy uznać, że rozważania odnośnie "modyfikacji lecz nie zmiany celu wywłaszczenia" organ poczynił niejako "na wszelki wypadek".
W konsekwencji skarżąca wskazuje, że w sprawie doszło do naruszenia art. 136 ugn przez jego niewłaściwe zastosowanie . W niniejszej sprawie w jej ocenie istniały przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz orzeczono o odmowie jej zwrotu. W tej sytuacji należy uznać, że organy administracji niewłaściwie zastosowały art. 136 ugn, co uzasadnia niniejszy zarzut.
Zarzuca także naruszenie Artykułu 1 Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności , który stanowi, że ,,Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z podstawowymi zasadami prawa międzynarodowego". Należy wskazać, że w niniejszej sprawie nie istniała podstawa do wywłaszczenia istniał faktyczny interes publiczny, skoro do dnia dzisiejszego przedmiotowy teren nie został zagospodarowany. Powyższe stanowi o naruszeniu w/w konwencji. Ponadto, art. 21 ust. 2 Konstytucji stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2017.2188 j.t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone rozstrzygnięcie z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego oraz według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.2017.1369 j.t. z późn. zm., nazywanej dalej "p.p.s.a.").
Rozpatrując sprawę w świetle powyższych kryteriów należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa uzasadniających konieczność uchylenia zaskarżonych decyzji.
Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] Nr [...] z [...] grudnia 2016r., odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] i [...] stanowiącej obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni 3515 m2 pochodzącą z dawnej księgi wieczystej po nazwą "[...]" Nr [...] ozn. jako działka nr [...] o pow. 3515 m2. Podstawę prawną wydania tych decyzji stanowił art. 136 ust. 3 i 137 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami.
Na wstępie należy zatem wskazać, że podstawową kwestią wymagającą ustalenia w przedmiotowej sprawie była ocena zasadności roszczenia o zwrot w/w nieruchomości z uwagi na stan zbędności nieruchomości na cel, na jaki została ona wywłaszczona. Stosownie bowiem do mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.), poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Zgodnie zaś z ust. 2 tegoż przepisu, jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część.
W pierwszej kolejności należało zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, aby móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Cel wywłaszczenia wynika co do zasady przede wszystkim z treści decyzji wywłaszczeniowej, ale i z innych aktów poprzedzających proces wywłaszczenia, czy mu towarzyszących (np. zezwolenia na nabycie nieruchomości, decyzji lokalizacyjnej, decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego).
W rozpoznawanej sprawie działka, której zwrotu domaga się skarżącą nie została jednak jak wynika z akt sprawy wywłaszczona w drodze decyzji, lecz przyjęta na podstawie umowy zawartej w wyniku ustaleń poczynionych przez strony w trakcie czynności poprzedzających postępowanie wywłaszczeniowe. Nie ulega jednak wątpliwości, że jest to pewien standardowy tryb nabywania nieruchomości na cele publiczne, w ramach którego zastosowanie środka administracyjnego (decyzji wywłaszczeniowej), poprzedza próba cywilnoprawnego (umowa) pozyskania nieruchomości. Dopiero w przypadku nieuzyskania porozumienia właściwy organ administracji jest władny (uprawniony) do wywłaszczenia w drodze decyzji. Mimo odmiennych form działania (cywilnoprawnej i administracyjnoprawnej) skutek prawny, a po części i pozycja właściciela nieruchomości jest podobna. Stanowisko takie jest utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych np. NSA w wyroku z dnia 18 grudnia 2009 r., I OSK 1136/08, jeśli nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej w związku z realizacją celu publicznego, to objęta jest hipotezą normy prawnej art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.
Zatem, zwrot wywłaszczonej nieruchomości w części, na której nie został zrealizowany cel wywłaszczenia byłby możliwy jeśli w ciągu 10 lat od jej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa rzeczywiście nie doszło do realizacji takiego celu i oczywiście, w związku z tą realizacją (jej brakiem) da się część taką wydzielić (określić).
W rozpatrywanej sprawie te dwie, pozostające ze sobą w ścisłym związku, podstawowe kwestie: pierwsza z nich to cel wywłaszczenia i druga - to zakres nieruchomości niezbędnych do realizacji celu wywłaszczenia wbrew zarzutom skargi zostały ustalone.
W ocenie Sądu z zachowanych materiałów dowodowych w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że pismem z [...] r. skierowanym do Departamentu Kwatermistrzostwa Głównego Kwatermistrzostwa, Państwowa Komisja Planowania Gospodarczego Departament Planów Terenowych i Lokalizacji wyraziła zgodę na lokalizację ogólną obiektu dla batalionu samochodowego w miejscowości [...]. Przedmiotowa nieruchomość zlokalizowana w obecnych granicach Miasta [...] przy ul. [...] i [...], aktualnie stanowiąca część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] została przeznaczona zatem na potrzeby batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej. Nie określono przy tym znaczenia pojęcia " potrzeba" , co bez wątpienia świadczy o ogólnym sformułowaniu celu na jaki następowało wywłaszczenie. Z akt sprawy wynika również, że przedmiotowa nieruchomość została objęta zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] kwietnia 1952 r. określającym już lokalizację szczegółową obiektu dla batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej w miejscowości [...] przy ul. [...] o powierzchni 5,4 ha. Następnie, zaświadczenie to zostało anulowane zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] czerwca 1952 r. określającym lokalizację szczegółową obiektu dla batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej na terenie przy ul. Chełmżyńskiej. Integralną częścią zaświadczenia nr [...] był szkic nieruchomości, który w swej treści określał granice lokalizacji oraz powierzchnię terenu - 5,6 ha.
Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1952 .r. Minister Obrony Narodowej wystąpił do Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o wydanie zezwolenia na wywłaszczenie nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zgodnie z dekretem z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Zezwoleniem z dnia [...] sierpnia 1952 r. zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na podstawie art. 4 i 5 dekretu z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zezwolił Kierownictwu Zaopatrzenia Instytucji Centralnych MON, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie dla potrzeb wojska nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] o łącznej powierzchni 5, 1 ha oraz na niezwłoczne objęcie omawianej nieruchomości zgodnie z art. 6 ww. dekretu, który stanowił, iż jeżeli względy szczególne uzasadniają niezwłoczne objęcie nieruchomości, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - na wniosek właściwego ministra - równocześnie z zezwoleniem na nabycie lub po wydaniu zezwolenia udzieli wykonawcy narodowych planów gospodarczych zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości. Integralną częścią zezwolenia był załącznik graficzny, z którego jak ustaliły organy wynika, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot znajduje się na tym planie w granicach terenu przewidzianego pod planowaną inwestycję. Dokumentacja archiwalna dotycząca postępowania wywłaszczeniowego (tylko częściowo zachowana), pozyskana przez organ l instancji z Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej, Archiwum Akt Nowych w [...] oraz Archiwum Państwowego w [...] wykazała, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot stanowiąca część dawnej działki nr [...] o powierzchni 3515 m2 wchodziła w skład dużego kompleksu koszarowego. Na działce zaplanowano częściowe jej zadrzewienie wraz z terenami zielonym w postaci trawników i żywopłotów wraz z drogami i placem defiladowym. Na podstawie zapisów zawartych w projekcie zabudowy oraz znajdującego się w aktach sprawy planu sytuacyjnego działek położonych w [...] przy ul. [...] m. in. działki nr [...] z 1959 roku (brak możliwości odczytania dokładnej daty), organ stwierdził, iż inwestycja została zrealizowana w oparciu o decyzję lokalizacji szczegółowej określającą budowę obiektu dla batalionu samochodowego. Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika również, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w [...] do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wraz z całą dokumentacją. Przekazanie nastąpiło protokołem z dnia 30 czerwca 1996 r., na podstawie art. 14 ust. 1 w związku z art. 18 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 4339) do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Do powyższego pisma została zaś załączona kopia protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomości z 1996 r. oraz wykaz przekazanych budynków wraz z rokiem ich budowy. W ww. protokole zawarto stan ewidencyjny i prawny przekazywanych do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nieruchomości zabudowanych z enumeratywnym wskazaniem numerów ewidencyjnych zabudowanych działek. Wśród wymienionych działek znajduje się działka o nr [...] o pow. 5,2934 ha, objęta wnioskiem z dnia [...] września 2015 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto wymieniony Protokół zawiera ilościowy wykaz budynków, obiektów i urządzeń położonych na gruntach zabudowanych takich jak: budynek koszarów - l, budynek izba chorych - l, budynki magazynowe - 5, budynki garażowe - 4, budynki warsztatowe - 2, stacja benzynowa, hydrofornia, wartownia - 4, ponadto: place, chodniki, drogi. Integralną częścią protokołu jest jeden z sześciu wymienionych załączników jako "wykaz nieruchomości podlegającej przyjęciu przez Stołeczny Rejonowy WAM", którym w ocenie organu odwoławczego jest załącznik nazwany jako "[...]". Ilość wymienionych w nim budynków jest zgodna z ilością zawartą w protokole z dnia [...] czerwca 1996 r. co świadczy o tym, że sporządzono go na potrzeby przekazania nieruchomości przez Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany w [...] we władanie Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Ponadto w "[...]" odnotowano ich rok budowy. Organ ustalił także, że lata budowy wymienionych w ww. wykazie budynków wskazują, że realizacja obiektów miała miejsce od 1952 r. do 1971 r. a treść przedmiotowego wykazu wskazuje, iż zarówno rozpoczęcie prac związanych z celem wywłaszczenia, ich realizacja (budowa kompleksu wojskowego) oraz całkowite zrealizowanie tego celu nastąpiło w latach 1952, 1953, 1957, 1961 i 1971, czyli, poza zrealizowanymi w 1971, jeszcze przed zawarciem w dniu [...] sierpnia 1962 r. umowy sprzedaży w formie aktu notarialnego nieruchomości pochodzącej z dawnej księgi wieczystej pod nazwą "[...]" Nr [...]" Nr [...] ozn. jako działka nr [...] o powierzchni 3515 m2 na mocy umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] sierpnia 1962 roku Rep [...] pomiędzy M. M. i J. S.Skarbem Państwa przeszła na własność Skarbu Państwa. Ponadto co istotne Agencja Mienia Wojskowego przy piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. udzieliła dodatkowych informacji, iż "przedmiotowy teren od momentu jego przeznaczenia na rzecz Ministerstwa Obrony Narodowej tj. od 1952 roku wykorzystywany był przez jednostkę wojskową jako kompleks koszarowy [...].
Wbrew zatem zarzutom skargi w sprawie nie budzi wątpliwości, że działka której zwrotu domaga się Skarżąca objęta była zezwoleniem Prezydium Rady Narodowej na objęcie gruntów z [...] czerwca 1952r.. Nie podlegała jednak wywłaszczeniu na podstawie orzeczenia z [...] sierpnia 1952r. Pomimo tego co również wynika z akt sprawy, doszło do zajęcia większej powierzchni gruntu od wskazanej w w/w decyzji. Fakt przejęcia wówczas m.in. także spornej nieruchomości, pomimo nie objęcia jej wprost decyzją wywłaszczeniową potwierdza wprost pismo byłych współwłaścicielek Pani M. M. i J. S. z [...] lutego 1960r., jak również zachowana dokumentacja -pisma inwestora- z których wynika wprost, że konieczne jest uregulowanie kwestii przejęcia przejętych bezumownie nieruchomości. W konsekwencji sporna nieruchomość objęta została wnioskiem o wywłaszczenie z [...] października 1959r. Do jej wywłaszczenia, jak wskazano na wstępie jednak nie doszło bowiem SP dnia [...] sierpnia 1962r. nabył sporną nieruchomości od jej właścicieli w drodze cywilnoprawnej tj. aktu notarialnego, a postępowanie wywłaszczeniowe w odniesieniu do niej umorzono decyzją z [...] marca 1963r.
Ze zgromadzonych w sprawie akt wynika zatem bezspornie, że sporna działka wchodziła w skład zrealizowanego w latach 1952-1971 kompleksu wojskowego. Okoliczność realizacji celu wywłaszczenia m.in. na działce Skarżącej nie budzi zatem wątpliwości. Fakt wybudowania na tym terenie kompleksu wojskowego potwierdza również pierwsze jakie udało się organowi uzyskać dostępne zdjęcia pochodzące z lat 1990 - 1994, z których wynika, iż kompleks koszarowy w latach 90-tych nadal funkcjonował, a na historycznych wydrukach widnieją kontury budynków zrealizowanych w oparciu o wyżej opisany projekt zabudowy.
Co więcej jak ustalił organ, na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot przywidziane zostało jej zadrzewienie wraz z placem defiladowym. Oznacza to, że część działki o nr ew. [...] z obrębu [...] objęta wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wchodziła w skład kompleksu zagospodarowanego i zajętego pod kompleks koszarowy, a na nieruchomości objętej wnioskiem o zwrot znajdował się tzw. teren zielony, czyli rekreacyjny oraz plac (przebieg granic wywłaszczonej nieruchomości na wydruku z historycznego serwisu mapowego z lat 1990 - 1994, w części dotyczącej obecnej działki nr [...] z obrębu [...], organ I instancji zaznaczył w oparciu o treść mapy ewidencyjnej).
Również dokumenty z lat siedemdziesiątych pozyskane przez organ I instancji z Wydziału Architektury i Budownictwa dla dzielnicy [...] dotyczące budowy obiektów koszarowych wskazują na funkcjonowanie na przedmiotowej nieruchomości istniejącego kompleksu wojskowego. Z załącznika Nr [...] do informacji o terenie z dnia [...] września 1976 r. znak: [...] wynika bowiem, że program zamierzonej inwestycji ograniczony jest warunkami wynikającymi ze stanu istniejącego kompleksu wojskowego. Z treści załącznika wynika, że określenie wielkości kubatury nowych obiektów koszarowych winno nastąpić przy uwzględnieniu m. in. takich zaleceń jak: zachowanie istniejącego cennego drzewostanu jak również zachowania odległości między budynkami oraz zaplanowaniu pasów zieleni izolacyjnej od uciążliwych elementów zagospodarowania (np. od zespołu garażowego, od kotłowni, od komunikacji uciążliwej), a także, że nie ma możliwości powiększenia terenu istniejącego kompleksu wojskowego; ponadto, dojazdy do kompleksu wojskowego pozostaną według stanu istniejącego tj. od ul. [...] i od ul. [...], jak również, że istniejący kompleks znajduje się w zasięgu działania miejskiej sieci kanalizacyjnej ściekowej, zaopatrywany jest w wodę z sieci miejskiej, znajduje się w zasięgu miejskiej sieci rozdzielczej SN.
Wbrew zatem zarzutom skargi zasadnie organ odwoławczy uznał, że powyższe dokumenty potwierdzają, iż kompleks wojskowy został zrealizowany, na przestrzeni lat 50 i 60 a w latach 70-tych dokonano jego rozbudowy i modernizacji.
Mając zatem na uwadze, że na skutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu [...] marca 2014 r., w sprawie o sygn. akt [...], wyroku stwierdzającego niezgodność z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP przepisu art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed [...] maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed [...] września 2004 r. zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Co więcej pomimo tego, że ten wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy wprost art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. (tylko tego przepisu dotyczyło pytanie prawne WSA w Warszawie zadane w sprawie sygn. akt I SA/Wa 41/11), to jednak wywody zawarte w jego uzasadnieniu powodują, że również niedopuszczalnym jest retroaktywne stosowanie art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. TK uznał m.in., że stany faktyczne powstałe lub zrealizowane w okresie formalnego obowiązywania norm dotychczasowego prawa, powinny podlegać co do zasady jego dalszej ocenie normatywnej (tzn. ocenie według "starych" reguł), chyba że prawodawca wskaże dostatecznie przekonywujące argumenty, które uzasadniają wprowadzenie wstecznego działania nowego prawa.
Zatem określone w art. 137 ust. 1 u.g.n terminy obowiązują dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Nie można ich odnosić do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia. Nie można bowiem oczekiwać, aby ocena zbędności nieruchomości na cel jej wywłaszczenia była rozważana przez pryzmat upływu terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n., jeżeli okoliczności faktyczne sprawy, określone w tym przepisie, zaistniały przed jego wejściem w życie.
W konsekwencji terminy określone w art. 137 ust. 1 u.g.n. w okolicznościach niniejszej sprawy mogłyby znaleźć zastosowanie wówczas, gdy nie podjęto prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jeżeli natomiast rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia nastąpiło przed tym dniem to w takim przypadku termin określony w art. 137 ust. 1 ust. 1 u.g.n. nie ma zastosowania, ponieważ jako norma materialnoprawna, nie może kształtować skutków prawnych stanu faktycznego zaistniałego przed wejściem w życie przepisu określającego ten termin.
W takiej sytuacji prawnej, ukształtowanej wyrokiem TK z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...] , analiza materiału dowodowego, potwierdziła realizacje celu wywłaszczenia i to na wiele lat przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc wówczas, kiedy brak było norm prawnych określających zbędność wywłaszczonej nieruchomości przez pryzmat upływu określonych terminów. Tym samym w ocenie Sądu zasadnie organy przyjęły, iż skoro sporna działka wchodziła w skład dużej nieruchomości na której faktycznie doszło do realizacji celu wywłaszczenia w postaci zorganizowanego kompleksu wojskowego, w skład którego wchodziła różnorodna infrastruktura (od budynków do powierzchni zielonych), przed wejściem w życie w/w ustawy to brak było podstaw do dokonania jej zwrotu.
Na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie mogło mieć wpływu także, nieodniesienie się przez Wojewodę do zarzutów, wskazujących na to, że okolicznościom zabudowania spornej działki przeczą znajdujące się w aktach operaty szacunkowe z 1959 i 1962r., które nie potwierdzają tego faktu. Wskazać należy, że operaty te służyć miały ustaleniu wartości działek nabytych w celu wywłaszczenia tj. w przypadku działki nr [...] -działki niezabudowanej. Okoliczność zatem nieuwzględnienia przez rzeczoznawców ewentualnego jej stanu zagospodarowania nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Tym bardziej, że wiek powstania zabudowań i infrastruktury na terenie przejętym wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów (np. protokołów przekazania), które jak zasadnie wskazały organy potwierdzają fakt zrealizowania celu wywłaszczenia na całym przyjętym terenie, w tym także jak wskazano powyżej na działce skarżącej.
Odnosząc się z kolei do zarzutu nierozważenia przez organy, kwestii zbędności realizacji celu wywłaszczenia, wskazać należy, że jak podkreślono na wstępie w rozpoznawanej sprawie cel wywłaszczenia określony był bardzo ogólnie tj. "na potrzeby batalionu samochodowego Ministerstwa Obrony Narodowej". Podnoszone zatem przez Skarżącą zarzuty, w zakresie zbędności realizacji takiego kompleksu z uwagi na to, że batalion samochody funkcjonował i nadal funkcjonuje przy ul. [...] nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wskazać bowiem należy, że działki wywłaszczone/ zakupione zostały na potrzeby batalionu. Oznaczało to tyle, że na tym obszarze mogła powstać różnorodna inwestycja, realizująca generalnie potrzeby batalionu. Okoliczność, iż na wywłaszczonym terenie doszło do jego zagospodarowania i to dla potrzeb obiektu wojskowego zgodnie z planami lokalizacyjnymi, została przez organ wykazana. Wbrew zatem zarzutom skargi Istota "zbędności" polega na tym, że cel wywłaszczenia nie jest (i nie był) zrealizowany, albo gdy nieruchomość w rzeczywistości wykorzystana została na cele inne niż określone w decyzji wywłaszczeniowej, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Powstanie na tym obszarze w/w kompleksu wojskowego jako pewnej całości przesądza bowiem w ocenie Sądu o realizacji celu wywłaszczenia.
Sąd nie uwzględnił tym samym także zarzutów skargi wskazujących na brak dokonania przez organy ustaleń, czy i w jaki sposób doszło do faktycznego zagospodarowania spornej działki. W ocenie Sądu organ ustalił bowiem, że działka wchodziła w skład kompleksu zagospodarowanego i zajętego pod kompleks koszarowy, a na niej samej znajdował się tzw. teren zielony czyli rekreacyjny oraz plac (przebieg granic wywłaszczonej nieruchomości na wydruku z historycznego serwisu mapowego z lat 1990 - 1994).
Wbrew zarzutom skargi na rozpoznanie przedmiotowej sprawy nie mogło mieć także wpływu wskazane przez skarżącą naruszenie art. 3 i 41 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Jak słusznie wskazuje skarżąca ustawa ta regulowała przymusowe nabywanie nieruchomości na przyszłe, jeszcze nie rozpoczęte inwestycje (art. 3). Wyrazem tej zasady był art. 41, który na zasadzie wyjątku dopuszczał zajęcie nieruchomości jeszcze przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej, ale dopiero po zgłoszeniu wniosku o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego. Zgodnie z treścią tego artykułu osoba ubiegająca musiała złożyć stosowny wniosek i musiała wykazać w tym wniosku, że wywłaszczana nieruchomość jest ubiegającemu się niezbędna na cele wywłaszczenia.
W ocenie Skarżącej w niniejszej sprawie przedmiotowa nieruchomość nie była objęta wnioskiem o wywłaszczenie w dacie zawarcia aktu notarialnego sprzedaży, a postępowanie w tej sprawie nawet się nie rozpoczęło. Co więcej skarżąca wywodzi, że przedmiotowa nieruchomość nie była objęta zezwoleniem na nabycie oraz niezwłoczne objęcie nieruchomości.
Wskazać zatem należy, iż wbrew zarzutom skargi, z akt sprawy wynika, że zezwoleniem z dnia [...] sierpnia 1952 r. zastępca Przewodniczącego Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego na podstawie art. 4 i 5 dekretu z dnia [...] kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych zezwolił Kierownictwu Zaopatrzenia Instytucji Centralnych MON, jako wykonawcy narodowych planów gospodarczych na nabycie dla potrzeb wojska nieruchomości położonej w miejscowości [...] przy ul. [...] o łącznej powierzchni 5,1 ha oraz na niezwłoczne objęcie omawianej nieruchomości zgodnie z art. 6 ww. dekretu, który stanowił, iż jeżeli względy szczególne uzasadniają niezwłoczne objęcie nieruchomości, Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego - na wniosek właściwego ministra - równocześnie z zezwoleniem na nabycie lub po wydaniu zezwolenia udzieli wykonawcy narodowych planów gospodarczych zezwolenia na niezwłoczne objęcie nieruchomości. Integralną częścią zezwolenia był zaś załącznik graficzny, z którego wynika , że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot znajduje się na tym planie w granicach terenu przewidzianego pod planowaną inwestycję. W sprawie ustalono również, że faktycznie doszło do zajęcia spornej nieruchomości, przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej. Co wbrew zarzutom Skargi mogło nastąpić na podstawie w/w zezwolenia.
Mając zatem na uwadze, że w ocenie Sądu w sprawie doszło bez wapienia nie tylko do przyjęcia nieruchomości skarżącej w celu realizacji inwestycji publicznej, ale również jej zrealizowania, Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie naruszenia Artykułu 1 Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności , który stanowi, że ,,Każda osoba fizyczna i prawna ma prawo do poszanowania swego mienia. Nikt nie może być pozbawiony swojej własności, chyba że w interesie publicznym i na warunkach przewidzianych przez ustawę oraz zgodnie z podstawowymi zasadami prawa międzynarodowego". W sprawie nie doszło tym samym również do naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji, który stanowi, że wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Wskazać należy, że sporna nieruchomość zgodnie ze znajdującą się w aktach kopią umowy sprzedaży spornej działki na cele wojskowe (potwierdzoną za zgodność z oryginałem) zawartą w formie aktu notarialnego z [...] sierpnia 1962r. została zbyta przez byłe właścicielki, za określoną w umowie kwotę na rzecz SP. Ponadto zgodnie z § 4 umowy, Panie zachowały prawo dochodzenia od Państwa odszkodowania za użytkowanie przez Państwo działki do czasu objęcia jej w posiadanie do dnia podpisania niniejszej umowy. Tym samym spełniona została również przesłanka "słusznego odszkodowania".
Sąd nie dopatrzył się również w postępowaniu organów naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia treści art. 6, 7, 8, 77 § 1, 78 §2, 80 i 107 §3 k.p.a. Wyjaśnić należy, że zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a. i zawarty w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzić okoliczności korzystne dla strony skarżącej, czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z żądaniem strony.
W ocenie Sądu organy w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzył cały materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające, a ocena okoliczności sprawy oparta została na całokształcie materiału dowodowego. Zgodnie z wymogiem przepisu art. 107 § 3 k.p.a., zaskarżona decyzja została właściwie uzasadniona, a strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu zgodnie z dyspozycją art. 10 § 1 k.p.a.
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez Skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.
W konsekwencji, na podstawie art. 151 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło