II OZ 934/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Gd 113/18 o odmowie przywrócenia terminu T. S. do wniesienia skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej postanawia: oddalić zażalenie Pismem z dnia 24 grudnia 2017 r., nadanym listem poleconym w dniu 3 stycznia 2018 r., T. S. wniosła skargę na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], dotyczące odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. zezwalającej na realizację inwestycji drogowej polegającej na przebudowie z rozbudową ul. [...] w [...] z instalacjami technicznymi. Postanowieniem z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 113/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a., odrzucił skargę jako wniesioną po upływie terminu. Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie należy uznać za doręczone stronie skarżącej w dniu 24 listopada 2017 r., ponieważ po dwukrotnym awizowaniu przesyłki wróciła ona do organu nie podjęta. Ostatnim dniem do skutecznego wniesienia skargi był dzień 27 grudnia 2017 r. Uznano, że skarga podlega odrzuceniu, ponieważ skarżąca wniosła ją po terminie, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 563/18, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie T. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 113/18, o odrzuceniu skargi, wskazując, że wniosek o przywrócenie terminu zostanie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. Po rozpoznaniu tego wniosku zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 lipca 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 113/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił T. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...], w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w sprawie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej. Sąd stwierdził, że skarżąca nie dopełniła należytej staranności. Wyjaśnienia skarżącej, że uchybienie terminu do wniesienia skargi zostało spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami w postaci choroby i wadliwego doręczania przesyłek pocztowych, w ocenie WSA, nie stanowiły uzasadnienia dla uznania braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Sąd stwierdził, że skoro skarżąca dysponowała wiedzą, że w rejonie jej urzędu pocztowego pojawiają się problemy z doręczaniem przesyłek lub pozostawianiem stosownego awizo w skrzynce pocztowej, powinna wcześniej interweniować we właściwym urzędzie pocztowym, a osobę upoważnioną do odbioru uprzedzić o możliwych trudnościach z odbieraniem przesyłek. Sąd stwierdził, że trudno dać wiarę wyjaśnieniom skarżącej skoro problem z odbiorem przesyłek dotyczy tej jednej, a nie innych. Twierdzenie, że problem występował wcześniej nie zostało poparte żadnym dowodem. WSA uznał, że także choroba nie usprawiedliwia uchybieniu terminowi, gdyż nie była to choroba nagła a trwająca od wielu lat. Przedłożone zaświadczenie o niedyspozycji w okresie 14 marca 2017 r. – 26 czerwca 2017 r. nie odnosi się do okresu doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie Wojewody [...] o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r. W związku z powyższym, w ocenie WSA, przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie było dopuszczalne, ponieważ strona nie zadbała w sposób należyty o swój interes podczas czynności procesowej jaką było złożenie skargi w terminie. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca T. S. Skarżąca wskazała, że wszelkie okoliczności, które spowodowały niedotrzymanie jakichkolwiek terminów wynikają z poważnych problemów zdrowotnych (na co załączyła stosowne zaświadczenia lekarskie) oraz poważnych błędów w funkcjonowaniu Poczty Polskiej, w szczególności przy doręczaniu przesyłek. Skarżąca wskazała, że o dramacie Poczty Polskiej dowiedziała się dopiero kilka miesięcy temu. Ponadto zarzuciła, że przez niedoręczone wcześniejsze przesyłki przez pocztę zaistniał jej wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2017 r., a zatem problem z odbiorem przesyłek do niej skierowanych nie dotyczył tylko jednej przesyłki, jak przyjął Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Ponadto skarżąca wskazała, że jest ciężko chora i od 1999 r. ma długie okresy luk w pamięci i nadal się leczy oraz przedłożyła zaświadczenie o niedyspozycji w okresie od dnia 14 marca 2017 r. – do dnia 26 czerwca 2017 r., ponieważ tak żądano w piśmie od Wojewody [...]. Skarżąca wniosła o uwzględnienie wszystkich jej pism kierowanych w sprawie odzyskania 1 metra kwadratowego działki nr [...] oraz ponownie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatowego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2018 r., uzupełniającym zażalenie, skarżąca wskazała, że w swojej chorobie przechodzi okresy zaostrzenia dolegliwości, co wyłącza ją całkowicie z samodzielnego funkcjonowania, także z możliwości terminowego odbierania przesyłek i odpowiadania na pisma. Skarżąca nadmieniła również, że od sierpnia 2017 r. nastąpiła remisja w jej chorobie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodobniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien uwzględnić wszystkie okoliczności konkretnej sprawy oraz brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy uchybienie terminu nastąpiło w wyniku przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest zatem możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, orzeczenia.nsa.gov.pl). Utrwalone jest w orzecznictwie, że okoliczności takie jak podeszły wiek i ogólnie zły stan zdrowia nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 16 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 7/15, z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 701/14, z dnia 16 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 966/08). Podkreślenia również wymaga, że tylko nagła choroba stanowi przesłankę do przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jednak muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym strona musi wykazać, że stan zdrowia w okresie przewidzianym na dokonanie czynności, której terminowi uchybiono, uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Nawet najpoważniejsza bowiem choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być traktowana jako okoliczność wskazująca na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienia NSA: z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt I FZ 397/13, z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt I FZ 410/13, z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 245/12). W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że aby uznać, iż choroba strony działającej w postępowaniu osobiście mogła stanowić przesłankę do przywrócenia terminu, muszą zostać spełnione określone warunki. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany, a strona winna uprawdopodobnić, że w okresie otwartym do dokonania czynności stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. Zatem okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu, co do zasady, nie będzie stanowiła choroba przewlekła, chyba że w danym okresie nastąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia w związku z zaostrzeniem się objawów choroby. W niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 25 listopada 2017 r. zaś ostatnim dniem terminu do skutecznego wniesienia skargi był dzień 27 grudnia 2017 r. Skarżącą nadała skargę w urzędzie pocztowym w dniu 3 stycznia 2018 r. W toku postępowania sądowego skarżąca przedstawiła kilka zaświadczeń lekarskich: z dnia 2 stycznia 2018 r., 23 stycznia 2018 r., 24 stycznia 2018 r., 15 lutego 2018 r., 23 lutego 2018 r., 12 marca 2018 r., 29 marca 2018 r. Z zaświadczeń tych wynika, że skarżąca jest przewlekle chora, od 1999 r. leczy się w PZP w [...]. Zaświadczenia przedstawione przez skarżącą wskazują na chorobę skarżącej, ale nie nagłą, uniemożliwiającą wniesienie skargi w terminie, czy skorzystanie z pomocy osób trzecich albo ustanowienie pełnomocnika. Z zaświadczeń tych nie wynika również, że stan zdrowia skarżącej w czasie biegu terminu do wniesienia skargi, uległ nagłemu pogorszeniu, którego nie dało się przewidzieć, zaś stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał jej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. Sama skarżąca kilkakrotnie w swoich pismach podkreślała, że w sprawach związanych ze sprawami pocztowymi korzysta z pomocy męża oraz, że od dnia 14 września 2017 r., mimo bardzo ciężkiej choroby i bardzo złego samopoczucia, regularnie sprawdza, wraz z pomocą męża, swoją skrzynkę pocztową. Z kolei w piśmie z dnia 31 sierpnia 2018 r., uzupełniającym zażalenie, skarżąca napisała, że od sierpnia 2017 r. nastąpiła remisja jej choroby. Długotrwałe problemy psychopatologiczne, na które cierpi skarżąca, czy długotrwała choroba usprawiedliwiają niedotrzymanie terminu tylko wtedy, gdy nastąpiło nagłe i niespodziewane pogorszenie stanu zdrowia skarżącej w okresie, w którym czynność procesowa miała być dokonana. Nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Powołane przez skarżącą dolegliwości mają charakter długotrwały, nie stanowią zatem samodzielnej przesłanki przemawiającej za przywróceniem terminu, gdyż nie można ich uznać za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej złożenie skargi w terminie. Zaświadczenie lekarskie, w którym zawarto informację o pogorszeniu stanu zdrowia skarżącej zostało wydane dnia 23 stycznia 2018 r. i nie określa okresu, kiedy to pogorszenie stanu zdrowia nastąpiło. Natomiast zaświadczenie lekarskie z dnia 29 marca 2018 r. o niedyspozycji zdrowotnej skarżącej dotyczy okresu od dnia 14 marca 2017 r. do dnia 26 czerwca 2017 r. Okres ten nie obejmuje zatem terminu do wniesienia skargi. Za okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu nie można także uznać wskazanego przez stronę skarżącą braku doręczenia przez pocztę korespondencji. Stwierdzenie, że przesyłka listowa nie została doręczona w wyniku wadliwego działania poczty musi zostać uprawdopodobnione, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Skarżąca pisze jedynie o ogromnym dramacie całej Poczty Polskiej wynikającym z przeciążenia pracą. W zaskarżonym postanowieniu Sądu zasadnie zatem uznano, że skarżąca nieuprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.