I SA/Sz 1029/17
WyrokWSA w Szczecinie2018-02-07
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Bolesław Stachura, Elżbieta Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., prawidłowo ocenił istnienie przesłanek do wydania decyzji kasatoryjnej, w szczególności w kontekście wcześniejszego wyroku NSA uchylającego decyzje obu instancji i stwierdzającego brak podstaw do wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., istotnie naruszył ten przepis, ponieważ nie wykazał istnienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji kasatoryjnej. W szczególności, organ odwoławczy nie odniósł się prawidłowo do wiążącej oceny NSA dotyczącej braku przesłanki wznowienia postępowania, a jego wskazania co do dalszego postępowania były ogólnikowe i wewnętrznie sprzeczne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. Po pierwotnym przyznaniu płatności, postępowanie zostało wznowione z urzędu z powodu podejrzenia fałszywego dowodu (wniosku). Organ pierwszej instancji odmówił uchylenia decyzji, powołując się na upływ 10 lat od jej wydania. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, uznając uzasadnienie organu pierwszej instancji za zbyt ogólnikowe i pomijające wyrok NSA. Strona wniosła sprzeciw od decyzji organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję organu odwoławczego i zasądził od organu na rzecz strony zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędziowie Sędzia WSA Bolesław Stachura, Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Beata Radomska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze sprzeciwu I. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [....] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r., po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz strony skarżącej I. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej: "k.p.a."), po rozpoznaniu odwołania I. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w S. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji nr: [...] z dnia [...] r., [...] (dalej zwanej: "ARiMR") uchylił w całości decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie danych zawartych we wniosku z dnia [...] r., Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR z siedzibą w S. (dalej: "organ I instancji") przyznał I. K. (dalej: "strona", "skarżąca") płatności bezpośrednie na rok 2004 w łącznej kwocie [...]zł.
Postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 149 § 1, art. 145 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, art. 147 i art. 150 k.p.a., organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. ostateczną decyzją.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji uchylił w całości decyzję z dnia [...] r. i odmówił przyznania stronie wnioskowanych przez nią płatności bezpośrednich na rok 2004.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej: "organ odwoławczy"), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wyrokiem z dnia 14 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/Sz 33/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę strony na decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r.
Wyrokiem z dnia 30 marca 2016 r. o sygn. akt II GSK 2017/14, Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") uwzględnił wniesioną przez stronę skargę kasacyjną od ww. wyroku, uchylając zaskarżony wyrok oraz decyzje organów administracji obu instancji i wskazując, że organy te niesłusznie przyjęły, a sąd pierwszej instancji niezasadnie zaakceptował, że w sprawie zaistniała podstawa wznowienia wymieniona w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. NSA stwierdził bowiem, że nie ulega wątpliwości, iż sfałszowanie dowodu, za jaki został uznany wniosek strony o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. W ocenie NSA, takim orzeczeniem nie jest powoływany w sprawie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2008 r. sygn. akt V SA/Wa 99/08 w sprawie ze skargi A. A. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną w następstwie ponownego rozpoznania sprawy, organ I instancji odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej, tj. ostatecznej decyzji z dnia [...] r. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], organ I instancji ponownie odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ I instancji wskazał, że analiza całokształtu materiału dowodowego sprawy prowadzi do niebudzącej wątpliwości konstatacji, iż rozstrzygnięcie przyznające stronie płatności bezpośrednie na rok 2004 oparte było o nierzetelny dowód przedłożony stronę w postaci wniosku, z którego wynikało, iż prowadziła ona ówcześnie działalność rolniczą na gruntach w tym wniosku ujawnionych. Pozyskane w okresie późniejszym dowody wskazują jednoznacznie, że w okresie tym wszystkie działki objęte pomocą wypłaconą stronie znajdowały się we władaniu A. i S. A., którzy samodzielnie i na własną rzecz prowadzili na nich działalność rolniczą. Z powyższego organ I instancji wywiódł, że ostateczna decyzja przyznająca płatności stronie jest wadliwa, albowiem przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich uzależniały możliwość przyznania wsparcia tego rodzaju od posiadania przez wnioskodawców działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej, niż 1,00 ha, którego to warunku strona w 2004 r. nie spełniała.
Jednocześnie organ I instancji wskazał, że w świetle art. 146 § 1 k.p.a., wobec ustalenia, iż od daty doręczenia decyzji z dnia [...] r. minęło ponad 10 lat, należało odmówić uchylenia tej decyzji, mimo iż w sprawie stwierdzono istnienie określonej w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przesłanki do jej uchylenia.
Pismem z dnia [...] r., strona wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji, w którym wskazując na naruszenie przepisów k.p.a., zarzuciła wskazanej decyzji m.in. zbyt ogólnikowe i niewyczerpujące uzasadnienie, w szczególności z uwagi na brak odniesienia się do tez ww. wyroku NSA oraz brak oceny dowodów, które miały stanowić podstawę dla przyjętych przez organ stwierdzeń.
W dniu [...] r. organ odwoławczy wydał opisaną na wstępie decyzję kasatoryjną, uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie następująco.
"Odwołanie należy uznać za zasadne.
Analiza rozstrzygnięcia zapadłego w i instancji w istocie prowadzi do wniosków zbieżnych - co do najważniejszych postulatów - z zapisami pisma odwoławczego. Nie ulega wątpliwości, iż uzasadnienie zawarte w decyzji nr [...] jest zbyt mało rozbudowane, by możliwe było podjęcie próby obrony stanowiska Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji, bądź uznanie go za w oczywisty sposób wadliwe. Organ I instancji poruszył w swoim rozstrzygnięciu kwestie o potencjalnie dużym znaczeniu dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy - w szczególności Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji ma tu na myśli odniesienia do przesłanek wskazujących na użytkowanie gruntów zadeklarowanych przez Stronę do płatności w roku 2004 przez inne osoby - jednakże nie zostały one wyczerpująco przedstawione i omówione. Nie ulega wątpliwości, że istotnym brakiem jest całkowite pominięcie zapisów wyroku NSA zapadłego w sprawie II GSK 2017/14. Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji ani nie zgodził się z zawartymi w nim tezami, ani nie wskazał, że istnieją przesłanki do ich nieuwzględnienia w zaistniałym stanie faktycznym, co stanowi istotne niedopatrzenie, uniemożliwiające podjęcie rzeczowej polemiki ze stanowiskiem organu bądź jego obronę.
Zważywszy na powyższe Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji zmuszony jest do uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] r. i skierowania sprawy do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem, by Kierownik Biura Powiatu [...] - rozstrzygając ponownie - odniósł się wyczerpująco do wszystkich znanych mu okoliczności faktycznych i dowodów, które mają wpływ na rozstrzygnięcie, szczegółowo wskazując dlaczego uznaje je za znaczące dla sprawy, jak również by równie wyczerpująco wskazał z jakich względów innym okolicznościom faktycznym i dowodom odmawia przymiotu istotności na gruncie niniejszego postępowania. Powyższe zalecenie w szczególności dotyczy wyroku zapadłego w sprawie II GSK 2017/14 oraz dowodów, które - w opinii organu I instancji - wskazują na niezasadność przyznania Pani I. K. płatności bezpośrednich na rok 2004.".
W decyzji tej zawarto pouczenie o prawie strony do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, za pośrednictwem organu odwoławczego, w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia.
Decyzję organu odwoławczego doręczono stronie w dniu [...] r.
Pismem z dnia [...] r., nadanym w urzędzie pocztowym [...] r., zatytułowanym "SKARGA", reprezentowana przez radcę prawnego, strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie o uchylenie w całości decyzji organu odwoławczego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o obciążenie organu odwoławczego kosztami postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa sądowego.
Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy, a wyrażające się przede wszystkim obrazą podstawowych zasad procesowych, określonych w: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12 k.p.a. Wskazała, że naruszenie tych zasad jest konsekwencją obrazy postanowień art. 138 § 2 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie wypełnienia:
- nakazu rozpatrzenia w całości odwołania i jego zarzutów,
- przedstawienia w uzasadnieniu oceny merytorycznej i prawnej zarzutów i ich zasadności,
- wskazania organowi I instancji okoliczności, jakie winien rozważyć przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania oraz argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem z dnia [...] r., pismo skarżącej z dnia [...] r. zatytułowane jako skarga, zostało uznane za sprzeciw od decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 k.p.a.
Na rozprawie w dniu [...] r. sąd postanowił, na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Sz [...] oraz I SA/Sz [...] do łącznego rozpoznania i odrębnego rozstrzygnięcia.
Stawający na rozprawie pełnomocnik skarżącej poparł sprzeciw i przedłożył kopię pochodzącego od organu I instancji zawiadomienia z dnia [...] r. o zakończeniu postępowania dowodowego. Pełnomocnik organu odwoławczego wniósł zaś o oddalenie sprzeciwu, oświadczając że meritum sprawy stanowiły przesłanki do wznowienia decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] r. czyli po dniu [...] r. kiedy to weszła w życie wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 r., poz. 935) nowelizacja ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej" p.p.s.a.), która wprowadziła nowy środek zaskarżenia od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. w postaci sprzeciwu. Stosownie do treści art. 64a p.p.s.a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji".
Z art. 64c § 1 p.p.s.a. natomiast wynika, że sprzeciw od decyzji wnosi się
w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji. W rozpoznawanej sprawie środek zaskarżenia od decyzji z dnia [...] r. doręczonej pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...] r. został wniesiony do organu
w dniu [...] r., zatem po upływie czternastodniowego terminu o jakim mowa w art. 64c § 1 p.p.s.a., jednak z zachowaniem trzydziestodniowego terminu błędnie podanego w pouczeniu w zaskarżonej decyzji.
Stosownie do treści 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni zgadza się z poglądem wyrażonym
w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2017 r.
w sprawie II OZ 1206/17, gdzie wskazano, że skutkiem ochrony wynikającej z art. 112 k.p.a. w przypadku wniesienia spóźnionego środka zaskarżenia do sądu, który wpłynął z zachowaniem terminu błędnie podanego w pouczeniu, jest obowiązek wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpatrywania go bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu. W konsekwencji zatem wniesiony przez skarżącą środek zaskarżenia podlegał rozpoznaniu jako sprzeciw.
Zgodnie z art. 64e p.p.s.a. sąd administracyjny, rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., a więc czy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W pierwszej kolejności jednak należy wyjaśnić, że w stanie prawnym obowiązującym po 11 kwietnia 2011 r. (a więc po nowelizacji art. 138 k.p.a.) samo przekonanie organu odwoławczego o tym, że koniecznym jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie wykraczającym poza możliwości uzupełnienia go przez organ odwoławczy nie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o charakterze kasacyjnym.
Jak podkreśla się w doktrynie, wydanie decyzji kasacyjnej dopuszczalne jest wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi istnienie podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a równocześnie ustali, że postępowanie przed organem I instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów prawa procesowego, którego to naruszenia nie może sanować przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego (tak np. w komentarzu do art. 138 § 2 k.p.a. w: Prawo procesowe administracyjne, System Prawa Administracyjnego Tom 9 red. prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Andrzej Wróbel, prof. dr hab. Zygmunt Niewiadomski, 2017 r.).
Należy w pełni podzielić niekwestionowany pogląd doktryny, że istotny wpływ na wynik sprawy rozstrzygnięcia ma wyłącznie niewyjaśnienie istotnych okoliczności faktycznych (vide kom. do art. 138 § 2 k.p.a. w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz pod red. prof. zw. dr hab. Barbary Adamiak, prof. zw. dr hab. Janusza Borkowskiego, 2017 r.). Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przede wszystkim wówczas, gdy postępowanie zostało przeprowadzone przez organ I instancji z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a zatem gdy organ ten w ogóle nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego; postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem przepisów procesowych (np. stronę pozbawiono możliwości udziału w postępowaniu).
W tym miejscu przypomnieć należy, że zaskarżona decyzja została wydana
w postępowaniu wznowieniowym.
Stosownie do treści art. 149 § 1 k.p.a. wznowienie postępowania następuje
w drodze postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie
o wznowieniu stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wznawiając postępowanie w pierwszej kolejności zatem organ bada czy zaistniały przesłanki wznowienia postępowania, a następnie prowadzi postępowanie co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
W rozpoznawanej sprawie w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego jako postawę wskazując art. 149 § 1, art. 145 § 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1, art. 147 i 150 k.p.a. Po wyeliminowaniu wyrokiem NSA z dnia 30 marca 2016 r. decyzji organu pierwszej i drugiej instancji, sprawa w istocie powróciła do etapu po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Organ jest związany wskazaną przez siebie w postanowieniu o wznowieniu postępowania przesłanką wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., przesłanka ta zakreśla ramy postępowania wznowieniowego.
Przypomnieć zatem należy, że wskazana w postanowieniu o wznowieniu postępowania przesłanka wznowieniowa to art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. czyli: dowody, na których dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W wyroku uchylającym wyrok sądu pierwszej instancji oraz decyzje organów obu instancji NSA wskazał, że nie ulega wątpliwości, iż sfałszowanie dowodu, za jaki został uznany wniosek strony o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2004, nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Istnienie zatem przesłanki wznowieniowej w oparciu o zgromadzony na etapie orzekania przez sąd drugiej instancji zostało ocenione przez NSA negatywnie. Oceną tą stosownie do treści art. 153 p.p.s.a., stanowiącym, że ocena prawna i wskazania do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie, były związane organy obu instancji, a także jest związany sąd.
W tej sytuacji zatem opierając się na tym samym materiale dowodowym organ pierwszej instancji nie mógł uznać, że: "postępowanie wznowione postanowieniem
z dnia [...] r. wykazało, iż istnieje przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. Wskazać także należy, że w postanowieniu o wznowieniu postępowania organ nie powoływał się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a. – czyli wydanie decyzji w wyniku przestępstwa.
Prawidłowo jednak organ pierwszej instancji w swoim rozstrzygnięciu odwołał się do treści art. 146 § 1 k.p.a., który stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Skoro od dnia doręczenia decyzji z dnia
[...] r. będącej przedmiotem postępowania wznowieniowego upłynęło dziesięć lat, to należało uznać, że cytowany powyżej art. 146 § 1 k.p.a. znalazł zastosowanie.
Jednocześnie organ pierwszej instancji w podstawie swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 151 § 1 pkt i § 2 k.p.a. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi, że: organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 , art. 145a lub 145b. Tym samym organ wydaje decyzję o odmowie uchyleniu decyzji dotychczasowej jeżeli negatywnie oceni istnienie przesłanki wznowieniowej. Z art. 151 § 2 k.p.a. natomiast wynika, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Pomimo powołania tego przepisu w podstawie prawnej rozstrzygnięcia, organ pierwszej instancji stwierdzenia takiego w sentencji decyzji nie zawarł.
Natomiast organ drugiej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji instancji zawarł stwierdzenie co do tego, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji jest zbieżne z postulatami odwołania, nie wskazując jednocześnie o jakie postulaty chodzi, czy są to zarzuty zawarte w odwołaniu, czy też jego wnioski.
Dalej organ odwoławczy uznał, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji jest zbyt mało rozbudowane, co uniemożliwia mu obronę stanowiska organu bądź uznanie go w sposób oczywisty za wadliwe. Organ drugiej instancji jednak nie wskazał jakie konkretnie kwestie dotyczące przedmiotu sprawy – istnienia przesłanki wznowieniowej, nie zostały przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu wyjaśnione. Przypomnieć także należy, że organ drugiej instancji rozpoznaje nie tylko odwołanie lecz sprawę, zatem organ ten nie tylko może lecz powinien zawrzeć w swoim rozstrzygnięciu brakujące jego zdaniem elementy oceny prawnej.
Następnie organ odwoławczy odniósł się do przesłanek wskazujących na użytkowanie gruntów zadeklarowanych przez stronę do płatności przez inne osoby. Odniesienie to w sytuacji, gdy organ nie przedstawił żadnego nowego dowodu na okoliczność spełnienia wskazywanej przez niego w postanowieniu o wznowieniu postępowania przesłanki wznowieniowej uznać należy, za bezpodstawne. Warunkiem bowiem merytorycznego rozpoznania sprawy w wyniku wznowienia postępowania jest pozytywne stwierdzenie dotyczące spełnienia przesłanki wznowieniowej. Natomiast w rozpoznawanej sprawie organy nie wskazały jaki nowy dowód przeprowadzony po zwrocie akt do organu po wyroku NSA z dnia 30 marca 2016 r. wskazuje na to, że dowody, na podstawie których ustalono w decyzji z dnia [...] r. istotne dla sprawy okoliczności faktycznie okoliczności okazały się fałszywe.
Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie uchylając zaskarżoną decyzję organ drugiej instancji w sposób istotny naruszył art. 138 § 2 k.p.a. stanowiący, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ ten bowiem nie wskazał z naruszeniem jakich przepisów miałaby być wydana decyzja pierwszoinstancyjna ani jaki zakres sprawy jest konieczny do wyjaśnienia. W wytycznych do organu pierwszej instancji zawarte zostały ogólne stwierdzenia o konieczności odniesienia się do wszystkich znanych organowi okoliczności faktycznych i dowodów mających wpływ na rozstrzygnięcie bez jakiegokolwiek odniesienia do przedmiotu postępowania. Organ drugiej instancji z jednej strony wskazał na wyrok w sprawie II GSK 2017/14, z drugiej jednak na dowody wskazujące na niezasadność przyznania stronie płatności bezpośrednich na rok 2004. Wskazania te uznać należy za wewnętrznie sprzeczne. Po raz kolejny bowiem zatem wskazać należy, że w wyroku tym NSA uznał, że przesłanka wznowieniowa nie została spełniona, zatem jakiekolwiek odnoszenie się do dowodów dotyczących merytorycznego rozstrzygnięcia o przyznaniu płatności należy uznać za bezprzedmiotowe.
Mając na uwadze powyższe, jak również to, że podjęcie przez organ odwoławczy kasacyjnego orzeczenia powinno mieć miejsce wyłącznie sytuacjach wyjątkowych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdza, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a., upoważniające organ drugiej instancji do wydania zaskarżonej decyzji, dlatego też zasadnym jest uznanie, że organ wskazany przepis naruszył w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę ponownie organ weźmie pod uwagę przedstawione powyżej uwagi, a przede wszystkim fakt związania dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 30.03.2016 r. oceną przesłanki wznowieniowej wskazanej w postanowieniu z dnia [...] r.
Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 3 § 2a p.p.s.a. i art. 64e p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia [...] r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło