I SA/Lu 960/17
WyrokWSA w Lublinie2018-01-24
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Wiesława Achrymowicz, Jerzy Parchomiuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy środki pochodzące z dotacji oświatowej przyznanej niepublicznemu przedszkolu z budżetu gminy, mimo że gmina otrzymuje na ten cel dotację celową z budżetu państwa, podlegają wyłączeniu spod egzekucji administracyjnej na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że środki pochodzące z dotacji oświatowej przyznanej niepublicznemu przedszkolu z budżetu gminy nie podlegają wyłączeniu spod egzekucji administracyjnej na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Kluczowe jest to, że dotacja ta jest dotacją gminy, a nie dotacją z budżetu państwa w rozumieniu tego przepisu, nawet jeśli gmina otrzymuje środki z budżetu państwa na dofinansowanie zadań oświatowych. Sąd podkreślił, że ścisła wykładnia przepisów statuujących wyłączenia egzekucyjne jest konieczna, a rozszerzająca interpretacja prowadziłaby do stworzenia nowej normy prawnej.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, kwestionując niedopuszczalność egzekucji dotacji oświatowej oraz wadliwość tytułu wykonawczego. Zarzucała, że dotacja oświatowa, mimo że przyznana z budżetu gminy, powinna być zwolniona z egzekucji jako pochodząca z budżetu państwa. Kwestionowała również sposób określenia należności w tytule wykonawczym. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały zarzuty za niezasadne, argumentując, że dotacja gminna nie podlega zwolnieniu, a tytuł wykonawczy jest prawidłowy. WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Lu [...] [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański sprawy ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...], znak: [...], Dyrektor Izby Administracji, po rozpatrzeniu zażalenia W. R. (dalej jako: skarżąca lub zobowiązana) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z [...] maja 2017 r., znak: [...], w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego (dalej jako: organ egzekucyjny) prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2016 r., wystawionego przez Burmistrza. Tytułem tym objęto wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem dotację oświatową za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2014 r. wraz z odsetkami na podstawie decyzji Burmistrza z [...] listopada 2016 r.
Zawiadomieniem z 26 stycznia 2017 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącej w Rejonowym Banku Spółdzielczym w B. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącej 1 lutego 2017 r.
Pismem z 6 lutego 2017 r. skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej: zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienie przez tytuł wymogów określonych przepisami prawa (art. 33 § 1 pkt 6 i 10 w zw. z art. 8 pkt 15 i art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, ze zm.; dalej jako: u.p.e.a.).
W zakresie pierwszego zarzutu zobowiązana wskazała, że posiada 3 rachunki bankowe wyodrębnione wyłącznie dla dotacji otrzymywanych z budżetu Gminy B., a także Gminy K. i Miasta L. Dotacja przyznawana niepublicznym przedszkolom i wypłacana w comiesięcznych transzach nie wchodzi do majątku osobistego organu prowadzącego. Są to bowiem środki publiczne, a zatem ich wydatkowanie podlega zasadom rozliczania środków publicznych, z odpowiedzialnością za naruszenie dyscypliny finansów publicznych włącznie. Dlatego środki otrzymane przez prowadzone przez zobowiązaną Przedszkole Niepubliczne "A" jako dotacja oświatowa powinny zostać zwolnione z zajęcia egzekucyjnego w trybie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Zdaniem skarżącej, w świetle przepisów ustawy o systemie oświaty oraz aktów wykonawczych do niej, dotacja oświatowa pochodzi z budżetu państwa, jest przeznaczona na ściśle określone cele przewidziane przepisami ustawy o systemie oświaty i musi posiadać wyodrębniony rachunek bankowy prowadzony dla obsługi bankowej dotacji w celu rozliczenia tych środków publicznych. Mając powyższe na uwadze, w przedmiotowej sprawie niewątpliwie zachodzą przesłanki wynikające z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., konieczne do wyłączenia dotacji oświatowej spod egzekucji administracyjnej.
W zakresie drugiego zarzutu zobowiązana podniosła, że tytuł wykonawczy jest niezgodny z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., gdyż nie wiadomo jaka jest wysokość należności pieniężnej, która ma być egzekwowana. Wpisane drukowanymi literami w tytule wykonawczym kwoty należności głównej oraz odsetek zostały przekreślone, a obok wpisano odręcznie inne kwoty. Przy skreśleniach znajdują się pieczątki Urzędu Miejskiego w B. i nieczytelny podpis. Nie wiadomo, dlaczego wierzyciel w sposób nieprawidłowy określił należność jako sumę kwoty głównej i odsetek naliczonych na dzień wystawienia tytułu wskazując jednocześnie, że odsetki wynoszą
0 zł. Za błędne i niezgodne z prawem należy uznać wypełnienie pkt E tytułu, w którym zaznaczono, iż nie pobiera się odsetek, brak określenia stawki odsetek, jak również brak daty, od której nalicza się odsetki oraz kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego.
Postanowieniem z [...] lutego 2017 r. Burmistrz, jako wierzyciel egzekwowanej należności, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Wskazał, że poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne z zastosowaniem środka w postaci egzekucji z rachunków bankowych, a nie z dotacji oświatowej. Natomiast w zakresie naruszenia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a, wierzyciel poinformował, że skorygowanie kwoty należności głównej oraz kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego nastąpiło na wskutek prośby przedstawionej przez pracownika organu egzekucyjnego w celu umożliwienia zaewidencjonowania tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponadto wierzyciel wskazał, że brak określenia stawki odsetek, jak również brak daty, od której nalicza się odsetki wynika z faktu, że od dnia następnego po dniu wystawienia tytułu wykonawczego, od kwoty egzekwowanej należności pieniężnej nie pobiera się dalszych odsetek.
Zobowiązana wniosła zażalenie na postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, jednak postanowieniem z [...] marca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone stanowisko wierzyciela.
W ocenie Kolegium dotacja oświatowa przyznana niepublicznym przedszkolom na podstawie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2017 r., poz. 2198 ze zm.; dalej jako: u.s.o.) jest dotacją pochodzącą z budżetu gminy, a nie z budżetu państwa mimo, iż gmina wykorzystuje na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego dzieci w wieku do lat 5 środki pochodzące z tego budżetu. Tym samym środki otrzymywane przez niepubliczne przedszkola nie mogą być traktowane jako środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa w rozumieniu art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Z kolei wskazana w tytule kwota stanowi skumulowaną kwotę należności głównej wynikającej z decyzji Burmistrza oraz odsetek naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Natomiast wskazanie przez wierzyciela, iż nie pobiera się odsetek oznacza, że organ egzekucyjny powinien prowadzić egzekucję do czasu pokrycia kwoty w wysokości określonej w tytule, a wierzyciel pozbawiony jest możliwości dochodzenia należnych odsetek za okres po dniu wystawienia tytułu wykonawczego.
Po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] maja 2017 r. uznał zgłoszone przez zobowiązaną zarzuty za niezasadne. W uzasadnieniu organ powtórzył argumentację zawartą w ww. postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W zażaleniu na to postanowienie zobowiązana zarzuciła naruszenie szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie skarżącej organ egzekucyjny nie dokonał własnej oceny okoliczności sprawy, lecz rozstrzygnięcie oparł na postanowieniu Kolegium. Ponadto uzasadnienie postanowienia nie spełnia wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. Zobowiązana zarzuciła również błędną wykładnię przepisów ustawy egzekucyjnej i wadliwe uznanie zgłoszonych przez nią zarzutów za niezasadne. Skarżąca podtrzymała stanowisko, że zajęte środki podlegają zwolnieniu spod egzekucji, a tytuł wykonawczy jest niezgodny z wymogami zawartymi w art. 27 § 1 u.p.e.a.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, że przepisy o ograniczeniach egzekucji mają charakter bezwzględnie obowiązujący a art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. wprowadza wyjątek od ogólnej zasady, że dłużnik odpowiada za zobowiązana całym swoim majątkiem. Tym samym termin "środki pochodzące z dotacji przyznawane z budżetu państwa" należy interpretować ściśle.
Za zwolnione spod egzekucji uznać można tylko te środki, które przyznane zostały w sposób sformalizowany jako dotacje z budżetu państwa. Tymczasem zgodnie z art. 90 ust. 1 u.s.o., niepubliczne przedszkola, w tym specjalnej szkoły podstawowe
i gimnazja, w tym z oddziałami integracyjnymi, z wyjątkiem szkół podstawowych specjalnych i gimnazjów specjalnych oraz szkół podstawowych artystycznych, otrzymują dotacje z budżetu gminy. Sam fakt, że na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego gmina otrzymuje dotację celową z budżetu państwa, a podziału tych środków przeznaczonych na dotację pomiędzy poszczególne gminy dokonuje minister właściwy do spraw oświaty i wychowania nie oznacza jeszcze, że mamy do czynienia z dotacją przyznawaną z budżetu państwa w rozumieniu, o jakim mowa w art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a.
Dotacja na realizację zadań oświatowych mieszczących się w zadaniach własnych gminy jest dotacją gminy, przyznaną z jej budżetu, po spełnieniu odpowiednich warunków określonych przepisami ustawy, jak i sprecyzowanych przepisami prawa miejscowego. To jednostka samorządu terytorialnego jest "gospodarzem" dotacji i to ona kontroluje jej przeznaczenie zgodnie z celem jakiemu ma służyć. Z chwilą przekazania gminie dotacji z budżetu państwa środki finansowe stają się środkami budżetu gminy. Środki przekazywane niepublicznym placówkom są środkami budżetu gminy, którego dochody pochodzą nie tylko z dotacji przekazywanych przez państwo ale także z innych źródeł. Tym samym dotacja na prowadzenie niepublicznej placówki przedszkolnej jest nie tylko faktycznie dotacją z budżetu gminy ale i fizycznie przez tą jednostkę przekazywaną.
Ponadto, w świetle art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., zwolnienie spod egzekucji nie dotyczy sytuacji, gdy wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. W przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny egzekwuje na podstawie decyzji Burmistrza dotację oświatową wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem. Obowiązek zwrotu dotacji oświatowej powstał zatem w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone.
W tej sytuacji w ocenie organu II instancji zgłoszony przez zobowiązaną zarzut niedopuszczalności egzekucji nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnosząc się do kwestii skierowania egzekucji do zobowiązanej, pomimo iż przyznana dotacja oświatowa nie wchodzi w skład jej majątku osobistego, lecz przyznana została przedszkolu, organ zauważył, że decyzja określająca zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami była skierowana do zobowiązanej jako organu prowadzącego przedszkole, który odpowiada za wykorzystanie dotacji przyznanych placówce zgodnie z jej przeznaczeniem. Prawidłowo zatem ww. tytuł wykonawczy został wystawiony na zobowiązaną, jako osobę, która jest odpowiedzialna za niewykorzystanie tej dotacji zgodnie z przeznaczeniem i która teraz na mocy decyzji zobowiązana jest do jej zwrotu.
Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutów dotyczących wadliwości tytułu wykonawczego. Wskazany w tytule obowiązek jest zgodny z obowiązkiem wynikającym z decyzji o zwrocie dotacji, stanowiącej podstawę jego wystawienia. Do tytułu przeniesiono z decyzji łączną zaległość w kwocie obejmującej zarówno należność główną, jak i odsetki. Odrębne wyszczególnienie w tytule wykonawczym kwoty należności głównej oraz kwoty naliczonych odsetek ma istotne znacznie i jest konieczne w sytuacji, gdy z decyzji określającej obowiązek wynika, że odsetki od egzekwowanej należności są liczone również po dacie wystawieni tytułu wykonawczego, co zapewnia zobowiązanemu kontrolę prawidłowości egzekwowanych od niego zaległości. Skoro w niniejszej sprawie decyzja Burmistrza, stanowiąca podstawę wystawienia tytułu wykonawczego zawiera ustaloną należność główną oraz określa odsetki od tej należności, które nie są już liczone po dacie wystawienia tytułu wykonawczego, to podanie w tytule wykonawczym skumulowanej kwoty należności głównej i odsetek, wynikających z tej decyzji nie jest błędem na tyle istotnym, aby skutkowało to uwzględnieniem zarzutu i w konsekwencji umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
W skardze do sądu administracyjnego W. R. zarzuciła naruszenie szeregu przepisów postępowania poprzez: utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy wydana ona została z naruszeniem przepisów prawa i tym samym winna być uchylona; brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz dowolną i wybiórczą ocenę zgromadzonego materiału dowodowego; bezpodstawne przyjęcie, że przedmiotowa dotacja nie podlega wyłączeniu z pod egzekucji oraz błędne przyjęcie, że zajęty rachunek skarżącej nie jest wyodrębnionym rachunkiem prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji; wydanie zaskarżonego postanowienia pomimo braku spełnienia ustawowych przesłanek, w związku z czym naruszona została zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej; brak zawarcia w postanowieniu niezbędnych składników, które postanowienie wydana w tym trybie powinna zawierać.
Uzasadniają zarzuty skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów egzekucyjnych, które uznały, że dotacja oświatowa otrzymywana przez skarżącą podlega egzekucji na zasadach ogólnych, gdyż przyznawana jest z budżetu gminy, a zatem, że nie podlega wyłączeniu spod egzekucji na mocy art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. Analizując przepisy ustawy o systemie oświaty oraz aktów wykonawczych do niej skarżąca doszła do konkluzji, że wykładni art. 90 u.s.o., dotyczącego dotacji wypłacanych na rzecz przedszkoli niepublicznych należy dokonywać z uwzględnieniem art. 14d u.s.o., dotyczącym dotacji celowej z budżetu państwa otrzymywanej przez gminę na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego. Prowadzi to do wniosku, że dotacja oświatowa pochodzi z budżetu państwa, jest przeznaczona na ściśle określone cele przewidziane przepisami ustawy o systemie oświaty, i musi posiadać wyodrębniony rachunek bankowy prowadzony dla obsługi bankowej dotacji w celu rozliczenia tych środków publicznych. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy wystąpiły wszystkie przesłanki wynikające z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. konieczne do wyłączenia dotacji oświatowej spod egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec skarżącej (a nie wobec osoby prowadzącej przedszkole niepubliczne). Organy egzekucyjne bezpodstawnie zajęły wierzytelność pieniężną otrzymywaną przez skarżącą od gminy z tytułu dotacji oświatowej przysługującej niepublicznemu przedszkolu, gdyż dotacja ta, jako przyznana z budżetu państwa (a wypłacana jedynie za pośrednictwem danej jednostki samorządu terytorialnego – Gminy B.) na ściśle określone ustawą o systemie oświaty oraz przekazywana na odrębny rachunek bankowy niepublicznego przedszkola, podlega wyłączeniu spod egzekucji administracyjnej z mocy art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a.
Ponadto zdaniem skarżącej, organy nie wyjaśniły istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i prawnych, w tym nie ustaliły kwestii wyodrębnienia rachunku bankowego prowadzonego dla obsługi dotacji oświatowej przysługującej przedszkolu, błędnie uznając tą okoliczność za nieistotną.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, ale nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że ma obowiązek dokonać kompleksowej oceny zaskarżonego aktu, niezależnie od argumentów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
W tym kontekście Sąd zobowiązany jest zwrócić uwagę, że skarżąca zastosowała niewłaściwy środek obrony w postępowaniu egzekucyjnym w odniesieniu do pierwszego ze zgłoszonych zarzutów. Powołując się na nieuwzględnienie ustawowego wyłączenia spod egzekucji skarżąca podnosi zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., czyli niedopuszczalność egzekucji lub zastosowanego środka egzekucyjnego. W przypadku argumentów skarżącej, powołującej się na ustawowe zwolnienie spod egzekucji, ten środek nie jest adekwatny. Nie zachodzą żadne przyczyny ani natury przedmiotowej, ani podmiotowej, które wykluczałyby in genere dopuszczalność prowadzenia wobec skarżącej egzekucji obowiązku określonego ostateczną decyzją Burmistrza B. z [...] listopada 2016 r. Ponadto zastosowany przez organ egzekucyjny środek – w postaci zajęcia rachunku bankowego jest w pełni dopuszczalnym środkiem egzekucji świadczeń pieniężnych, a z takimi mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Nie można zatem mówić o niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego. W ocenie Sądu właściwym środkiem obrony w przypadku takich argumentów, jakie podnosi skarżąca jest skarga na czynności egzekucyjne, przewidziana w art. 54 u.p.e.a.
W tej sytuacji, skoro skarżąca wybrała niewłaściwy środek obrony w postępowaniu egzekucyjnym, w konsekwencji należy dopatrzeć się błędu w działaniach organów egzekucyjnych, które rozpatrzyły zarzut merytorycznie, podczas gdy był on formalnie niedopuszczalny. W ocenie Sądu uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, a uchylanie postanowienia w tym zakresie byłoby przejawem zbędnego formalizmu, sprzecznego z ekonomią procesową, a nawet działaniem niekorzystnym dla skarżącej, bowiem skuteczne wniesienie skargi na czynność egzekucyjną (w tym przypadku zajęcie rachunku bankowego) jest obwarowane terminem 14-dniowym, który już upłynął (art. 54 § 4 u.p.e.a.). Co więcej, pomimo pewnych odrębności trybu postępowania, organem właściwym do rozpatrzenia zarówno zarzutów egzekucyjnych jak i skargi na czynność egzekucyjną jest organ egzekucyjny, w obydwu przypadkach czyni to w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Nie zachodzi zatem sytuacja, w której zastosowanie niewłaściwego środka obrony powodowałoby rozpoznanie sprawy w postępowaniu egzekucyjnym przez niewłaściwy organ. Wobec tego Sąd nie znajduje podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia pomimo pewnych błędów organu w zakresie argumentacji odnoszącej się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji lub środka egzekucyjnego.
Oceniając merytorycznie argumenty skarżącej odnoszące się do konieczności zwolnienia spod egzekucji środków zajętych na rachunku bankowym, Sąd podziela stanowisko organu egzekucyjnego, że w rozpoznawanej sprawie zajęte środki nie podlegały zwolnieniu spod egzekucji.
Kluczowym argumentem w sprawie jest spostrzeżenie, że w przypadku zwolnień spod egzekucji mamy do czynienia z wyjątkiem od podstawowej zasady, że zobowiązany w postępowaniu egzekucyjnym odpowiada całym swoim majątkiem. Oznacza to konieczność ścisłej wykładni przepisów statuujących wyłączenia egzekucyjne.
Art. 8 pkt 15 u.p.e.a., stanowiący oś sporu w analizowanym aspekcie, stanowił (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania zajęcia rachunku bankowego oraz wydawania rozstrzygnięć w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącą zarzutów), że środki pochodzące z dotacji przyznanej z budżetu państwa na określone cele
i znajdujące się na wyodrębnionym rachunku bankowym prowadzonym dla obsługi bankowej dotacji oraz środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone.
Analizowany przepis jednoznacznie wskazuje, że wolne od egzekucji są środki pochodzące z dotacji z budżetu państwa. A contrario, zwolnienie nie obejmuje środków pochodzących z dotacji udzielanych przez jednostki samorządu terytorialnego. Objęcie zwolnieniem dotacji gminnej wymagałoby zmiany przepisu przez ustawodawcę. Tak daleko idąca wykładnia analizowanego przepisu zdecydowanie zbyt daleko wykraczałaby poza wykładnię językową i prowadziłaby do stworzenia przez sąd nowej normy prawnej, niezakodowanej w analizowanym przepisie.
Sąd nie podziela argumentów skarżącej, próbującej wykazać, że w istocie w dotacja, jaką uzyskuje przedszkole niepubliczne, jest dotacją z budżetu państwa, ze względu na "pierwotne źródło pochodzenia środków", z jakich gmina pokrywa koszt dotacji.
Powoływane przez skarżącą przepisy nie są w stanie podważyć jednoznacznego wniosku, płynącego z jasnej treści art. 90 u.s.o., z którego wynika, że przedszkola niepubliczne otrzymywały dotację z budżetu gminy, co wyklucza w dalszej konsekwencji zastosowanie zwolnienia z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a.
Nie jest sporne, że w myśl art. 14d u.s.o. na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego dzieci w wieku do lat 5 gmina otrzymywała dotację celową z budżetu państwa, która może być wykorzystana wyłącznie na dofinansowanie wydatków bieżących związanych z realizacją tych zadań. Zmiana stanu prawnego z dniem 1 stycznia 2018 r., w efekcie wejścia w życie ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2203; dalej: u.f.z.o.), pozostaje bez znaczenia dla oceny zaskarżonego postanowienia. Na marginesie jedynie można zauważyć, że treść art. 14d u.s.o. pokrywa się w analizowanym zakresie z treścią nowego art. 53 u.f.z.o. Z kolei dotacje na rzecz przedszkoli niepublicznych z budżetu gminy w nowym stanie prawnym są wypłacane na podstawie art. 15 u.f.z.o.
Należy zauważyć, że art. 14d u.s.o. dotyczył dotacji na dofinansowanie całości zadań gminy w zakresie wychowania przedszkolnego, te zaś są realizowane zarówno w formie przedszkoli publicznych, dla których gmina jest organem prowadzącym, jak
i poprzez wsparcie przedszkoli niepublicznych w postaci dotacji gminnej, o której mowa w art. 90 u.s.o.
Celowy charakter dotacji oświatowej wyklucza jej wykorzystanie na inne cele
i wymusza na gminie rozliczenie z otrzymanych z budżetu państwa środków, jednakże żaden przepis ustawy o systemie oświaty nie nakłada na gminę obowiązku, aby dotację gminną na rzecz przedszkoli niepublicznych sfinansowała właśnie z tego źródła.
Dotacja oświatowa, jaką otrzymywała gmina na podstawie art. 14d u.s.o., służyła dofinansowaniu, a nie sfinansowaniu w całości zadań własnych gminy w dziedzinie oświaty. Potwierdza to treść art. 128 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077, ze zm.; dalej: u.f.p.), w myśl którego kwota dotacji na dofinansowanie zadań własnych bieżących i inwestycyjnych nie może stanowić więcej niż 80% kosztów realizacji zadania, chyba że odrębne ustawy stanowią inaczej. Z kolei art. 218 u.f.p. wyraźnie wskazuje na możliwość udzielania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji podmiotowych, o ile odrębne ustawy tak stanowią.
Z istoty zasady samorządności gminy w aspekcie budżetowym wynika, że gmina ma swobodę decyzji, w zakresie tego, w jaki sposób wygospodaruje środki na dotację na rzecz przedszkoli niepublicznych: może wykorzystać dotację "państwową" w całości na wsparcie przedszkoli publicznych, a dotacji "gminnej" na rzecz przedszkoli niepublicznych udzielić z innych źródeł (dochodów własnych), może również zastosować zupełnie inne mechanizmy. Nie ma jednak wątpliwości, że żaden przepis ustawy o systemie oświaty, ani ustawy o finansach publicznych, nie wiąże w sposób ścisły dotacji oświatowej otrzymywanej przez gminę z budżetu państwa z dotacją gminną, wypłacaną przez gminę na rzecz przedszkoli niepublicznych. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącą, która usiłuje wywieść taki związek, dopatrując się w dotacji państwowej "pierwotnego" źródła środków na pokrycie dotacji gminnej na rzecz przedszkoli niepublicznych.
Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela analogiczne stanowisko w tym względzie wyrażone w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z 21 lutego 2017 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 943/16. W uzasadnieniu tego wyroku trafnie zauważono, że "dotacja na realizację zadań oświatowych mieszczących się w zadaniach własnych gminy jest dotacją gminy, przyznaną z jej budżetu, po spełnieniu odpowiednich warunków określonych przepisami ustawy jak i sprecyzowanych przepisami prawa miejscowego. To jednostka samorządu terytorialnego jest ‘gospodarzem’ dotacji i to ona kontroluje jej przeznaczenie zgodnie z celem jakiemu ma służyć. (...) z chwilą przekazania gminie dotacji z budżetu państwa środki finansowe stają się środkami budżetu gminy. Również z tego względu nie można uznać, aby był gmina była jedynie swojego rodzaju pośrednikiem w przekazywaniu dotacji z budżetu państwa. Środki przekazywane niepublicznym placówkom są środkami budżetu gminy, którego dochody pochodzą nie tylko z dotacji przekazywanych przez państwo ale także z innych źródeł. Tym samym dotacja na prowadzenie niepublicznej placówki przedszkolnej jest nie tylko faktycznie dotacją z budżetu gminy ale i fizycznie przez tą jednostkę przekazywaną. Sam natomiast fakt dofinansowania z budżetu państwa jednostki samorządu terytorialnego celem właściwej realizacji przez nią zadań oświatowych i zakres tego dofinansowania pozostają bez wpływu na ocenę charakteru tej dotacji, jako dotacji z budżetu gminny".
Koncepcja prezentowana przez skarżącą, nie dość że wychodzi zbyt daleko poza dopuszczalne granice wykładni (biorąc pod uwagę, że mamy do czynienia z przepisem statuującym wyjątek od zasady), to dodatkowo stwarza ryzyko stosowania art. 8 pkt 15 u.p.e.a. w sposób budzący wątpliwości z punktu widzenia zasady równości. Jeżeli podążyć tropem argumentacji skarżącej i próbować ustalić, w jaki sposób konkretna gmina finansuje wypłacaną przez siebie dotację na rzecz przedszkoli niepublicznych (o ile jest to w ogóle wykonalne), trzeba byłoby uznać, że w zależności od sposobu gospodarowania dotacją oświatową przez daną gminę, dotacja gminna na rzecz przedszkoli niepublicznych w niektórych sytuacjach byłaby objęta zwolnieniem przedmiotowym spod egzekucji, w innych zaś nie. Zwolnienie miałoby zastosowanie wówczas, gdy gmina w całości sfinansowała dotację na rzecz przedszkoli niepublicznych ze środków pochodzących pierwotnie z budżetu państwa i przekazanych w formie dotacji oświatowej. Z kolei nie byłoby podstaw do zwolnienia spod egzekucji środków otrzymanych w ramach dotacji gminnej, gdyby była sfinansowana przez gminę ze środków innego pochodzenia (np. w całości z dochodów własnych). W efekcie, ta sama dotacja wypłacana organom prowadzącym przedszkole na podstawie art. 90 u.s.o., otrzymywana z dwóch różnych gmin, w zależności od sposobu gospodarowania finansami przez danę gminę, w jednym przypadku byłaby zwolniona, w drugim nie. Taka sytuacja byłaby nie do pogodzenia z zasadą równości, bowiem kryterium różnego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej sytuacji prawnej byłoby zupełnie przypadkowe i irrelewantne z punktu widzenia celów zwolnienia egzekucyjnego.
Konkluzją powyższych rozważań musi być stwierdzenie, że środki pochodzące z dotacji wypłacanej z budżetu gminy na rzecz niepublicznego przedszkola (art. 90 u.s.o.) nie są objęte zwolnieniem przedmiotowym, o którym mowa w art. 8 pkt 15 u.p.e.a.
Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie dostrzega problem objęcia egzekucją środków pochodzących z dotacji gminnych, w tym na rzecz przedszkoli niepublicznych. W ocenie Sądu problemu tego nie da się jednak rozwiązać drogą interpretacji aktualnie obowiązujących przepisów, bez interwencji ustawodawcy. Tylko ustawodawca może podjąć decyzję o zmianie treści zwolnienia z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. i objęcia nim również dotacji gminnych. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że w aktualnym stanie prawnym interpretacja idąca w kierunku tak dalekiego rozszerzenia zwolnienia egzekucyjnego przewidzianego w art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. wychodziłaby zbyt daleko poza zakres wykładni językowej i prowadziłaby do stworzenia przez sąd nowej normy prawnej, nie wyrażonej przez ustawodawcę.
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie może odnosić się do podniesionego w skardze argumentu, czy można będzie skarżącej zarzucać, że wykorzystała dotację z budżetu gminy niezgodnie z przeznaczeniem, gdyż środki pochodzące z tej dotacji zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Analiza tego problemu wykraczałaby poza zakres sprawy. Jedynie na marginesie Sąd zauważa, że obowiązek zwrotu powstaje w sytuacji wykorzystania (a więc przez podmiot, który otrzymał dotację), a nie przymusowego zajęcia (przez organ egzekucyjny) środków pochodzących z dotacji. Ten pogląd należy jednak traktować wyłącznie jako odniesienie się Sądu do argumentów skarżącej, nie zaś jako wiążący pogląd w zupełnie innej sprawie, która nawet jeszcze nie istnieje w sensie prawnym.
Chybiona natomiast w ocenie Sądu jest argumentacja organu, w zakresie, w jakim twierdzi, że należy wykluczyć możliwość zastosowania w rozpoznawanej sprawie zwolnienia z art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a., gdyż obowiązek zwrotu dotacji oświatowej powstał w związku z realizacją projektu, na który środki te były przeznaczone. Rzeczywiście, w treści art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. znajduje się tego rodzaju zastrzeżenie wykluczające zastosowanie zwolnienia, ale odnosi się ono do zupełnie innych środków objętych zwolnieniem – środków pochodzących z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 u.f.p. (m.in. z budżetu UE). Zastrzeżenie to nie ma związku z rozpoznawaną sprawą, dotyczącą sporu o zwolnienie spod egzekucji dotacji z budżetu gminy na rzecz przedszkola niepublicznego. Ten błąd w argumentacji organu nie miał jednak żadnego wpływu na zgodność z prawem samego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu.
Z uwagi na to, że środki pochodzące z dotacji z budżetu gminy na rzecz przedszkola niepublicznego w ogóle nie podlegają zwolnieniu spod egzekucji na podstawie art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. bez znaczenia dla sprawy jest kwestia wyodrębnienia rachunku bankowego prowadzonego dla obsługi dotacji oświatowej przysługującej przedszkolu. Chybiony wobec tego jest zarzut skarżącej, że organy nie wyjaśniły tej okoliczności, uznając ją za nieistotną.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skarżącej dotyczących wad formalnych tytułu wykonawczego, na podstawie którego prowadzona jest egzekucja, Sąd podziela stanowisko organu egzekucyjnego o niezasadności tych zarzutów.
Określenie kwoty należności pieniężnej ma służyć zobowiązanemu – chodzi o to, aby dokładnie wiedział, w jakim zakresie obowiązek będzie od niego egzekwowany. W spornym tytule wykonawczym kwotę należności pieniężnej określono zgodnie z treścią decyzji stanowiącej podstawę jego wystawienia. Ponieważ w decyzji Burmistrza z [...] listopada 2016 r. wskazano zamknięty okres obliczania odsetek, sposób określenia kwoty w tytule jest prawidłowy. W tej sytuacji nie było możliwe wpisanie w rubrykach E.1.2 i E.1.3 tytułu wykonawczego daty, od której nalicza się odsetki oraz kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, bowiem te rubryki wypełniane są wówczas, gdy sposób określenia odsetek w decyzji jest niezamknięty, a zatem kwota odsetek narasta od dnia określonego w decyzji do dnia wystawienia tytułu. Wówczas zachodzi konieczność precyzyjnego określenia, jaka jest kwota odsetek "narosłych" do dnia wystawienia tytułu, po to właśnie, aby zobowiązany wiedział dokładnie, jaki będzie zakres egzekwowanego obowiązku.
Podobnie o wadliwości tytułu uniemożliwiającej prowadzenie egzekucji nie świadczy fakt przekreślenia i ręcznego wpisania kwoty należności pieniężnej w rubryce E.1.1 spornego tytułu wykonawczego. Oczywiście nie jest to działanie w pełni prawidłowe, tym niemniej taka korekta zapisów w tytule z pewnością nie jest błędem podważającym możliwość prowadzenia egzekucji. Podobnie niezasadne są zarzuty skarżącej dotyczące podpisu widniejącego obok poprawionej kwoty. Podpis jest wprawdzie nieczytelny, ale trudno poddawać w wątpliwość, że został złożony przez osobę upoważnioną, skoro opatrzono go pieczęcią urzędową. Samo dokonanie ręcznej poprawki na tytule nie jest równoznaczne z wystawieniem tytułu wykonawczego. Osoba wystawiająca tytuł została wskazana prawidłowo przez pieczęć z imieniem
i nazwiskiem.
Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie, naruszenie wymogów formalnych tytułu wykonawczego musi przełożyć się na niebezpieczeństwo wyegzekwowania kwoty, która nie obciąża zobowiązanego, by można było zasadnie rozważać instytucję umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dopiero taki brak formalny tytułu wykonawczego, który tę gwarancję istotnie narusza, należy postrzegać w kategorii przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 13 września 2017 r., II FSK 2222/15; podobnie wyrok WSA w Krakowie z 23 marca 2017 r., I SA/Kr 107/17; wyrok WSA w Warszawie z 13 kwietnia 2017 r., III SA/Wa 1003/16).
W rozpoznawanej sprawie, pewne drobne uchybienia, które pojawiły się w tytule wykonawczym z pewnością nie stanowią braku formalnego stwarzającego niebezpieczeństwo naruszenia gwarancji praw zobowiązanej.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło