II SA/Kr 428/18
WyrokWSA w Krakowie2018-05-07
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Mirosław Bator, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz wprowadzania ścieków do ziemi na obszarze aglomeracji, wynikający z rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód, obejmuje ścieki bytowe pochodzące z przydomowej oczyszczalni ścieków, a tym samym może stanowić podstawę do wniesienia sprzeciwu wobec budowy takiej oczyszczalni, mimo braku istniejącej sieci kanalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy administracji dokonały błędnej wykładni § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód. Stwierdzono, że zakaz wprowadzania ścieków do ziemi na obszarze aglomeracji, o którym mowa w tym przepisie, nie obejmuje ścieków bytowych pochodzących z przydomowych oczyszczalni, które spełniają wymogi odrębnych przepisów. Ponadto, organy nie ustaliły, czy istniała sieć kanalizacyjna, co stanowiło podstawowy warunek legalności budowy przydomowej oczyszczalni zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.Stan faktyczny
Skarżący J. P. zgłosił zamiar budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków. Starosta wniósł sprzeciw, powołując się na zakaz wprowadzania ścieków do ziemi wynikający z rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód, gdyż działka znajdowała się na terenie aglomeracji. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący zaskarżył decyzję Wojewody, zarzucając błędną interpretację przepisów prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnego zebrania materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: WSA Mirosław Bator WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 stycznia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. P. kwotę 997,00 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wojewoda decyzją z dnia 25 stycznia 2018 r. (znak: [...]) na podstawie:
- art. 81 ust. 1 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm. – dalej jako: u.p.b.) oraz
- art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. – dalej jako: k.p.a.),
po rozpatrzeniu odwołania J. P., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, od decyzji Starosty [...] z dnia 12 lipca 2017 r. (znak: [...]), wnoszącej sprzeciw wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków Qd=0,06m3 wraz z przyłączem kanalizacyjnym na działce nr [...] w miejscowości T. (gm. B.),
utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 29 czerwca 2017 r. J. P. dokonał zgłoszenia robót budowlanych nie wymagających pozwolenia na budowę, tj. przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków Qd=0,6 m3/d wraz z przyłączem kanalizacyjnym.
Decyzją z dnia 12 lipca 2017 r. Starosta [...] wniósł sprzeciw od powyżej wskazanego zgłoszenia. Starosta wskazał, że działka inwestycyjna, na której miał zostać posadowiony ww. obiekt budowlany objęta jest przepisami rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego [...] (dalej jako: rozporządzenie w sprawie warunków korzystania z wód), w którym to akcie prawnym (§ 17) ustanowiony jest zakaz wprowadzania ścieków do ziemi. Starosta zakwalifikował substancję ciekłą pozostającą po procesie oczyszczania jako ściek w rozumieniu Prawa wodnego.
Odwołanie od ww. decyzji Starosty wniósł J. P., domagając się jej uchylenia. W ocenie odwołującego się, ustawodawca poprzez art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1289 z późn.zm) pozostawił właścicielom nieruchomości wybór w zakresie tego jakim systemem zastępczym (w stosunku do kanalizacji) zapewnią oni odpowiedni poziom ochrony środowiska. Nadto odwołujący się twierdził, że kwalifikacja substancji ciekłej pozostającej po procesie oczyszczania jako ścieku została oparta na dowolnym uznaniu organu.
Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoją decyzję organ odwoławczy zaznaczył, że w toku postępowania doszło do zmiany przepisów ustawy Prawo wodne, natomiast na podstawie art. 545 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r., poz. 1566) zastosowanie znajdują w tym przypadku przepisy dotychczasowe (tj. ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne; tekst jedn. Dz. U. z 2017 poz. 1121 z późn. zm. – dalej jako: u.p.w.).
Organ odwoławczy wskazał, że w wyniku procesów zachodzących w przydomowej oczyszczalni ścieków nie następuje całkowita redukcja zanieczyszczeń, a w efekcie po oczyszczeniu nadal istnieje ciecz, która jest ściekiem w rozumieniu definicji legalnej zawartej w art. 9 ust. 1 pkt 14 u.p.w. W takiej zaś sytuacji, jak wskazał organ odwoławczy, znajdzie zastosowanie rozporządzenie w sprawie warunków korzystania z wód, które zakazuje wprowadzania do ziemi ścieków. Wojewoda podniósł, że zakaz ten ma zastosowanie na obszarze m.in. aglomeracji i ustalił (podobnie jak organ I instancji), że miejscowość T. na terenie, której miała zostać wybudowana przedmiotowa oczyszczalnia znajduje się na terenie aglomeracji [...] wyznaczonej uchwałą Nr [...] Sejmiku Województwa z dnia 28 października 2016 r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji K..
Organ odwoławczy wskazał, że rozporządzenie w sprawie warunków korzystania z wód oparte jest na ustawowej podstawie, tj. na art. 120 ust. 1 u.p.w., a nadto jest przepisem szczególnym w stosunku do rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1289 z późn.zm. – dalej jako: u.c.p.g.) oraz Dyrektywy Rady z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz. U. UE. L z 1991 r. Nr 135, poz. 40).
Odnosząc się do argumentów odwołującego dotyczących obowiązku zapewnienia utrzymania czystości i porządku w zakresie ścieków, wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. organ odwoławczy wskazał, że inwestor ma w tym przypadku ograniczony zakres możliwości. Aby nie naruszać zakazu wynikającego z rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód powinien on zapewnić utrzymanie czystości przez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych. Organ ustalił również, że w 2008 r. w rejonie inwestycji nie istniała sieć kanalizacyjna. Nie dokonał natomiast ustalenia jaka sytuacja istniała w czasie wydawania decyzji.
Podsumowując swoje stanowisko organ odwoławczy stwierdził, że budowa przedmiotowej oczyszczalni narusza zapisy rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód zakazującego wprowadzania do ziemi ścieków na obszarze, na którym położona jest działka inwestycyjna nr [...] w T., a w efekcie organ pierwszej instancji zobligowany był do wniesienia sprzeciwu na podstawie artykułu 30 ust. 6 pkt. 2 u.p.b.
Skargę na ww. decyzję organu odwoławczego wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, skarżący J. P., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji w całości oraz o zasądzenie od organu drugiej instancji kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 17 ust. 2 lit. b rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód, poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że przepis ten zakazuje wprowadzania do ziemi ścieków na obszarze aglomeracji, tj. na obszarze na jakim położona jest działka inwestycyjna nr [...] w T. oraz w konsekwencji błędne zastosowanie art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g., co skutkowało błędnym ustaleniem, że na przedmiotowej działce nie mogą być przeprowadzone roboty budowlane polegające na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków oraz że nieruchomość powinna zostać wyposażona w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, podczas gdy interpretacja taka jest niedopuszczalna z uwagi na pogwałcenie przez nią zasady hierarchii źródeł prawa;
2. przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. oraz art. 77 k.p.a., poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w konsekwencji brak ustalenia faktu spełniania przez skarżącego przesłanek umożliwiających mu zrealizowanie robót budowalnych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków, wprowadzonych m.in. przepisami rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi oraz w sprawie
substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1800).
Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania przez Sąd, że przepisy – art. 17 ust. 2 pkt b rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód oraz art. 5 u.c.p.g. zezwalają organowi administracji zakazać wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej oczyszczalni ścieków na terenie aglomeracji oraz tym samym nakazać mu wyposażyć nieruchomość w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji:
3. błąd w ustaleniach faktycznych, poprzez mylne przyjęcie, że ciecz poddana filtracji w przydomowej oczyszczalni ścieków jest nadal ściekiem w rozumieniu § 17 ust. 2 lit. b rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód, w sytuacji w której – zdaniem skarżącego – ciecz ta nie powinna być uznawana za ściek, a za wodę II klasy, a co za tym idzie, nie dotyczy jej zakaz zawarty w § 17 ust. 2 lit. b tego rozporządzenia.
Uzasadniając zarzuty skarżący wskazał, że zasada derogacyjna – dot. lex specialis ma zastosowanie jedynie do aktów prawnych o tej samej mocy. Skoro zaś ustawodawca poprzez normy u.c.p.g. wprowadził tylko dwa warunki wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków (brak istniejącej sieci kanalizacyjnej oraz spełnienie wymagań określonych w przepisach odrębnych), jak również pozostawił właścicielowi swobodę w wyborze jednego ze sposobów odprowadzania ścieków w razie braku sieci kanalizacyjnej, to rozporządzenie w sprawie warunków korzystania z wód nie może wprowadzać zakazu nieznanego ustawie i wypaczać materię uregulowaną w ustawie, będąc w tym przypadku aktem prawnym bardziej rygorystycznym niż sama ustawa.
Uzasadniając drugi zarzut skarżący doprecyzował, że zarzuca brak ustalenia przez organy postępowania administracyjnego, czy dochowana została przesłanka określona w art. 5 u.p.c.g. w postaci spełnienia – przez rozwiązanie zastępcze w stosunku do kanalizacji – wymagań określonych w przepisach odrębnych.
Nadto, w ocenie skarżącego ustalenie, że ciecz będąca efektem procesu oczyszczania w przedmiotowej oczyszczalni jest ściekiem jest dowolne, a producenci takich urządzeń wskazują na możliwości ponownego wykorzystania takiej cieczy np. do podlewania ogrodu, a nawet – po wykorzystaniu specjalistycznych filtrów – do spożycia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w tym zakresie stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm. – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu(tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04).
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia 25 stycznia 2018r.(znak: [...]), którą organ - po rozpatrzeniu odwołania J. P. - utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 12 lipca 2017r.(znak: [...]) o wniesieniu sprzeciwu wobec zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na budowie przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków Qd=0,06m3 wraz z przyłączem kanalizacyjnym na działce nr [...] w miejscowości T. (gm. B.).
Skarga jest uzasadniona z przyczyn i w zakresie, o których jest mowa poniżej.
Zagadnieniem o charakterze spornym jest to, czy w świetle relewantnych okoliczności faktycznych i prawnych skarżący mógł zrealizować zamierzone roboty budowlane polegające na budowie przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków, a w szczególności m.in. czy zaistniał warunek braku sieci kanalizacyjnej, do której mogłaby zostać przyłączona nieruchomość należąca do skarżącego. Bezsporne i prawidłowo ustalone przez organy administracji publicznej jest w tym przypadku to, że nieruchomość na której skarżących chciał wybudować przydomową oczyszczalnię ścieków znajduje się na terenie aglomeracji wyznaczonej Uchwałą Nr [...] Sejmiku Województwa z dn. 28 października 20106r. w sprawie wyznaczenia aglomeracji K..
Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U z 2017 r. poz. 1332 z późn. zm.) w zw. z art. 29. ust. 1 pkt. 3 u.p.b. budowa przydomowej oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,50 m3 na dobę wymaga dokonania zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
W ramach sprawowanego nadzoru organ administracji architektoniczno – budowlanego zobowiązany jest wnieść na podstawie art. 30 ust. 6 u.p.b. sprzeciw, jeżeli:
. zgłoszenie dotyczy budowy lub wykonywania robót budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę;
. budowa lub wykonywanie robót budowlanych objętych zgłoszeniem narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, decyzji o warunkach zabudowy, inne akty prawa miejscowego lub inne przepisy;
. zgłoszenie dotyczy budowy tymczasowego obiektu budowlanego, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12, w miejscu, w którym taki obiekt istnieje.
W ocenie organów, zarówno I jak i II instancji, okolicznością wyczerpującą hipotezę normy wynikającej z art. 30 ust. 6 pkt 2 u.p.b. jest naruszenie przez zamierzenie budowlane § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód.
Obowiązki właścicieli nieruchomości dotyczące postępowania z nieczystościami ciekłymi reguluje m.in. art. 5 ust. 1 pkt. 2 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych.
Z przepisu tego wynika, że warunkiem wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków jest brak sieci kanalizacyjnej do której mogłaby być przyłączona nieruchomość oraz spełnienie wymagań określonych w przepisach odrębnych. W zakresie systemu odprowadzania nieczystości ciekłych zasadą jest zatem budowa sieci kanalizacyjnych, a co za tym idzie obowiązek właścicieli, aby nieruchomości będące ich własnością do tejże sieci przyłączali.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 u.p.w., a przypomnieć należy w tym miejscu, że w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001r., aglomeracje o równoważnej liczbie mieszkańców powyżej 2000 powinny być wyposażone w systemy kanalizacji zbiorczej dla ścieków komunalnych, zgodnie z ustaleniami krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych. Aglomeracja jest w tym przypadku pojęciem z języka prawniczego (art. 43 ust. 2 u.p.w.), zaś jej zasięg wyznaczany jest w drodze uchwały przez sejmik województwa(art. 43 ust. 2a u.p.w.).
Jak ustaliły organy administracji I i II instancji, miejscowość T. znajduje się na obszarze aglomeracji w rozumieniu u.p.w. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, w tym z treści uzasadnienia decyzji organu II instancji, spełnienie warunku związanego z brakiem sieci kanalizacyjnej do której mogłaby zostać przyłączona nieruchomość należąca do skarżącego nie zostało w ogóle ustalone. Gdyby taka sieć istniała, to bez znaczenia byłyby dalsze okoliczności rozważane przez organy administracji publicznej, bowiem skarżący nie miałby z tego względu możliwości legalnego wybudowania przydomowej oczyszczalni ścieków. Skarżący w toku postępowania administracyjnego nie przedłożył aktualnych informacji dotyczących istnienia w rejonie planowanej inwestycji sieci kanalizacyjnej, co zresztą sam organ odwoławczy zauważył poruszając tą kwestię w uzasadnieniu swojej decyzji. Okoliczność ta miała istotne znaczenie w świetle naruszenia przez organ zarówno I jak i II instancji art. 30 ust. 6 pkt 2 u.p.b. w sposób, który zostanie omówiony w dalszej części uzasadnienia.
Decydujące znaczenie dla oceny prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych w sprawie ma kwestia zachowania w postępowaniu administracyjnym przepisów procedury administracyjnej, w szczególności zasad wynikających z art. 7 i art. 77 k.p.a. Pierwszy z wymienionych przepisów statuuje zasadę prawdy obiektywnej. Drugi zaś, jej proceduralne gwarancje, nakładając na organy obowiązek podjęcia wszelkich czynności procesowych mających na celu wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w oparciu o określoną w art. 80 k.p.a., zasadę swobodnej oceny dowodów. Co istotne, tak poczynione ustalenia powinny następnie znaleźć swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.
Podkreślić należy, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Zatem dyspozycja wynikająca z art. 77 kpa, a dotycząca nie tylko rozpatrzenia, ale i zebrania całego materiału dowodowego kierowana jest również do organu II instancji.
Nie gromadząc odpowiednich dowodów i nie dokonując na ich podstawie ustalenia odnośnie tego, czy w rejonie przedmiotowej inwestycji istnieje sieć kanalizacyjna, organ II instancji naruszył przepisy postępowania, a to art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ wykładnia art. 30 ust. 6 pkt 2 u.p.b. w zw. z § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód dokonana przez organy administracji publicznej była nieprawidłowa.
Zgodnie z § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód wprowadza się ograniczenia w korzystaniu z wód, polegające na zakazie:
1) wprowadzania do ziemi ścieków przemysłowych zawierających substancje priorytetowe lub substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;
2) wprowadzania do ziemi ścieków, z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne:
a) na obszarze występowania głównego użytkowego poziomu wodonośnego wieku triasowego;
b) na obszarze aglomeracji, o których mowa w art. 43 ustawy Prawo wodne;
c) w odległości mniejszej niż 100 m od linii wyznaczonej rzędną maksymalnego piętrzenia zbiornika wodnego;
3) rolniczego wykorzystania ścieków i osadów ściekowych w odległości mniejszej niż 100 metrów od linii wyznaczonej rzędną maksymalnego piętrzenia zbiornika wodnego.
Ustawowe upoważnienie do wydania rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód zawarte jest w art. 120 ust. 1 u.p.w. Przepis ten stanowi, że warunki korzystania z wód regionu wodnego oraz warunki korzystania z wód zlewni ustala, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu, po ich uzgodnieniu z Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, kierując się ustaleniami planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza.
Przepis § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód miałby zastosowanie w przedmiotowej sprawie, tylko w takim przypadku gdyby zakres użytego słowa ,,ścieki" obejmował również ścieki będące efektem procesu zachodzącego w przydomowej oczyszczalni ścieków, a więc zdefiniowane w u.p.w. ścieki bytowe. Organy administracji publicznej dokonały wykładni, która pozwoliła im na zastosowanie ww. przepisu, jednak wykładania ta nie była prawidłowa.
Rozporządzenie w sprawie warunków korzystania z wód nie zawiera legalnej definicji pojęcia ścieków. Poszukując tej definicji należy zatem sięgnąć do ustawy w której zawarte zostało upoważnienie do wydania tego rozporządzenia. Ustawa Prawo wodne z 18 lipca 2001r. definiowała cztery różne kategorie ścieków. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 14 u.p.w. przez ścieki rozumie się wprowadzane do wód lub do ziemi: a) wody zużyte, w szczególności na cele bytowe lub gospodarcze, b) ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w ustawie z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz. U. z 2017 r. poz. 668), c) wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów, d) wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania odpadów, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne, e) wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, f) wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych, g)wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb innych niż łososiowate albo innych organizmów wodnych, o ile produkcja tych ryb lub organizmów, rozumiana jako średnioroczny przyrost masy tych ryb albo tych organizmów w poszczególnych latach cyklu produkcyjnego, przekracza 1500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawów rybnych tego obiektu w jednym roku danego cyklu. Osobno ustawodawca zdefiniował ścieki bytowe, ścieki komunalne oraz ścieki przemysłowe. Te pierwsze, to ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z tych budynków(art. 9 ust. 1 pkt 15 u.p.w.); drugie to ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych(art. 9 ust. 1 pkt 16 u.p.w.); zaś w zakresie ostatniego pojęcia mieszczą się ścieki, niebędące ściekami bytowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w związku z prowadzoną przez zakład działalnością handlową, przemysłową, składową, transportową lub usługową, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu(art. 9 ust. 1 pkt 17 u.p.w.).
Z powyższego wynika, że ustawodawca w sposób wyraźny odróżnił ścieki od m.in. ścieków bytowych, w przeciwnym razie ścieki odpowiadające kategorii ścieków bytowych zostałyby zdefiniowane pod kolejną z liter zamieszczonych w art. 9 ust. 1 pkt 14 u.p.w. Co więcej, rozróżnienie kategorii ścieków w ślad za ustawą wprowadzone jest także w rozporządzeniu w sprawie warunków korzystania z wód. W § 17 pkt 1 prawodawca posługuje się, bowiem pojęciem ,,ścieków przemysłowych". Efektem prawidłowej wykładni przepisów tego rozporządzenia powinno być stwierdzeniem że pojęcie ścieków użyte w § 17 pkt 2 odpowiada wyłącznie definicji ustawowej wyrażonej w art. 9 ust. 1 pkt 14 u.p.w., a więc nie obejmuje swoim zakresem pojęcia ścieków bytowych. Przyjąć należy, że prawodawca posługując się w § 17 dwoma kategoriami pojęciowymi, a to ściekami oraz ściekami przemysłowymi, świadomie pominął trzecią z kategorii, a to ścieki bytowe. Skutkiem tego pominięcia musi być stwierdzenie, że zakaz wyrażony w § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód nie obejmuje ścieków bytowych, a więc takich, które powstają w wyniku działalności przydomowej oczyszczalni ścieków(por. wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2018r. sygn. akt. II OSK 1301/17, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 9 marca 2017r. sygn. akt II SA/Rz 1047/16), obydwa opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Nadto zauważyć należy, że zgodnie z przepisami rangi ustawowej (art. 5 ust. 1 pkt 2 u.p.c.g.) dozwolone jest, zasadniczo do czasu wprowadzenia systemu kanalizacji zbiorczej, korzystanie z przydomowych oczyszczalni ścieków, pod warunkami wynikającymi z przepisów odrębnych, a więc przede wszystkim z przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego(Dz.U.2014.1800, dalej jako: rozporządzenie Ministra Środowiska z dn. 18 listopada 2014r.). W takim zaś przypadku delegacja ustawowa określona w art. 120 ust. 1 u.p.w. nie mogła stanowić podstawy do ustalenia konkurencyjnego systemu zakazów w stosunku do tego co jest dozwolone przepisami rangi ustawowej. Zatem wykładania § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód musi zmierzać w tym kierunku, że zakaz ten nie może dotyczyć wprowadzenia do ziemi wód zużytych na cele bytowe i gospodarcze, pochodzących z przydomowych oczyszczalni ścieków, jeżeli spełniają wymogi rozporządzenia Ministra Środowiska z dn. 18 listopada 2014r.(por. Wyrok WSA w Krakowie z dnia 25 października 2017r. sygn. akt II SA/Kr 853/17, CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując wskazać należy, że organ odwoławczy nie zgromadził dowodów w przedmiocie istnienia sieci kanalizacyjnej, do której mogłaby zostać przyłączona nieruchomość skarżącego. W efekcie nie został ustalony przez organ odwoławczy podstawowy warunek pozwalający na wybudowanie przydomowej oczyszczalni ścieków. Błąd ten miał istotny wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy organy zarówno I jak i II instancji dokonały nieprawidłowej wykładni § 17 rozporządzenia w sprawie warunków korzystania z wód, a w efekcie w sposób błędny zastosowały art. 30 ust. 6 pkt 2 u.p.b. Efektem stwierdzonych nieprawidłowości było rozstrzygnięcie polegające na uchyleniu decyzji organu II instancji. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę powinien ustalić wskazaną powyżej okoliczność, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia uwzględnić wykładnię prawną dokonaną przez Sąd, a opisaną w uzasadnieniu wyroku.
Mając na uwadze powyższe, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania, jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., w ten sposób, że zasądzono na rzecz skarżącego kwotę [...]zł, na którą składa się kwota uiszczonego wpisu od skargi w wysokości [...] zł, koszt zastępstwa procesowego w wysokości [...] zł, ustalony jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015, poz. 265) oraz kwota [...]zł stanowiąca równowartość opłaty skarbowej od pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu (art. 1 ust. 1 pkt 2 w zw. z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1827 z późn. zm).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło