I SA/Wa 2112/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. Z., M. B., E. W., Z. T., B. A. i K. A. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o odszkodowanie 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz W. Z., M. B., E. W., Z. T., B. A. i K. A. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu zażalenia E. W., M. B., W. Z., B. A., K. A. i Z. T., postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], którym zwrócono wnioskodawcom wniosek z dnia 17 czerwca 2014r., o odszkodowanie za zwłokę w zapłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [...]. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2014 r. E. W., M. B., W. Z., B. A., K. A. i Z. T., wystąpili o odszkodowanie za zwłokę w zapłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Prezydent [...] zwrócił w/w wnioskodawcom przedmiotowy wniosek W uzasadnieniu wskazano, iż w świetle obowiązujących przepisów brak jest podstaw prawnych do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku na drodze postępowania administracyjnego, a właściwy w tej sprawie jest sąd powszechny. Po rozpatrzeniu zażalenia E. W., M. B., W. Z., B. A., K. A. i Z. T., Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu wskazano, iż roszczenia z tytułu odsetek za zwłokę za wypłatę odszkodowania na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. są roszczeniami cywilnymi. Nie są one bowiem waloryzacją odszkodowania, tylko odsetkami za zapłatę odsetek za zwłokę, która to instytucja jest regulowana przez przepisy kodeksu cywilnego i nie została włączona do zakresu spraw rozstrzyganych przez organ, który wydał decyzję administracyjną o odszkodowaniu. Skargę na powyższe postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2017 r., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. W., M. B., W. Z., B. A., K. A. i Z. T. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego t.j. art. 132 ustęp 2 w związku z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że właściwym do rozpoznania roszczenia o zapłatę odszkodowania za zwłokę w zapłacie odszkodowania jest sąd powszechny, a nie organ administracyjny. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania sądowo – administracyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż roszczenie o zapłatę odszkodowania za zwłokę w wysokości równej odsetkom ustawowym pozostaje w ścisłym związku oraz jest roszczeniem o charakterze subsydiarnym w stosunku do roszczeń o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą na własność nieruchomość. Jeżeli bowiem podstawą obowiązku zapłaty odszkodowania było zdarzenie prawne kreujące stosunek natury administracyjno – prawnej, z którego wynika obowiązek zapłaty odszkodowania, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje swój administracyjny charakter. Ponadto wskazano, iż w art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami uregulowano wyczerpująco i jednoznacznie kwestię wypłaty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej oraz skutki zwłoki i opóźnienia w jego wypłacie. Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego w ust. 2 art. 132 ustawy nie oznacza, że sprawę o roszczenie o odsetki powstałe w związku ze stosunkiem administracyjnoprawnym należy uważać za sprawę o charakterze cywilnoprawnym. Odesłanie to nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia. Pozwala ono jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w Kodeksie cywilnym na użytek rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W ocenie skarżących art. 132 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera regulację podstaw działania administracji publicznej, a nie sądu powszechnego, odsyłając jedynie do odpowiedniego stosowania w działaniu administracji publicznej przepisów Kodeksu cywilnego. Wskazano, iż powyższe stanowisko znajduje w pełni odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Sąd podziela stanowisko skarżących E. W., M. B., W. Z., B. A., K. A. i Z. T., że Wojewoda [...] w zaskarżonym postanowieniu dokonał błędnej wykładni przepisu art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018 r., poz. 50) poprzez uznanie, że Prezydent [...] nie był właściwy do załatwienia w postępowaniu administracyjnym, poprzez wydanie decyzji administracyjnej, wniosku skarżących o ustalenie odsetek za opóźnienie lub zwłokę w wypłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [...]. Sąd zauważa, że działalność Wojewody [...], jeżeli chodzi o decyzje administracyjne wydawane w sprawach z zakresu odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości podlega, w zakresie kontroli ich legalności, sądom administracyjnym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym panuje natomiast pogląd, że w sprawach o ustalenie odsetek za opóźnienie lub zwłokę w wypłacie odszkodowania za szeroko rozumiane wywłaszczenie nieruchomości właściwa jest droga postępowania administracyjnego, a nie postępowania cywilnego. NSA stoi na stanowisku, że co prawda zgodnie z przepisem art. 132 ust. 2 ugn do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego, jednakże z treści tego przepisu nie sposób wywieźć, że roszczenie o odsetki ma charakter cywilnoprawny. To, że przepis ten odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego nie oznacza, że roszczenie o zapłatę odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania może być dochodzone, nie w postępowaniu administracyjnym, lecz przed sądami powszechnymi. Przepisy Kodeksu cywilnego, na gruncie omawianego przepisu, mają jedynie odpowiednio zastosowanie do oceny skutków zapłaty odszkodowania ze zwłoką lub z opóźnieniem. Sformułowanie zawarte w tym przepisie nie ma wpływu na zastosowanie administracyjnego trybu postępowania jaki wynika z treści art. 132 ugn. W odesłaniu do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego nie mieści się konieczność stosowania cywilnoprawnego trybu oceny skutków i dochodzenia w jego wyniku stosownych odsetek lub odszkodowania, zwłaszcza, że roszczenia o odsetki i odszkodowanie z tytułu zwłoki lub opóźnienia w wypłacie odszkodowania mają charakter akcesoryjny wobec samego odszkodowania podlegającego wypłacie za wywłaszczenie. Skoro roszczenie o odsetki jest pochodne od roszczenia o wypłatę odszkodowania i skoro odszkodowanie jest ustalane poprzez wydanie decyzji administracyjnej, to także obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje administracyjny charakter. Zatem organem właściwym do rozpoznania wniosku o przyznanie odsetek jest organ właściwy do wydania decyzji o odszkodowaniu Załatwienie sprawy odsetek w drodze decyzji administracyjnej nie oznacza pozbawienia strony prawa do sądu. Prawo to będzie realizowała przed sądem administracyjnym. Tym samym nie są naruszone podstawowe prawa jednostki, stanowiące konstytucyjną gwarancję jej praw i wolności. (por. orzeczenia NSA wydane w sprawach o sygn. akt: I OSK 525/05, I OSK 1307/09, I OSK 232/12, I OSK 1460/11, I OSK 2440/12, I OW 46/16, I OSK 1404/15). Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. Nie jest w niniejszej sprawie trafne odwoływanie się przez Wojewodę [...] do stanowiska zaprezentowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia z dnia 2 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1841/05. Jest to stanowisko odosobnione i w świetle w/w orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nieaktualne. Stanowiska tego nie podziela również skład orzekający w niniejszej sprawie. Wobec tego zaskarżone postanowienie Wojewody [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] zwracające skarżącym wniosek z dnia 17 czerwca 2014 r., którym wystąpiono o odszkodowanie za zwłokę w zapłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] - należało uznać za wydane z naruszeniem przepisu art. 132 ust. 2 ugn w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Organ odwoławczy błędnie bowiem przyjął, że roszczenie o przyznanie odsetek za opóźnienie lub za zwłokę w zapłacie odszkodowania za nieruchomość jako roszczenie z zakresu prawa cywilnego winno być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] jak i Prezydent [...] wezmą pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organy rozpatrzą żądanie wniosku E. W., M. B., W. Z., B. A., K. A. i Z. T. z dnia 17 czerwca 2014 r. o odszkodowanie za zwłokę w zapłacie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. W zależności od poczynionych ustaleń i ocen organy podejmą w sprawie stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadnią zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa.