VIII SA/Wa 754/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Wroczyński po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Radomiu zażalenia T. F. na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 754/17 w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych postanawia 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. zasądzić od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego oraz kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 2 wyroku z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie VIII SA/Wa 754/17 zasądził od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. na rzecz skarżącego T. F. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący T. F. zarzucając: 1) naruszenie art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." poprzez jego zastosowanie przy rozstrzygnięciu o kosztach procesu w sytuacji gdy skarżący w każdym etapie postępowania był reprezentowany przez radcę prawnego, podczas gdy przepis ten ma zastosowanie gdy strona prowadzi postępowanie osobiście; 2) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowania, co w konsekwencji spowodowało brak uzasadnienia rozstrzygnięcia o kosztach. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że Sąd w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wskazał jako podstawę art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., przy czym rozstrzygnięcie to nie zawiera uzasadnienia, które wyjaśniałoby z jakich przyczyn Sąd zastosował art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz w jaki sposób ustalił kwotę kosztów w wysokości [...] zł. W jego ocenie, w sytuacji gdy strona była reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego, właściwą podstawą winien być przepis art. 205 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W ocenie skarżącego Sąd pominął okoliczność, że korzystał on z zastępstwa procesowego zarówno w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 265/16 jak i w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 754/17, będącej konsekwencją uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 667/17, orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W ocenie skarżącego ponowne rozpoznanie sprawy nie jest tą samą instancją, ani ciągiem dalszym tej samej instancji, a zatem wynagrodzenie od strony przeciwnej za czynności radcowskie powinno przysługiwać stronie dwukrotnie. Podniósł, że takie stanowisko jest ugruntowane w doktrynie (B.Dauter Zarys metodyki pracy sędziego administracyjnego, LexisNexis, Warszawa 2008, s.446) oraz orzecznictwie (postanowienia NSA z 12 lutego 2009 roku, II FZ 38/09; z dnia 17 września 2012 roku, II FZ 753/12; z dnia 20 marca 2009 roku, I FZ 42/09). W związku z tym zwrot kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie winien obejmować – 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa, [...] zł tytułem uiszczonego wpisu, oraz 2x[...] zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego za pierwszą instancję w sprawie VIII SA/Wa 265/16 i w sprawie VIII SA/Wa 754/17. Sąd zważył co następuje: Zgodnie z art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. W ocenie Sądu w sprawie zachodzi przypadek określony w art. 195 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, który je wydał jest możliwe gdy jest ono "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą być nią objęte zarówno przyczyny formalne, które zdecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2004 roku, FZ 374/04). Postanowienie o kosztach winno zawierać m.in. podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (art. 141 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a.). Koszty postępowania w rozumieniu art. 199 p.p.s.a. obejmują zarówno koszty sądowe – art. 211 p.p.s.a., jak i koszty ponoszone przez stronę w związku z jej udziałem w postępowaniu art. 205 p.p.s.a. Niewątpliwie zaskarżone postanowienie nie zawierało uzasadnienia, wskazując wyłącznie na przepis art. 205 § 1 p.p.s.a. w sytuacji gdy strona była reprezentowana przez pełnomocnika – radcę prawnego. Należy zauważyć, iż postepowanie przed WSA w Warszawie toczyło się w sprawie VIII SA/Wa 754/17 po raz drugi, wobec uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrok sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Szczegółowe zasady opłat za czynności radców prawnych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) - dalej jako "rozporządzenie". W przedmiotowej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, wartość przedmiotu sporu wynosi [...] zł, zatem zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia stawka minimalna w dacie wszczęcia postępowania wynosiła [...] zł. W ocenie Sądu na wysokość kosztów postępowania winny się składać następujące składniki – [...] zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi, [...] [...] [...] zł tytułem wynagrodzenie radcy prawnego oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa - co daje łącznie kwotę [...] zł. Jakkolwiek sprawa była dwukrotnie rozpoznawana przez sąd pierwszej instancji i w takiej sytuacji wynagrodzenie pełnomocnika winno obejmować wynagrodzenie pełnomocnika za dwukrotne reprezentowanie strony w postepowaniach przed WSA w Warszawie, to w ocenie Sądu w sprawie zaistniały podstawy do odstąpienia od przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi za reprezentowanie przed sądem pierwszej instancji w wyniku ponownego rozpoznania sprawy po jej uchyleniu przez NSA. Wynagrodzenie pełnomocnika ma z mocy art. 206 p.p.s.a. charakter uznaniowy. Stosownie do tego przepisu Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobierania wpisu. Uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, nie jest uzależnione wyłącznie od tego, czy doszło do częściowego uwzględnienia skargi (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2017 r. sygn. akt I OZ 1687/17 - CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ustalenie, czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek, zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując powołany przepis, Sąd musi dokonać oceny, która jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy. Określając zatem wysokość wynagrodzenia pełnomocnika procesowego Sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy, jak i nakład pracy radcy prawnego (adwokata), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. Określenie wysokości wynagrodzenia fachowego pełnomocnika powinno następować także z uwzględnieniem czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach. Należy zauważyć, iż w przedmiotowej sprawie udział pełnomocnika strony w postępowaniu gdy toczyło się ono po raz drugi, ograniczył się wyłącznie do udziału w rozprawie aplikanta radcowskiego działającego z upoważnienia radcy pranego. Pełnomocnik nie składał żadnych nowych pism procesowych w sprawie. Przyznana kwota uwzględnia w tej sytuacji, w ocenie Sądu realny nakład pracy pełnomocnika. Zasądzenie dwukrotnie kwoty wynagrodzenia w stawce minimalnej – [...] zł za samo stawiennictwo na rozprawie w sprawie, która jest ponownie rozpoznawana nie miało w tych okolicznościach podstaw w kontekście art. 206 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 200, art. 205 § 1 i 2, art. 206 p.p.s.a. w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia orzeczono, jak na wstępie. O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd orzekł na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. d) i § 15 ust. 2 powołanego rozporządzenia.