I FSK 1594/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zirk-Sadowski (spr.), Sędzia NSA Hieronim Sęk, Sędzia WSA del. Bożena Dziełak, po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Gl 933/17 w sprawie ze skargi G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 22 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 360 (słownie: trzystu sześćdziesięciu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 20 lutego 2018 r., III SA/Gl 933/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z 22 sierpnia 2017 r. w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W skardze kasacyjnej G. K. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie prawa materialnego, polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 121 Ordynacji podatkowej. W piśmie z 25 czerwca 2018 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej, skarżący zrzekł się rozprawy w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wskazać należy na mankamenty rozpoznawanej skargi kasacyjnej, stanowiącej w świetle przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: Ppsa; zob. art. 174, art. 176 tej ustawy) kwalifikowane pismo procesowe, co ma decydujący wpływ na zakres kontroli realizowanej przez Sąd drugiej instancji (zob. art. 183 § 1 Ppsa). Trafnie w szczególności dostrzegł organ w odpowiedzi na środek odwoławczy, że powołany w zarzucie kasacyjnym przepis (art. 121 Ordynacji podatkowej) ma charakter procesowy (a nie – jak wskazała strona – materialnoprawny), a ponadto jest podzielony na dwie jednostki redakcyjne, które nie zostały wyszczególnione w petitum pisma przez skarżącego. Biorąc jednak pod uwagę treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, Sąd stwierdził, że wskazany brak precyzji w sformułowaniu podstawy kasacyjnej nie stoi na przeszkodzie ustosunkowaniu się do twierdzeń skargi kasacyjnej (por. uchwałę NSA z 26.10.2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1, w świetle której Sąd ten ma obowiązek dążyć do merytorycznej oceny zgłoszonych podstaw kasacyjnych). Skarżący, odwołując się do regulacji zawartej w obydwu paragrafach art. 121 Ordynacji podatkowej, wskazuje zarówno na zasadę zaufania do organów podatkowych (§ 1 tego przepisu), jak i spoczywający na nich obowiązek udzielania niezbędnych informacji i wyjaśnień w toku postępowania (§ 2 tego przepisu). Naruszenia przytoczonych przepisów strona dopatruje się zaś z jednej strony w braku zamieszczenia w treści skierowanego do niej pouczenia informacji o skutkach niedotrzymania terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej. Z drugiej strony argumentuje, że uchybienie terminowi wyniosło jedynie trzy dni i nie powinno prowadzić do odmowy merytorycznego rozpoznania odwołania. Prezentowane przez stronę stanowisko nie może prowadzić do podważenia trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Kluczowe w niniejszej sprawie pozostaje bowiem ustalenie, że decyzja podatkowa (decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. z 6 czerwca 2017 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług) została doręczona podatnikowi-skarżącemu w dniu 20 czerwca 2017 r., natomiast odwołanie od tej decyzji zostało złożone z uchybieniem terminu, tj. w dniu 7 lipca 2017 r. (termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 4 lipca 2017 r.). Okoliczność ta jest nie tylko niekwestionowana przez autora skargi kasacyjnej, ale wprost przez niego potwierdzona. Jak przyznaje skarżący, w sprawie nie budzi wątpliwości, że zaskarżenie decyzji podatkowej nastąpiło po upływie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania (s. 2 skargi kasacyjnej). W tak ukształtowanym stanie faktycznym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej był zobligowany – w myśl art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – do stwierdzenia w formie postanowienia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślenia wymaga, że organ nie dysponuje w tym zakresie jakąkolwiek swobodą. Zatem nawet niewielkie – jak ocenia to skarżący – 3-dniowe przekroczenie terminu zaskarżenia nie znosi obowiązku organu w zakresie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Za niezasadne uznać w konsekwencji należy zarzucanie organowi naruszenia zasady zaufania (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej), w sytuacji, gdy postępowanie organu odpowiadało przepisom prawa, a uchybienie (opóźnienie) po stronie skarżącego jest niesporne. W orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniano, że zasady zaufania do organów podatkowych nie można odczytywać w oderwaniu od zawartej w art. 120 Ordynacji podatkowej zasady legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności (zob. przykładowo wyroki NSA: z 22.03.2018 r., II FSK 663/16; z 25.11.2010 r., II FSK 1271/09 – treść orzeczeń dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Zamierzonego przez stronę skutku nie mogły również odnieść zastrzeżenia strony odnoszące się do treści pouczenia, które jednoznacznie precyzowało zarówno sposób wniesienia odwołania, jak i termin zaskarżenia. Nadmienić należy, że ewentualne powody przekroczenia 14-dniowego terminu ustawowego i ich ocena jako niezawinionej przyczyny opóźnienia mogłyby stanowić przedmiot postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, którego skarżący nie zainicjował. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 i art. 182 § 2 Ppsa, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono w oparciu o art. 204 pkt 1 powołanej ustawy.