I OZ 208/18

1 2 3 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 stycznia 2018 r. o sygn. akt II SA/Rz 10/18 wzywające do uiszczenia wpisu od skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. uczyniło sprecyzowaną w sentencji decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa B. o odmowie udostępnienia informacji publicznej w zakresie danych nabywców drewna będących osobami fizycznymi, które nabyły drewno bez związku z działalnością gospodarczą lub zawodową (jako konsumenci) ze względu na prywatność osób fizycznych oraz ochronę danych osobowych tych osób, a także skanów umów związanych z gospodarowaniem uzyskanym drewnem, ze względu na fakt, że prowadziłoby to do ujawnienia tajemnicy przedsiębiorcy. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Rzeszowie zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2018 r., powołując się na § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. do uiszczenia, w terminie 7 dni, wpisu od skargi w kwocie 200 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. Stowarzyszenie podało, iż jest organizacją pozarządową, mającą status organizacji pożytku publicznego, działającą na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2016 r., poz. 239 i 395). Ponadto stwierdziło, że ta sprawa jest sprawą własną Stowarzyszenia, związaną z realizacją jego misji i celów, w związku z czym na podstawie art. 239 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie "P.p.s.a.", nie ma ono obowiązku uiszczania opłat sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 239 § 2 P.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Ze złożonego do akt sprawy statutu Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. oraz odpisu z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika że skarżące Stowarzyszenie posiada status organizacji pożytku publicznego, której celem jest upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działania wspomagające rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych na rzecz zwiększania przejrzystości i uczciwości życia publicznego, w tym: 1) działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej, 2) działanie na rzecz efektywnego, praworządnego, przejrzystego i otwartego na kontrolę obywatelską gospodarowania majątkiem publicznym i zarządzania politykami publicznymi, 3) wspieranie merytoryczne i finansowe osób w sprawowaniu kontroli obywatelskiej, 4) podejmowanie działań na rzecz propagowania etyki życia publicznego i aktywności służących przeciwdziałaniu korupcji. Wobec treści art. 239 § 2 P.p.s.a. konieczne jest ustalenie, czy Stowarzyszenie działa we własnej sprawie (p. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 czerwca 2016 r., sygn. akt II OZ 650/16; z dnia 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II OZ 420/16; z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt II OZ 1283/15, publ. CBOSA). Procedura sądowoadministracyjna zawęża bowiem wyłączenie podmiotowe w zakresie uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, tylko do spraw własnych, jakie one prowadzą. Przede wszystkim zauważyć należy, iż kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady, wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 P.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki podlegające wykładni ścisłej, a niekiedy wręcz zawężającej (por. M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski: Komentarz do art. 240 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.BECK, Warszawa 2015, s. 907). Reguły te są pomocne przy odkodowaniu pojęcia "sprawy własnej", o której mowa w art. 239 § 2 P.p.s.a. W związku z tym pojęcie to odnosić należy nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych na skarżącego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie można uznać, że Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. występuje jako strona we "własnej sprawie" w rozumieniu art. 239 § 2 P.p.s.a. Dotyczy ona bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, co nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (p. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt: I OZ 957/16 oraz I OZ 1013/16, publ. CBOSA). Skoro zatem w tej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 P.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie prawidłowo zastosował powołane przepisy i zasadnie zarządzeniem z dnia 5 stycznia 2018 r. wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi. Trafnie również określił wysokość należnego wpisu w kwocie 200 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.