I OSK 2686/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-28
Skład orzekający: Olga Żurawska - Matusiak, Teresa Zyglewska, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylenie decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest uzasadnione, gdy osoba, która wcześniej wymagała całodobowej opieki, odzyskała zdolność do samodzielnego funkcjonowania i nie potrzebuje już stałej pomocy instytucjonalnej?Ratio decidendi
Decyzja o uchyleniu skierowania do domu pomocy społecznej jest uzasadniona, gdy osoba, która pierwotnie spełniała przesłanki do umieszczenia w DPS (wymagała całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogła samodzielnie funkcjonować i nie można jej było zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych), odzyskała zdolność do samodzielnego funkcjonowania w codziennym życiu i nie wymaga już całodobowej opieki ani stałego pobytu w DPS. Brak spełnienia choćby jednej z tych przesłanek skutkuje utratą prawa do dalszego pobytu w DPS.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchylenia decyzji o skierowaniu P. S. do domu pomocy społecznej (DPS) dla osób przewlekle somatycznie chorych. Organ I instancji uchylił decyzję z 2014 r., uznając, że P. S. nie spełnia już warunków określonych w art. 54 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ odzyskał zdolność do samodzielnego funkcjonowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę P. S., podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną P. S.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska - Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 905/17 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej oddala skargę kasacyjną.
I OSK 2686/18
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 lutego
2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 905/17 oddalił skargę P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie skierowania do domu pomocy społecznej.
W uzasadnieniu wskazano na następują y stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] orzeczono w przedmiocie uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] nr [...] z dnia [...].10.2014 r. w sprawie skierowania P. S. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych.
W uzasadnieniu organ wskazał, że powołaną wyżej decyzją uchylił własną decyzję z dnia [...] października 2014 r. w sprawie skierowania P. S. do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Organ I instancji wyjaśnił, iż strona nie spełnia warunków określonych w art. 54 ustawy o pomocy społecznej, tzn. w chwili obecnej nie wymaga całodobowej opieki osób drugich w systemie całodobowym, jest zdolny do samoobsługi, samodzielnie funkcjonuje w codziennym życiu, porusza się samodzielnie, przyjmuje pokarmy samodzielnie i nie potrzebuje pomocy przy ubieraniu, myciu. Z załączonego zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] listopada 2016 r. oraz z dnia [...] czerwca 2017 r. wynika, że strona nie musi przebywać w DPS na stałe, nie wymaga całodobowej opieki. Również z dokonanych aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonych przez DPS "[...]" w [...] w dniach [...] kwietnia 2017 r. oraz [...] czerwca 2017 r. wynika, że strona porusza się samodzielnie może funkcjonować w środowisku społecznym, jest osobą komunikatywną, nie występują żadne dysfunkcje w zakresie mowy oraz słuchu.
W odwołaniu od tej decyzji P. S. podnosił, że w 2014 r. trafił do szpitala z powodu skrajnego wyczerpania spowodowanego nadużywaniem alkoholu. Wskazywał, iż jest alkoholikiem zachowującym abstynencję od tamtego czasu, nie ma innego miejsca zamieszkania niż DPS, a pozbawienie go tego może spowodować powrót do środowiska.
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 163 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 106 ust. 5 w związku z art. 54 ust. 1 i 2 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769) utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium Odwoławcze wskazało, że w związku z pismem Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., przy którym przesłano kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego cześć I, przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2016 r. z P. S., MOPS w [...] wszczął postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji z dnia [...] października 2014 r. w sprawie skierowania P. S. do DPS (zawiadomienie z dnia [...] grudnia 2016 r.). W zawiadomieniu tym strona została pouczona, że zgodnie z art. 10 k.p.a. ma możliwość składania dowodów i wyjaśnień w sprawie, a przed wydaniem decyzji w tej sprawie ma możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ zaznaczył, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że P. S. na mocy decyzji MOPS w [...] z dnia [...] października 2014 r. został skierowany do domu pomocy społecznej dla osób somatycznie chorych, na jego wniosek z dnia [...] września 2014 r. Przed wydaniem decyzji o skierowaniu organ I instancji przeprowadził szczegółowe postępowanie wyjaśniające i uznał, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie, wyjaśniając, że z uwagi na występujące u strony schorzenia, obowiązkiem organu było skierowanie strony do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Następnie P. S. został umieszczony w DPS "[...]" w [...] ul. [...].
Kolegium wskazało, iż w dniu [...] listopada 2016 r. MOPS w [...] otrzymał informację z MOPS w [...], że stan zdrowia P. S. uległ bardzo znacznej poprawie i może się on usamodzielnić i wrócić do środowiska. Jak wynika z wywiadu środowiskowego z dnia [...] listopada 2016 r. oraz załączonych do wywiadu zaświadczeń lekarskich w tym: zaświadczenia lekarza specjalisty chorób wewnętrznych (Poradnia Ogólna [...] NZOZ w [...] ) z dnia [...] listopada 2016 r. oraz zaświadczenie psychologa z dnia [...] listopada 2016 r. oraz opinii pracownika socjalnego, dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej z dnia [...] listopada 2016 r., P. S. lat [...] jest osobą o sprawności ruchowej stosownej do wieku, przyjmuje pokarmy samodzielnie, porusza się samodzielnie, nie wymaga stałej pomocy przy innych codziennych czynnościach, takich jak mycie czy ubieranie, jest samodzielny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, samodzielnie może funkcjonować w środowisku społecznym. Z zaświadczenia lekarskiego wynika również, że P. S. nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w domu pomocy społecznej na stałe (zaświadczenie lekarskie z dnia [...] listopada 2016 r.). Organ nadmienił, że wprawdzie P. S. został od [...] grudnia 2015 r. zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] stycznia 2020 r., to jednak stwierdzono, na podstawie przeprowadzonego wywiadu i na podstawie ww. zaświadczeń lekarskich, że stan zdrowia strony znacznie się poprawił i nie ma przesłanek do tego, aby nadal przebywał w DPS w [...].
Kolegium zaakcentowało, iż w związku z powyższym zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie uchylenia decyzji o skierowaniu P. S. do DPS.
W dniach: [...] grudnia 2016 r., [...] lutego, [...] marca, [...] kwietnia, [...] maja oraz [...] czerwca 2017 r. P. S. wnioskował o przesunięcie terminu załatwienia sprawy, uzasadniając powyższe oczekiwaniem na specjalistyczne badania lekarskie i nową opinię lekarską, potwierdzającą zasadność jego pobytu w DPS.
Organ I instancji kolejnymi zawiadomieniami przedłużał termin załatwienia sprawy, stosownie do prośby strony, w oparciu o art. 36 k.p.a.
Następnie w dniu [...] kwietnia 2017 r. MOPS w [...] zwrócił się do DPS "[...]" w [...] o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego (część IV), z prośbą o wnikliwe rozpoznanie sytuacji P. S. i przekazanie informacji o zasadności przebywania ww. w DPS oraz zweryfikowanie obecnej sytuacji strony pod kątem spełnienia warunków określonych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
DPS w [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r. przekazał do MOPS w [...] aktualizację wywiadu środowiskowego. W wywiadzie tym P. S. oświadczył, że oczekuje na wizytę neurologa w dniu [...] maja 2017 r.
Dalej w dniu [...] czerwca 2017 r. MOPS w [...] ponownie zwrócił się do DPS w [...] o przeprowadzenie aktualizacji wywiadu środowiskowego z P. S.
Z przekazanej przez DPS aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej z P. S. w dniu [...] czerwca 2017 r. oraz zaświadczeń lekarskich z dnia [...] czerwca 2017 r., zaświadczenia psychologa z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz opinii pracownika socjalnego z dnia [...] czerwca 2017 r., dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej, wynika, że łączny dochód P. S. wynosi 634,00 zł, że jest osobą poruszającą się samodzielnie, jest samodzielny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym, jest osobą komunikatywną, nie występują dysfunkcje w zakresie mowy i słuchu, nie jest osobą upośledzoną umysłowo, nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w DPS na stałe.
W opinii Kolegium - z przekazanego przez DPS w [...] wywiadu środowiskowego oraz zaświadczeń lekarskich wynika zatem, że w czasie pobytu w DPS od [...] r. stan zdrowia P. S. uległ poprawie na tyle, iż może się usamodzielnić i powrócić do środowiska, potrzebne jednak jest zapewnienie mu miejsca zamieszkania i wsparcie ze strony MOPS.
Kolegium zaznaczyło, iż jednocześnie organ I instancji poinformował stronę, że MOPS w [...] udziela pomocy w formie całodobowego schronienia. W tym celu należy złożyć stosowny wniosek do Sekcji ds. Przeciwdziałania Bezdomności w [...] przy ul. [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący P. S. zaskarżył wyżej opisaną decyzję, podnosząc, że jest ona krzywdząca i naruszająca podstawowe prawa zagwarantowane w Konstytucji RP, w tym gwarancję równego traktowania obywateli wobec prawa.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że skarga nie jest zasadna.
Sąd i Instancji wskazał, że materialnoprawne przesłanki umieszczenia w domu pomocy społecznej określa art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. z 2009 r. Dz. U. nr 175, poz. 1362). Prawo takie przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
Z kolei zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody.
Sąd wskazał, że analiza przepisu art. 54 ustawy o pomocy społecznej prowadzi do wniosku, że decyzja w sprawie umieszczenia osoby w domu pomocy społecznej uwarunkowana jest spełnieniem łącznie trzech przesłanek:
- po pierwsze może ona być wydana jedynie w sytuacji, kiedy osoba wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności;
- po drugie, osoba ta ze względów określonych w przesłance pierwszej, nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu;
- po trzecie, osobie tej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych.
W ocenie Sądu, w świetle ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego, żadna z przedmiotowych przesłanek obecnie nie zachodzi. Skarżący – jak wynika z przekazanej przez DPS aktualizacji wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego z P. S. w dniu [...] czerwca 2017 r. oraz zaświadczeń lekarskich z dnia [...] czerwca 2017 r., zaświadczenia psychologa z dnia [...] czerwca 2017 r. oraz opinii pracownika socjalnego z dnia [...] czerwca 2017 r., dotyczącej stopnia sprawności osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej - jest osobą poruszającą się samodzielnie, jest samodzielny w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych i może samodzielnie funkcjonować w środowisku społecznym, jest osobą komunikatywną, nie występują dysfunkcje w zakresie mowy i słuchu, nie jest osobą upośledzoną umysłowo, nie wymaga całodobowej opieki oraz pobytu w DPS na stałe. Łączny dochód P. S. wynosi 634,00 zł miesięcznie.
Wiek (skarżący w dniu wydania zaskarżonej decyzji miał [...] lata) oraz orzeczenie o niepełnosprawności nie uniemożliwiają funkcjonowania skarżącemu w życiu codziennym, w związku z powyższym odpadła druga przesłanka.
Jeżeli chodzi o trzecią z wymienionych przesłanek, to zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt I OSK 880/10 (umieszczenie w domu pomocy społecznej jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz wnikliwym zbadaniem sytuacji rodzinnej.
Sąd wskazał, iż organ I instancji poinformował stronę, że MOPS w [...] udziela pomocy w formie całodobowego schronienia i w tym celu należy złożyć stosowny wniosek do Sekcji ds. Przeciwdziałania [...] w [...] przy ul. [...]. Nadto, odnosząc się do kwestii, że "wynajęcie jakiegokolwiek mieszkania czy pokoju, ze względu na skromne środki finansowe - nie wchodzi w rachubę", zauważył, że skarżący ma dwie pełnoletnie córki zamieszkałe w [...] oraz syna zamieszkałego w [...]. Wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania (...) (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Oznacza to, że po opuszczeniu Domu Pomocy Społecznej strona skarżąca, o ile będzie uważała, że znajduje się w niedostatku (art. 133 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) może wystąpić do właściwego sądu powszechnego o zasądzenie na jej rzecz alimentów od dorosłych dzieci.
Argumenty, podnoszone przez stronę skarżącą zarówno w skardze jak i w odwołaniu od decyzji organu I instancji, oparte w głównej mierze na twierdzeniu strony skarżącej, że jej stan zdrowia nie uległ poprawie oraz akcentowaniu trudnej sytuacji ekonomicznej, nie uzasadniają w chwili obecnej - zdaniem Sądu - skierowania do Domu Pomocy Społecznej, zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd uznał, że organy prawidłowo orzekły o uchyleniu wcześniejszej decyzji kierującej skarżącego do Domu Pomocy Społecznej.
W dniu [...] maja 2018 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył P. S., wnosząc o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Jednocześnie pełnomocnik z urzędu skarżącego, wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w niniejszym postępowaniu wg norm prawem przepisanych.
Zarzucił on WSA w Gliwicach naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, przyjmując iż skarżący nie wymaga stałej opieki instytucjonalnej, podczas gdy prawidłowa analiza sprawy prowadzi do przeciwnych wniosków;
2. przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 77 k.p.a. w zw. z art. 84 k.p.a., mające wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, polegające na procedowaniu w oparciu o niepełny materiał dowodowy, a to z uwagi na brak zasięgnięcia opinii biegłego z zakresu neurologii, który przesądza o tym, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny, a co za tym idzie rozstrzygnięcie Sądu przedwczesne.
Skarżący kasacyjnie podkreślił, że został umieszczony w DPS z powodu skrajnego wyczerpania spowodowanego nadużywaniem alkoholu. Wskazał, że jest osobą bezdomną, przewlekle chorującą, posiadająca orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wyjaśnił, iż czeka na badanie neurologiczne w związku z występującymi schorzeniami. Zdaniem skarżącego, organ winien wstrzymać się z wydaniem decyzji do czasu uzyskania zaświadczenia od lekarza neurologa, który to brak przesądza o tym, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy jest niekompletny, a co za tym idzie rozstrzygnięcie Sądu przedwczesne. Nadto ustalono także, iż koniecznym jest zapewnienie skarżącemu miejsca zamieszkania i wsparcie ze strony MOPS, co nie zostało zweryfikowane przed wydaniem decyzji. Co za tym idzie, po nakazaniu skarżącemu opuszczenia DPS stanie się osobą bezdomną.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przed odniesieniem się do jej zarzutów zauważyć należy, że w myśl art. 182 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, którą ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie ziściły się te warunki odstępstwa od zasady jawności, a rozprawa przed Naczelnym Sądem Administracyjnym byłaby zbędna.
Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej.
Rozpoznawana skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Ponadto, skarga kasacyjna zawiera zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. z art. 77 § i art. 84 § 1 k.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarówno zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, jest nieuzasadniony.
Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm.), osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Taka regulacja oznacza, że obowiązek organów skierowania danej osoby do domu opieki społecznej określonego typu powstaje dopiero wówczas, gdy po stronie takiej osoby zaistnieją wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego rodzaju świadczenia pomocy społecznej. W świetle przepisu art. 54 § 1 ustawy, powstanie prawa do umieszczenia w domu pomocy społecznej warunkowane jest ustaleniem, że dana osoba wymaga całodobowej opieki (z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności), nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a potrzeba opieki nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Tak więc warunkiem skierowania lub pobytu w domu pomocy społecznej jest wystąpienie łącznie dwóch przesłanek:
1) osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu;
2) osobie takiej nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie odpowiednich usług opiekuńczych.
Brak spełnienia choćby jednej ze wskazanych wyżej przesłanek powoduje, że dana osoba traci prawo do pobytu w DPS.
Jednocześnie wskazać należy, że w orzecznictwie przyjęty jest pogląd, iż umieszczenie, a co za tym idzie pobyt w domu opieki społecznej, jest ostatecznością i powinno być poprzedzone oceną możliwości udzielenia pomocy osobie potrzebującej w miejscu jej zamieszkania oraz zbadaniem jej sytuacji rodzinnej oraz zdrowotnej (por. wyroki NSA: z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt I OSK 849/08, z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 880/10, z dnia 6 lipca 2017 r., sygn. akt I OSK 1276/16), pogląd ten został zaakceptowany przez doktrynę (I. S., "Komentarz do ustawy o Pomocy społecznej", LEX 2017). Oznacza to, że w sytuacji, gdy pensjonariusz domu opieki społecznej przestał spełniać przesłanki uprawniające go do pobytu, nie może nadal korzystać z tej formy pomocy społecznej, ponieważ DPS jest placówką przeznaczoną do świadczenia pomocy tylko osobom, które spełniają przesłanki określone w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Inne względy nie mogą zatem stanowić o dalszym pobycie pensjonariusza.
W rozpoznawanej dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej nie jest obarczona wadliwością, zaprzecza bowiem tezie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia. Sąd, dokonując kontroli decyzji odmownej, rozważył okoliczności związane ze stanem zdrowia skarżącego kasacyjnie oraz możliwością udzielenia mu pomocy po opuszaniu DPS. Pozbawiona jest zatem słuszności teza, by w okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni tego przepisu.
Uznając za nieuzasadnione zarzuty naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie stosuje wprost przepisów regulujących postępowanie przed organami administracji publicznej, stąd też jego związanie tymi przepisami sprowadza się do obowiązku sformułowania oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji był prawidłowy. Nie budzi wątpliwości, że sformułowanie tej oceny wymaga odpowiedzi na szereg pytań, pytań takich samych jak te, na które musi odpowiedzieć organ administracji bezpośrednio stosujący te przepisy. To nie wojewódzki sąd administracyjny stosuje te przepisy, lecz posługuje się nimi jedynie, jako matrycą porównawczą, w celu ustalenia, czy postępowanie organu w tym zakresie jest zgodne z ustalonym porządkiem prawnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w uzasadnieniu kontrolowanego wyroku Sąd I instancji dał wyraz swojej argumentacji odnosząc się do całokształtu sprawy i zgromadzonego przez organy administracyjne materiału dowodowego. Uchybienie przez sąd przepisom regulującym postępowanie organów administracji publicznej ma charakter pośredni i wynikać może jedynie z uchybienia przez sąd I instancji przepisom P.p.s.a. Oznacza to, że procedując wojewódzki sąd administracyjny nie stosuje przepisów k.p.a., lecz kontroluje, czy postępowanie organów odpowiadało tym przepisom. Wszystkie elementy stanu faktycznego powoływane przez pełnomocnika skarżącego zostały ustalone i udokumentowane w zgromadzonym materiale dowodowym oraz znalazły wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W tym kontekście podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wyjaśniono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący, zaś podnoszony przez skarżącego kasacyjnie fakt braku zaświadczenia od lekarza neurologa w kontekście tego, że kilkakrotnie na wniosek skarżącego przedłużano termin wydania decyzji administracyjnej, ponieważ P. S. zobowiązywał się do dostarczenia odpowiedniego zaświadczenia, nie może być uznane za okoliczność uzasadniającą uchylenie wyroku WSA w Gliwicach. W tym zakresie działanie skarżącego należy uznać za przejaw jego taktyki procesowej, zmierzającej do przedłużenia okresu wydania ostatecznej decyzji w jego sprawie. Takie zachowanie w oczywisty sposób nie może obciążać organów orzekających w sprawie, jak i sądu administracyjnego, oceniającego zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło