I SA/Łd 96/18
WyrokWSA w Łodzi2018-03-08
Skład orzekający: Joanna Tarno, Bożena Kasprzak, Bogusław Klimowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Spółdzielnia ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT-RR w całości, tj. zarówno w zakresie kwot zryczałtowanego zwrotu dokonywanego na rzecz rolników ryczałtowych na ich rachunek bankowy, jak również w zakresie potrąceń należności dokonywanych przez Spółdzielnię z kwot należnego zwrotu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Spółdzielnia ma prawo do odliczenia pełnej kwoty podatku naliczonego z faktur VAT-RR, nawet jeśli część należności została uregulowana poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, a nie bezpośrednią płatność na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego. Błędna wykładnia art. 116 ust. 9a w zw. z art. 116 ust. 6 pkt 2 i ust. 8 ustawy o VAT przez organ narusza zasadę neutralności VAT i proporcjonalności.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mleczarska wystawiała faktury VAT-RR rolnikom ryczałtowym, odliczając podatek naliczony. Wątpliwości Spółdzielni dotyczyły możliwości pełnego odliczenia podatku naliczonego w sytuacji, gdy część należności za dostarczone mleko była potrącana z tytułu udziałów członkowskich lub wpłat na Fundusz Wzajemnej Pomocy (FWP). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko Spółdzielni za nieprawidłowe, twierdząc, że potrącenia te nie są należnościami za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu w rozumieniu art. 116 ust. 9a ustawy o VAT.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Joanna Tarno (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Sędzia NSA Bogusław Klimowicz Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2018 r. sprawy ze skargi Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w S. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Łd 96/18
UZASADNIENIE
Zaskarżoną interpretacją z dnia [...] r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził że stanowisko A w S. przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego (data wpływu do organu 19 września 2017 r.) dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT-RR – jest w całości nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ wskazał, że ze stanu faktycznego wskazanego we wniosku wynika, iż Spółdzielnia jest zarejestrowanym podatnikiem VAT czynnym. Zgodnie ze Statutem Spółdzielni, przedmiotem jej działania jest przede wszystkim skup, przetwórstwo mleka oraz usługowy przerób mleka. Na potrzeby realizacji swoich zadań Spółdzielnia skupuje mleko m. in. od rolników ryczałtowych będących jednocześnie jej członkami.
Spółdzielnia posiada m. in. Fundusz Udziałowy powstający z obowiązkowych wpłat udziałów członkowskich, zadeklarowanych zgodnie ze Statutem. Udziały można wpłacać gotówką lub poprzez dokonywanie przez Spółdzielnię miesięcznych potrąceń z należności za dostarczone mleko.
Ponadto, w ramach Statutu, Spółdzielnia utworzyła fundusz celowy - Fundusz Wzajemnej Pomocy (dalej: FWP), powstały z osobistych środków finansowych dostawców mleka, działający na zasadach kasy zapomogowo – pożyczkowej. Jego zakres określa Regulamin Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowej.
Źródłem finansowania FWP są kwoty pieniężne potrącane z należności za dostarczane mleko i ewidencjonowane na osobistych kontach rozrachunkowych członków Spółdzielni. Spółdzielnia, zgodnie ze szczególną procedurą dotyczącą rozliczeń z rolnikami ryczałtowymi, wystawia rolnikom ryczałtowym faktury VAT-RR z tytułu zakupionych od nich produktów, dokonuje zwrotu zryczałtowanego podatku VAT i jednocześnie odlicza podatek naliczony. Nie odlicza go jednak w całości.
Spółdzielnia zaczęła mieć wątpliwości, czy słusznie ogranicza odliczenie podatku naliczonego w sytuacji gdy dokonuje potrąceń z kwot wypłat na konto bankowe rolnika ryczałtowego różnego rodzaju należności wymaganych od rolników ryczałtowych, np. z tytułu udziałów członkowskich w Spółdzielni (zgodnie ze Statutem) czy też z tytułu wpłat na FWP. Zasady wystawiania faktur VAT-RR dokumentujących nabycie produktów rolnych od rolników ryczałtowych zostały uregulowane w art. 116 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Dz. U. z 2016 r., poz. 710, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą VAT".
W opinii wnioskodawcy nie ma przeszkód, aby Spółdzielnia stosowała (bez utraty prawa do odliczenia zryczałtowanego zwrotu podatku z faktur VAT-RR) kompensatę jako formę płatności. Biorąc pod uwagę neutralny i proporcjonalny charakter podatku VAT, nie powinno mieć znaczenia, czy zapłata należności następuje poprzez potrącenie i w efekcie zwrot na rachunek ryczałtowca jest dokonywany w mniejszej kwocie, czy też poprzez dokonanie pełnego zwrotu z faktury VAT-RR na rachunek bankowy ryczałtowca, który odrębnie reguluje wartość udziału gotówką.
W ocenienie wnioskodawcy z art. 116 ust. 8 VAT nie wynika, aby istotne było jakiego rodzaju są towary i usługi dostarczone rolnikowi ryczałtowemu. W konsekwencji bez utraty prawa do odliczania podatku naliczonego z faktur VAT-RR możliwe jest także dokonywanie kompensat z należnościami za dostarczone rolnikowi ryczałtowemu "nierolnicze" towary i usługi (tj. towary i usługi niemające nic wspólnego z działalnością rolniczą, dostarczone przez nabywcę produktów rolnych lub usług rolniczych). Mowa tu o usługach świadczonych przez Spółdzielnię na rzecz jej członków w ramach członkostwa, za co de facto pobierane są wpłaty z tytułu udziałów członkowskich.
Jeśli chodzi o FWP, działa on w razie kryzysu, potrzeby zakupu urządzeń do produkcji mleka itp. Środki przetrzymywane są na indywidualnych rachunkach rolników i wykorzystywane jedynie w kryzysowych sytuacjach. W momencie udzielenia pożyczki zawierana jest pisemna umowa z rolnikiem - w takiej sytuacji Spółdzielnia od dokonanego potrącenia z tytułu pożyczki korzysta z prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 116 ust. 9 VAT. Natomiast nie dokonuje odliczenia VAT od wpłat pobieranych od rolników w formie potrąceń na FWP, które następnie są przechowywane na indywidualnych kontach rozrachunkowych rolników, na wypadek udzielenia pożyczki w przyszłości.
Potrącenie z tytułu FWP dokonywane przez Spółdzielnię jest przechowywane na odrębnych indywidualnych rachunkach rolników ryczałtowych - które de facto nie stanowią ich rachunków bankowych, na które dokonywana jest zapłata za dostarczane mleko, jednak stanowią ich indywidualne konta rozrachunkowe.
Z drugiej zaś strony Spółdzielnia świadczy na rzecz rolników usługi dotyczące możliwości uzyskania pożyczki w nagłej sytuacji, na zasadzie gotowości do świadczenia takich usług. Podobne usługi występują np. w szpitalach - są to usługi w zakresie gotowości do udzielania świadczeń medycznych.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy Spółdzielnia ma prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur VAT-RR w całości, tj. zarówno w zakresie kwot zryczałtowanego zwrotu dokonywanego na rzecz rolników ryczałtowych na ich rachunek bankowy, jak również w zakresie potrąceń należności dokonywanych przez Spółdzielnię z kwot należnego zwrotu?
Zdaniem wnioskodawcy Spółdzielnia spełnia warunki art. 116 VAT, a analizowanie charakteru potrącenia jest kwestią wtórną. Zbyt formalistyczne podejście do sposobu płatności (na rachunek bankowy, czy to w drodze potrącenia wierzytelności) prowadzi w rezultacie do naruszenia zasady neutralności i proporcjonalności. Mechanizm określający prawo do odliczenia przez podatników wypłaconych kwot zryczałtowanej rekompensaty wyrażony w art. 303 Dyrektywie 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, jest wyrazem zasady neutralności wypłacanych kwot dla kontrahentów rolników ryczałtowych, zaś w ustawie VAT odzwierciedlony jest przez art. 86 ust. 2 pkt 3.
W opinii Spółdzielni przepis art. 116 ust. 6 pkt 2 VAT należy rozumieć w ten sposób, że nie pozbawia on podatnika dokonującego zapłaty należności rolnikowi ryczałtowemu za nabyte produkty rolne lub usługi, obejmującej zryczałtowany zwrot podatku, pomniejszonej o potrącone należne mu kwoty z tytułu innych zobowiązań członka Spółdzielni, prawa do odzyskania kwoty pełnego zwrotu, który został de facto przez rolnika ryczałtowego "odebrany". Pozbawienie prawa do odliczenia podatku zryczałtowanego, naruszałoby zasadę neutralności i proporcjonalności, jako zbiór ogólnych zasad prawa zawartych w Dyrektywie 2006/112/WE oraz jej art. 303.
Zdaniem Spółdzielni zastosowanie zasady neutralności powinno stworzyć takie rozwiązania legislacyjne w kraju, aby zryczałtowany podatek VAT zapłacony w cenie nabytych towarów dla celów prowadzonej działalności opodatkowanej mógł być odliczony i nie stanowić tym samym obciążenia kosztowego.
Spółdzielnia uważa, że przysługuje jej odliczenie pełnej kwoty podatku naliczonego, który w formie zryczałtowanego zwrotu przekazała rolnikom ryczałtowym, czy to w formie płatności przelewem, czy w formie potrącenia wzajemnych należności.
Organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Powołując się na z art. 116 ust. 1 i ust. 6 – 8 ustawy o VAT, organ stwierdził, że składki członkowskie oraz wpłaty na FWP nie są należnościami za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa wart. 116 pkt 8 ustawy o VAT. Ponadto, składki członkowskie oraz wpłaty na FWP nie są należnościami z tytułu potrąceń wskazanych w art. 116 pkt 9a ustawy o VAT. Przepis ten stanowi bowiem o potrąceniach, które wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych), a potrącenie składki członkowskiej oraz wpłaty na FWP nie stanowi żadnego z tytułów potrąceń powołanych w art. 116 ust. 9a ustawy o VAT.
Na powyższą interpretację Spółdzielnia wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania, tj. art. 14b § 1 i § 3 oraz art 121 § 1 w zw. z art. 14h ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej "O.p.") poprzez wydanie interpretacji, w której organ odnosi się do zagadnienia wpłat i potrącenia "składek członkowskich", co nie było objęte wnioskiem o wydanie interpretacji, a pomija objęte wnioskiem zagadnienie wpłat udziałów członkowskich i potrąceń wierzytelności z tytułu wpłat udziałów członkowskich;
2) przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i § 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. poprzez brak zawarcia w interpretacji należytego uzasadnienia prawnego negatywnej oceny stanowiska wnioskodawczyni oraz brak zawarcia prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym odnośnie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, co stanowi także naruszenie obowiązku działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie;
3) przepisów postępowania, tj. art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 14a § 1, art. 14da i art. 14e § 1 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez uchylenie się przez organ od ustosunkowania się do powołanych przez wnioskodawczynię we wniosku o interpretację orzeczeń sądów administracyjnych i bezpodstawne uznanie, że nie mają one znaczenia dla sprawy, co stanowi także naruszenie obowiązku działania organów podatkowych w sposób budzący zaufanie;
4) prawa materialnego polegające na błędnej wykładni art. 116 ust. 9a w zw. z art. 116 ust. 6 pkt 2 i ust. 8 ustawy o VAT, skutkujące nieprawidłowym uznaniem, że dokonywane przez skarżącą potrącenia przysługujących jej wobec rolników ryczałtowych należności z tytułu wpłat na udziały członkowskie i wpłat na FWP z przysługującymi rolnikom ryczałtowym wobec skarżącej należnościami z tytułu dostaw mleka, nie jest potrąceniem, o którym mowa w art. 116 ust. 9a ustawy o VAT, co w konsekwencji prowadziło do błędnego uznania, że skarżącej, w zakresie w jakim dokonuje z rolnikami ryczałtowymi rozliczeń z ww. tytułów w formie potrąceń, nie przysługuje wynikające z art. 86 ust. 1 i art. 86 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 116 ust. 6 ustawowy o VAT prawo do pomniejszenia podatku należnego o zryczałtowany zwrot podatku dokonany na rzecz rolników ryczałtowych.
W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podnosząc argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy zgodzić się z zarzutem skargi dotyczącym naruszenia art. 14b § 1 i § 3 oraz art 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p. poprzez wydanie interpretacji, w której organ odnosi się do zagadnienia wpłat i potrącenia "składek członkowskich", które nie były objęte wnioskiem o wydanie interpretacji. Zadane pytanie rzeczywiście dotyczyło wpłat (potrąceń) z tytułu udziałów członkowskich oraz na FWP, jednak – zdaniem Sądu – nie ma to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż w zaskarżonej interpretacji organ nie analizował tych wpłat pod kątem czy mają one charakter zwrotny czy też nie – jak akcentuje to skarżąca w skardze – a jedynie stwierdził, że dokonane potrącenia nie stanowią żadnego z tytułów potrąceń wymienionych w art. 116 ust. 9a ustawy o VAT.
Przechodząc do meritum sprawy należy wskazać, że przepis art. 116 ust. 6 jest wynikiem implementacji art. 303 dyrektywy 2006/112/WE, określającego prawo do odliczenia poniesionej zryczałtowanej rekompensaty. Opisany w tym przepisie mechanizm prawa do odliczenia przez podatników wypłaconych kwot zryczałtowanej rekompensaty rolnikom ryczałtowym jest wyrazem zasady neutralności wypłacanych kwot dla kontrahentów rolników ryczałtowych. W zakresie, w jakim nabywane produkty lub usługi służą działalności uprawniającej podatnika do odliczenia podatku naliczonego, kwoty wypłaconej zryczałtowanej rekompensaty nie mogą być ciężarem, w sensie ekonomicznym, dla podatników (por. P. Satkiewicz, Dyrektywa VAT 2006/112/WE - Komentarz 2012, UNIMEX, s. 1065).
Mechanizm ten w ustawie o VAT odzwierciedla art. 86 ust. 2 pkt 3. W myśl tego przepisu zryczałtowany zwrot podatku, o którym mowa w art. 116 ust. 6, stanowi kwotę podatku naliczonego, która obniża podatek należny podatnika stosownie do art. 86 ust. 1. W pełni zatem znajduje tu zastosowanie zasada neutralności dla podatnika tego podatku, która wyraża się tym, że przez realizację prawa do odliczenia podatku naliczonego podatnik nie ponosi faktycznie ekonomicznego ciężaru tego podatku. Realizacja zasady neutralności wyraża się w stworzeniu takich rozwiązań legislacyjnych, w ramach których podatek naliczony (zapłacony) przez podatnika w cenie nabytych towarów i usług do celów jego działalności opodatkowanej tym podatkiem może zostać odliczony, nie stanowiąc tym samym dla podatnika obciążenia kosztowego. Konieczność przestrzegania tej zasady przez systemy legislacyjne państw członkowskich szczególnie stanowczo jest akcentowana przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w swoim orzecznictwie wielokrotnie podkreślał, że prawo do odliczenia zostało wprowadzone w tym celu, aby całkowicie uwolnić przedsiębiorcę od kosztów podatku zapłaconego lub podlegającego zapłacie w toku jego działalności gospodarczej. Wszelkie ograniczenia w tym zakresie, przewidziane przez ustawodawstwa państw członkowskich, jako naruszające zasadę neutralności, są sprzeczne z ogólnymi zasadami wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, wynikającymi z szóstej dyrektywy (obecnie dyrektywy 2006/112/WE).
Celem uregulowania art. 116 ust. 6 było również powiązanie zapłaty dokonywanej przez podatnika z konkretną transakcją zakupu produktów rolnych oraz określenie warunków na jakich podatnik może zrealizować odliczenie.
Wprowadzenie tych warunków wskazanych w art. 116 ust. 6 pkt 1-3 służy niewątpliwie zarówno temu, aby zryczałtowany zwrot podatku naliczonego dla nabywcy produktów rolnych od rolnika ryczałtowego był neutralny, lecz z drugiej strony umożliwia organom podatkowym rzetelną kontrolę dokonywanych zwiększeń podatku naliczonego.
Zgodnie z art. 116 ust. 9 ustawy o VAT przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w ust. 8, rozumie się również potrącenia z tytułu spłat rat pożyczek i zaliczek udzielanych rolnikowi ryczałtowemu dostarczającemu produkty rolne, dokonane przez podatnika nabywającego te produkty, pod warunkiem że:
1) zaliczka została przekazana na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego, a na fakturze potwierdzającej zakup produktów rolnych podano dane identyfikacyjne dokumentu potwierdzającego dokonanie tej wpłaty;
2) raty i pożyczki wynikają z umów zawartych w formie pisemnej.
Natomiast w myśl art. 116 ust. 9a przez należności za towary i usługi dostarczane rolnikowi ryczałtowemu, o których mowa w ust. 8, rozumie się również potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw, rozporządzeń Rady UE lub tytułów wykonawczych (egzekucyjnych).
Wykładnia systemowa wewnętrzna oraz wykładnia celowościowa tych przepisów prowadzą do wniosku, że zostały one wprowadzone realizując realia specyficznego polskiego rynku rolnego, w którym nie wszystkie transakcje z rolnikami ryczałtowymi są wykonywane za pośrednictwem konta bankowego rolnika ryczałtowego i aby również w takich sytuacjach gwarantowały neutralność podatku dla nabywcy produktów rolnych od rolnika ryczałtowego.
Odnosząc się do kwestii potrąceń, wymienionych w treści art. 116 ust. 9a ustawy o VAT, należy stwierdzić, że argumentacja organu interpretacyjnego jest lakoniczna i nieprzekonująca. W świetle przywołanej zasady neutralności procedury ustalone przez państwa członkowskie, czyli warunki formalne, nie mogą być tak skonstruowane, aby pozbawiały definitywnie podatnika, który wypłacił zryczałtowany zwrot podatku rolnikowi ryczałtowemu, możliwości odliczenia tej kwoty. W sytuacji gdy państwo mechanizm rekompensaty zwrotu VAT rolnikom ryczałtowym przerzuciło na nabywców towarów od tych rolników, nie może ustanawiać restrykcyjnych wymogów odzyskania przez nich wypłaconych środków pieniężnych. Oznaczałoby to bowiem przerzucanie ekonomicznego ciężaru takich rekompensat na te podmioty, co pozostawałoby w całkowitej sprzeczności z zasadą neutralności VAT. Tworzone zatem w ramach procedury zwrotu ustalonej przez państwo członkowskie warunki powinny być tak ukonstytuowane i rozumiane, aby nie godziły w zasadę neutralności oraz spełniały wymogi zasady proporcjonalności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2016 r. I FSK 1721/14).
Należy zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że zwrot "potrącenia, jeżeli wynikają z innych ustaw", którym posłużono się w art. 116 ust. 9a ustawy o VAT dotyczy wszystkich potrąceń wzajemnych należności, wynikających między innymi z ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: K.c.). Zgodnie z art. 498 § 1 K.c. "Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym". Natomiast w myśl § 2 "Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej".
Zdaniem Sądu z treści wniosku skarżącej wynika, że przedmiotowe wierzytelności Spółdzielni i rolników – jej członków, spełniają warunki wymienione w tym przepisie, ich przedmiotem są bowiem pieniądze, są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem.
Sąd w składzie orzekającym podziela również tezę wyrażoną w wyroku NSA z dnia 9 maja 2013 r., o sygn. akt I FSK 709/12, a mianowicie, że wykładnia art. 116 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT, a w analizowanej sprawie art. 116 ust. 9a tej ustawy, nie może prowadzić do naruszenia zasad: neutralności VAT, proporcjonalności - w rozumieniu art. 31 ust. 3 w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 5 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE 2012 C 326 s. 1) oraz ochrony prawa własności - w rozumieniu art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1 Konstytucji RP. Wobec powyższego zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że nie pozbawia on podatnika dokonującego zapłaty należności jedynie w części na rachunek bankowy, a w pozostałej części poprzez umorzenie wierzytelności rolnikowi ryczałtowemu za nabyte produkty rolne lub usługi, obejmującej zryczałtowany zwrot podatku, prawa do odzyskania kwoty tego zwrotu.
Nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, zgodnie z którym niedochowanie warunku z art. 116 ust. 6 pkt 2 ustawy o VAT, dotyczącego sposobu płatności, tj. zapłaty na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego całej należności, prowadziłoby do pozbawienia podatnika prawa do odzyskania zapłaconego rolnikowi ryczałtowemu zryczałtowanego zwrotu podatku, skoro w sprawie bezspornym jest, że uregulowanie całej należności nastąpiło. Analizowany przepis, jak przyznał organ interpretacyjny, ma na celu ułatwienie organom podatkowym weryfikację, czy rzeczywiście doszło do zapłaty należności wynikającej z faktury VAT RR, w tym zryczałtowanego zwrotu podatku. Nie sposób jednak pominąć, że prezentowane przez organ formalistyczne podejście do tego warunku prowadzi w istocie do naruszenia zasady neutralności VAT i proporcjonalności. Zatem kierując się tym, skądinąd zasadnym celem, krajowy ustawodawca nie mógł określić warunku odzyskania tego zwrotu w sposób, który uniemożliwia podatnikowi odzyskanie zapłaconej kwoty. Ponadto cel ten można osiągnąć innymi środkami i nie ma potrzeby sięgania do ostateczności w postaci pozbawienia podatnika możliwości odzyskania uiszczonego zwrotu, godząc w ten sposób w zasadę neutralności VAT i zasadę proporcjonalności.
Reasumując Sąd stwierdza, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 116 ust. 9a w zw. z art. 116 ust. 6 pkt 2 i ust. 8 ustawy o VAT oraz uchybił podstawowym zasadom procesowym (art. 14c § 1 i 2 oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p.).
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację indywidualną organ podatkowy będzie zobowiązany do uwzględnienia przedstawionej powyżej oceny prawnej poczynionej w tej sprawie przez Sąd.
Mając na względzie przedstawioną argumentację, działając na podstawie art. 146 § 1 oraz art. 200 i 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji.
P.C.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło