I SA/Sz 1063/17
WyrokWSA w Szczecinie2018-02-15
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Marzena Kowalewska, Jolanta Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochody uzyskane z tytułu spłaty nabytej wierzytelności oraz z tytułu alimentów i odsetek od nich należnych, przez osobę będącą rezydentem podatkowym innego państwa, podlegają opodatkowaniu w Polsce, jeśli centrum interesów życiowych tej osoby znajduje się w Polsce?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dochody uzyskane z tytułu spłaty nabytej wierzytelności oraz z tytułu alimentów i odsetek od nich należnych, stanowią przychód osiągnięty na terytorium Polski, nawet jeśli podatnik jest rezydentem innego państwa, jeśli czynności, które doprowadziły do powstania przychodu, odbywały się na terenie Polski. W przypadku, gdy centrum interesów życiowych podatnika znajduje się w Polsce, podlega on nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów.Stan faktyczny
Podatniczka, będąca rezydentem podatkowym Monako, złożyła korektę zeznania PIT-36 za 2013 r., wnioskując o stwierdzenie nadpłaty podatku. Argumentowała, że dochód ze spłaty nabytej wierzytelności oraz alimenty nie powinny być opodatkowane w Polsce. Organy podatkowe uznały, że podatniczka podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce ze względu na centrum interesów życiowych i gospodarczych zlokalizowane w Polsce. Po postępowaniu podatkowym i odwoławczym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, określającą zobowiązanie podatkowe. Podatniczka wniosła skargę do WSA w Szczecinie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska, Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. oraz nadpłaty w tym podatku oddala skargę.
W dniu 29 kwietnia 2014 r. A. J. złożyła w Trzecim Urzędzie Skarbowym w S., zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 - PIT-36 ), w którym wykazała podatek należny
w kwocie [...]zł.
Następnie w dniu 31 października 2014 r. podatniczka złożyła do ww. urzędu, wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym za rok 2013 oraz korektę zeznania - PIT-36, z której wynikało, iż podatek należny za 2013 r. wyniósł [...] zł.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że podatniczka osiągnęła dochód w 2013 r.
z najmu w wysokości [...] zł, a nie - jak omyłkowo wykazała w zeznaniu - w wysokości [...] zł. Ponadto, skorygowano dochody zdefiniowane jako prawa autorskie i inne prawa, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn.zm., zw. dalej: "u.p.d.o.f "), gdyż nastąpiło omyłkowe wypełnienie deklaracji, jako że uzyskany dochód ze sprzedaży wierzytelności nie podlegał opodatkowaniu. Dodano, że podatniczka jest monakijskim rezydentem podatkowym, nieposiadającym miejsca zamieszkania w Polsce. Z uwagi na powyższe, podlega obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosownie do art. 3 ust. 2a i ust. 2b u.p.d.o.f. Podatniczka argumentowała, iż osiągnęła w 2013 r. przychód ze spłaty przejętej wierzytelności w wysokości [...] zł, która została nabyta za kwotę [...]zł. Zaprezentowała stanowisko, że dochód z tej wierzytelności w wysokości [...] zł nie był dochodem ani z działalności gospodarczej, czy też z nieruchomości. Dłużnikiem wierzytelności, którą podatniczka nabyła był A. J. rezydent podatkowy [...] i obywatel [...], nie posiadający miejsca zamieszkania na terenie Polski.
W ocenie podatniczki, powyższe przesłanki stanowiły, że dochód z wierzytelności nie powinien być opodatkowany w Polsce, a zatem ujawnienie tego dochodu
w zeznaniu podatkowym za 2013 r. było nieprawidłowe, a podatek został zapłacony nienależnie.
W związku z istniejącymi wątpliwościami co do okoliczności sprawy, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S., postanowieniem z dnia 26 lutego 2015r., nr: [...] wszczął w dniu 3 marca 2015 r. wobec podatniczki postępowanie podatkowe w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych
za 2013 r.
W trakcie postępowania podatkowego zgromadzono materiał dowodowy, na podstawie którego stwierdzono, że podatniczka jest monakijskim rezydentem podatkowym nieposiadającym miejsca zamieszkania w Polsce i w 2013 r. uzyskała przychód, w związku ze spłatą wierzytelności nabytej od M. spółki
z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S.. Dłużnikiem spółki był rezydent podatkowy [...] i obywatel [...] - A. J.. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S., biorąc pod uwagę, że [...]
w zakresie podatku dochodowego nie zawarła z [...] umowy międzynarodowej o unikaniu podwójnego opodatkowania uznał, że dochód uzyskany przez podatniczkę jako mający swe źródło w przychodach osiągniętych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, powinien zostać opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych jako dochód z prawa majątkowego (ograniczony obowiązek podatkowy). Wysokość dochodu organ I instancji ustalił na podstawie wyjaśnień podatniczki, z których wynikało, iż wierzytelność wyegzekwowano w postępowaniu egzekucyjnym, w toku którego strona poniosła również wydatki, stanowiące koszty uzyskania przychodu. Wobec przedstawionych dowodów za koszty związane
z nabyciem wierzytelności uznano kwotę [...]zł, stanowiącą wydatki poniesione w toku postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym, koszty uzyskania przychodów ustalono na kwotę [...]zł. Wierzytelność została spłacona
w całości, zatem dochód wyniósł [...] zł.
W efekcie powyższego, Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego
w S., decyzją z dnia 10 listopada 2015 r. znak: [...], [...] określił podatniczce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. w kwocie [...]zł i stwierdził nadpłatę w kwocie [...]zł oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości [...] zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, podatniczka pismem z dnia
25 listopada 2015 r. wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji
i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Dyrektor Izby Skarbowej w S. po rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia
11 lutego 2016 r. nr: [...], [...] uchylił
w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W sprawie zaistniała konieczność wyjaśnienia w sposób wyczerpujący stanu faktycznego. Stwierdzono bowiem, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi potrzeba zgromadzenia dodatkowych materiałów dowodowych, odnoszących się do poniesionych przez podatniczkę kosztów uzyskania przychodów z tytułu egzekwowanych wierzytelności. Ponadto organ odwoławczy uznał, że powinna być przeprowadzona szczegółowa analiza wysokości przychodu, jaki podatniczka uzyskała w 2013 r., m.in. z umorzenia udziałów w spółce M. w drodze uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 3 kwietnia 2013 r.
Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. w trakcie ponownie prowadzonego postępowania ustalił, że:
- w 2011r. została wyegzekwowana kwota [...]zł ([...] zł ze sprawy KMP [...] zł ze sprawy KM [...] oraz [...] zł ze sprawy
KM [...]);
- w 2013 r. podatniczka otrzymała wyegzekwowane przez komornika alimenty wraz z odsetkami w kwocie [...]zł, a także kwotę [...]zł tytułem spłaty zakupionej w 2011r. wierzytelności od Spółki M.;
- wydatki na nabycie przedmiotowej wierzytelności wyniosły [...] zł (umowa przelewu wierzytelności z dnia 13.01.2011r.), z czego na przychody osiągnięte
w 2013 r. przypadła kwota [...]zł. Przy wyliczeniu ww. kwoty organ I instancji uwzględnił fakt, iż osiągnięcie przychodów nastąpiło w różnych latach, zastosowano więc zasadę proporcjonalności kosztów uzyskania przychodów do osiągniętych przychodów.
W kwestii umorzenia udziałów w spółce M. organ stwierdził,
że podatniczka uzyskała w 2013 r. przychód w wysokości [...] zł. Z uwagi na fakt,
iż ustalone przez organ koszty uzyskania przychodów wyniosły również [...] zł, tym samym organ uznał, iż u podatniczki w 2013 r. nie wystąpiło przysporzenie majątkowe będące źródłem dochodu.
Odnośnie pozostałych kosztów ponoszonych w trakcie egzekucji komorniczej organ wskazał, że zostały one wyegzekwowane od dłużnika przez komorników,
a następnie zwrócone lub zaliczone w poczet ceny nabycia udziałów w spółce M.. Dodatkowo, jako dowód potwierdzający wysokość poniesionego przez podatniczkę kosztu w sprawie nabycia wierzytelności od spółki M., organ uznał fakturę VAT FS [...] na kwotę [...]zł wystawioną w dniu 16 grudnia 2013 r. przez adwokata skarżącej- tytułem honorarium w sprawie KM [...].
Dokonując oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. uznał, że nie potwierdza on, stanowiska podatniczki, iż w 2013 r. uzyskany przez nią przychód związany ze spłatą wierzytelności zakupionej od spółki z ograniczoną odpowiedzialnością był wolny od opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W ocenie organu I instancji, w przedmiotowej sprawie nie miał znaczenia fakt,
że dłużnikiem spółki był rezydent podatkowy [...] i obywatel [...] - A. J.(były mąż podatniczki), nieposiadający miejsca zamieszkania w Polsce.
Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ stwierdził, że podatniczka, zgodnie z art. 3 ust. 1 i 1 a u.p.d.o.f., podlegała w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów osiągniętych w 2013 r.,
a głównym dowodem potwierdzającym ten fakt była dokumentacja operacji dokonanych przez podatniczkę w Polsce za pomocą karty bankowej. Dodatkowo, organ I instancji zauważył, że podatniczka posiadała w 2013 r. w Polsce centrum interesów życiowych
i gospodarczych, o czym świadczy jej aktywność zawodowa przejawiająca się zarówno w oferowaniu na rynku - działek budowlanych na sprzedaż oraz wykonywaniem jako udziałowiec - praw korporacyjnych i funkcji wykonawczych, jako prezes zarządu
w spółce M. z siedzibą w S. przy ul. [...]. Jednocześnie organ I instancji podkreślił, iż podatniczka nie przedstawiła dowodów potwierdzających istnienie interesów osobistych lub gospodarczych (źródeł dochodu) na terenie [...].
Organ I instancji wskazał, że nawet gdyby uznać, iż podatniczka była rezydentem obcego państwa, to i tak podlegałaby w Polsce obowiązkowi podatkowemu od dochodów (przychodów) osiągniętych w tym kraju. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. stwierdził bowiem, że przychód z alimentów i przychód powstały w wyniku zaspokojenia wierzytelności w kwocie wyższej niż cena nabycia tej wierzytelności oraz towarzyszące im odsetki, należało uznać za przychody osiągnięte na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zdaniem organu I instancji, za powyższym wnioskiem przemawiał fakt,
że umowa przelewu wierzytelności została zawarta w S., zbywane wierzytelności przysługiwały spółce z siedzibą w S., wierzytelności te zostały potwierdzone orzeczeniami wydanymi przez sądy sprawujące wymiar sprawiedliwości
w Rzeczypospolitej Polskiej i były egzekwowane przez polski organ egzekucyjny (Komornika Sądowego). Podobnie, według organu, należało ocenić czynności związane z ustanowieniem renty alimentacyjnej.
W efekcie powyższych ustaleń, Naczelnik T. Urzędu Skarbowego
w S. decyzją z dnia 25 lipca 2017 r. nr: [...] określił podatniczce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. w kwocie [...]zł i stwierdził nadpłatę w kwocie [...]zł oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w wysokości [...] zł.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z dnia 16 sierpnia 2017 r. podatniczka wniosła odwołanie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Powyższej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 3 ust. 1a u.p.d.o.f., przez jego błędną interpretację, w wyniku czego centrum jej interesów życiowych zostało przez organ ustalone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie jak to faktycznie miało miejsce na terytorium [...];
- art. 3 ust. 2b w związku z art. 18 u.p.d.o.f., przez ich błędną wykładnię
i bezpodstawne zastosowanie w sytuacji gdy przychód uzyskany przez podatniczkę z tytułu spłaty nabytej przez nią wierzytelności oraz z tytułu alimentów i odsetek od nich należnych, nie podlegał opodatkowaniu w Polsce;
- art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.), dalej "o.p.", przez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych, w związku z rozstrzygnięciem wszelkich zaistniałych wątpliwości na niekorzyść podatnika, zgodnie z zasadą in dubio pro fisco;
- art. 191 o.p., przez błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, wydał w dniu
30 października 2017 r. decyzję nr: [...], 3201- [...] którą utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W ocenie organu odwoławczego ustalenie, czy podatniczka podlegała w 2013 r. w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu (jak uważa organ I instancji), czy ograniczonemu (jak twierdzi podatniczka) wymagało zbadania jej miejsca zamieszkania w rozumieniu wskazanego powyżej art. 3 ust. 1a u.p.d.o.f.
W toku postępowania podatniczka przedłożyła dowody, które miałyby świadczyć, że jest rezydentem [...]: certyfikat rezydencji wystawiony w dniu 5.12.2014 r. przez K. P. S. W. A. P. [...], kartę rezydencji [...] wystawioną w dniu 14.10.2009 r. wydaną podatniczce do dnia 12.10.2019 r., dowody potwierdzające fakt wynajmowania mieszkania w [...], bilety lotnicze potwierdzające przeloty na trasie B. - N. oraz N. – B., bilety parkingowe z S. wystawione za okres od 12.03.2013 r. do 23.03.2013 r. oraz 30.08.2013 r. do 10.09.2013 r., paragony potwierdzające poniesione przez podatniczkę na terytorium [...] wydatki na zakup żywności i innych artykułów. Dodatkowo podatniczka dołączyła sporządzone przez siebie zestawienie pobytów
w 2013 r. w Polsce z którego wynikało, iż w Polsce przebywała 136 dni, w innych zaś krajach łącznie 229 dni przy czym w trakcie postępowania, podatniczka nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających swój pobyt w innych krajach niż w [...] i [...].
Oceniając przedłożone przez podatniczkę dowody organ odwoławczy stwierdził, że certyfikat rezydencji oraz karta rezydencji były niewątpliwie dowodami na to,
iż podatniczka jest uważana w [...] za rezydenta, przy czym okoliczności powyższej organ I instancji nie podważał. Jednakże fakt posiadania w [...] - statusu rezydenta, nie przesądzał o tym, według organu odwoławczego, że podatniczka
w 2013 r. nie była jednocześnie rezydentem Polski. Także karta rezydencji [...] wydana na okres 10 lat nie stanowi dowodu na to, że podatniczka w 2013 r. przebywała w tym kraju przez okres 6 miesięcy. Karta ta potwierdza wyłącznie okoliczność, że w momencie starania się przez podatniczkę o wydanie ww. dokumentu, musiała wykazać się co najmniej 6-miesiecznym pobytem w [...].
Jeśli zaś chodzi o pozostałe dokumenty przedłożone przez podatniczkę dotyczące jej wyjazdów do [...], organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania podatniczka udokumentowała jedynie swój 84-dniowy pobyt w tym państwie w 2013 r.
Organ odwoławczy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że podatniczka w 2013 r. zarówno w Polsce, jak i w [...] wynajmuje mieszkanie oraz w obu krajach posiada rachunek bankowy, jej aktywność zawodowa koncentruje się jednak w Polsce, tu też posiada na własność liczne nieruchomości oraz zaciąga kredyty w polskim banku. Jest osobą samotną, nieposiadającą dzieci, w Polsce posiada rodziców, którym pomaga finansowo, a w [...] brata z dziećmi. Dodatkowo z historii rachunku bankowego wynikało, że większość czasu w 2013 r. spędziła w Polsce, udowodnione wyjazdy do [...] dotyczyły jedynie 84 dni, zaś pobyt w Polsce przekraczał najprawdopodobniej 183 dni. Organ odwoławczy stwierdził, że pomimo, iż podatniczka uznawana jest w [...] za rezydenta (gdyż spełnia warunki wymagane przez ten kraj, aby uzyskać kartę rezydencji), to jednak pozostałe okoliczności ustalone przez organ I instancji nie pozwoliły na uznanie, iż centrum interesów życiowych podatniczki w 2013 r. znajdowało się w [...].
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, iż nie neguje faktu, iż podatniczka od wielu lat wynajmuje mieszkanie w [...] i w latach poprzednich, centrum interesów życiowych mogło znajdować w innym kraju niż Polska. Z wyroku Sądu Rejonowego S. - P. i Z. w S. VIII Wydział Rodzinny i Nieletnich
z dnia 18.03.2013r. wynikało, że przeprowadzka podatniczki i jej ówczesnego męża
z B. do [...] nastąpiła w 1997 r. Przyczyną powyższego, była chęć płacenia niższych podatków, po przeprowadzce do [...] strona zrezygnowała z praktyki ortodontycznej i od 1997 r. wspólnie z mężem prowadziła działalność gospodarczą związaną z firmami położonymi w Polsce i w [...], po rozwodzie A. J. zakupił dom położony w S. przy ul. [...], zaś ustalając zaś warunki rozwodu uzgodnił z podatniczką, iż przekaże jej pieniądze na zakup lub wybudowanie domu w S.. Co prawda, jak wskazał sąd rodzinny w ww. wyroku, z uwagi na brak środków na dokończenie prac budowlanych podatniczka sprzedała rozpoczętą budowę przy ul. [...] w S., to jednak powyższa okoliczność świadczyła, iż podatniczka, po rozwodzie, chciała na stałe związać się z [...]. Organ odwoławczy nie podważył przy tym, stylu życia podatniczki, tj. licznych wyjazdów do różnych krajów.
Organ odwoławczy nie zgodził się ze stroną, że organ I instancji naruszył reguły postępowania związane z ocenę dowodów. Organ I instancji podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, czego dowodem są liczne wezwania kierowane do podatniczki. Podatniczka zaś w żadnym momencie postępowania toczącego się przed organem I instancji nie wnosiła o przesłuchanie jakichkolwiek świadków, pomimo iż organ I instancji na każdym etapie postępowania informował ją o swoim stanowisku co do przedłożonych przez nią dowodów.
W ocenie organu odwoławczego, zasadnie organ I instancji uznał, iż podatniczka w 2013 r. podlegała w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu od wszystkich uzyskanych przez nią w tym roku źródeł dochodów, a więc również z tytułu przychodów uzyskanych z tytułu spłaty nabytej w 2011r. wierzytelności od spółki M. oraz z tytułu alimentów wraz z odsetkami.
Organ odwoławczy za zbędne uznał rozważania organu I instancji, z których wynikało, iż nawet gdyby uznać, że podatniczka podlegała ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, to i tak przychód osiągnięty przez nią z tytułu spłaty nabytej wierzytelności oraz z tytułu alimentów i odsetek musiałby zostać opodatkowany
w Polsce, gdyż z tym terytorium wiąże się ich osiąganie (potwierdzenie istnienia wierzytelności poprzez orzeczenia polskich sądów, umowa przelewu wierzytelności zawarta w S., ustanowienie renty alimentacyjnej w S., egzekucja prowadzona przez polski organ egzekucyjny). Niemniej nakreślając stan prawny, podzielił stanowisko organu I instancji w tej mierze.
Podatniczka złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania,
w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisu:
- art. 3 ust. 1a u.p.d.o.f., przez jego błędną interpretację, w wyniku czego centrum interesów życiowych skarżącej, zostało przez organ ustalone na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a nie jak to faktycznie miało miejsce na terytorium [...];
- art. 3 ust. 2b w związku z art. 18 u.p.d.o.f., przez ich błędną wykładnię
i bezpodstawne zastosowanie, w sytuacji gdy przychód uzyskany przez skarżącą
z tytułu spłaty nabytej przez nią wierzytelności oraz z tytułu alimentów i odsetek od tych alimentów w ogóle nie podlegał opodatkowaniu w Polsce,
- art. 121 o.p., przez naruszenie zasady zaufania w związku z rozstrzygnięciem wszelkich zaistniałych wątpliwości na niekorzyść podatnika zgodnie z zasadą
in dubio pro fisco;
- art. 122 o.p., przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego;
- art. 187 § 1 o.p., przez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego,
- art. 191 o.p., przez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca przedstawiła szeroką argumentację do ww. zarzutów. W załączeniu skarżąca przedłożyła 12 szt. kopii oświadczeń jej rodziny, znajomych i przyjaciół mających potwierdzić, że centrum interesów życiowych skarżącej mieści się w [...].
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone
w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia 9 lutego 2018 r. skarżąca podtrzymała swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
Spór w sprawie dotyczył możliwości opodatkowania przychodów skarżącej osiągniętych w 2013 r. na podstawie art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 1a u.p.d.o.f.
W pierwszej kolejności należało rozważyć zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania.
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa (art.120 o.p.) i są zobowiązane prowadzić postępowanie podatkowe w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, m.in. udzielając niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania
(art. 121 § 1 i 2 o.p.) i podejmując wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 122 o.p.). Przy czym,
w ramach realizacji tego obowiązku, organy podatkowe zobowiązane są, stosownie do art. 187 § 1 o.p., w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, dopuszczając jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1). Natomiast oceny tego materiału organy dokonują zgodnie z art. 191 Ordynacji podatkowej, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, analizując czy dana okoliczność została udowodniona. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, organ powinien zaś m.in. wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, którym dał wiarę oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, a także zawrzeć wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 210 § 4). Wskazać należy, że organ podatkowy jest zobowiązany do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ podatkowy, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Tym samym organ podatkowy, na podstawie art. 188 o.p., nie jest zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Zasada wynikająca z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. nie ma charakteru bezwzględnego, mimo że główny ciężar dowodzenia spoczywa na organach nie oznacza to, iż obowiązek poszukiwania i przedstawiania dowodów, co do okoliczności istotnych w sprawie spoczywa wyłącznie na nich. W postępowaniu podatkowym nacisk kładzie się bowiem na zasadę współdziałania, tym bardziej że to podatnik jest osobą, która ma najlepszą wiedzę na temat istotnych w sprawie okoliczności.
Zdaniem Sądu, organ w sposób prawidłowy zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski. Okoliczność, że strona z zebranego materiału wywiodła inne wnioski niż organ nie świadczyło o tym, że organ naruszył przepisy postępowania.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.d.o.f. Osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy).
Stosownie do art. 3 ust.1a u.p.d.o.f., za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która:
1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub
2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.
Zdaniem Sądu, organ wykazał na podstawie zebranego materiału dowodowego, że skarżąca w 2013 r. podlegała nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu
w Polsce, gdyż w Polsce było centrum jej interesów życiowych. Skarżąca zarówno
w Polsce jak i [...] wynajmowała mieszkanie oraz posiadała w obu krajach rachunek bankowy. Ponadto jej aktywność zawodowa koncentrowała się w Polsce, gdzie była prezesem zarządu spółki oraz zaciągała kredyty w polskim banku. Skarżąca nie wykazała, że osiągała jakiekolwiek przychody w [...]. Sąd zgodził się w tym zakresie ze stanowiskiem organu, że skarżąca, mimo posiadania przez nią karty rezydencji [...], miała w Polsce centrum interesów życiowych.
Podkreślić należy, że w ciągu całego postępowania podatkowego skarżąca była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. W toku postępowania nie przedstawiła dowodów na okoliczność, że jej centrum życiowe było w [...].
Jak wynikało z akt, kopie oświadczeń różnych osób na temat jej zamieszkania
w [...] wpłynęły do organu odwoławczego już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Kopie tych dokumentów dołączono do skargi (pełnomocnik skarżącej nie zawarł
w skardze wniosku o przeprowadzenie z nich dowodu). Zdaniem Sądu, nie mogły być one oceniane przez organ z powodu wyżej wymienionego w niniejszym postępowaniu.
Wskazać należy, że organ nie kwestionował przedstawionych przez skarżącą paragonów, dokumentujących zakupy na terenie [...] jako dowodów na jej pobyt
w [...] z uwagi na fakt, że pokrywały się one z ustalonymi przez organ pobytami strony w tym kraju. Organ nie kwestionował też faktu, że w latach poprzednich centrum interesów życiowych skarżącej mogło znajdować się poza [...] (N. , [...]) oraz iż w [...] wynajmuje ona mieszkanie.
Sąd wskazał, że decydujące znaczenie dla określenia, w którym z państw osoba fizyczna ma miejsce zamieszkania ma to, czy stworzyła w danym państwie ośrodek (centrum) interesów życiowych, rozumiany zgodnie z treścią art. 3 ust. 1a pkt 1 u.p.d.o.f., jako centrum interesów osobistych lub gospodarczych. W tym względzie należy wziąć pod uwagę przede wszystkim związki osobiste i ekonomiczne osoby fizycznej z danym państwem, wśród których istotne są więzi rodzinne, towarzyskie, zatrudnienie, działalność polityczna; kulturalna i wszelka inna działalność, miejsce wykonywania działalności zarobkowej, źródła dochodów, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, zaciągnięte kredyty, konta bankowe, miejsce, z którego osoba zarządza swoim mieniem itd. Z powyższego wynika, iż przesłanka ta została skonstruowana w bardzo szeroki sposób, jeśli chodzi o zakreśloną grupę osób, które na potrzeby podatku dochodowego od osób fizycznych posiadają w Polsce ośrodek interesów życiowych. Wynikać może to z użycia w powołanym powyżej przepisie spójnika "lub" w sformułowaniu "centrum interesów osobistych lub gospodarczych" dla doprecyzowania, kiedy uznaje się daną osobę za mającą miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Tym samym określona osoba, która ma ścisłe powiązania biznesowe czy też gospodarcze w Polsce, a całą rodzinę i znajomych w innym państwie, może
w takiej sytuacji podlegać również opodatkowaniu w Polsce od całości swoich dochodów. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego organ słusznie wywiódł, że skarżąca w 2013 r. była z [...] związana jest zarówno osobiście (posiada rodziców w G., których odwiedzała i im pomagała), jak i gospodarczo.
Sąd uznał także, że organ podatkowy prawidłowo ustalił na podstawie danych, wynikających z karty kredytowej skarżącej, że w 2013 r. przebywała ona w Polsce ponad 183 dni. Do powyższego okresu należało wliczyć wszystkie dni faktycznego pobytu skarżącej w Polsce, a nie tylko te dni, które związane były z wykonywaniem przez nią działalności gospodarczej. Słusznie zatem organ uwzględnił pobyt skarżącej w klinice w K. , hotelu w U. czy innych miastach w Polsce.
Jak wynikało ze skargi, sama podatniczka wskazała, że umowa najmu mieszkania w Polsce miała stanowić dowód dla władz [...], iż jej pobyt w Polsce nie przekraczał 183 dni. Potwierdziło to zasadność poglądu organu, że treść tej umowy nie może być traktowana jako dowód na pobyt skarżącej w Polsce poniżej 183 dni, lecz należy ją ocenić wraz z pozostałym materiałem dowodowym. Skarżąca była zatrudniona na pełny etat w spółce M. oraz była jej udziałowcem tej spółki i spółki M.; wynajmowała od spółki M. mieszkanie w S.; posiadała liczne nieruchomości w Polsce (3 wydzierżawiła spółka M.); dokonywała sprzedaży działek budowlanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej; posiadała
4 rachunki bankowe i zaciągała pożyczki i kredyty w Polsce; uzyskiwała w 2013 r. dochody z tytułu alimentów, spłaty nabytej wierzytelności oraz umorzenia udziałów
w spółce M.. Organ podał, że w kontaktach z bankiem wskazywała na adres
w Polsce i nawet gdyby się zgodzić ze skarżącą, że zaciąganie kredytów i pożyczek było bardziej opłacalne dla niej w Polsce to należało uznać to za podstawę jej ściślejszego powiązania ekonomicznego z [...].
Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniu skarżącej, zeznania jej byłego męża nie miały decydującego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Ustalenie centrum życiowych interesów podatniczki w Polsce nastąpiło na podstawie innych dowodów omówionych szczegółowo w zaskarżonej decyzji.
Sąd zgodził się z organem, że skarżąca w 2013 r. podlegała w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu.
Faktem było, że organ I instancji rozważał też hipotetycznie koncepcję podlegania przez skarżącą ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Organ odwoławczy uznał te rozważania za zbędne.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 2a u.p.d.o.f., osoby fizyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy).
Stosownie do art. 3 ust. 2b u.p.d.o.f., za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się w szczególności dochody (przychody) z:
1) pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia;
3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
4) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości.
Zasada ograniczonego obowiązku podatkowego stanowi, że Polska ma prawo do opodatkowania osób fizycznych niebędących jej rezydentami podatkowymi, ale tylko
w zakresie dochodów uzyskiwanych ze źródła przychodów położonych na jej terytorium. Nie są natomiast w Polsce opodatkowane osoby fizyczne z tytułu dochodów, których źródło jest położone za granicą. Na podkreślenie zasługuje również fakt, że katalog dochodów (przychodów) wymienionych w art. 3 ust. 2b u.p.d.o.f., nie jest katalogiem zamkniętym. Tak więc, ustawodawca dopuszcza istnienie także innych dochodów, które należy uznać za osiągnięte na terytorium Polski. W przepisie tym przewidziano opodatkowanie oparte na zasadzie "źródła". Jeżeli źródło przychodów nierezydenta znajduje się na obszarze Polski, to ww. kraj ma prawo opodatkować dochody uzyskane z tego źródła na zasadach obowiązujących w tym państwie (ograniczony obowiązek podatkowy). Pod pojęciem "terytorium, z którym wiąże się osiąganie dochodów" należy rozumieć miejsce, gdzie dokonują się czynności lub położone są nieruchomości (źródło), które generują dochód i są jego przyczyna sprawczą. Jedynym wyznacznikiem miejsca osiągania dochodów (przychodów) w rozumieniu zacytowanego powyżej art. 3 ust. 2b u.p.d.o.f. powinno być terytorium, na którym dokonywane są określone czynności (lub położona jest nieruchomość) powodujące powstanie przychodu.
Co oznacza, iż bez znaczenia pozostaje miejsce wypłaty kwoty stanowiącej przychód bądź sama siedziba podmiotu wypłacającego (miejsce zamieszkania dłużnika). Przenosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy wskazać należy,
iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikało, że skarżąca zakupiła
w 2011 r. w Polsce za kwotę [...]zł wierzytelność od polskiej firmy M.
w kwocie [...]zł. Niewątpliwie zamiarem podatniczki było osiągnięcie dochodu w wysokości [...] zł [...] zł - [...] zł). Powyższy dochód został pierwotnie przez stronę wykazany w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013. Co istotne, na dzień nabycia wierzytelności, tj. 13 stycznia 2011 r. prezesem spółki była skarżąca, posiadająca wówczas większość udziałów (80 %). Drugim udziałowcem był były mąż podatniczki - dłużnik zakupionej wierzytelności. Wierzytelność ta była bezsporna, wymagalna
i nieprzedawniona oraz niezajęta przez organ w postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym, a poza tym w momencie nabycia przez stronę ww. wierzytelności prowadzone było już postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika. Jak wynikało z akt sprawy, w 2013 r. spółka [...] mająca siedzibę w Polsce obecnie przy ul. [...], a w 2013 r. przy ul. [...] (a więc nie,
jak wskazuje strona w [...]; organ ustalił to na podstawie danych z KRS),
w dniu 10 grudnia 2013r. przelała na rzecz skarżącej (na konto jej adwokata) kwotę [...]zł, z czego kwota [...]zł stanowiła przychód uzyskany przez podatniczkę w 2013 r. z tytułu zakupionej w 2011 r. wierzytelności od spółki M.. Jeśli zaś chodzi o wyegzekwowane w 2013 r. alimenty (wraz odsetkami) wskazać należy, że podstawą ich egzekucji była umowa o ustalenie obowiązku alimentacyjnego zawarta w dniu 31 marca 2005 r. w S. w formie aktu notarialnego pomiędzy skarżącą, zamieszkałą wówczas w S. przy ul. [...], a jej były mężem, zamieszkałym w [...]. Z uwagi na fakt, że były mąż skarżącej nie wywiązał się
z ww. zobowiązania, podatniczka podjęła czynności zmierzające do wyegzekwowania należnych jej środków, tj. wniosła do Sądu Rejonowego S. - 5 Prawobrzeże
i Zachód w S. IX Wydział Egzekucyjny wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu z dnia 31 maja 2005 r. Rep. A nr [...]. Ostatecznie w dniu 10 grudnia 2013 r. [...] sp. z o.o., wpłaciła na konto adwokata skarżącej kwotę [...]EUR (alimenty za lipiec i sierpień 2010 r. wraz
z odsetkami), w przeliczeniu na złotówki - [...] zł.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo przyjął,
iż przychód powstały na skutek spłaty nabytej wierzytelności w kwocie wyższej niż kwota nabycia tej wierzytelności oraz kwoty uzyskanych alimentów wraz z odsetkami, stanowią przychód osiągnięty przez skarżącą na terytorium Polski. Czynności, które doprowadziły do powstania przychodu podatniczki w sposób przedstawiony powyżej odbywały się na terenie Polski. Bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy miała okoliczność zamieszkiwania strony w [...]. Zdaniem Sądu, niezasadny był zarzut, że w odniesieniu do wierzytelności (przychodów z praw majątkowych) występuje sytuacja, w której źródło dochodu w ogóle nie jest położone na terytorium Polski,
a czynności wykonywane na terytorium Polski są jedynie czynnościami pomocniczymi, dzięki którym dokonano przekazu kwot wynikających z zakupionej wierzytelności. Wskazać bowiem należy, że wierzytelności były dochodzone w Polsce, gdyż tutaj miały swoje źródło. Warunkiem bowiem skutecznego dochodzenia roszczeń wobec osób zagranicznych w odniesieniu do roszczeń wynikających z umów, które były lub miały być wykonane na terytorium Polski, jest uzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia przed polskim sądem i nadanie mu klauzuli wykonalności. Z akt sprawy nie wynikało zaś, aby wierzytelność oraz alimenty miały być uprzednio wykonane w innej rezydencji, a sądy polskie tylko potwierdziły wykonalność uprzednio wydanych orzeczeń przez sąd innego państwa.
Sąd uznał za błędny pogląd skarżącej, która uważała, że wyżej opisanej sytuacji, źródło dochodu położone było za granicą, tj. tam gdzie znajdował się dłużnik, na którym ciążył obowiązek spłaty długu wynikającego z wierzytelności.
Rozważania powyższe Sąd uczynił z uwagi na zgłoszony zarzut skargi.
Podkreślić należy raz jeszcze, że Sąd uznał za prawidłowe stanowisko organów, iż w 2013 r. skarżąca podlegała nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu
w Polsce.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 151 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło