I OSK 821/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędzia del. WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy specjalista M. S. po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2022 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2808/17 w sprawie ze skargi A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2017 r., znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od A. G. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r. oddalił skargę A. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. Prezydent W. skierował A. G. na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzję tę strona otrzymała 2 maja 2017 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, decyzję odebrał J. D., określający się jako dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Od decyzji tej A. G. wniosła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z [...] września 2017 r. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W dniu 16 października 2017 r do Kolegium wpłynął wniosek A. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca stwierdziła, że nie mieszka przy ul J. w W., 86-letni J. P. nie przekazał przesyłki, w późniejszym terminie okazało się, że przesyłki nie posiada. Nie ma środków na opłacenie badań. Postanowieniem z [...] października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., działając na podstawie art. 58 i art. 59 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257), odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. SKO wskazało, że nawet jeżeli skarżąca o uchybieniu terminu dowiedziała się dopiero z postanowienia Kolegium z [...] września 2017 r., to postanowienie to otrzymała 2 października 2017 r. (jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odebrała je osobiście). Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upływał zatem 9 października 2017 r. Wniosek skarżącej, opatrzony datą 11 października 2017 r., został nadany w urzędzie pocztowym 12 października 2017 r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu do jego wniesienia. Zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a., przywrócenie terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu jest niedopuszczalne. Uzasadnia to odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skargę na to postanowienie złożyła A. G.. W skardze podniosła, że jest osobą schorowaną i nie zna się na przepisach prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.)- dalej "P.p.s.a.". WSA wskazał, że bezspornie A. G. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji w dniu [...] sierpnia 2017 r. Decyzję tę otrzymała 2 maja 2017 r. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, decyzję odebrał J. D., określający się jako dorosły domownik, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Przyjmując nawet dzień odbioru decyzji przez skarżącą w urzędzie, czyli 6 lipca 2017 r. jako datę doręczenia decyzji, i tak złożenie odwołania w dniu 25 sierpnia 2017 r. należało uznać za dokonane po terminie. Przyjmując najbardziej korzystną dla skarżącej wersję, iż o uchybieniu terminu dowiedziała się dopiero z postanowienia Kolegium z [...] września 2017 r., to postanowienie to otrzymała 2 października 2017 r. (jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, odebrała je osobiście). Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upływał zatem 9 października 2017 r. Wniosek skarżącej został nadany w urzędzie pocztowym 12 października 2017 r., a zatem po upływie 7-dniowego terminu do jego wniesienia. Przy czym 9 października 2017 r. nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Sąd I instancji wskazał, że warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest, zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a., wniesienie takiej prośby w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. Z art. 58 § 2 K.p.a. wynika, że datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Skoro skarżąca o uchybieniu terminu dowiedziała się z postanowienia organu odwoławczego stwierdzającego to uchybienie najpóźniej w dniu 2 października 2017 r., to 9 października 2017 r. był ostatnim dniem, kiedy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania można było złożyć. Słusznie zatem organ uznał, że wniosek nadany w urzędzie pocztowym w dniu 12 października 2017 r. był spóźniony, co uzasadniało odmowę przywrócenia terminu. Niezależnie od tego WSA wskazał, że organ odwoławczy prawidłowo wykazał, powołując się na orzecznictwo sądowe, że skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. G. wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. poprzez oddalenie skargi, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia, Skarżąca bowiem złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem niezwłocznie po powzięciu informacji o wydanym orzeczeniu, kierując się swoją najlepszą wiedzą oraz doświadczeniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim podkreślić należy, że niniejsza sprawy dotyczy wyłącznie kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Fakt uchybienia terminowi do wniesienia środka zaskarżenia od decyzji Prezydenta W. z [...] kwietna 2017 r. został bowiem stwierdzony ostatecznym postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2017 r. Warunki przywrócenia terminu do wniesienia odwołania zostały ustanowione w art. 58 § 1 i 2 K.p.a. Norma ta stanowi, że w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z regulacji art. 58 K.p.a. wynika, że są cztery przesłanki przewrócenia terminu w postępowaniu administracyjnym, które muszą wystąpić łącznie, tj.: brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu; dochowanie terminu (nieprzywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnienie czynności, dla której ustanowiono przywracalny termin. Przy czym, przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie, jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. WSA trafnie również stwierdził, że w świetle art. 58 § 2 K.p.a., datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Generalnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2018 r. II OSK 1476/17; z 16 grudnia 2016 r. II OSK 1365/16; z 26 lipca 2017 r. I OSK 1992/15). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że A. G. dowiedziała się o uchybieniu terminu z dniem otrzymania postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] września 2017 r., z którego treści wynika fakt i okoliczności, wskazujące na wniesienie odwołania po terminie. Przedmiotowe postanowienie skarżąca odebrała osobiście 2 października 2017 r. i tę datę należało przyjąć jako rozpoczynającą bieg siedmiodniowego terminu z art. 58 § 2 K.p.a. W konsekwencji, prawidłowa jest ocena Kolegium zaaprobowana przez Sąd Wojewódzki, że w niniejszej sprawie ostatnim dniem do złożenia prośby o przywrócenie uchybionego terminu był 9 października 2017 r. Niesporne jest natomiast, że wniosek w tym przedmiocie skarżąca złożyła dopiero 12 października 2017 r., a zatem nie dochowała terminu określonego art. 58 § 2 K.p.a. Skoro nie została spełniona ta zasadnicza przesłanka umożliwiająca uwzględnienie wniosku, to termin nie mógł być przywrócony. Z uwagi na uchybienie przez stronę skarżącą terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, bezprzedmiotowa była przed Sądem I instancji i jest przed Naczelnym Sądem Administracyjnym merytoryczna ocena złożonego wniosku o przywrócenie terminu, tj. ocena braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zachowanie terminu, przewidzianego w art. 58 § 2 K.p.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest bowiem wymogiem formalnym rozpatrzenia tego wniosku. W tym stanie rzeczy uznając, że skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 P.p.s.a., skargę tę oddalił. Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości, z uwagi na trudną sytuacją materialną skarżącej kasacyjnie, która wynika z informacji udzielonych przez nią w trakcie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne, w niniejszym wyroku nie zawarto rozstrzygnięcia dotyczącego tej kwestii. Zgodnie bowiem z art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego na zasadzie prawa pomocy przyznaje się przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.