II GZ 280/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. S. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2422/17 w zakresie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu komorniczego z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu komorniczego postanawia uchylić zaskarżone zarządzenie. Zarządzeniem z 11 maja 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2422/17) Przewodniczący Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: ppsa), wezwał pełnomocnika A. S. (dalej: skarżąca) - adwokata K. P. - do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej złożonej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: WSA) z 7 lutego 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2422/17), w kwocie 100 zł, stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawi wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2192 ze zm.). W zarządzeniu stwierdzono, że kwotę należy uiścić w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tegoż zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła zażalenie na wspomniane zarządzenie. Wniosła o uchylenie zaskarżonego "postanowienia" w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzuciła mające istotny wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 34, art. 36 i art. 220 § 1 ppsa. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wezwano pełnomocnika skarżącej, mimo że jego pełnomocnictwo wyłącza uiszczanie kosztów sądowych. Ponadto, zdaniem skarżącej, wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego musi być kierowane do strony postępowania, a wyłącznie może być przesłane na adres pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jest zasadne, chociaż nie wszystkie wskazane w nim argumenty są trafne. Z art. 230 § 1 i 2 ppsa wynika, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały, przy czym jednym z tego rodzaju pism jest skarga kasacyjna. Oznacza to, że w chwili wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (m.in. skargi kasacyjnej) powstaje obowiązek uiszczenia wpisu sądowego. Strona inicjująca postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, chyba że z obowiązku tego została zwolniona na mocy przepisu prawa (zob. art. 239 § 1 pkt 1-3, art. 239 § 2 i art. 240 ppsa), bądź postanowienia referendarza sądowego lub sądu, przyznającego jej prawo pomocy w tym zakresie (zob. art. 239 § 1 pkt 4 ppsa). W niniejszej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności zwalniających skarżącą z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Z art. 220 § 1 -3 ppsa wynika, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek m.in. skargi kasacyjnej, od której nie zostanie uiszczona należna opłata, przy czym w takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę kasacyjną, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W zażaleniu pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, ani ustalonej w zarządzeniu wysokości tegoż wpisu (która w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego została określona prawidłowo). Twierdzi natomiast, że: 1) nawet jeśli strona działa przez pełnomocnika, to do niej powinno być kierowane wezwanie do uiszczenia wpisu, które co najwyżej może być przesłane na adres pełnomocnika, 2) w niniejszej sprawie pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą nie upoważniało pełnomocnika do wykładania za skarżącą kosztów sądowych, a zatem błędnie wskazano pełnomocnika jako adresata obowiązku uiszczenia wpisu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie jest trafny pierwszy z przywołanych poglądów pełnomocnika skarżącej. Zgodnie z art. 34 ppsa strony mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeśli w sprawie został ustanowiony pełnomocnik, to ma on uprawnienie do działania w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy (zob. m.in. J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka, komentarz do art. 34 ppsa, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2017, s. 232), oczywiście w zakresie udzielonego pełnomocnictwa. Ponadto z art. 67 § 5 ppsa wynika, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, jemu należy doręczać pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając na uwadze przywołane unormowania, przyjąć należy, że w razie stwierdzenia, iż skarga kasacyjna ma braki formalne, obowiązkiem przewodniczącego jest skierowanie do pełnomocnika (który działa za stronę) wezwania do uzupełnienia tego braku. Z przepisów ppsa nie można natomiast wywieść - wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącej - że co do zasady wezwanie powinno być kierowane do strony, a jedynie przesyłane na adres pełnomocnika. Taki tryb procedowania powinien znaleźć zastosowanie w przypadku ustanowienia przez stronę osoby upoważnionej do odbioru pism w postępowaniu sądowym, a nie pełnomocnika. Pełnomocnik nie może bowiem skutecznie uchylić się od obowiązku przyjęcia skierowanego do niego przez sąd wezwania do uiszczenia opłaty związanej z podejmowaniem przez pełnomocnika czynności procesowych, chyba że co innego wynika z zakresu udzielonego przez stronę pełnomocnictwa, a więc gdy sama strona ogranicza zakres pełnomocnictwa do poszczególnych tylko czynności procesowych (zob. J. Drachal, J. Jagielski, M. Cherka, komentarz do art. 39 ppsa, [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 5, Warszawa 2017, s. 250). Trafne jest natomiast stanowisko pełnomocnika skarżącej, że w tej sprawie zakres udzielonego mu pełnomocnictwa wyłączał uiszczanie za stronę kosztów sądowych. Ze znajdującego się w aktach sądowych (k. 83) odpisu pełnomocnictwa z 25 kwietnia 2018 r. udzielonego przez skarżącą adwokatowi K. P. wynika, że pełnomocnik został upoważniony do reprezentowania skarżącej - z prawem substytucji - przed wszystkimi właściwymi organami, sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku WSA o sygn. akt VI SA/Wa 2422/17, przy czym zastrzeżono, że pełnomocnictwo nie upoważnia do wnoszenia nadzwyczajnych środków zaskarżenia, ani nie upoważnia do wykładania za skarżącą kosztów sądowych czy kancelaryjnych, opłat skarbowych czy innych podobnych. Taka treść pełnomocnictwa wskazuje, że jest to pełnomocnictwo do niektórych tylko czynności w postępowaniu (art. 36 pkt 3 ppsa). Skoro pełnomocnictwo to nie upoważnia do wykładnia za skarżącą kosztów sądowych, to wadliwe było wskazanie pełnomocnika jako zobowiązanego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, ponieważ w tym zakresie w tej sprawie pełnomocnik nie może działać za skarżącą. Wezwanie do uiszczenia wpisu powinno zatem zostać skierowane do skarżącej (przez wskazanie, że to ona jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej). Tak sformułowane wezwanie powinno jednak zostać doręczone pełnomocnikowi skarżącej, stosownie do art. 67 § 5 ppsa, skoro w tym zakresie (tj. doręczania pism) udzielone pełnomocnictwo nie modyfikuje ogólnych reguł wynikających z ppsa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji. PG