II SA/Sz 1230/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Związku A. na zarządzenie Wójta Gminy R. z dnia [...] nr [...] w sprawie powołania Komisji Konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Sportowych w R I. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia, II. zasądza od Gminy R. na rzecz Związku A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Zarządzeniem z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 36a ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943, 1954,2169 oraz z 2017 r., poz. 60 – dalej przywoływana jako: "u.s.o."), powołał Komisję Konkursową w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Sportowych w R. w składzie: 3 przedstawicieli organu prowadzącego, 3 przedstawicieli organu sprawującego nadzór pedagogiczny, 2 przedstawicieli Rady Pedagogicznej, 2 przedstawicieli Rady Rodziców i 1 przedstawiciela związku zawodowego. 2. Pismem z dnia 18 września 2017 r. Związek Nauczycielstwa Polskiego [...] (dalej przywoływany jako: "Skarżący") zaskarżył powyższe zarządzenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W skardze ww. zarządzeniu zarzucono naruszenie art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. poprzez niedopuszczenie do składu komisji konkursowej przedstawiciela Związku Nauczycielstwa Polskiego [...] Wyjaśniono, że oddział jest jednostką organizacyjną ZNP, posiadającą cechę zakładowej/międzyzakładowej organizacji związkowej (art. 16 i 18 Statutu ZNP), obejmującą zakresem swojego działania szkoły i placówki położone w Gminie R.. Nadto jest jednostką organizacją wchodzącą w skład i współtworzącą Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych będącego organizacją reprezentatywną w rozumieniu ustawy o radzie Dialogu Społecznego. ZNP, a więc także jego jednostki organizacyjne, zrzeszają pracowników zatrudnionych u pracodawców działających w systemie oświaty. Tak więc, Skarżąca jako zakładowa/międzyzakładowa organizacja związkowa zrzeszająca nauczycieli, będąc jednostką organizacyjną organizacji związkowej wchodzącej w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, spełnia wszystkie przesłanki wskazane w art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że w komisji konkursowej winny znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których działanie obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce. Skarżący podkreślił, że zgodnie ze statutem ZNP, celem działania związku jest obrona godności, praw i interesów członków ZNP, aktywne uczestniczenie w kształtowaniu demokratycznego oblicza polskiej oświaty, wychowanie w duchu tolerancji, poszanowania praw, wolności i godności osobistej, dążenie do powszechnej dostępności oświaty na wszystkich jej szczeblach oraz zapewnienie warunków organizacyjnych i materialnych do podnoszenia kwalifikacji zawodowych, tworzenie materialnej i społecznej bazy dla realizowania zadań w zakresie pomocy i uczestniczenia w życiu intelektualnym i kulturalnym środowisk lokalnych i całego kraju. Osiągnięciu powyższych celów służy m.in. uczestniczenie ZNP w tworzeniu aktów prawnych dotyczących statusu prawnego pracowników oświaty, opiniowanie aktów prawnych dotyczących oświaty, opracowywanie i przedkładanie właściwym organom samorządowym wniosków, opinii i stanowisk w sprawie oświaty, warunków pracy i bytu pracowników, emerytów i rencistów oraz członków ich rodzin, wyrażanie sprzeciwu wobec pracodawców naruszających interes i prawa pracownicze i związkowe, stosowanie wszelkich innych prawnie dozwolonych form działania zmierzających do urzeczywistnienia celów ZNP. W konsekwencji Skarżąca uznała, że skoro przedmiot zaskarżonego zarządzenia pozostaje w gestii organizacji związkowej, to miała ona prawo do oddelegowania swojego przedstawiciela do komisji konkursowej, a zatem podjęcie przez Wójta Gminy R. zarządzenia w sprawie ustalenia składu komisji konkursowej bez udziału przedstawiciela Skarżącej świadczy o rażącym naruszeniu prawa i naruszeniu jej interesu prawnego. 3. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy R. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że w szkołach dla których organem prowadzącym jest Gmina R. działa tylko jedna zakładowa organizacja związkowa (NSZZ "Solidarność"), która cokwartalnie składa informację o łącznej liczbie zrzeszonych członków zatrudnionych w szkołach i to jej przedstawiciel został powołany w skład komisji konkursowej. W związku z powyższym brak jest podstaw do formułowaniu zarzutu, iż skład komisji był niepełny. Z art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. nie wynika bowiem obowiązek powoływania przedstawicieli dla każdej organizacji związkowej reprezentatywnej zrzeszającej nauczycieli, lecz tylko dla takiej, której jednostką organizacyjną jest zakładowa organizacja związkowa. 4. Na rozprawie, która odbyła się w dniu 1 lutego 2018 r., pełnomocnik Organu podkreślił, że Związek Nauczycielstwa Polskiego jako związek zawodowy nie działa na terenie szkoły, której dotyczył konkurs i stąd też nie było powodu do powoływania członka tego związku w skład komisji konkursowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. 5. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r, poz. 1369 ze zm. - dalej zwanej jako "p.p.s.a."), zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). 6. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie uczyniono zarządzenie Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie powołania Komisji Konkursowej w celu przeprowadzenia konkursu na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Sportowych w R. . 7. Skarga wniesiona została w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1875) zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zdaniem Sądu, skarga spełnia warunki formalne określone w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, gdyż zaskarżone zarządzenie zostało wydane w sprawie z zakresu administracji publicznej, a Skarżący wykazał, że akt ten narusza jego interes prawny, co przesądza o posiadaniu legitymacji skargowej. 8. Przechodząc do merytorycznej kontroli kwestionowanego skargą zarządzenia wskazać należy, że zgodnie z art. 36a ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, w celu przeprowadzenia konkursu organ prowadzący szkołę lub placówkę powołuje komisję konkursową w składzie: 1) po trzech przedstawicieli: a) organu prowadzącego szkołę lub placówkę, b) organu sprawującego nadzór pedagogiczny, 2) po dwóch przedstawicieli: a) rady pedagogicznej, b) rady rodziców, 3) po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych będących jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostkami organizacyjnymi organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, zrzeszających nauczycieli, przy czym przedstawiciel ten nie może być zatrudniony w szkole lub placówce, której konkurs dotyczy - z zastrzeżeniem ust. 7. Powyższy przepis określa w sposób wyczerpujący skład komisji konkursowej wskazując, że w jej składzie powinno się znaleźć m.in. po jednym przedstawicielu zakładowych organizacji związkowych z zastrzeżeniem, że chodzi tu wyłącznie o reprezentatywne organizacje związkowe oraz związki zawodowe nauczycieli. W konsekwencji oznacza to, że przedstawiciel zakładowej organizacji związkowej spełniającej powyższe kryteria, powinien być obligatoryjnie powołany do składu komisji konkursowej. Przy czym, jak wynika z analizy art. 251 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2015 r., poz.1881 ze zm.) przez pojęcie zakładowej organizacji związkowej rozumieć należy organizację związkową, która zakresem swojego działania obejmuje cały zakład pracy. Natomiast na mocy art. 34 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych uprawnienia zakładowej organizacji związkowej przysługują również międzyzakładowej organizacji związkowej, która swoim działaniem obejmuje danego pracodawcę. Z kolei w myśl art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1240) za reprezentatywne organizacje związkowe uznaje się ogólnokrajowe związki zawodowe, ogólnokrajowe zrzeszenia (federacje) związków zawodowych i ogólnokrajowe organizacje międzyzwiązkowe (konfederacje), które spełniają łącznie następujące kryteria: 1) zrzeszają więcej niż 300 000 członków będących pracownikami; 2) działają w podmiotach gospodarki narodowej, których podstawowy rodzaj działalności jest określony w więcej niż w połowie sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), o której mowa w przepisach o statystyce publicznej. 9. Zdaniem Sądu, na gruncie tej sprawy zgodzić należy się ze stanowiskiem skargi, iż Skarżący spełnia wszystkie przesłanki wskazane w art. 36 a ust. 6 pkt 3 u.s.o. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że niewątpliwie Związek Nauczycielstwa Polskiego jest członkiem Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych, które jest organizacją związkową reprezentatywną w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego. Z kolei z załączonego do akt sprawy Statutu Związku Nauczycielstwa Polskiego wynika, że ZNP jako związek zawodowy zrzesza pracowników zatrudnionych w systemie oświaty, w tym nauczycieli, zaś w jego strukturze występują oddziały - powiatowe, międzygminne, gminne, miejskie, międzydzielnicowe lub dzielnicowe (art. 1 w zw. z art. 7, art. 16 ust.1, art. 18 ust. 3 Statutu). Oddział jest międzyzakładową organizację związkową o uprawnieniach zakładowej organizacji związkowej w rozumieniu ustawy o związkach zawodowych i prawa pracy (art. 18 ust. 1 Statutu). Na mocy uchwały nr 6/2017 Zarządu Oddziału [...] z dnia [...] r., oddział ten obejmuje swym działaniem 2 placówki na terenie Gminy R., w tym Zespół Szkół Sportowych w R. . W świetle powyższego stwierdzić należy, iż Skarżący jako międzyzakładowa organizacja związkowa, o uprawnieniach zakładowej organizacji związkowej, jest jednostką organizacyjną organizacji związkowej wchodzącej w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, co oznacza, że w rezultacie jej przedstawiciel winien znaleźć się w komisji konkursowej. 10. Sąd za błędny uznał pogląd Organu, że nie było powodu do powołania członka Związku Nauczycielstwa Polskiego w skład komisji konkursowej z uwagi na to, że związek ten nie działa na terenie szkoły, której dotyczył konkurs. W odniesieniu do powyższego wyjaśnienia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle art. 36 ust. 6 pkt 3 u.s.o. prezentowany jest pogląd, który skład orzekający tutejszego Sądu w pełni podziela, iż w komisji konkursowej winni znaleźć się przedstawiciele wszystkich organizacji związkowych, których działanie obejmuje placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs, nawet jeśli członkowie tej organizacji nie są zatrudnieni w tej placówce (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2008 r. sygn. akt I OSK 736/08, wyrok WSA w Lublinie z 22 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Lu 493/07, wyrok WSA w Lublinie z 6 grudnia 2007 r. sygn. akt III SA/Lu 516/07, wyroki dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się również, że udział organizacji związkowych w procedurze konkursowej wynika z istoty i celu działalności tych organizacji. W myśl bowiem art. 1 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych związki zawodowe są dobrowolnymi i samorządnymi organizacjami ludzi pracy, powołanymi do reprezentowania ich praw, interesów zawodowych i socjalnych. Obszar ich działania obrazuje w szczególności art. 7 tej ustawy, który stanowi, iż w zakresie praw i interesów zbiorowych związki zawodowe reprezentują wszystkich pracowników, niezależnie od ich przynależności związkowej. W świetle powyższych regulacji nie sposób więc ograniczyć udziału przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych w komisji konkursowej tylko do tych organizacji związkowych, które działają na terenie placówki, bądź też takich, do których przynależą pracownicy reprezentujący wszystkie grupy zawodowe występujące u danego pracodawcy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 736/08). Stąd istotne znaczenie dla składu komisji konkursowej ma tylko okoliczność, czy dany związek zawodowy jako spełniający kryteria z art. 36a ust. 6 pkt 3 u.s.o. obejmuje swym działaniem placówkę, w której przeprowadzany jest konkurs. Gdyby bowiem zamierzeniem ustawodawcy było przyjęcie, iż przepis ten dotyczy jedynie przedstawicieli zakładowych organizacji związkowych działających na terenie placówki, to zdaniem Sądu, takie stanowisko zostałoby wprost wyrażone w normie prawnej. Skoro jednak tego nie uczyniono, to brak jest podstaw do przyjmowania sposobu interpretacji sugerowanej przez Organ, zwłaszcza, że stoi ona w sprzeczności z samą istotą związków zawodowych. 11. Podsumowując stwierdzić należy, że pominięcie reprezentanta Skarżącego w składzie Komisji Konkursowej na stanowisko dyrektora Zespołu Szkół Sportowych w R. przesądza o tym, że zarządzenie Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem art. 36a ust. 6 pkt. 3 u.s.o., a zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie. 12. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 147 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonego zarządzenia. W przedmiocie kosztów orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 powołanej ustawy.