II GZ 436/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Spółki z o.o. w R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 2/18 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w W. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia odwołania w sprawie rozstrzygnięcia konkursu ofert na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2018 r., sygn. akt VIII SA/Wa 2/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z [...] października 2017 r. w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu na zawieranie umów o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oraz zwrócił skarżącej spółce wpis od skargi. Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VIII WSA w Warszawie z dnia 5 stycznia 2018 r. pełnomocnik A. sp. z o.o. w R. został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej (odpis KRS), w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka dwukrotnie awizowana jako niepodjęta w terminie została zwrócona do Sądu w dniu 2 lutego 2018 r., a następnie zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 lutego 2017 r. uznana za doręczoną z dniem 29 stycznia 2018 r. Pismem z dnia 12 lutego 2018 r., nadanym w urzędzie pocztowym 13 lutego 2018 r., pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednocześnie je uzupełniając. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GZ 205/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione w terminie, mimo że zarządzenie o wezwaniu do uzupełnienia tych braków zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej w trybie art. 73 p.p.s.a. w dniu 29 stycznia 2018 r. (k.18 akt sądowych). Termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął w dniu 5 lutego 2018 r., natomiast zostały one uzupełnione dopiero w dniu 13 lutego 2018 r. przy wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, który jednak prawomocnie nie został uwzględniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka, zaskarżając to orzeczenie w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkujące uznaniem przez Sąd, że wniesiona skarga obarczona była brakami formalnymi, skutkującymi odrzuceniem skargi, podczas gdy w aktach sprawy znajdowało się pełnomocnictwo udzielone pełnomocnikowi przez skarżącą, którego zakres obejmował m.in. reprezentację przed wszystkimi sądami, a nadto Sąd miał możliwość stwierdzić umocowanie do reprezentacji spółki osób udzielających pełnomocnictwa na podstawie rejestru, do którego Sąd ma dostęp drogą elektroniczną; 2) art. 46 § 3 p.p.s.a. poprzez dokonanie z przekroczeniem granic swobody znajdujących się w aktach postępowania dokumentów, skutkujących uznaniem przez Sąd, że do skargi powinno być dołączone pełnomocnictwo obejmujące umocowanie do reprezentacji skarżącej przed sądami administracyjnymi oraz aktualny odpis KRS, mimo że znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo obejmowało nie tylko umocowanie do złożenia odwołania od decyzji, ale także reprezentację spółki przed wszystkimi sądami, a stwierdzenie umocowania do reprezentacji spółki osób udzielających pełnomocnictwa było możliwe na podstawie rejestru, do którego Sąd ma dostęp drogą elektroniczną; 3) art. 36 p.p.s.a. poprzez dokonanie z przekroczeniem granic swobody oceny treści znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa z dnia 18 września 2017 r., skutkujące uznaniem przez Sąd, że pełnomocnictwo to nie obejmuje umocowania do reprezentacji skarżącej przed sądami administracyjnymi, podczas gdy z treści pełnomocnictwa nie wynika, aby umocowanie pełnomocnika do reprezentacji spółki dotyczyło jedynie sądów powszechnych, a zatem powinno być zinterpretowane jako obejmujące także umocowanie do reprezentacji przed WSA. Wobec powyższego autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że w zażaleniu podniesiono co prawda, że "do skargi pełnomocnik skarżącego zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dołączył pełnomocnictwo, którego skarżący udzielił pełnomocnikowi", jednak okoliczność ta nie wynika z akt sprawy. Do skargi załączono jedynie (zgodnie z treścią wyszczególnionych załączników) opłatę sądową oraz 2 odpisy skargi. Z kolei treść pełnomocnictwa przytaczana w zażaleniu pokrywa się z treścią pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych, załączonego do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stąd zdaniem Sądu kasacyjnego zasadniczą kwestią wymagającą oceny w niniejszej sprawie, jest dopuszczalność powołania się przez pełnomocnika na dokument pełnomocnictwa złożony jeszcze w postępowaniu administracyjnym. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga musi spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym i zawierać elementy przewidziane tylko dla skargi. Ponadto w sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, to zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. przy pierwszej czynności procesowej dołącza on do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Powyższy obowiązek potwierdza art. 46 § 3 p.p.s.a., z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Brzmienie przepisu art. 46 § 3 p.p.s.a. zostało wprowadzone przez art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 15 sierpnia 2015 r. Obecnie, od 15 sierpnia 2015 r., nie może już nasuwać żadnych wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem, jak już wyżej zauważono, dokument pełnomocnictwa (wraz z dokumentem określającym umocowanie do reprezentowania skarżącej) nie został złożony przy pierwszym piśmie wnoszonym do sądu (skardze), pełnomocnik nie może powoływać się na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy. Jak już podkreślono wyżej złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia go w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z uwagi na fakt, że - wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu - pełnomocnictwa nie załączono do akt sądowych bezprzedmiotowe są zarzuty naruszenia art. 36 p.p.s.a. przez wadliwą ocenę zakresu pełnomocnictwa jak i zarzut dotyczące możliwości samodzielnego sprawdzenia przez Sąd umocowanie do reprezentacji spółki osób udzielających pełnomocnictwa. Wobec wyżej opisanego braku formalnego skargi Przewodniczący Wydziału WSA prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącej, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a., do jego usunięcia. Stosownie do treści tego przepisu, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku stwierdzenia braków formalnych skargi przepisem szczególnym w stosunku do regulacji art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi, wojewódzki sąd administracyjny odrzuca skargę. Sąd kasacyjny podziela przy tym również ustalenia Sądu I instancji co do prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi wezwania w trybie art. 73 p.p.s.a., z niżej wskazanych względów. Jak wynika z akt sprawy w wykonaniu zarządzenia z dnia 5 stycznia 2018 r. pełnomocnik skarżącej została wezwana do uzupełniania stwierdzonych braków formalnych skargi. Przesyłka zawierająca wezwanie została przesłana na podany w skardze adres i była dwukrotnie awizowana. Na przesyłce znajduje się stosowna adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki. Zastosowanie zatem w sprawie znalazł przepis art. 73 p.p.s.a., w szczególności domniemanie, o którym mowa w § 4 tego przepisu, że doręczenie nastąpiło z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia w którym podjęto nieskuteczną próbę doręczenia przesyłki na adres podany na przesyłce, tj. 29 stycznia 2018 r. Podkreślić trzeba, że zastosowanie instytucji doręczenia zastępczego nie ma charakteru fakultatywnego, a więc nie zależy od decyzji sądu. Obowiązek wykorzystania tego trybu aktualizuje się w każdym przypadku "niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a." i jest dla sądu wiążący. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Nie jest to jednak możliwe tylko i wyłącznie na podstawie twierdzeń skarżącej, że nie pozostawiono jej żadnego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jego odbioru. Sama przesyłka jest bowiem dokumentem zachowania procedury jej doręczenia, a zatem jej podważenie wymaga przeprowadzenia przeciwdowodu lub uprawdopodobnienia, że informacje z niej wypływające są wątpliwe. Jak zaznaczano przy tym w orzecznictwie, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej, bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2013 r. sygn. akt I OZ 971/13). W tym stanie sprawy, ponieważ pełnomocnik skarżącej nie podważyła w sprawie domniemania skutecznego wezwania jej do uzupełnienia stwierdzonego braku formalnego skargi – za wystarczające do podważenia tego domniemania nie można bowiem uznać jedynie skierowanej do Dyrekcji Generalnej Poczty Polskiej skargi skierowanej na Urząd Pocztowy – i wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi w zakreślonym do tego terminie, należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę spółki. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. zażalenie oddalił.