II OZ 594/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 36/18 odrzucające skargę P. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. P. J., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 16 lutego 2018 r. odrzucił ww. skargę z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że zarządzeniami z dnia 12 stycznia 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi oraz uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 500 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwań, pod rygorem odrzucenia skargi. Przedmiotowe wezwania zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 22 stycznia 2018 r. Termin do uzupełnienia braków skargi oraz uiszczenia wpisu od skargi upływał z dniem 29 stycznia 2018 r. We wskazanym wyżej terminie skarżący usunął braki formalne skargi, jednak nie uiścił wpisu od skargi. W związku z powyższym Sąd odrzucił skargę z uwagi na brak uiszczenia, pomimo wezwania, należnego wpisu. Pismem z dnia 5 marca 2018 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na powyższe postanowienie Sądu z dnia 16 lutego 2018 r. W zażaleniu pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie postanowienia Sądu w całości oraz o zasadzenie kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia swoich praw, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Pełnomocnik skarżącego wskazał, że w dniu 22 stycznia 2018 r. otrzymał z Sądu wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed sądem administracyjnym oraz nadesłanie dwóch odpisów podpisanej skargi, natomiast nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W kopercie było tylko jedno pismo. Również z analizy akt sprawy znajdujących się w kancelarii nie sposób ustalić zawartości przesyłki, gdyż na kopercie, w której przesłano wezwanie nie widać co rzeczywiście stanowi jej zawartość. Opis koperty został bowiem zaklejony przez pracownika urzędu pocztowego w taki sposób, że nie było możliwe odczytanie co stanowi zawartość przesyłki. Ponadto pełnomocnik skarżącego podkreślił, że do kancelarii każdego dnia przychodzi do kilkunastu przesyłek poleconych, nie ma zatem organizacyjnej możliwości indywidualnego sprawdzania zawartości wszystkich kopert w obecności listonosza. Do zażalenia załączono: poświadczone za zgodność z oryginałem pismo z WSA w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2018 r. zawierające wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z przednią stroną koperty; poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię karty z dziennika korespondencyjnego, wskazującą przy nazwisku skarżącego wykonanie zobowiązania. Przesłano także dowód uiszczenia w dniu 5 marca 2018 r. wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji w kontrolowanym postanowieniu za podstawę odrzucenia skargi przyjął przepis art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.), dalej: "P.p.s.a.", zgodnie z którym skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Analizując prawidłowości postanowienia Sądu pierwszej instancji, należy zauważyć, że Sąd ten stwierdził nieuiszczenie w zakreślonym terminie wpisu od skargi przyjmując, że przesyłka skierowana do pełnomocnika skarżącego zawierała odpis zarządzenia z dnia 12 stycznia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w którym podano kwotę należnego wpisu od skargi, termin jego uiszczenia oraz wskazano skutki nieuiszczenia wpisu w terminie. W zażaleniu skarżący kwestionuje to stwierdzenie podając, że doręczone zostało tylko wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącego przed sądem administracyjnym oraz nadesłanie dwóch odpisów podpisanej skargi, w przesyłce nie było zaś odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zawierającego stosowne pouczenia. W tym miejscu wymaga podkreślenia, że co prawda w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki opisanej jako: "Wezwanie zbiorcze, opł." (k. 15 akt sądowych), które jest dokumentem urzędowym – korzystającym z domniemania prawdziwości, to jednak domniemanie to może być podważone, przy czym ustawa – Kodeks postępowania administracyjnego nie wprowadza ograniczeń, co do środków dowodowych, zmierzających do obalenia domniemania zgodności takich dokumentów z prawdą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – co do zasady – brak więc przeszkód ku temu, by strona podważała prawdziwość dokumentu także przez złożenie stosownych wyjaśnień. Ocenie podlega zaś wiarygodność takich wyjaśnień. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że do pełnomocnika skarżącego skierowana została wyłącznie jedna przesyłka, a jak wynika z akt sprawy, wezwania były sporządzone na trzech oddzielnych drukach (k. 9-10, 11, 12 akt sądowych), co – wobec twierdzeń wnoszącego zażalenie pełnomocnika skarżącego o nieotrzymaniu odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego i pisma przesyłającego to zarządzenie – nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie został włożony zarówno odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu jak i pismo go przesyłające. Innymi słowy, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że w sekretariacie sądu umieszczono w kopercie wszystkie trzy pisma, tym bardziej, że zapis umieszczony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru sugeruje, że w kopercie umieszczono dwa pisma. Również podnoszona okoliczność zaklejenia przez pracownika urzędu pocztowego opisu koperty uniemożliwiała pełnomocnikowi skarżącego ustalenie zawartości przesyłki (k. 37 akt sądowych). A zatem wobec stanowiska autora zażalenia trzeba uznać, że w sprawie istnieją wątpliwości co do tego, czy pełnomocnik skarżącego faktycznie otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. W tej sytuacji powyższe wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść skarżącego mając na uwadze przede wszystkim zagwarantowane konstytucyjnie prawo do Sądu (art. 45 Konstytucji RP). Ponadto należy podzielić pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, w którym stwierdzono, że: "za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania" (zob. też postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 1817/13, z dnia 7 czerwca 2017 r., sygn. akt II GZ 390/17, z dnia 5 lipca 2017 r., sygn. akt II FZ 339/17). Dodatkowo należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego uzupełnił w zakreślonym terminie inne braki formalne skargi, o które został wezwany w korespondencji skierowanej przez Sąd tego samego dnia. Ponadto w dacie przesłania zażalenia uiszczony został także należny wpis od skargi. W kontekście powyższych rozważań należy uznać, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi, w sytuacji, kiedy istnieją wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, czyni uzasadnionym argumenty podniesione w zażaleniu. W związku z tym zaskarżone postanowienie należało uchylić, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, nie znalazł w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienia prawnego, bowiem niniejsze postanowienie nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 P.p.s.a.