II SA/Sz 1461/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj,, Sędzia WSA Maria Mysiak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 lutego 2018 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta S. odmówił przyznania J. C. świadczenia wychowawczego dla syna B. Ł.. Powyższą decyzję doręczono J. C. w dniu 6 września 2017 r. Pismem z dnia 2 października 2017 r. J. C. złożyła w siedzibie organu I instancji odwołanie od decyzji z dnia [...] r. wraz wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku wskazała, że nie pamięta dokładnie kiedy otrzymała przedmiotową decyzję. Oświadczyła, iż samotnie wychowuje [...], [...] i w natłoku obowiązków nie była w stanie spokojnie zastanowić się i napisać odwołanie, gdyż [...] jest [...], [...], [...]. Wnioskodawczyni poprosiła o zrozumienie dla jej trudnej sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 59 § 1 w związku z art. 58 § 2 w ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, odmówiło J. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że w decyzji z dnia [...] r. znak: [...], doręczonej stronie w dniu 6 września 2017 r., pouczono stronę o prawie wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem tego organu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 20 września 2017 r. Złożenie zatem odwołania bezpośrednio w organie I instancji w dniu 2 października 2017 r. nastąpiło z uchybieniem terminu. Następnie organ przytoczył przepisy prawa stanowiące podstawę wydania zaskarżonego postanowienia oraz wyjaśnił, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ administracji publicznej. Organ dokonuje oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminowi bez swojej winy, i bierze pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ wskazał, że strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją staranność swojego działania oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała aż do daty upływu terminu procesowego. Przywrócenie terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu. W ocenie Kolegium, podnoszona przez odwołującą okoliczność, że w czasie biegu terminu do wniesienia odwołania miała liczne obowiązki związane z wychowaniem dziecka, jak również wskazanie na swoją depresję, nie uprawdopodobniają, że uchybienie to nastąpiło bez winy odwołującej w rozumieniu art. 58 § 1 K.p.a. Wręcz przeciwnie, prowadzą do wniosku o niezachowaniu jakiejkolwiek staranności. Kolegium stwierdziło, że sprawowanie opieki nad dzieckiem, w żaden sposób nie może stanowić argumentu przemawiającego za uznaniem, że związane z tym obowiązki nie pozwalały na wniesienie skutecznego odwołania w terminie. Strona powinna tak zorganizować swoje codzienne czynności, aby zapewnić ochronę swoich interesów, w szczególności powinna przewidzieć skutki swojego zaniechania, z uwzględnieniem ewentualnych skutków wynikających z nieterminowego wniesienia odwołania. Również depresja nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanej. Kolegium powołując się na doświadczenie życiowe składu orzekającego jak i ogólnie dostępną wiedzę wywiodło, że każdy człowiek w trakcie swojego życia doświadcza stanów wskazujących na objawy depresji. Zdiagnozowania tej choroby powinien dokonać lekarz, gdyż tylko on posiada odpowiednią wiedzę i doświadczenie do rozpoznania i oceny nasilenia poszczególnych objawów. Tymczasem, na poparcie swoich argumentów, strona nie przedłożyła żadnego orzeczenia lekarskiego potwierdzającego chorobę uniemożliwiającą wysłanie odwołania w terminie. W ocenie Kolegium, działania czy wręcz zaniechania odwołującej, świadczą jednoznacznie o niedochowaniu przez J. C. obiektywnej staranności, co stanowi negatywną przesłankę do uznania braku jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie Kolegium J. C. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o ponowne rozpatrzenie jej wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. znak: [...] W skardze opisała swoją bardzo trudną sytuację życiową, [...]. Do skargi załączyła: zaświadczenia lekarskie potwierdzające iż skarżąca [...], zwolnienia lekarskie wystawione przez [...] łącznie za okres od [...] r. do [...] r., orzeczenie o niepełnosprawności swojego [...] dokumentację [...], swoją, wydruki [...] z zakładu zatrudnienia C. P. Sp. z o.o. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Należy wyjaśnić, że sąd stosując przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, może co do zasady zaskarżona decyzję lub postanowienie uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem, przy czym związany jest granicami danej sprawy. Mając na uwadze tak zakreślone uprawnienia sądu oraz przedmiot skargi, tutejszy Sąd nie mógł zastąpić organów w merytorycznym orzekaniu i rozpatrzyć wniosku skarżącej o przywrócenie terminu, o co zawnioskowano w skardze. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego odmawiające J. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] Zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, powoływanej dalej jako "K.p.a.", w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według art. 58 § 2 K.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Omawiany przepis stanowi, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 1977/00, dostępne w Internecie). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12). Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego J. C. we wniosku z dnia 2 października 2017 r. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi, bowiem okoliczności takiej nie stanowią ani obowiązki związane ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem ani depresja na która cierpi wnioskodawczyni. Organ stanął na stanowisku, że skarżąca powinna tak zorganizować swoje codzienne czynności aby zapewnić ochronę swoich interesów. Natomiast depresja w ocenie organu, może być doświadczana przez każdego człowieka a zdiagnozować ją może tylko lekarz, a skarżąca nie przedłożyła żadnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego chorobę uniemożliwiającą wysłanie odwołania w terminie. W ocenie Sądu, z przedstawioną przez organ argumentacją, w kontekście ustalonego stanu faktycznego, nie sposób się zgodzić. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na osobie, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Okoliczność ta nie zmienia jednak, obowiązującej w ramach postępowania administracyjnego, zasady prawdy obiektywnej, w ramach której to organ administracji publicznej zobligowany został do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Po 215/17,). Oznacza to, iż sama już treść złożonego wniosku o przywrócenie terminu winna obligować organ odwoławczy do zainicjowania stosownego postępowania wyjaśniającego. Tymczasem Kolegium nie wezwało J. C. się do przedłożenia dowodu potwierdzającego okoliczność cierpienia na depresję tj. odpowiedniego zaświadczenia lekarskiego, wskazującego na brak zawinienia w złożeniu odwołania w terminie. Należy zauważyć, że strona załączyła omawiane zaświadczenia od psychiatry do rozpatrywanej skargi. Brak dostatecznych ustaleń organu wskazuje, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 K.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 K.p.a., organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Rozpoznając ponownie sprawę organ, uwzględni dokonaną przez Sąd wykładnię przepisów prawa oraz wskazania co do dalszego postępowania zawarte w niniejszym wyroku. Czynności Kolegium zmierzające do ustalenia, czy J. C. uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 18 sierpnia 2017 r. powinny zostać podjęte z uwzględnieniem przedstawionych zasad. Organ zaś wezwie stronę skarżącą o odpowiednie zaświadczenia lekarskie dotyczące wskazywanej przez nią depresji, a następnie dokona ich oceny, czy wskazują one na brak zawinienia odwołującej się w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Organ dokona zatem ponownej, wszechstronnej oceny złożonego wniosku o przywrócenie terminu mając na uwadze wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i w zależności od tej oceny podejmie stosowne rozstrzygnięcie. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy i nie zebrał całego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Mając na uwadze powyższe Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a.