II GZ 194/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "R. – P." Spółki z o.o. w Ch. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2476/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi P. B. Spółki z o.o. – P. N. sp. j. w S. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wstrzymał wykonanie decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2017 r. w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek, objętej skargą P. B. Spółki z o.o. – P. N. sp.j. w S.. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wymieniona spółka we wniesionej skardze sformułowała wniosek o wstrzymanie przywołanego rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego argumentując, iż rozstrzygnięcie to pozbawi stronę prawa wyłącznego wynikającego z patentu oraz uprawnień z nim związanych. Zdaniem skarżącej wykonanie decyzji umożliwi osobom trzecim, w tym konkurentom spółki, korzystanie z wynalazku objętego patentem oraz swobodną produkcję i sprzedaż nadproży objętych prawem ochronnym bez możliwości ubiegania się od osób trzecich zwrotu nienależnie uzyskanych korzyści i ewentualnego odszkodowania w przypadku uchylenia decyzji organu. W ocenie skarżącej wprowadzenie na rynek produktów wytworzonych z naruszeniem patentu może oprócz utraty zysków ze sprzedaży doprowadzić do utraty renomy oryginalnego wyrobu. Skarżąca wskazała ponadto, że udzieliła licencji na korzystanie ze spornego patentu, a jego unieważnienie spowoduje, że Spółka nie będzie mogła domagać się opłaty z tytułu udzielenia licencji, a licencjobiorca będzie mógł domagać się zwrotu poniesionej dotychczas opłaty. Sąd I instancji wskazując na treść art. 61 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zgodził się z argumentacją strony skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji umożliwi innym podmiotom korzystanie z wynalazku objętego patentem, co będzie miało istotny wpływ na jej sytuację ekonomiczną. Stwierdził również, że w przypadku uwzględnienia skargi strona nie będzie mogła ubiegać się o ewentualne odszkodowanie za utracone korzyści. Działania podmiotów korzystających z unieważnionego prawa ochronnego, staną się bowiem legalne. "R. – P." Spółka z o.o. w Ch., zażaleniem zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania: 1. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w zaskarżonym postanowieniu motywów jakimi kierował się WSA wydając zaskarżone postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji UPRP ograniczając się jedynie do ogólnych stwierdzeń, że wykonanie ww. decyzji wpłynie na sytuację ekonomiczną skarżącej, bez jakiejkolwiek głębszej analizy odnoszącej się do spełnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w postaci istnienia zagrożenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wynikających w wykonania zaskarżonej decyzji; 2. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji UPRP z dnia [...] września 2017 r., nr [...], pomimo braku wykazania przez skarżącą istnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji UPRP oraz pomimo braku istnienia tych przesłanek w niniejszej sprawie (...). Podnosząc te zarzuty uczestnik postępowania wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i odmowę wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji UPRP oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie albowiem podniesione w nim zarzuty uznać należy za uzasadnione. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym może być udzielona skarżącemu na jego wniosek, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. We wniosku, o którym mowa w przywołanym przepisie strona powinna wykazać okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, co powinno wyrazić się w zobrazowaniu jej realnej sytuacji determinowanej wykonaniem adresowanego do niej aktu, a przez to odnosić się do konkretnych i obiektywnych okoliczności, z zaistnieniem których wiązać należałoby ziszczenie się przesłanki "wyrządzenia znacznej szkody" lub/i "spowodowania trudnych do odwrócenia skutków", która uzasadniałaby potrzebę wstrzymania wykonania, w całości lub w części, aktu lub czynności i udzielenie tymczasowej ochrony. Wymienione przesłanki dotyczą więc zdarzeń przyszłych będących spodziewanym, potencjalnym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub wykonujących swoje obowiązki. W sytuacji, gdy podstawowym źródłem wiedzy sądu administracyjnego rozpoznającego wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest argumentacja strony, wobec istoty instytucji ochrony tymczasowej i przesłanek, od spełnienia których uzależniona jest możliwość jej udzielenia, podkreślić należy, że argumentacja ta powinna wykazywać konkretne i obiektywne okoliczności dające podstawę do wnioskowania o zasadności wstrzymania aktu lub czynności, co powinno nastąpić, w szczególności poprzez odwołanie się przez wnioskodawcę do konkretnych dokumentów źródłowych. Uwzględniając przy tym obowiązek orzekania sądu administracyjnego na podstawie akt sprawy (art. 166 w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a.) za oczywiste uznać należy, że rozpoznanie żądania wstrzymania wykonania aktu lub czynności i wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie może nastąpić wyłącznie na podstawie samego wniosku. Wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, sąd administracyjny powinien w równym stopniu uwzględnić materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione powyżej przesłanki, od spełnienia których uzależnione zostało udzielenie ochrony tymczasowej. Ocena ta, nie może przy tym pomijać potrzeby (nakazu) uwzględnienia poszanowania praw wszystkich uczestników postępowania. Sąd, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, powinien brać pod uwagę interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania, albowiem niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o czym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., może zachodzić nie tylko po stronie wnoszącego skargę (wnioskodawcy), ale również po stronie innych uczestników postępowania. Uzasadnia to konieczność przeprowadzania oceny potrzeby udzielenia ochrony tymczasowej również przez pryzmat uwarunkowań odnoszących się na tle okoliczności sprawy do innych, niż skarżący, uczestników postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2006 r., sygn. akt II OZ 102/06; M. Szubiakowski, Glosa do ww. postanowienia, OSP 2006/10/119 oraz postanowienie NSA z dnia 24 października 2013 r., sygn. akt II GZ 571/13). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji rozpoznając wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2017 r., unieważniającego patent na wynalazek pt.: "[...]" nr [...], nie rozważył żądania skarżącej spółki z uwzględnieniem wymienionych kryteriów, przede wszystkim nie rozważył argumentacji zawartej we wniosku w aspekcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Analiza motywów objętego zażaleniem postanowienia, uwzględniając treść wniosku spółki P.-B. wskazuje, iż Sąd I instancji bezrefleksyjnie implementował w całości argumentację spółki uznając w konsekwencji wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej za zasadny. Jak bowiem wynika, z treści pomieszczonego w skardze wniosku, strona jako okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wymienionej decyzji Urzędy Patentowego podniosła: negatywny wpływ wykonania decyzji na zakres praw przysługujących skarżącej w związku z patentem, umożliwienie osobom trzecim korzystanie z wynalazku i zmniejszenie sprzedaży przez stronę swoich produktów, ograniczenie środków prawnych strony w celu ochrony swojego uzasadnionego interesu, możliwość domagania się odszkodowania przez licencjonobiorcę w związku unieważnieniem patentu oraz utratę renomy oryginalnego produktu. Sąd I instancji, poddając ocenie wniosek, zgadzając się ze stroną skarżąca, swój wywód ograniczył wyłącznie do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji umożliwi innym podmiotom korzystanie z wynalazku objętego patentem, co będzie miało istotny wpływ na jej sytuację ekonomiczną. Stwierdził również, że w przypadku uwzględnienia skargi strona nie będzie mogła ubiegać się o ewentualne odszkodowanie za utracone korzyści. Działania podmiotów korzystających z unieważnionego prawa ochronnego, staną się bowiem legalne. Zauważyć przy tym należy, na co zasadnie zwrócił uwagę uczestnik postępowania w zażaleniu, że stwierdzenie Sądu odnośnie ewentualnej możliwości ubiegania się o odszkodowanie, jest niezrozumiałe co wynika tak z ciągu logicznego jak i braku głębszego rozwinięcia przez Sąd I instancji zawartej w tym stwierdzeniu myśli. Powyższa lakoniczna ocena wniosku skarżącej spółki, która została przedstawiona w zaskarżonym postanowieniu, nie dawała podstaw do odkodowania toku rozumowania Sądu I instancji pozwalającego na stwierdzenie, iż w istocie zasadnym było zastosowanie wobec strony instytucji ochrony tymczasowej. Podkreślenia wymaga, że nieostre przesłanki wydania orzeczenia, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. wymagają niezbędnej i koniecznej ich konkretyzacji. Przypomnienia również wymaga, że na gruncie przywołanego przepisu mowa jest nie o jakiejkolwiek szkodzie, lecz o "znacznej szkodzie". W odniesieniu natomiast do przesłanki "trudnych do odwrócenia skutków" chodzi natomiast o takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia pozbawione jest również jakiejkolwiek głębszej lub szczegółowej oceny w aspekcie wymienionych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Lakoniczność i płytkość motywów postanowienia, co wynika z bezrefleksyjnego posłużenia się argumentacją wniosku, także nie pozwala na ustalenia aby wnioskodawczyni wykazała lub choćby uprawdopodobniła możliwość wystąpienia jednej bądź obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że podniesione w zażaleniu zarzuty są uzasadnione, tak w zakresie zarzutu naruszenia art. 141 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a. jak i art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji rozpoznając ponownie wniosek skarżącej rozważy zawartą w niej argumentację wraz ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym pod kątem przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., z uwzględnieniem wymogów jakie przepis ten nakłada na żądającego ochrony tymczasowej oraz weźmie pod rozwagę argumentację uczestnika postępowania wyrażoną w motywach zażalenia. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, w oparci o art. 185 § 1 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.