I SA/Wa 1981/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-16
Skład orzekający: Przemysław Żmich, Dariusz Pirogowicz, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty zajęte pod tory stacyjne, które nie są własnością kolei, mogą być uznane za bocznicę kolejową w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie kolejowym, a w konsekwencji, czy mogą być nabywane przez Skarb Państwa na podstawie art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"?Ratio decidendi
Sąd uznał, że kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy jest ustalenie, czy sporne grunty były 28 lutego 2003 r. zajęte pod linię kolejową, czy pod bocznicę kolejową. Definicja bocznicy kolejowej odnosi się do bocznych dróg szynowych mających połączenie z linią kolejową, przeznaczonych do innych celów niż ruch kolejowy, w szczególności czynności załadunkowych i wyładunkowych. Samo określenie "tory stacyjne" w dokumentacji jest zbyt ogólnikowe, aby jednoznacznie przesądzić o charakterze tych torów. Wymaga to analizy techniczno-budowlanej i funkcjonalnej, uwzględniającej przepisy dotyczące budowli kolejowych i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego, a także specyfikę bocznicy kolejowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa własności gruntu oraz prawa użytkowania wieczystego i własności budowli przez P. S.A. w związku z tym, że grunty te były zajęte pod linię kolejową. Strona skarżąca M. K. podnosiła, że grunty te stanowiły bocznicę kolejową, a nie linię kolejową. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję stwierdzającą nabycie własności przez Skarb Państwa, uznając, że grunty te były zajęte pod linię kolejową o znaczeniu państwowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, wskazując na potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia charakteru spornych gruntów.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. oraz decyzję Wojewody M. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz M. K. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Pirogowicz WSA Anna Wesołowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz M. K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Minister Infrastruktury i Budownictwa, po rozpatrzeniu odwołania M. K., decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu położonego w W., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], oraz nieodpłatne nabycie przez P. S.A. w W. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu, a także prawa własności budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda M. decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r., o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) oraz art. 4 pkt 2 i art. 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa prawa własności gruntu położonego w W., oznaczonego jako działki nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha z obrębu [...], oraz nieodpłatne nabycie przez P. S.A. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu, a także prawa własności budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie.
Pismem z [...] września 2012 r. M. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji. W odwołaniu podniósł, że organ nie wykazał, iż powyższa nieruchomość wchodziła w skład linii kolejowej. W odwołaniu, jak również w piśmie z [...] czerwca 2013 r. wskazał, że na powyższym gruncie w dniu uwłaszczenia znajdowała się bocznica kolejowa, która nie jest linią kolejową.
Decyzją z [...] lipca 2013 r. nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, działając na podstawie art. 138 § 2 Kpa uchylił w całości decyzję Wojewody M. nr [...] z [...] sierpnia 2012 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W decyzji organ wskazał, iż w sprawie koniecznym jest jednoznaczne ustalenie, czy sporna nieruchomość wchodziła w skład linii kolejowej [...] lutego 2003 r., a w razie potwierdzenia, iż w tym dniu jedynie część nieruchomości wchodziła w skład linii kolejowej, konieczne może okazać się geodezyjne wydzielenie gruntów zajętych pod linię kolejową w tej dacie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi P. S.A., prawomocnym wyrokiem z 18 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2287/13 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] lipca 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, iż rzeczą organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie merytoryczna ocena dowodów zgromadzonych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Ponadto Sąd podkreślił, że ocenie powinna podlegać złożona do akt sprawy mapa sporządzona przez uprawnionego geodetę J. B.
Minister podał, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2568/14 uznał, iż w sprawie zebrany materiał dowodowy jest wyczerpujący. Jedyne co pozostało, to dokonać oceny zgromadzonych dowodów oraz podjąć decyzję.
Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody M. z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] W uzasadnieniu organ stwierdził, że działki nr [...] z obrębu [...] były zajęte pod linię kolejową. Podkreślił, że [...] lutego 2003 r. znajdowała się na nich linia kolejowa nr [...], łącząca stację W. G. T. ze stacją W. P., zaliczona do linii kolejowych o znaczeniu państwowym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z 8 lutego 2000 r. w sprawie wykazu linii kolejowych, które ze względów gospodarczych, społecznych, obronnych lub ekologicznych mają znaczenie państwowe oraz związana z nią infrastruktura kolejowa (tory stacyjne, jak również inne urządzenia służące do prowadzenia ruchu kolejowego pomiędzy ww. stacjami głównymi).
W ocenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa, wbrew twierdzeniom odwołującego, brak jest dokumentów, które mogłyby wskazywać, iż ww. infrastruktura wchodziła w skład bocznicy kolejowej w rozumieniu art. 4 pkt 3 ustawy z 1997 r. o transporcie kolejowym, a nie była wykorzystywana do prowadzenia ruchu kolejowego.
Zdaniem Ministra, przede wszystkim za dowód wskazujący, iż ww. infrastruktura wchodziła w skład bocznicy kolejowej nie może być, wbrew twierdzeniom skarżącego, uznane pismo Urzędu W. z [...] listopada 2010 r. nr [...]. Z treści tegoż pisma wynika bowiem, że dotyczy ono działek nr [...] z obrębu [...], a nie działek nr [...] z obrębu [...], które są objęte niniejszą decyzją.
Minister dokonując oceny pozostałych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy podkreślił, że przedłożona przez skarżącego mapa, sporządzona przez uprawnionego geodetę J. B. z zaznaczonym terenem bocznicy kolejowej nie obejmuje uwłaszczonych działek nr [...]. Tym samym nie może stanowić dowodu w niniejszym postępowaniu. Również nie wynika z niej, na jakiej podstawie geodeta ustalił, że jest to bocznica kolejowa, a nie część linii kolejowej.
W konsekwencji Minister Infrastruktury i Budownictwa stanął na stanowisku, iż opisane powyżej dokumenty wskazują na to, że nieruchomości objęte uwłaszczeniem wchodziły w skład infrastruktury kolejowej, co powoduje, że zasadnym jest uznanie, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P.".
M. K. pismem z [...] października 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] września 2017 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "P." (Dz. U. z 2017 r. poz. 680) – zwanej dalej "ustawą" w zw. z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.) poprzez zastosowanie tego przepisu do gruntu niewchodzącego 28 lutego 2003 r. w skład linii kolejowej; 2) art. 4 pkt 2 w zw. z art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie kolejowym, § 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego (Dz. U. Nr 66, poz. 676), § 32 ust. 2 pkt 6 w zw. z § 32 ust. 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151, poz. 987) i § 4 ust. 7 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych (Dz. U. Nr 34, poz. 400) poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że z przepisów tych wynika, że tor stacyjny nie może być jednocześnie elementem bocznicy kolejowej, pomimo że przepisy te nie uzasadniają przyjęcia takiego wniosku. Skarżący zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 w zw. z art. 140 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez dokonanie ustalenia, że sporne nieruchomości 28 lutego 2003 r. wchodziły w skład linii kolejowej, pomimo braku podstaw do dokonania takiego ustalenia; 2) art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 140 Kpa poprzez nierozpatrzenie większości dowodów, które prowadzą do wniosku, że przedmiotowe nieruchomości 28 lutego 2003 r. nie wchodziły w skład linii kolejowej, przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn odmowy tym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej; 3) art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 w zw. z art. 140 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. N., przy jednoczesnym braku wyjaśnienia przyczyn nieprzeprowadzenia tego dowodu. Na podstawie wyżej opisanych zarzutów, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody M. z [...] sierpnia 2012 r., a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Dla regulacji stanu prawnego mienia w trybie art. 37a ust. 1 ustawy znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący 28 lutego 2003 r., a zatem do ustalenia, co należy rozumieć przez linie kolejowe, niezbędne jest odniesienie się do ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), w wersji wówczas obowiązującej. Z art. 4 tej ustawy wynika, że drogi szynowe mogą stanowić linię kolejową lub bocznicę kolejową. W pierwszym przypadku drogi szynowe przeznaczone są do prowadzenia ruchu kolejowego w drugim przypadku chodzi o boczne drogi szynowe mające połączenie z linią kolejową, przeznaczone do innych celów, niż ruch kolejowy, w szczególności czynności załadunkowych i wyładunkowych.
Sąd zwraca uwagę, że przepis art. 37a ustawy służy do regulacji stanu prawnego mienia, do którego P. S.A. nie legitymuje się prawem własności, a które faktycznie zajęte jest 28 lutego 2003 r., a często i wiele lat wcześniej, pod linie kolejowe. Dla tego typu spraw kluczowe znaczenie ma zatem wyjaśnienie tego, czy: 1) 28 lutego 2003 r. na gruncie była urządzona linia kolejowa w rozumieniu art. 4 pkt 2 ustawy z 1997 r. o transporcie kolejowym; 2) jaki był wówczas przestrzenny, rzeczywisty zasięg linii kolejowej, a więc czy linia kolejowa zajmowała całą nieruchomość, czy też jej część, a jeżeli część, to gdzie są granice tego zajęcia.
Sąd zwraca uwagę, że w niniejszej sprawie spór pomiędzy Wojewodą M. i Ministrem Infrastruktury i Budownictwa, a M. K. koncentruje się wokół tego, czy nieruchomości oznaczone jako działki nr [...] były 28 lutego 2003 r. zajęte pod linię kolejową, czy pod bocznicę kolejową.
Kwestia ta jest w niniejszej sprawie sporna bowiem P. S.A. utrzymuje, że działki te były wówczas zajęte pod linię kolejową nr [...] relacji W. G. T. – W. – P., co ma wynikać z Wykazów Inwentarzowych, wniosku o nabycie mienia, oświadczeń przedstawicieli P. S.A z [...] stycznia 2010 r., [...] września 2011 r. i [...] października 2011 r. Z kolei M. K. i Prezydent W. (pismo z 5 stycznia 2011 r.) utrzymują, że sporne działki były wówczas zajęte pod bocznicę kolejową.
Sąd zwraca uwagę, że wniosek o nabycie przedmiotowego mienia i oświadczenia przedstawicieli P. S.A. nie zawierają komentarza, z którego wynikałoby na podstawie jakich okoliczności P. S.A. wyciągnęło wniosek, że sporne działki stanowiły 28 lutego 2003 r. linię kolejową. Stanowisko Prezydenta W. również nie wskazuje na jakiej podstawie organ ten uważa, że sporne działki stanowiły wówczas bocznicę kolejową. Z kolei Wykazy Inwentarzowe w zakresie działek nr [...] wskazują na to, że na spornych działkach były położone m.in. tory stacyjne i urządzewnia "srk". Jeżeli zaś chodzi o działkę nr [...] m.in. tory główne zasadnicze i urządzenia "srk", jednakże w tym przypadku Wykaz Inwentarzowy wskazuje rok budowy/remontu - 2009 r., a więc stan niemiarodajny dla niniejszej sprawy, która dotyczy 28 lutego 2003 r. Poza tym – jak słusznie zwrócił uwagę skarżący – urządzenia "srk" mogą wspomagać pracę nie tylko linii kolejowej, ale też bocznicy szlakowej (§ 27 ust. 7 rozp. MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.).
Trzeba wskazać, że główny element definicji, tak linii kolejowej, jak i bocznicy kolejowej odnosi się do drogi szynowej, w tym drugim przypadku drogi szynowej bocznej. Droga szynowa składa się m.in. z budowli - toru do ruchu pojazdów kolejowych (§ 3 pkt 2 rozporządzenia MTiGM z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie). W przypadku drogi szynowej normalnotorowej stacyjny układ torowy obejmuje m.in. tor główny zasadniczy, co najmniej jeden tor główny dodatkowy (§ 12 ust. 3 rozp.). Po torach głównych odbywają się jazdy pociągowe (§ 4 ust. 7 rozporządzenia MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad i warunków prowadzenia ruchu na liniach kolejowych). Stacyjny układ torowy może też obejmować tory boczne (§ 24 ust. 2 pkt 7, § 32 ust. 1 pkt 7, § 42 ust. 5 rozp.) lub tory specjalnego przeznaczenia (§ 4 ust. 7 rozp. z dnia 11 lutego 2000 r.). Przy czym urządzeniami technicznego wyposażenia stacji mogą być m.in. bocznice (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozp.). Istotne jest to, że na stacjach obsługujących bocznice mogą znajdować się także tory zdawczo-odbiorcze, tzw. tory bocznicowe (§ 32 ust. 1 pkt 5 i § 109 rozp.), stanowiące połączenie torów stacyjnych z bocznicą (torami bocznicy - § 32 ust. 1 pkt 6 rozp.). Zatem samo określenie w Wykazach Inwentarzowych – tory stacyjne, jest zbyt ogólnikowe.
W niniejszej sprawie wymaga wyjaśnienia, czy tory znajdujące się na spornych działkach 28 lutego 2003 r. były wówczas drogami szynowymi bocznymi mającymi charakter torów bocznicy (§ 32 ust. 1 pkt 6 rozp. z dnia 10 września 1998 r.). Ustalenie, że nie były to tego typu tory (tory bocznicy) świadczyłoby o tym, że sporne działki nie zostały zajęte pod bocznicę kolejową. Do prowadzenia ruchu kolejowego służą bowiem wszystkie drogi szynowe na liniach i stacjach kolejowych, za wyjątkiem bocznic kolejowych (§ 1 pkt 2 lit. a rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego). Bocznica jest bowiem traktowana jako tor odgałęziający się od torów stacyjnych lub szlakowych, nie będący własnością kolei (§ 3 ust. 11 pkt 3 (§ 1 pkt 2 lit. a rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego). Taki obiekt (np. bocznica stacyjna) w przepisach techniczno-budowlanych – jak słusznie zauważył skarżący w skardze – traktowana jest bowiem jako urządzenie techniczne (§ 41 ust. 1 pkt 2 rozp. z dnia 10 września 1998 r.). Wobec tego P. S.A. nie ma możliwości nabycia takiego urządzenia na własność w trybie art. 37a ust. 2 ustawy. Ten tryb dotyczy jedynie urządzeń wchodzących w skład linii kolejowych. W konsekwencji zarząd kolei nie ma obowiązku udostępniania bocznic przewoźnikom kolejowym. Przewozy kolejowe w obrębie bocznicy kolejowej nie podlegają też koncesjonowaniu (art. 10 ust. 2 i 3 oraz art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym).
Sąd zwraca uwagę, że ustalenie, czy sporny obszar kolejowy stanowi linię kolejową, czy bocznicę kolejową wymaga odwołania się do kryteriów techniczno-budowlanych i funkcjonalnych. W postępowaniu prowadzonym w trybie art. 37a ustawy trzeba ustalić, czy 28 lutego 2003 r. sporne działki (poza opisaną wyżej kwestią torów) były tworzyły tzw. przyległe pasy gruntu oraz były zajęte pod budynki, budowle, urządzenia właściwe dla linii kolejowej, czy dla bocznicy kolejowej. Trzeba też ustalić, czy obszar kolejowy obejmujący sporne działki był wówczas faktycznie wykorzystywany jako linia kolejowa (drogi szynowe służące do prowadzenia ruchu kolejowego, tj. przewozu osób i rzeczy), czy jako bocznica kolejowa (drogi szynowe boczne służące do prowadzenia ruchu, tj. w szczególności czynności załadunkowych i wyładunkowych). Kwestie dotyczące budynków, budowli, urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego normowało wówczas rozp. MTiGM z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie określenia rodzajów budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego. W tym zakresie znaczenie miały także przepisy rozp. z dnia 10 września 1998 r., w szczególności normujące standardy konstrukcyjne i parametry eksploatacyjne linii kolejowych.
Z kolei jeżeli chodzi o bocznicę kolejową (stacyjną, szlakową), to trzeba zwrócić uwagę na elementy charakterystyczne dla tego typu obiektów kolejowych, np. warunki techniczne i konstrukcyjne, istnienie oznakowania początku bocznicy (§ 109 ust. 3 i 4 rozp. z dnia 10 września 1998 r.), istnienie posterunku ruchu - bocznicowego lub pomocniczego (§ 3 ust. 8, § 23 ust. 5 pkt 1. lit. e rozporządzenia MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.), istnienie stosownych regulaminów i planów normujących zasady funkcjonowania bocznic (§ 25 ust. 2 i 3 pkt 3, § 27 ust. 1 i 7 rozporządzenia MTiGM z dnia 11 lutego 2000 r.).
Sąd zwraca uwagę, że materia ta dotyczy dziedziny wiedzy specjalistycznej z zakresu transportu lądowego, kolejowego (kolejnictwa). Zatem organ prowadzący postępowanie w sprawie z art. 37a ustawy jest zobligowany do precyzyjnego ustalenia rodzaju obiektów usytuowanych w obszarze kolejowym obejmującym teren wnioskowany do nabycia przez P. S.A. Ustalenia, czy chodzi o obiekty stacyjne, czy szlakowe. Ustalenia, czy obiekty te wchodzą w sensie techniczno-budowlanym w skład linii kolejowej, czy bocznicy kolejowej i jaki na tychże obiektach był prowadzony ruch. W tym zakresie organy muszą rozważyć, jaka dokumentacja kolejowa może mieć znaczenie dla sprawy, czy konieczne jest dodatkowo przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków (w szczególności pracowników obsługujących tenże teren kolejowy, mających wiedzę o stanie na spornym gruncie z 28 lutego 2003 r.), czy – jeżeli te dowody nie dadzą precyzyjnego obrazu sprawy - konieczna jest jeszcze opinia biegłego, a w konsekwencji, czy niezbędne są oględziny miejsca położenia spornych działek gruntu z udziałem stron oraz świadków, biegłego.
Z tym, że – zdaniem Sądu - kwestia powołania na świadka wskazywanego przez skarżącego A. N. na okoliczność znajdowania się na spornym gruncie bocznicy kolejowej jest wątpliwa. Obszar kolejowy nie był 28 lutego 2003 r. i nie jest obecnie ogólnodostępny (art. 47 ustawy z 1997 r. o transporcie kolejowym, art. 58 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym – Dz. U. z 2016 r. poz. 1727 ze zm.). Jednocześnie skarżący nie wskazuje, że osoba ta ma właściwe przygotowanie fachowe, aby ocenić opisane wyżej zagadnienie ani też, że była lub jest pracownikiem P. obeznanym z tym obszarem.
Sąd zwraca uwagę, że – wbrew temu co twierdzi Minister Infrastruktury i Budownictwa – Naczelny Są Administracyjny w wyroku z 19 lipca 2016 r. sygn. akt I OSK 2568/14 nie przesądził, że w niniejszej sprawie został w sposób wyczerpujący zebrany materiał dowodowy i należy podjąć decyzję korzystną dla P. S.A. NSA zwrócił natomiast uwagę, że organ odwoławczy zbyt często stosuje art. 138 § 2 Kpa. NSA nakazał organowi odwoławczemu zajęcie stanowiska w kwestii spornych dowodów, ewentualnie uzupełnienie materiału dowodowego w trybie art. 136 Kpa. NSA zastrzegł jednak, że jeżeli organ odwoławczy uzna, że stan prawny i faktyczny będzie odmienny od tego, który przyjął organ I instancji wtedy uzasadnione może być uchylenie decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania celem zachowania zasady dwuinstancyjności postępowania.
Zdaniem Sądu, w niniejszej organ odwoławczy organ odwoławczy przedwcześnie podzielił stanowisko organu I instancji. Organ ten uprzednio nie rozważył potrzeby zastosowania art. 136 Kpa. Wobec tego nie mógł też przejść do fazy rozważenia, czy w sprawie wystąpiła sytuacja nakazująca zagwarantowanie stronom rozpatrzenia sprawy w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności postępowania (art. 15 Kpa) celem wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności.
W ocenie Sądu, ta ostatnia sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Przedstawione dowody mają charakter nazbyt ogólnikowy. Nie rozstrzygają w sposób wszechstronny i dokładny sporu dotyczącego materii nabywania nieruchomości w trybie art. 37a ust. 1 ustawy. Materii skomplikowanej w sensie funkcjonalnym i techniczno-budowlanym.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostały w sposób dokładny i wszechstronny, jak tego wymagają art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kpa, wyjaśnione przez organy obu instancji opisane wyżej zagadnienia.
Wobec tego w ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda M. weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną. Organ I instancji zwróci się do P. S.A. o wyjaśnienie na czym przedstawiciele strony opierają swe oświadczenia w kwestii istnienia na spornym gruncie 28 lutego 2003 r. linii kolejowej. To samo dotyczy Prezydenta W., który jedynie stwierdził, że sporny grunt był zajęty pod bocznicę kolejową. Należy też zwrócić się do geodety J. B. o wyjaśnienie według jakich danych ustaliła jaki obszar tworzy bocznicę kolejową i gdzie są położone sporne działki nr: [...]. Ponadto organ I instancji wystąpi do P. S.A. o przedłożenie dokumentacji kolejowej, dotyczącej terenu na którym znajdują się sporne działki gruntu, właściwej do ustalenia stanu na gruncie z 28 lutego 2003 r. Jeżeli i ta dokumentacja nie będzie wystarczająca do poczynienia precyzyjnych ustaleń, organ rozważy przeprowadzenie innych dowodów, z katalogu wskazanego w art. 75 § 1 Kpa. W zależności od poczynionych ustaleń organ I instancji wyda stosowną decyzję, którą uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 Kpa.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło