I SA/Wa 1968/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. L., I. L., W. Z., I. Z., W. S., G. D. i M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2017 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2017 r., nr [...] po rozpoznaniu wniosku M. P., D. L., I. L., W. Z., I. Z., W.S, G. D. i M. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Kolegium z dnia [...] sierpnia 2017r., sygn. [...], którym zawieszono postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] czerwca 1960r., nr [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy Al. [...] i [...] oznaczonych nr hip. [...], działka [...], [...] i [...] do czasu ustalenia zakresu roszczenia do przedmiotowej nieruchomości przysługującego wnioskodawcom na mocy umowy kupna - uchyliło w/w postanowienie i zawiesiło postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nr [...] wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu [...] czerwca 1960r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego z powództwa o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013r., Rep. A nr [...] w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. oraz wezwało strony do wystąpienia, w terminie dwóch miesięcy od daty wydania niniejszego postanowienia, z powództwem o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013r., Rep. A nr [...] w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium wyjaśniło, że jak wynika z akt sprawy spadkobiercą majątku, a więc i roszczeń opartych na dekrecie z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) po M. G. była jedynie H. P. z. d. P., po niej zaś – M. P. Okoliczność tę potwierdza postanowienie Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 1985r. sygn. akt [...] oraz postanowienie Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Cywilny z dnia [...] lipca 1998r. sygn. akt [...] i postanowienie Sądu Rejonowego [...] [...] Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 2016 r. sygn. akt [...]. Tymczasem prawa i roszczenia, należące do spadku po M. G., na mocy umowy sprzedaży spadku zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013r. (Repetytorium A nr [...]) sprzedał W. G., do którego spadek ten nie należał. Wskazano, iż z treści tej umowy wynika, że W. G. sprzedał D. L., I. Z., W. Z., W. S., I. L., G. D. i M. D. udziały w spadkach nabytych po zmarłych: matce M. G.i ojcu M. G., w skład których wchodziły m.in. wymienione prawa i roszczenia wynikające z art. 7 ust. 1 do 5 oraz art. 8 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy do nieruchomości m.in. położonej przy Alei [...] ozn. jako hip. [...]. Zdaniem Kolegium, skoro W. G. nie był uprawniony do dysponowania spadkiem po M. G. to konieczne jest unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013r., Rep. A nr [...] w zakresie rozporządzenia udziałem po zmarłej. M. G. Wskazano, iż w przypadku zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., organ prowadzący postępowanie ma obowiązek wezwać stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, iż już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 100 § 1 k.p.a., wezwało strony do wystąpienia, w terminie dwóch miesięcy od daty wydania niniejszego postanowienia, z powództwem o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013r., Rep. A nr [...] w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli D. L., I. L., W. Z., I. Z., W. S, G. D. i M. D. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania: a) art. 7 k.p.a. i art. 77 kpa poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy, b) art. 8 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych oświadczeń składanych przez wnioskodawców i wymaganie od strony podjęcia kosztownych działań, c) art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne wymagające zawieszenia postępowania. Mając powyższe na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w [...] do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż w niniejszej sprawie nie występuje zagadnienie wstępne. Wnioskodawcy oświadczyli, że nabyli od W. G. należący do niego udział wynoszący 3/4 części w spadku po ojcu M. G. i z tego tytułu wywodzą swoją legitymację w niniejszym postępowaniu, nie kwestionują i nie będą kwestionować legitymacji M. P. do występowania w niniejszym postępowaniu w charakterze strony. Co więcej, w dniu 10 sierpnia 2016 r. wnioskodawcy oraz W. G. złożyli w formie aktu notarialnego oświadczenie o bezskuteczności części umowy oraz zawarli aneks do umowy zbycia spadku. W tej sytuacji nie ma potrzeby wystąpienia z powództwem o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013 roku, Rep A nr [...] w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. z 2017 r., poz. 1369. dalej ppsa). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy uznać, że skarga jest uzasadniona i jako taka zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny ustalony przez organy, przedstawiony w części historycznej niniejszego uzasadnienia, jest niesporny. Ustalenie te, w świetle materiału dowodowego zgormadzonego w aktach, nie budzą również wątpliwości Sądu. Istota sporu sprowadza się natomiast do oceny, czy w świetle tych ustaleń, zachodziły przewidziane w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z dnia [...] czerwca 1960 r. o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości [...]. Przywołany wyżej art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Pod terminem "zagadnienia wstępnego", o którym mowa w cytowanym przepisie rozumieć należy sytuację, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, tj. sytuacją, w której bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Zdaniem organu takim zagadnieniem jest zakończenia postępowania sądowego z powództwa o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013 r. rep. A nr [...] w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. oraz wezwanie strony do wystąpienia do sadu z powództwem o unieważnienie ww. czynności prawnej. Aby odpowiedzieć, czy stanowisko organu jest prawidłowe, należy poczynić kilka uwag o charakterze ogólnym. Podstawowym obowiązkiem organu administracyjnego prowadzącego postępowanie jest ustalenie wszystkich osób, które mają interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, a następnie zawiadomienie tych osób o wszczęciu postępowania (art. 61 § 4 kpa). Organ ma obowiązek zapewnienia wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 kpa), a po zebraniu dowodów zawiadomienie ich o zakończeniu postępowania. Kto jest stroną postepowania administracyjnego określa art. 28 k.p.a. Przepis ten, jakkolwiek definiuje pojęcie strony to wprost nie wskazuje w sensie podmiotowym, kto jest stroną postępowania. Dopiero na gruncie konkretnej sprawy administracyjnej organy orzekające, a co za tym idzie sądy, określają komu przysługuje interes prawny (lub obowiązek) w danym postępowaniu. Z utrwalonego orzecznictwa sądowego wynika, że przymiot strony postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, wydanej na podstawie przepisów dekretu warszawskiego, przysługuje nie tylko byłym właścicielom nieruchomości [...] objętych działaniem dekretu i ich następcom prawnym pod tytułem szczególnym jak i ogólnym, ale również wszystkim podmiotom, które legitymują się obecnie tytułem praworzeczowym do danej nieruchomości [...] ( por. np.: wyrok NSA z 24 kwietnia 2008 r. sygn. I OSK 264/08, wyrok NSA z 8 lutego 2007 r. sygn. I OSK 1110/06, wyrok NSA z 31 marca 2011 r. sygn. I OSK 798/10, dostępne na stronie internetowej: https://cbois.nsa.gov.pl). Zgodnie ze stanowiskiem zawartym w postanowieniu Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej z dnia 11 lutego 2011 r., sygn. I CSK 288/2010 (LexPolonica nr 3069034), stwierdzenie nieważności decyzji odmawiającej byłym właścicielom gruntów [...] przyznania prawa wieczystej dzierżawy lub prawa zabudowy na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu wywołuje ten skutek prawny, iż przywraca uprawnionym uprawnienie do ubiegania się o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania jako "surogatu" nieistniejących obecnie praw majątkowych przewidzianych w art. 7 ust. 1 dekretu. Postępowanie nadzorcze nie dotyczy zatem praw rzeczowych do nieruchomości (prawo własności, ograniczone prawo rzeczowe), a zatem decyzja wycofująca z obrotu prawnego decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku dekretowego nie rozstrzyga w sposób władczy o prawach i obowiązkach osób trzecich, organ nadzorczy nie orzeka co do istoty sprawy przyznania własności czasowej. Zakres postępowania nieważnościowego ograniczony jest jedynie do weryfikacji kontrolowanej decyzji. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że interes prawny w niniejszym postępowaniu mają zatem następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości tj. skarżący z tytułu nabycia praw do spadku po M. G. od W. G. na podstawie aktu notarialnego oraz M. P. jako spadkobierca po M. G. Natomiast kwestia wielkości udziałów przysługujących stronom, w postępowaniu nadzorczym jest obojętna prawnie, będzie miała dopiero znaczenie w ewentualnym w postępowaniu dotyczącym ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Zatem zawieszenie przedmiotowego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego o unieważnienia czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013 r. w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. musi być uznane za naruszające art. 97 § 1 pkt. 4 k.p.a., a w konsekwencji naruszające również art. 100 §1 kpa, w stopniu mającym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Całkowicie bezzasadnie bowiem zawieszono postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego o unieważnienie czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2013 r. w zakresie rozporządzenia udziałem po M. G. z przyczyn, które zostały omówione wyżej. Ponadto zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, wyrok może być wydany również na posiedzeniu niejawnym w postepowaniu uproszczonym, o ile ustawa tak stanowi. Orzekanie "na podstawie akt sprawy", o którym mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają. Akta sprawy, o których mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a., obejmują akta postępowania administracyjnego oraz akta sądowe. (por. wyrok NSA z dnia 27.10.2016 r. sygn. II GSK 3031/16, wyrok NSA z dnia 9. 08.2016 r. publik. www.nsa.gov.pl.). Do skargi dołączony został akt notarialny z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr rep. A nr [...] sporządzony przed notariuszem E. M., na mocy którego stwierdzono o bezskuteczności części umowy sprzedaży spadku z dnia [...] października 2013 r. nr rep A [...]. W akcie tym strony tj. W. G. oraz D. L., I. L., W. Z., I. Z., W. S., G. D. i M. D. oświadczyli, że wobec wydania przez Sąd Rejonowy [...] w dniu [...] listopada 1985 r. postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po M. G., umowa sprzedaży spadku z dnia [...] października 2013 r. nie przeniosła prawa do spadku po M. G. Powyższa umowa, dołączona do skargi, a tym samym znana organowi, niezależnie od powyższych rozważań, również przemawia za uznaniem braku podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego. Działając zaś na podstawie art.135 ppsa sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. Ponownie prowadząc postępowanie organ weźmie pod uwagę stanowisko sądu co do braku podstaw zawieszania postępowania administracyjnego. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r. ppsa orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowaniu orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy. Niniejsza sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, kończące postępowanie. Do tej właśnie kategorii należy zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, a zatem sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania rozprawy.