I FSK 1484/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-02-16
Skład orzekający: Ryszard Pęk, Arkadiusz Cudak, Maja Chodacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy planowana sprzedaż lokali mieszkalnych i usługowych, wyodrębnionych z nieruchomości, która pierwotnie stanowiła majątek prywatny wnioskodawcy, a następnie została zabudowana i nadbudowana, stanowi działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT, czy też zarząd majątkiem prywatnym?Ratio decidendi
Planowana sprzedaż lokali mieszkalnych i usługowych, wyodrębnionych z nieruchomości w wyniku złożonego procesu budowlanego i podziału, który wymaga zaangażowania środków podobnych do tych używanych przez deweloperów, stanowi działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu VAT. Działania te wykraczają poza zwykły zarząd majątkiem prywatnym, nawet jeśli pierwotne nabycie nieruchomości nie miało związku z działalnością gospodarczą.Stan faktyczny
Strona nabyła nieruchomość do majątku prywatnego i rozpoczęła budowę budynku mieszkalno-handlowo-usługowego, a następnie jego dobudowę. Część budynku była wynajmowana, co wiązało się z prowadzeniem działalności gospodarczej, która została później zakończona. Strona planuje podział nieruchomości na lokale (mieszkalne i usługowe) w celu ich zbycia. Strona wnioskowała o interpretację indywidualną, czy planowana sprzedaż lokali będzie podlegała opodatkowaniu VAT i czy będzie korzystać ze zwolnienia. Organ uznał sprzedaż za opodatkowaną VAT, podczas gdy WSA uchylił tę interpretację, uznając sprzedaż za zarząd majątkiem prywatnym. NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości, oddalił skargę A. Z. i zasądził od A. Z. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 460 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (spr.), Sędzia WSA del. Maja Chodacka, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Szefa Krajowej Administracji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2018 r. sygn. akt III SA/Wa 1457/17 w sprawie ze skargi A. Z. na interpretację indywidualną Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 30 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od A. Z. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z 28 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1457/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 146 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), dalej "P.p.s.a.", uwzględnił skargę A.Z. (dalej "Strona" lub "Skarżący") na interpretację indywidualną Ministra Rozwoju i Finansów (dalej "organ") z 30 grudnia 2016 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług i uchylił wyżej wymienioną interpretację indywidualną w zaskarżonej części.
1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi
W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej Strona podała, że w 1992 r. zawarła warunkową umowę zakupu niezabudowanej nieruchomości gruntowej, w 1995 r. nabyła prawo wieczystego użytkowania, a w 1998 r. prawo własności tej nieruchomości,. Przedmiotowe nabycie nie miało związku z działalnością gospodarczą, dokonano go do majątku prywatnego i sfinansowano z prywatnych środków. Ponadto własnymi środkami i własnym staraniem Skarżący rozpoczął na przedmiotowej nieruchomości budowę budynku mieszkalno-handlowo-usługowego (dalej "Budynek"), zakończoną w 1999 r. Następnie w 2001 r. Skarżący uzyskał pozwolenie na dobudowę budynku mieszkalno-usługowego do istniejącego Budynku (dalej "Dobudowa" lub "Nadbudowa") z przeznaczeniem zasadniczo na własne cele mieszkaniowe. Rozpoczęcie procesu budowlanego w tym zakresie miało miejsce w 2005 r., ukończenie zaplanowano na rok 2017 r., a jego przebieg był uzależniony od dostępności środków finansowych po stronie Skarżącego. W obu ww. przypadkach częściowo usługowy charakter nieruchomości budynkowych wynikał z decyzji o warunkach zabudowy.
Po wybudowaniu Budynku jego część mieszkalną użytkował Skarżący wraz z rodziną, a część usługowa była przedmiotem najmu na rzecz osób trzecich. W celu obsługi najmu Skarżący w 1999 r. zarejestrował i rozpoczął prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, włączył Budynek do ewidencji środków trwałych tej działalności, był z tego tytułu podatnikiem VAT czynnym, a uzyskane przychody opodatkowywał podatkiem dochodowym jako przychody z działalności gospodarczej. Ze względu na wyjazd na stałe poza granice Polski Skarżący zakończył przedmiotową działalność w 2006 r. w ten sposób, że dokonał jej formalnego wyrejestrowania i przesunięcia Budynku do majątku prywatnego, z tym że w ramach tego majątku kontynuował najem części usługowej budynku, opodatkowując go zryczałtowanym podatkiem dochodowym od przychodów ewidencjonowanych. W tym czasie część mieszkalna Budynku była wykorzystywana tylko okazjonalnie na cele mieszkaniowe Skarżącego podczas jego wizyt w kraju i została ponownie stale zajęta przez Skarżącego i jego rodzinę w 2009 r. po powrocie do kraju. Nadbudowa nie była nigdy użytkowana.
W związku z zamiarem ponownego wyjazdu za granicę na stałe Skarżący planuje dokonanie podziału nieruchomości w ten sposób, że Budynek będzie stanowił 1 odrębny lokal, a Nadbudowa zostanie podzielona na kilka lokali mieszkalnych (3) i usługowych (1), stanowiących odrębne nieruchomości z przeznaczeniem do zbycia. Podział ten ma na celu znalezienie nabywców i uzyskanie optymalnej ceny sprzedaży. Strona nie prowadziła i nie zamierza prowadzić szerokiej i zorganizowanej działalności marketingowej w celu sprzedaży ww. nieruchomości.
We wniosku wskazano także, że Skarżącemu zarówno z tytułu zakupu nieruchomości gruntowej, jak też towarów i usług w trakcie procesu budowlanego Budynku i Nadbudowy nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego, jak również, że po wybudowaniu Budynku i Nadbudowy nie ponosił on wydatków na tzw. ulepszenie środka trwałego w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym.
W tak przedstawionych okolicznościach faktycznych Strona zadała pytania:
a) czy będzie podatnikiem VAT w zakresie planowanej dostawy lokali wyodrębnionych z nieruchomości?
b) czy planowana dostawa lokali wyodrębnionych z nieruchomości będzie podlegała zwolnieniu z VAT?
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, Skarżący wskazał, że nie będzie podatnikiem VAT w zakresie planowanej dostawy lokali wyodrębnionych z nieruchomości. Swoje stanowisko oparł na poglądach orzecznictwa akcentujących decydujące znaczenie w tej kwestii zamiaru nabycia nieruchomości do majątku prywatnego, a także poglądach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej "Trybunał" lub "TSUE"), wskazujących na konieczność podejmowania przez dokonującego dostawy nieruchomości aktywności typowych dla profesjonalnego obrotu (co wg Skarżącego nie miało miejsca w jego przypadku). W sytuacji jednak, gdyby Skarżący został uznany za podatnika VAT z tytułu planowanej dostawy lokali, dostawa ta, jego zdaniem, korzystać będzie ze zwolnienia przedmiotowego z tytułu podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 lub pkt 10a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, ze zm.), dalej "ustawa o VAT".
W interpretacji indywidualnej z 30 grudnia 2016 r. organ uznał stanowisko Strony za nieprawidłowe. W uzasadnieniu wskazano, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy o VAT w związku z dostawą tej części Budynku, która była wynajmowana osobom trzecim, Skarżący wypełni przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, pozwalające uznać czynność sprzedaży nieruchomości w tej części za podlegającą opodatkowaniu VAT. Odnośnie dostawy lokali wyodrębnionych z Nadbudowy, zdaniem organu, ich budowa i podział wskazują na zamiar wykorzystywania ich w celach zarobkowych. Mieszkalno-usługowy charakter Nadbudowy wskazuje przy tym na małe prawdopodobieństwo, aby ta część nieruchomości miała służyć wyłącznie celom prywatnym. W związku z tym organ uznał, że Skarżący przed sprzedażą podejmował czynności wymagające zaangażowania środków finansowych w celu podniesienia wartości nieruchomości, w tym Nadbudowy, przez co sprzedaż wyodrębnionych lokali z Nadbudowy będzie odbywać się w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, podlegającej opodatkowaniu VAT. Jedynie w odniesieniu do sprzedaży części Budynku wykorzystywanej do celów mieszkalnych Skarżący nie wystąpi w charakterze podatnika VAT i dostawa ta nie będzie podlegała opodatkowaniu tym podatkiem.
Odnośnie zaś możliwości zastosowania do spornej dostawy nieruchomości zwolnienia przedmiotowego z VAT organ wskazał, że do dostawy części Budynku, która była już wykorzystywana przez Skarżącego do celów działalności gospodarczej (najem) znajdzie zastosowanie zwolnienie od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT (doszło już bowiem do pierwszego zasiedlenia nieruchomości). Natomiast dostawa lokali wyodrębnionych z Nadbudowy nie będzie mogła korzystać ze zwolnienia ani na podstawie ww. przepisu (w sprawie dojdzie dopiero do pierwotnego nabycia lokali), ani na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT (zdaniem organu Skarżącemu przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego w związku z wytworzeniem nowo powstałych lokali), ani też na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy (brak spełnienia przesłanek z tego przepisu).
2. Skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego
Na powyższą interpretację indywidualną Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając rozstrzygnięcie organu w części dotyczącej sposobu opodatkowania podatkiem od towarów i usług zaplanowanego zbycia Nadbudowy po wyodrębnieniu z niej samodzielnych lokali i w tym zakresie zarzucając naruszenie:
a) art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT, poprzez nieuprawnione uznanie czynności Strony za wykonywane przez podatnika VAT działającego w takim charakterze (tzn. prowadzenie działalności gospodarczej);
b) art. 43 ust. 1 pkt 10a w zw. z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, poprzez uznanie, że Skarżący miał prawo do odliczenia podatku naliczonego związanego z Nadbudową, a w konsekwencji - że czynność zbycia lokali wyodrębnionych z Nadbudowy nie spełnia przesłanek do zastosowania zwolnienia z VAT;
c) art. 14b § 3 oraz art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 201, ze zm.), dalej "O.p.", poprzez nieuprawnione uzupełnienie opisu stanu faktycznego przedstawionego przez podatnika lub jego nadinterpretację, przez co zaskarżona interpretacja wydana została w oderwaniu od opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku;
d) art. 121 ust. 1 oraz art. 14e § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez odstąpienie od dotychczasowej linii interpretacyjnej, jak również zignorowanie orzecznictwa sądów administracyjnych wydanego w przedmiotowym zagadnieniu, bez podania przyczyn takiego działania i bez szczegółowego uzasadnienia.
W konsekwencji Skarżący wniósł o uchylenie interpretacji w zaskarżonej części.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie tej skargi w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3. Wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając skargę za zasadną, jako nieprawidłowe ocenił stanowisko organu, że w okolicznościach faktycznych opisanych we wniosku Skarżący przy dokonywaniu dostawy lokali wyodrębnionych z Nadbudowy będzie działał w charakterze podatnika VAT. Sąd, podobnie jak Strona, powołał się na poglądy orzecznictwa, z których wynika, że jeżeli sprzedane nieruchomości zostały wydzielone z innej nieruchomości stanowiącej majątek osobisty sprzedawcy, która nie została nabyta w celu prowadzenia działalności gospodarczej, sprzedawca nie może być uznany za podatnika VAT w tym zakresie. Zdaniem Sądu sam fakt wybudowania Budynku praz Nadbudowy w okresie od 1999 r. do 2017 r. świadczy o tym, że zamiarem Skarżącego nie była działalność w zakresie handlu lokalami wyodrębnionymi z nieruchomości. Oceniając zaś działania Skarżącego przez pryzmat kryteriów wynikających z orzeczenia TSUE w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, Sąd wskazał, że zachowanie Skarżącego opisane we wniosku nie wykazuje charakteru profesjonalnego. Ogół przedstawionych okoliczności wskazuje na zamiar nabycia i włączenia Nadbudowy do majątku prywatnego, na własne potrzeby, a nie z przeznaczeniem do działalności gospodarczej (handlowej). Zatem ostateczna sprzedaż Dobudowy (w całości lub po podziale na lokale) jednemu lub wielu nabywcom, z zyskiem lub bez, nie może być uznana za działalność handlową ze skutkiem w postaci uznania Skarżącego za podatnika VAT. Z okoliczności sprawy nie wynika także aktywność Skarżącego wykraczająca poza ramy czynności związanych ze zwykłym wykonywaniem prawa własności Nadbudowy. Skarżący nie będzie działał w charakterze handlowca, nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami, nie podejmował jakichkolwiek czynności zmierzających do przygotowania Dobudowy do zorganizowanej sprzedaży. Nadbudowa w znacznej części miała spełniać funkcję zaspokajania własnych potrzeb mieszkaniowych Skarżącego, a plan jej sprzedaży związany był ze zmianą planów życiowych Strony. Poza wyodrębnieniem lokali z Dobudowy Skarżący nie zamierza dokonywać czynności zmierzających do zwiększenia wartości lub atrakcyjności ww. nieruchomości, w szczególności w zakresie ponadstandardowych działań marketingowych w celu sprzedaży tych lokali.
Z uwagi na przedstawione powyżej okoliczności Sąd stwierdził naruszenie przez organ art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w stopniu wpływającym na wynik sprawy. Jednocześnie za bezprzedmiotowe uznał rozstrzyganie kwestii, czy czynność zbycia lokali wyodrębnionych z Nadbudowy nie spełnia przesłanek do zastosowania zwolnienia z VAT.
W ocenie Sądu organ dopuścił się także mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia art. 14b § 3 oraz art. 124 O.p., wydając zaskarżoną interpretację w oderwaniu od opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku. Zaskarżona interpretacja zawiera bowiem stwierdzenia niewynikające z opisu zdarzenia przyszłego oraz pomija niektóre fakty przedstawione we wniosku.
4. Skarga kasacyjna
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez organ, a w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie:
a) prawa materialnego, polegające na błędnej wykładni art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, poprzez niezasadne przyjęcie, że w stanie faktycznym opisanym we wniosku Strona, dokonując sprzedaży lokali wyodrębnionych z nieruchomości, będzie korzystała z prawa do rozporządzania majątkiem osobistym, co nie stanowi wykonywania działalności gospodarczej. Sąd wadliwie uznał, że w okolicznościach zaprezentowanych we wniosku Strona nie posiada cech podatnika VAT, o którym mowa w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, a dostawa lokali nie posiada cech czynności opodatkowanej. Tymczasem wbrew temu, co twierdzi Sąd, w związku z dostawą tej części Budynku, która była wynajmowana osobom trzecim, Strona wypełniła przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, pozwalające uznać czynność sprzedaży nieruchomości w tej części za czynność opodatkowaną VAT. Powyższa błędna wykładnia doprowadziła Sąd do nieprawidłowej oceny co do zastosowania art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, poprzez uznanie, że Strona w ramach wykonywania opisanych we wniosku czynności sprzedaży pozbawiona jest cech podatnika VAT, a dostawa lokali nie posiada cech czynności opodatkowanej.
b) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a. w zw. z art. 14b § 3 O.p., poprzez niezasadne przyjęcie, że organ wydał interpretację indywidualną w oderwaniu od opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku Strony. Sąd doszedł do nieuprawnionego wniosku, że interpretacja indywidualna zawiera stwierdzenia, które nie wynikają z opisu zdarzenia przyszłego, lecz stanowią jego uzupełnienie lub nadinterpretację, mającą wspomóc w argumentacji stanowisko zajęte przez organ.
W kontekście tak sformułowanych podstaw kasacyjnych organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie skargi, a także o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
5. Odpowiedź na skargę kasacyjną
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strona wniosła o oddalenie tej skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy odnosi zamierzony skutek.
6.2. W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutu naruszenia przepisów postępowania. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd pierwszej instancji naruszył art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a. w zw. z art. 14b § 3 O.p. Niezasadnie bowiem przyjęto, że organ wydał interpretację indywidualną w oderwaniu od opisu zdarzenia przyszłego przedstawionego we wniosku Strony. Sąd doszedł do nieuprawnionego wniosku, że interpretacja indywidualna zawiera stwierdzenia, które nie wynikają z opisu zdarzenia przyszłego, lecz stanowią jego uzupełnienie lub nadinterpretację, mającą wspomóc w argumentacji stanowisko zajęte przez organ. Jako przykład stwierdzeń niewynikających z podanego we wniosku stanu faktycznego wskazano: "Nadbudowa będzie dzielona na kilka lokali mieszkalnych i usługowych", "jest "niskie" prawdobodobieństwo, iż Nadbudowa ma służyć wyłącznie celom prywatnym", "wnioskodawca przed sprzedażą podejmował czynności wymagające zaangażowania środków finansowych w celu podniesienia wartości nieruchomości".
Powyższy zarzut jest bezzasadny. Stwierdzenie, że nadbudowa będzie dzielona na kilka lokali pokrywa się przecież z tezami zawartymi we wniosku. Wskazano tam bowiem, że ta część budynku będzie podzielona na jeden lokal usługowy i trzy lokale mieszkalne. Pozostałe sformułowania, zakwestionowane przez Sąd pierwszej instancji w istocie stanowią ocenę organu interpretacyjnego podanego przez wnioskodawcę stanu faktycznego.
6.3. Odnosząc się do podstawowego zarzutu naruszenia prawa materialnego należy podkreślić, że zasadniczym zagadnieniem spornym było w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie zagadnienia, czy planowana sprzedaż nieruchomości jest przejawem zarządu majątkiem prywatnym, czy też dokonywana była w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie obrotu nieruchomościami. W przypadku osób fizycznych rozgraniczenie sfery zarządu majątkiem prywatnym, a tym związanym z działalnością gospodarczą jest niezwykle trudna. Granica pomiędzy obiema aktywnościami jest niezwykle płynna, nieostra i podlegająca zróżnicowanej interpretacji. Przecież osoba fizyczna nawet sprawując zarząd nad majątkiem prywatnym dba aby gospodarowaniem tym mieniem było jak najbardziej efektywne i zmierzało do zwiększenia aktywów.
6.4. Pewne istotne wskazówki zaprezentował Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 15 września 2011 r. w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10 [...] przeciwko Ministrowi Finansów (C-180/10), oraz [...] przeciwko Dyrektorowi Izby Skarbowej w Warszawie (C-181/10), W orzeczeniu tym podkreślono, że "Z orzecznictwa wynika w tej mierze, że czynności związane ze zwykłym wykonywaniem prawa własności nie mogą same z siebie być uznawane za prowadzenie działalności gospodarczej (zob. wyrok z dnia 20 czerwca 1996 r. w sprawie C-155/94 [...], Rec. s. I-3013, pkt 32)" (pkt 36). "Podobnie okoliczność, iż przed sprzedażą zainteresowany dokonał podziału gruntu na działki w celu osiągnięcia wyższej ceny łącznej sama z siebie nie jest decydująca. Nie ma takiego charakteru również długość okresu, w jakim te transakcje następowały, ani wysokość osiągniętych z nich przychodów. Całość powyższych elementów może bowiem odnosić się do zarządzania majątkiem prywatnym zainteresowanego". (pkt 38) "Inaczej jest natomiast w wypadku, gdy zainteresowany podejmuje aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 9 ust. 1 akapit drugi dyrektywy VAT" (pkt 39). Jako przykłady tych aktywnych działań Trybunał Sprawiedliwości wskazał "na uzbrojeniu terenu albo na działaniach marketingowych" (pkt 40). W ocenie Trybunału "Działania takie nie należą do zakresu zwykłego zarządu majątkiem prywatnym, w związku z czym w takiej sytuacji dostawy terenu budowlanego nie można uznać za czynność związaną ze zwykłym wykonywaniem prawa własności" (pkt 41).
6.5. Z powyższego wyroku, który w judykaturze jest bardzo często przytaczany wynika, że tym co odróżnia od działań w ramach zarządu majątkiem prywatnym od czynności przedsiębiorcy jest podejmowanie aktywnych działań w zakresie obrotu nieruchomościami, angażujących środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców. Zatem decyduje częstotliwość i natężenie czynności charakterystycznych dla przedsiębiorcy, prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie obrotu nieruchomościami.
6.6. W niniejszej sprawie "wnioskodawca planuje dokonanie podziału Nieruchomości na lokale w ten sposób, że Budynek będzie wyodrębniony jako jeden lokal, a Nadbudowa (po zakończeniu prac) będzie wyodrębniona na kilka lokali mieszkalnych (3) i usługowych (1). Lokale - po dokonaniu niezbędnych prac dostosowawczych i wykończeniowych - będą stanowiły odrębne nieruchomości i będą zbywane potencjalnym nabywcom. Podział Nieruchomości na lokale ma na celu znalezienie nabywców i uzyskanie optymalnej ceny ze zbycia Nieruchomości".
Należy podkreślić, że podział nieruchomości budowlanej oraz wyodrębnienie odrębnych lokali mieszkalnych i lokalu usługowego, w przeciwieństwie do podziału nieruchomości gruntowych, jest procesem niezwykle złożonym i generującym duże koszty. Nie wystarczy bowiem wydzielenie lokali poprzez wymurowanie ścian. Samodzielny lokal mieszkalny musi spełniać wszystkie wymogi ustawowe, przewidziane w ustawie z 14 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz.U. z 2021, poz. 1048). Wydzielenie w jednym budynku 3 lokali mieszkalnych i 1 lokalu usługowego w istocie niczym się nie różni niż działalność dewelopera mieszkaniowego. Zresztą cel wskazany przez wnioskodawcę, a mianowicie znalezienie nabywców i uzyskanie optymalnej ceny, jest celem charakterystycznym dla przedsiębiorcy budowlanego. Trudno zatem zaakceptować to, że w ramach zarządu majątkiem prywatnym osoba fizyczna buduje budynek, a następnie w celu optymalizacji zysku, dzieli go na lokale mieszkalne i usługowe. Takie działanie jest typowym działaniem dewelopera budowlanego, a więc przedsiębiorcy prowadzącego profesjonalną działalność w zakresie budowy i sprzedaży lokali mieszkalnych i lokali użytkowych. Oceny tej nie może zmienić długoletni okres budowy. Wiadomym jest, że długość procesu inwestycyjnego uzależniona jest od posiadanych środków finansowych.
6.7. Z powyższych względów za zasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT. Strona skarżąca dokonując sprzedaży wskazanych lokali mieszkalnych i użytkowych będzie działała jak podatnik.
6.8. Zgodnie z art. 188 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zasadność zarzutów skargi kasacyjnej na podstawie art. 188 P.p.s.a. w związku z art. 151 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz oddalił skargę.
6.9. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na sumę kosztów składa się wpis stały od skargi kasacyjnej, a także wynagrodzenie pełnomocnika Szefa Krajowej Informacji Skarbowej, które określono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265 ze zm.).
Maja Chodacka Ryszard Pęk Arkadiusz Cudak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło