II SA/Rz 1221/17

WyrokWSA w Rzeszowie2018-01-16

Skład orzekający: Piotr Godlewski, Krystyna Józefczyk, Ewa Partyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest uzasadniona, jeśli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu 18. roku życia, a opiekun pobiera zasiłek dla opiekuna?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu późnego powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki jest nieprawidłowa, ponieważ Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu różnicującego prawo do świadczenia ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Ponadto, pobieranie zasiłku dla opiekuna nie może stanowić przeszkody do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli opiekun wybierze to świadczenie, co wymaga uchylenia decyzji o zasiłku.
Stan faktyczny
Skarżąca I.P. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K.P., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na późne powstanie niepełnosprawności matki oraz fakt pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Ewa Partyka Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi I. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gmin [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej I. P. kwotę 497 zł /słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. II SA/Rz 1221/17 U z a s a d n i e n i e Przedmiotem skargi I.P. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO lub Kolegium) z dnia [...] sierpnia 2017 r. Nr [...] dotycząca odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt administracyjnych sprawy i uzasadnienia tej decyzji wynika, że po rozpatrzeniu wniosku I.P. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką K.P., Wójt Gminy [...] – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 2 pkt 2, art. 17, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm., dalej: u.ś.r.) - decyzją z [...] lipca 2017 r. Nr [...] odmówił wnioskowanego świadczenia. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że K.P. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z [...] lipca 2012 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności, w którym wskazano, że nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność. Organ wskazał także, że na wniosek I.P. Wójt Gminy [...] decyzją z [...] czerwca 2014 r. ([...]) - w związku z opieką nad K.P. - przyznał jej bezterminowo od 1 lipca 2013 r. prawo do zasiłku dla opiekuna. W tych okolicznościach uzasadniona jest odmowa przyznania wnioskodawczyni prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność jej matki nie powstała w okresie o jakim mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r. (tj. nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia), a ponadto posiada ona ustalone na tę samą osobę prawo do zasiłku opiekuna (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.). W odwołaniu od decyzji Wójta I.P. wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, że na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13 uznano za niekonstytucyjną część wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Odwołująca wskazała także na błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., poprzez pominięcie celów tej ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez nią zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazała na brak zastosowania art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. i nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń. SKO nie uznało odwołania i wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. - powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 17 u.ś.r. - utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało na treść art. 17 ust. 1, ust. 1b i ust. 5 u.ś.r. stanowiące komu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz że w przypadku zbiegu uprawnień m. in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna – przysługuje jedno ze świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że art. 17 ust. 5 pkt 1b u.ś.r. uniemożliwia przyznanie wnioskowanego świadczenia, gdyż wnioskodawczyni został już przyznany bezterminowo od 1 lipca 2013 r. zasiłek dla opiekuna w związku z opieką nad niepełnosprawną K.P. SKO zaznaczyło także, że z całości zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby niepełnosprawność K.P. powstała przed 18 bądź 25 rokiem życia. Tymczasem z art. 17 ust. 1b u.ś.r. wynika, że data powstania niepełnosprawności jest elementem koniecznym do ewentualnego ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się do wyroku TK z 21 października 2014 r. SKO wskazało, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa. Brak ustaleń co do terminu powstania niepełnosprawności wyklucza możliwość przyznania opiekunowi takiej osoby prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie SKO podkreśliło, że organy administracji działają na podstawie przepisów prawa, a wyrok TK jak i wiążące organy jedynie w rozpatrywanych sprawach wyroki sądów administracyjnych nie mogą stanowić podstawy do wydania pozytywnej decyzji. Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosła I.P. (działając przez pełnomocnika – radcę prawnego) żądając jej uchylenia wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego Kwestionowanej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zw. z art. 190 ust. 1 Konstytucji poprzez błędną wykładnię, ponawiając argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.), wg którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności lub niezgodności z prawem, gdy dotknięte są naruszeniem prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. Dokonując w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji jest odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką (fakt jej niepełnosprawności znalazł potwierdzenie w przesłanym na wezwanie Sądu przez GOPS w [...] orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2012 r., którego nie zawierały akta administracyjne sprawy). U podstaw tej odmowy znalazł się brak możliwości ustalenia momentu powstania znacznego stopnia niepełnosprawności (wg orzeczenia, przy jego datowaniu od [...] maja 2012 r. kiedy matka skarżącej miała 82 lata, nie można ustalić od kiedy niepełnosprawność istnieje), a także okoliczność, że skarżąca w związku z tą opieką ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, co uniemożliwia przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I i II instancji stanowiły przepisy u.ś.r. Zgodnie z jej art. 17 ust. 1, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl ust. 1b tego artykułu, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Punkt wyjścia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi ustalenie, czy przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. miał w niej zastosowanie w świetle treści wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (wszedł on w życie z dniem ogłoszenia w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r., poz. 1443). Wyrokiem tym orzeczono, że w zakresie, w jakim powyższy przepis różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem SKO, w kontekście art. 17 ust. 1b u.ś.r. ustanawiających próg wiekowy powstania niepełnosprawności odpowiednio do ukończenia 18 lub 25 roku życia, brak ustaleń co do terminu jej powstania w wydanym orzeczeniu o niepełnosprawności K.P. wyklucza możliwość przyznania jej opiekunowi prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, stanowisko Kolegium w tym zakresie jest nieprawidłowe. Skoro w wyroku TK we wskazanym zakresie stwierdzona została niezgodność powyższego przepisu z Konstytucją, to okoliczność ta jako rzutująca na sytuację prawną opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych nie może zostać pominięta. Przedmiotowy wyrok jest wyrokiem zakresowym, czyli takim, w którym Trybunał stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, przedmiotowym lub czasowym) zakresie jego zastosowania. Wyrok ten nie wywołuje więc skutku określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji w postaci utraty mocy obowiązującej całego zakwestionowanego aktu normatywnego albo jego jednostki redakcyjnej (w niniejszym przypadku całego przepisu art. 17 ust. 1b), a jedynie wywodzonej z danego przepisu określonej normy prawnej. Wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. odnosi się do negatywnego zakresu przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., na co wskazuje zwrot "w zakresie, w jakim różnicuje". Istotą tego rozstrzygnięcia jest uznanie za niezgodne z konstytucyjną zasadą równości pominięcie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego innych osób niż wskazane w tym przepisie, przy czym niekonstytucyjności takiego ograniczenia Trybunał upatruje w zróżnicowaniu prawa podmiotowego opiekunów osób niepełnosprawnych ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skutkuje to koniecznością takiej wykładni przepisów, aby jej wynik nie był sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku Trybunału. Dokonując takiej w odniesieniu do art. 17 ust. 1b u.ś.r. należy więc stwierdzić, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis ten jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Utracił on jednak przymiot konstytucyjności w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później i względem nich oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2017 r. I OSK 1600/16 (LEX nr 2376723), z dnia 14 czerwca 2017 r. I OSK 2920/16 (LEX nr 2326429), z dnia 26 maja 2017 r. I OSK 479/16 (LEX nr 2328756), z dnia 20 kwietnia 2017 r. I OSK 2593/16 (LEX nr 2332965), z dnia 2 marca 2017 r. I OSK 2407/16 (LEX nr 2282068), z dnia 14 grudnia 2016 r. I OSK 1614/16 (LEX nr 2190248). Chociaż Trybunał w uzasadnieniu wydanego wyroku wskazał, że skutkiem jego wejścia w życie nie jest ani uchylenie art. 17 ust. 1b u.ś.r., ani uchylenie decyzji przyznających świadczenia, ani wykreowanie prawa do żądania świadczenia dla opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych jeżeli niepełnosprawność podopiecznych nie powstała w okresie dzieciństwa, w aktualnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b, której niekonstytucyjność została stwierdzona. Trybunał nie skorzystał bowiem z możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej derogowanej części przepisu art. 17 ust. 1b (art. 190 ust. 3 Konstytucji RP), co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata domniemania konstytucyjności przez art. 17 ust. 1b we wskazanym zakresie z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw, tj. 23 października 2014 r. Niedokonanie przez ustawodawcę zmiany treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. zgodnie ze stanowiskiem TK powoduje, że w tak ukształtowanym stanie prawnym, przy rozpatrywaniu od tej daty wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego składanych przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej - wobec wynikającego z tego wyroku wymogu ich równego traktowania bez względu na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki - organy mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 u.ś.r., która z tym dniem została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Dokonując odmiennej wykładni ust. 1b tego artykułu orzekające w sprawie organy administracji wydały rozstrzygnięcia w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną i z naruszeniem art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Tym samym na uwzględnienie zasługuje również zarzut skargi dotyczący nieuprawnionej odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność pobierania przez nią zasiłku dla opiekuna. Podkreślenia wymaga, że z art. 17 ust. 5 u.ś.r. faktycznie wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone m.in. prawo do zasiłku dla opiekuna o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (pkt 1 lit. b) oraz gdy na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna (pkt 5). Powyższy przepis nie może być jednak interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną (także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami). Celem tych regulacji jest niewątpliwie uniemożliwienie osobom uprawnionym równoczesnego pobierania tych świadczeń, u podstaw których leży zamiar rekompensaty opiekunowi osoby niepełnosprawnej utraty dochodów pozostający w związku z rezygnacją przez nich z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Nie wyklucza to jednak możliwości przyznania innego świadczenia (zmiany) w przypadku spełniania warunkujących go przesłanek. W praktyce oznacza to wybór przez osobę wnioskującą świadczenia korzystniejszego, co uzależnione jest od wcześniejszej rezygnacji z dotychczas otrzymywanego. W przypadku skarżącej dotyczy to zasiłku dla opiekuna przyznanego jej bezterminowo decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., względem którego skarżąca w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazała na świadomość konieczności rezygnacji z jego otrzymywania. W tym zakresie należy zauważyć, że z uwagi na wskazywany wyżej brak możliwości jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną, w obrocie prawnym nie mogą zaistnieć równocześnie dwie decyzje co do ich przyznania. W przypadku zatem uznania, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i wyraża wolę jego pobierania, wiąże się z koniecznością uprzedniego uchylenia decyzji o ustaleniu prawa do zasiłku dla opiekuna. W tej sytuacji za nieuprawnioną należało uznać, że wskazane przez organy administracji powody dla których odmówiono przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w rzeczywistości nie zachodziły. Przeszkody w tym zakresie nie stanowił bowiem zarówno brak ustalenia czasu powstania znacznego stopnia niepełnosprawności u matki skarżącej, jak i okoliczność, że skarżąca w związku ze sprawowaną nad nią opieką ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Stwierdzić należy, że wskazany sposób procedowania w sprawie przez organy administracji faktycznie pozbawił skarżącą realnej możliwości dokonania wyboru, utrzymując stan, w którym spełniając przesłanki do pobierania wyższego kwotowo świadczenia pielęgnacyjnego, nadal miałaby otrzymywać niższy zasiłek dla opiekuna. Jest to również nie do przyjęcia z tego powodu, że jak wynika z uzasadnienia decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna, na mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca miała już w oparciu o art. 17 u.ś.r. przyznane bezterminowo od 2 maja 2012 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, która to decyzja wygasła jednak z mocy prawa z upływem [...] czerwca 2013 r. na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1548), który to przepis został następnie uznany przez TK za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP (wyrok z dnia 5 grudnia 2013 r. sygn. K 27/13, Dz. U. poz. 1557) i utracił moc z dniem 16 grudnia 2013 r. Przyznawany wraz z wyrównaniem za okres od 1 lipca 2013 r. na podstawie obowiązującej od 15 maja 2014 r. ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r., poz. 162 ze zm.) zasiłek dla opiekuna miał stanowić rekompensatę za utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobom, które zostały go pozbawione z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji o przyznaniu tych świadczeń. Fakt aktualnego pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna nie jest więc podyktowany jej dobrowolnym wyborem, ale pośrednio stanowi konsekwencję zdarzeń prawnych, na zaistnienie których nie miała wpływu. W tych okolicznościach zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane zarówno z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy (poprzez błędne zastosowanie przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r.), jak również z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, gdyż fakt pobierania zasiłku dla opiekuna jako nie mogący stanowić przeszkody do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego obligował organy do uchylenia decyzji przyznającej ten zasiłek. W tym zakresie trudno mówić o zachowaniu wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasady prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz wynikającej z art. 8 K.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli, nakazującej organom administracji publicznej prowadzenie postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Wskazania co do dalszego postępowania dla organów administracji wynikają wprost z przedstawionych powyżej rozważań. Zastosowanie w sprawie art. 17 u.ś.r. w sposób w jaki uczyniły to organy prowadziłoby do niedopuszczalnego ukształtowania sytuacji prawnej skarżącej. Znajdujące odzwierciedlenie w wydanych decyzjach stanowisko oparte o przedstawiony w nich sposób procedowania i wykładni ust. 5 pkt 1 lit. b) tego artykułu nie może prowadzić do akceptacji sytuacji, w której osobie pozbawionej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego regulacją niekonstytucyjną uniemożliwia się ponowne nabycie prawa do tego świadczenia z powołaniem się na pobieranie będącego konsekwencją tej regulacji zasiłku dla opiekuna. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej organ administracji pierwszej instancji pominie tę część normy art. 17 ust. 1b u.ś.r., którą Trybunał Konstytucyjny opisanym wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 uznał za niezgodną z Konstytucją. Z opisanych wyżej względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. O należnych skarżącej kosztach postępowania obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) - orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt II wyroku).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło