II OSK 1518/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-16
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Roman Ciąglewicz, Piotr Broda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił materiał dowodowy i wyjaśnienia uczestnika postępowania, czy też powinien był uchylić decyzję organu administracji w celu uzupełnienia postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA, decyzję WINB oraz decyzję PINB, uznając, że WSA naruszył art. 106 § 2 P.p.s.a. poprzez potraktowanie wyjaśnień uczestnika jako uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, zamiast jako elementu oceny materiału dowodowego zebranego przez organy. Sąd pierwszej instancji nie powinien był samodzielnie uzupełniać stanu faktycznego, lecz w przypadku wątpliwości co do prawidłowości ustaleń organów, powinien był uchylić decyzję w celu uzupełnienia materiału dowodowego przez organ administracji.Stan faktyczny
K. K. złożył wniosek o wstrzymanie użytkowania części budynku inwentarskiego jako warsztatu stolarskiego. Organy administracji, po przeprowadzeniu kontroli i postępowania, umorzyły postępowanie, uznając brak dowodów na zmianę sposobu użytkowania. WSA w Poznaniu oddalił skargę K. K., uznając stanowisko organów za trafne. K. K. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. NSA uchylił wyrok WSA, decyzję WINB i PINB.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA, zaskarżoną decyzję WINB oraz poprzedzającą ją decyzję PINB. Zasądził od WINB na rzecz K. K. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1047/17 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...],[...]; 2. zasądza od Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K. K. kwotę 1587 (tysiąc pięćset osiemdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie.
Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1047/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
Pismem z dnia 12 maja 2017 r. K. K., zamieszkały pod adresem D. 4, wystąpił o wstrzymanie (zakazanie) użytkowania budynku mieszkalno-składowo-inwentarskiego w części inwentarskiej (wymiar 8,37 x 6,73 m) na warsztat stolarski (pomieszczenie montażu i składowania mebli oraz wydzielone pomieszczenie do lakierowania), zlokalizowanego w miejscowości D., gmina Ostrów Wielkopolski, działka [...] , wykorzystywanego jego zdaniem jako zakład stolarski.
Pismem z dnia 1 czerwca 2017 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ostrowie Wielkopolskim wyjaśnił K. K., że wobec spornego obiektu toczy się postępowanie w sprawie przebudowy jego części inwentarskiej na podstawie art. 50 i 51 P.b. W toku kontroli w dniu 25 kwietnia 2017 r. nie stwierdzono, aby część inwentarska obiektu była użytkowana jako warsztat stolarski. Organ stwierdził, że nie widzi wobec tego podstaw do prowadzenia postępowania z art. 71 a ust. 1 pkt 1 P.b. jak i z art. 66 ust. 2 P.b.
Pismem z dnia 5 czerwca 2017 r. K. K. złożył zażalenie na pismo Inspektora Powiatowego z dnia [...] czerwca 2017 r. kwalifikując je jako postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2017 r, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Poznaniu, działając na podstawie art. 123, art. 138 § 2 i art. 144 K.p.a., uchylił postanowienie Inspektora Powiatowego z dnia [...] czerwca 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania.
W dniu 27 czerwca 2017 r. przesłuchano K. K. W odniesieniu do kwestii użytkowania spornego obiektu wskazał on, że jego sąsiad J. S. w soboty i niedziele użytkuje obiekt inwentarski i lakieruje meble - krzesła i stoły. Zapytany o dowody na tą okoliczność wyjaśnił, że nie posiada takowych, ale oświadczył, iż cały czas wyczuwa lakier i słyszy sprężarkę.
Dnia 13 lipca 2017 r. przeprowadzono na nieruchomości D. 3 kontrolę w celu sprawdzenia, czy A. S. i J. S. użytkują pomieszczenie obiektu inwentarskiego jako lakiernię. Kontrola nie odbyła się z powodu braku obecności właścicieli. Urzędnik wyznaczony do kontroli nie wyczuł zapachu lakieru.
Dnia 18 lipca 2017 r. Inspektor Powiatowy powiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie zmiany sposobu użytkowania budynku inwentarskiego na działce [...] na zakład stolarski.
W dniu 20 lipca 2017 r. przeprowadzona została niezapowiedziana kontrola, podczas której nie stwierdzono użytkowania budynku inwentarskiego jako składu mebli ani pomieszczeń do lakierowania mebli. Dokonano porównania stanu pomieszczeń z fotografiami z kontroli zapowiedzianej z dnia 25 kwietnia 2017 r.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Inspektor Powiatowy, działając na podstawie art. 105 § 1 K.p.a., umorzył postępowanie w sprawie. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że w odniesieniu do budynku inwentarskiego na działce [...] przeprowadzono kontrole dotyczące jego sposobu użytkowania. Czynności w tym zakresie podjęto w sposób niezapowiedziany, lecz nie wykazały one, aby część inwentarska budynku mieszkalno-składowo-inwentarskiego była użytkowana jako zakład stolarski (pomieszczenie montażu i składowania mebli oraz wydzielone pomieszczenie do lakierowania). Organ wyjaśnił, że stan pomieszczeń uwidoczniony na dokumentacji fotograficznej z kontroli z dnia 20 lipca 2017 r. jest taki sam, jak podczas kontroli z 25 kwietnia 2017 r. Inspektor Powiatowy podkreślił, że wnioskujący o przeprowadzenie postępowania K. K. zeznał, iż nie posiada dowodów na okoliczność użytkowania pomieszczeń spornego budynku jako zakładu stolarskiego. W ocenie Inspektora Powiatowego, skoro nie stwierdzono samowolnej zmiany sposobu użytkowania części inwentarskiej budynku na działce [...] na zakład stolarski, to oznacza, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł K. K., a w piśmie z dnia 7 września 2017 r. dodatkowo je uzupełnił. Jego zdaniem, organ niewystarczająco wnikliwie przeprowadził postępowanie dowodowe. Zaznaczył, że A. S. i J. S. prowadzą w spornym budynku zakład produkcyjno-handlowo-usługowy, co potwierdzają publikowane przez nich na stronie internetowej oraz na pojazdach reklamy owego zakładu z podanym adresem.
Decyzją z dnia [...] października 2017 r. Inspektor Wojewódzki, działając na podstawie art. 104 i art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Zdaniem organu odwoławczego, nie wykazano, że doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu inwentarskiego na zakład stolarski. Nie są również przekonujące argumenty związane z podanymi przez właścicieli adresem i rodzajem prowadzonej działalności. Fakt wskazania adresu przedsiębiorstwa nie oznacza bowiem automatycznie, że działalność pod adresem faktycznie jest prowadzona. Zdaniem Inspektora Wojewódzkiego, nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że pomimo podjętych działań organ pierwszej instancji nie był w stanie potwierdzić, że w obiekcie prowadzony jest zakład stolarski.
W skardze K. K. zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1, art. 105 § 1 oraz art. 7, 77, 75, 80 oraz art. 107 § 3 K.p.a. i wniósł o uchylenie decyzji obu instancji.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Wojewódzki wniósł o jej oddalenie.
W toku rozprawy w dniu 18 stycznia 2018 r. obszerne wyjaśnienia złożył J. S.. Wniósł o oddalenie skargi.
Wnioski i twierdzenia J. S. poparła również A. S.
Powołanym a wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.
W ocenie Sądu, całościowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwala uznać trafność stanowiska organów, że nie doszło do zmiany sposobu użytkowania budynku na działce [...] na zakład stolarski. Znajdująca się w aktach dokumentacja fotograficzna, która stan spornych pomieszczeń najlepiej obrazuje, nie pozwala stwierdzić, że jest w nich prowadzona działalność polegająca na zaprowadzeniu warsztatu stolarskiego. Również kontrolujący pracownicy organów nie zidentyfikowali żadnej okoliczności, która świadczyłaby o prowadzeniu w budynku profesjonalnej działalności stolarskiej,
Odnosząc się do argumentacji K. K. przedstawionej w odwołaniu, a także zarzutów podniesionych przez niego w skardze Sąd wskazał, że a priori nie odmawia skarżącemu całkowicie racji. Przystępując do badania skargi Sąd odnotował, że organy istotnie nie podważyły w sposób przekonujący dowodów przedstawionych przez K. K. w postaci wydruku strony internetowej J. S. (działalność pod firmą "[...]"), z którego wynika, że pod adresem O. 3 znajduje się "[...]", fotografii samochodu firmowego wskazującej, że J. S. jest "producentem stołów i krzeseł" i wreszcie wydruku z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczącej działalności J. S. Innymi słowy, zdaniem Sądu zgodzić się należy z K. K., iż o ile naocznie nie stwierdzono prowadzenia w budynku na działce [...] zakładu stolarskiego, to jednak na tle całokształtu sprawy rodzić się może pewna wątpliwość: gdzie w związku z tym mieści się zakład, który właściciel posesji O. 3 wprost reklamuje.
Opisane wyżej wątpliwości mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. W aktach zabrakło bowiem zeznań J. S. pozwalających na ich wyjaśnienie.
Sąd zwrócił jednak uwagę, że J. S. stawił się na rozprawie w dniu 18 stycznia 2017 r. i bezpośrednio przed Sądem opisał stan faktyczny. Z jego oświadczeń wynika, że w spornych pomieszczeniach nie prowadzi profesjonalnej działalności stolarskiej, z kolei reklamowanie jego działalności jako "zakładu", czy jako "producenta" jest zabiegiem marketingowym. J. S. podkreślił, że wyrobów tej klasy, jakie oferuje, nie byłby w stanie wykonać, tym bardziej, że nie posiada profesjonalnej stolarni ani lakierni.
Wyjaśnienia J. S. złożone bezpośrednio na sali rozpraw okazały się w ocenie składu orzekającego spójne i przekonujące. Uczestnik postępowania uprawdopodobnił, dlaczego prezentuje publicznie takie a nie inne dane o swojej działalności (treść reklamy na samochodzie firmowym, strona internetowa) i że nie świadczą one o tym, że na działce [...] prowadzony jest zakład stolarski.
Opierając się na całokształcie materiału dowodowego oraz biorąc pod uwagę wyjaśnienia J. S. Sąd uznał, że istotnie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania w przedmiocie domniemanej samowolnej zmiany sposobu użytkowania na zakład stolarski budynku mieszkalno-składowo-inwentarskiego w części inwentarskiej (wymiar 8,37 x 6,73 m) na działce [...] . Dokumentacja fotograficzna wykonana podczas kontroli zapowiedzianej w kwietniu 2017 r. i nie zapowiedzianej z lipca 2017 r. nie wskazują, aby w budynku zaprowadzono zakład stolarski. W ocenie Sądu żadne okoliczności nie pozwalając sądzić, że J. S. prowadzi w nim zorganizowaną profesjonalną działalność, która zmieniałaby warunki użytkowania obiektu w rozumieniu art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Na marginesie sprawy Sąd zaznaczył, że nie da się oczywiście ani udowodnić ani wykluczyć, iż J. S. jednorazowo albo sporadycznie dokonał czynności technicznych (np. polakierowania mebli), które zostały przez K. K. poczytane jako rozpoczęcie działalności zakładu stolarskiego. Takie sporadyczne czynności nie oznaczają bowiem automatycznie, że w rzeczywistości w obiekcie budowlanym doszło do rzeczywistego i trwałego zaprowadzenia takiego zakładu, co wymagałoby zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd doszedł do przekonania, że Inspektor Wojewódzki trafnie zastosował art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy. Nie naruszył też art. 105 § 1 K.p.a., gdyż z uwagi na ustalone okoliczności uzasadnione było umorzenie postępowania wszczętego w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku (zmiana ta nie nastąpiła). Zdaniem Sądu, także postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Zastrzeżenia budzi tylko fakt, że Inspektor Wojewódzki nie odparł zarzutów K. K. dotyczących wskazywanego przez J. S. miejsca prowadzenia działalności. Nie miały one jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż wątpliwości z tym związane sam przedsiębiorca wyjaśnił w toku rozprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyrok wniósł K. K. Wyrok zaskarżył w całości. Jako podstawy skargi kasacyjnej wskazał:
1. art. 174 pkt 2 w związku z art 133 § 1 P.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ w istocie miało;
2. art. 174 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. traktowanym jak przepis prawa materialnego, tj. naruszenie prawa materialnego polegające na jego zastosowaniu;
3. art. 174 pkt 2 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i art. 134 § 1 P.p.s.a., tj. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie nie tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ale taki wpływ w istocie miało;
4. art. 174 pkt 2 tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 9, 77 § 1, 80 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. w aspekcie wskazanych wcześniej naruszeń prawa procesowego i materialnego polegające na nie uwzględnieniu skargi pomimo tego, że obie decyzje: WWINB i PINB w Ostrowie Wielkopolskim, zostały wydane z naruszeniem prawa.
W oparciu o powyższe podstawy skarżący wniósł o uchylenie w całości w/w orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. S. i J. S. wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Z uwagi na zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 182 § 2 P.p.s.a., skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzut wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej.
Co do zasady, nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 P.p.s.a.). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a.
Nie oznacza to jednak, że rozstrzygając sprawę sąd nie może skorzystać z wyjaśnień stron składanych na rozprawie, ponieważ wyjaśnienia te stanowią element rozpoznania sprawy w jej całokształcie. Przyjęcie zawężającej wykładni art. 106 § 3 P.p.s.a., oznaczałoby w praktyce zbędność przeprowadzenia rozprawy, a przynajmniej zbędność stawiennictwa na niej stron, skoro sąd administracyjny nie byłby uprawniony uwzględnić podczas rozstrzygania sprawy oświadczeń i wyjaśnień stron. Czym innym jest zatem ograniczone postępowanie dowodowe oparte na dokumentach i uregulowane w art. 106 § 3 P.p.s.a., a czym innym udział stron w postępowaniu sądu i składanie przez nie wyjaśnień, o czym stanowi art. 106 § 2 P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1130/16; wyrok NSA z dnia 21 listopada 2018 r., sygn. akt I GSK 1087/16).
Ustalenie treści pojęcia "wyjaśnienia skarżącego" (które to określenie, zgodnie z art. 106 § 2 zdanie drugie P.p.s.a. należy odnieść także do pozostałych stron) rozpocząć należy od spostrzeżenia, że rozumienie to nie może prowadzić do sprzeczności z dyspozycją art. 106 § 3 P.p.s.a. Wyjaśnienia, o których mowa w art. 106 § 2 P.p.s.a., nie stanowią zatem środka dowodowego uzupełniającego zakres czynności dowodowych dopuszczalnych przed sądem na mocy art. 106 § 3 P.p.s.a. Tezę tę umacnia zasadnicze unormowanie w tym zakresie, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym, sąd wydaje wyrok po przeprowadzeniu rozprawy, na podstawie akt sprawy.
Na tym tle możliwe jest ustalenie funkcji postępowania dowodowego prowadzonego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Polega ono nie na dokonywaniu ponownego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz na ocenie, czy organy administracji państwowej ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w postępowaniu administracyjnym, i następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego odpowiadające poczynionym ustaleniom (patrz: Hanna Knysiak-Sudyka [w:] "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, WK 2016, pkt 6 do art. 106; wyrok NSA z dnia 14 lutego 1984 r., sygn. akt SA/Wr 765/83, ONSA 1984/1/14).
Ustalenie zatem przez sąd, w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a., że postępowanie dowodowe przed organami administracyjnymi zostało przeprowadzone nieprawidłowo, na skutek czego mogło dojść do błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie istotnych okoliczności sprawy, nie uprawnia sądu do oparcia się na własnych ustaleniach, uzupełniających rezultaty administracyjnego postępowania wyjaśniającego. Sąd powinien uchylić zaskarżoną decyzję w celu dokonania przez organ wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
W niniejszej sprawie wyjaśnienia uczestnika J. S. w przeważającej części nie odnosiły się do dowodów, na których organy oparły istotne ustalenia faktyczne. Stanowiły dowód przeciwstawny do dowodów wnioskowanych przez skarżącego K. K. w postępowaniu administracyjnym, które nie zostały uwzględnione przez organ odwoławczy.
Sąd ustalił, że rzeczywiście, tak jak podnosił skarżący, na stronach internetowych J. S. znajduje się informacja, że pod adresem O. 3 znajduje się "Zakład Produkcyjno-Handlowy". Z fotografii samochodu firmowego wynika, że J. S. jest "producentem stołów i krzeseł". Sąd odnotował także dowód z wydruku z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej dotyczącej działalności J. S..
Jak dalej wywodził Sąd pierwszej instancji, na rozprawie w dniu 8 stycznia 2017 r. i bezpośrednio przed sądem J. S. "opisał stan faktyczny". Oświadczył, że w spornych pomieszczeniach nie prowadzi profesjonalnej działalności stolarskiej, a reklamowanie działalności jako "zakładu" jest zabiegiem marketingowym. Podkreślił, że wyrobów tej klasy, jakie oferuje, nie byłby w stanie wykonać, tym bardziej, że nie posiada profesjonalnej stolarni ani lakierni.
Sąd uznał, że wyjaśnienia J. S. złożone na Sali rozpraw okazały się spójne i przekonujące. Według Sądu pierwszej instancji, uczestnik uprawdopodobnił dlaczego prezentuje takie, a nie inne dane o swojej działalności i że nie świadczą one o prowadzeniu na działce nr [...] zakładu stolarskiego.
Na rozprawie przeprowadzono więc czynności które polegały na odczytaniu dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych, przedłożonych w postępowaniu odwoławczym. Rezultatem ujawnienia tych dowodów było nabranie przez Sąd wątpliwości, co do prawidłowości ustaleń dokonanych w postępowaniu administracyjnym. Sąd pierwszej instancji nie poprzestał jednak na konstatacji o wątpliwościach, co do prawidłowości ustaleń faktycznych dokonanych przez organ odwoławczy, a co za tym idzie legalności decyzji. W ramach składania wyjaśnień umożliwił uczestnikowi ustosunkowanie się do dowodów zgłoszonych przez skarżącego w postępowaniu administracyjnym, tj. do dowodu z wydruku ze strony internetowej, informacji z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z fotografii samochodu firmowego, do których organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu. Opierając się jedynie na wyjaśnieniach uczestnika, Sąd uzupełnił stan faktyczny w zakresie istotnych faktów, ustalając, że informacja z Centralnej Ewidencji oraz wydruk strony internetowej i fotografia samochodu były jedynie zabiegiem marketingowym.
Następstwem tego było ustalenie o nieprowadzeniu w spornym budynku zakładu stolarskiego. Ustalenia tego dokonał oceniając wiarygodność materiału dowodowego zebranego przez organy (protokoły kontroli, fotografie) oraz opierając się na oświadczeniu uczestnika J. S.
Następnie Sąd pierwszej instancji dokonał kwalifikacji tak ustalonego stanu faktycznego do norm prawa materialnego w zakresie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego.
W rezultacie doszło do naruszenia art. 106 § 2 P.p.s.a. Naruszenie to polega nie tyle na tym, że Sąd odebrał od uczestnika wyjaśnienia, ile na tym, że potraktował te wyjaśnienia jako uzupełnienie postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w postępowaniu administracyjnym, zamiast potraktowania wyjaśnień jako jednego ze sposobów badania, czy materiał dowodowy zebrany w aktach sprawy (art. 133 § 1 P.p.s.a.) był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji (art. 77 § 1 K.p.a.) i czy został oceniony w zgodzie z dyspozycją art. 80 K.p.a.
Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wyjaśnienia uczestnika, wbrew stanowisku zajętemu przez Sąd pierwszej instancji, w powiązaniu z materiałem dowodowym oferowanym przez skarżącego, a ujawnionym na rozprawie, wskazują na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym.
Dodać warto, kierunkując dalsze czynności procesowe, że okolicznościami istotnymi z punktu widzenia prawa materialnego są nie tylko te, które mogą wskazywać na prowadzenie w spornej części nieruchomości "zakładu stolarskiego". Należy ustalić rodzaj faktycznie wykonywanej działalności gospodarczej i to, czy działalność ta ma związek z spornym pomieszczeniem, a także fakty w zakresie sposobu użytkowania części nieruchomości stanowiącej poprzednio pomieszczenia inwentarskie. Następnie zaś należy ocenić, czy doszło do zmiany sposobu użytkowania w rozumieniu art. 71a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.).
Z opisanym zagadnieniem wiąże się podniesiona w zarzucie naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. kwestia ewentualnego magazynowania stołów i krzeseł. Jak trafnie wywodzi wnoszący kasację, organy i Sąd nie zbadały tej okoliczności ani w aspekcie faktycznym, ani pod kątem ewentualnej kwalifikacji takiego sposobu użytkowania nieruchomości, jako świadczącego o zmianie sposobu użytkowania w stosunku do poprzedniego legalnego sposobu użytkowania.
Przedwczesne jest w tej sytuacji odnoszenie się do zarzutu materialnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 P.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Koszty postępowania sądowego zasądzono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło