IV SA/Wr 811/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Julia Szczygielska po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji postanawia: I. odrzucić skargę; II. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. odmówił uzupełnienia decyzji własnej z dnia [...]r., nr [...] odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów postępowania sądowego w wysokości 1.000 zł. Pismem z dnia [...] r. Z.R. (zwany dalej skarżącym lub stroną) zwrócił się do organu I instancji o "uchylenie postanowienia z dnia [...] r. w celu uzupełnienia decyzji Prezydenta W. o dodatkowe pouczenie", powołując się na przepis art. 111 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) – zwanej dalej w skrócie k.p.a. Następnie pismem z dnia [...] r. skarżący złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu skargę na opisane wyżej postanowienie organu I instancji, wnosząc m.innymi o uzupełnienie o dodatkowe pouczenie, a jakie wynika z art.111 k.p.a. oraz o zwolnienie go od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. (zwany dalej organem I instancji lub Kierownikiem) wniósł o odrzucenie powyższej skargi jako niedopuszczalnej. Dalej wskazał, że w postanowieniu z dnia [...] r. zawarto właściwą treść pouczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przystępując do rozpatrywania skargi sąd administracyjny jest zobowiązany w pierwszej kolejności do ustalenia, czy jest ona dopuszczalna z punktu widzenia zakresu kognicji sądu administracyjnego. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na m.in.: decyzje administracyjne, postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, jak również na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. W rozpoznawanej sprawie skarżący jednoznacznie określił przedmiot skargi, wskazując postanowienie Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...]r., nr [...] wydane w oparciu o przepis art.111 § 1b k.p.a. w przedmiocie odmowy uzupełnienia decyzji własnej z dnia [...] r., nr [...] odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na opłacenie kosztów postępowania sądowego w wysokości 1.000 zł. Wskazać należy, że stosownie do art. 111 § 1 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Z kolei uzupełnienie lub odmowa uzupełnienia decyzji następuje w formie postanowienia. W tym przypadku termin dla strony do wniesienia odwołania, powództwa lub skargi biegnie od chwili doręczenia jej postanowienia (art. 111 § 1b i 2 k.p.a.). Podkreślić przy tym należy, że zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 k.p.a. oraz art. 109-113 k.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 k.p.a. - również art. 145-152 k.p.a. oraz art. 156-159 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1k.p.a. i art. 158 § 1 k.p.a. , wydaje się postanowienie. Taka konstrukcja instytucji uzupełnienia oraz sprostowania pouczenia decyzji, czy też postanowienia, powoduje, że postanowienie o uzupełnieniu pouczenia, jak i jego odmowa, nie ma samodzielnego bytu prawnego. Postanowienie to pozostaje bowiem częścią aktu administracyjnego – decyzji, którego uzupełnienia domagała się strona. W szczególności dzieli losy tego aktu – decyzji w postępowaniu odwoławczym (por.: postanowienie NSA z dnia 16 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1486/10, LEX nr 74155; postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OSK 875/07, LEX nr 505244). Powyższe oznacza, że na postanowienie o odmowie uzupełnienia pouczenia postanowienia nie służy zażalenie. Nie jest to postanowienie kończące postępowanie, ani też rozstrzygające sprawę co do istoty, dlatego nie stanowi samoistnego aktu administracyjnego. Nie rozstrzyga ono bowiem odrębnej sprawy. Ponadto kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 111 k.p.a., ponieważ środek zaskarżenia przysługuje jedynie od decyzji będącej przedmiotem wniosku o jej uzupełnienie. Skoro zatem na postanowienie o odmowie uzupełnienia decyzji nie służy zażalenie z uwagi na fakt, iż nie jest ono samoistnym aktem administracyjnym, to oznacza, że będące przedmiotem skargi postanowienie jest niezaskarżalne. Tym samym stwierdzić należy, że przedmiotowe, a opisane wyżej postanowienie organu I instancji z dnia [...]r. - nie podlega kontroli sądów administracyjnych ( art.3 § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z tym Sąd zobowiązany był do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., stanowiącego o konieczności odrzucenia skargi, o czym orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego postanowienia. Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić natomiast wówczas, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II OZ 37/13 oraz z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 152/13 – dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został zawarty w skardze niedopuszczalnej, podlegającej odrzuceniu. Stanowiło to więc o oczywistej bezzasadności skargi, co tym samym obligowało Sąd do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z art. 247 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie II sentencji niniejszego postanowienia. Marginalnie trzeba przy tym zauważyć, że strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej – na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. – nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.