I OSK 3472/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-01-24

Skład orzekający: Monika Nowicka, Zygmunt Zgierski, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 1961 r. odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu, wydana na podstawie dekretu z 1945 r., była prawidłowa, jeśli przeznaczenie gruntu w planie zagospodarowania przestrzennego zostało skonkretyzowane w decyzji o lokalizacji szczegółowej wydanej przed uchwaleniem planu?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, uznając, że Sąd I instancji wadliwie oparł swoje rozstrzygnięcie na zaświadczeniu o lokalizacji szczegółowej wydanym przed uchwaleniem obowiązującego planu miejscowego. Sąd I instancji nie zbadał ważności tego zaświadczenia w kontekście planu obowiązującego w dacie wydania orzeczenia administracyjnego, co doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1961 r., które odmówiło spadkobiercom przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości, powołując się na przeznaczenie terenu pod użyteczność publiczną (zaplecze samochodowe) zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że decyzja o lokalizacji szczegółowej z 1960 r. skonkretyzowała przeznaczenie terenu. Skarżący kasacyjnie zarzucili m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując znaczenie decyzji o lokalizacji szczegółowej wydanej przed planem.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Zasądził od Ministra Rozwoju solidarnie na rzecz K.P., B.K. i U.S. kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 stycznia 2020 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P., B.K. i U.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1587/17 w sprawie ze skargi K.P., B.K. i U.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1/ uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2/ zasądza od Ministra Rozwoju solidarnie na rzecz K.P., B.K. i U.S. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [pic] I OSK 3472/18 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.P., B.K. i U.S. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1961 r. Z ustaleń organu nadzoru wynika, że nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], pochodząca z Tabeli Likwidacyjnej nr [...] byłej wsi C., została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279), dalej dekret. Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w terminie. Prezydium Rady Narodowej w W., orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1961 r., odmówiło spadkobiercom P.S. przyznania prawa własności czasowej do części nieruchomości o pow. 3966 m2. Wskazało, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren ten został przeznaczony pod użyteczność publiczną. W dniu [...] sierpnia 2013 r. do organu wpłynął wniosek spadkobierców o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1961 r. Organ nadzoru ustalił, że nieruchomość w dniu wydania ww. orzeczenia była objęta zapisami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. – Dzielnicy M. (Plan Etapowy i Kierunkowy) zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] stycznia 1961 r. Zgodnie z tym planem sporna nieruchomość położona była na terenie przeznaczonym pod zaplecze samochodów. W toku postępowania ustalono też, że zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r. Naczelny Architekt W. zatwierdził lokalizację szczegółową zajezdni samochodowej dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego. Z porównania załącznika graficznego do zaświadczenia lokalizacyjnego z położeniem spornej nieruchomości wynika, że nieruchomość była objęta zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej Nr [...]. W tej sytuacji organ dekretowy zasadnie uznał, że dotychczasowi właściciele nie mogli korzystać z nieruchomości. Zapisy planu oraz precyzująca je lokalizacja szczegółowa przesądzały o planach inwestycyjnych, które nie mogły być zrealizowane przez osoby prywatne. Zatem orzeczenie administracyjne odmawiające przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej nie było obarczone jedną z wad z art. 156 § 1 k.p.a. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły K.P., B.K. i U.S. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie powołał się na ustalenia organu nadzoru, że nieruchomość w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia była objęta zapisami ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego miasta W. – Dzielnicy M. (Plan Etapowy i Kierunkowy) zatwierdzonego w dniu [...] stycznia 1961 r., zgodnie z którym sporna nieruchomość była położona na obszarze przeznaczonym pod zaplecze samochodów. Zostało także ustalone przez organ nadzoru, że nieruchomość objęta została zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 18 marca 1960 r., którym Naczelny Architekt W. zatwierdził lokalizację szczegółową zajezdni samochodowej dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego. Sąd I instancji podkreślił, że art. 7 ust. 2 dekretu przyznania lub odmowę przyznania prawa własności czasowej do gruntu uzależniał od tego, czy da się to pogodzić z planem zagospodarowania przestrzennego. Przyjęta konstrukcja prawna tego przepisu zakłada zatem konieczność rozważenia, czy przeznaczenie terenu w planie na określony cel da się pogodzić z przyznaniem prawa wieczystej dzierżawy (wcześniej własności czasowej) do określonego gruntu znajdującego się na tym terenie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 5/08, stwierdził, że przeznaczenie nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego na cele użyteczności publicznej nie wyłączało możliwości przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej (wieczystej dzierżawy) na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. W uzasadnieniu uchwały NSA wskazał, że cele użyteczności publicznej są pojęciem na tyle ogólnym, że wymagały bliższego określenia funkcji, jaka mogła być na danym obszarze realizowana. Wprawdzie konkretyzacja ta winna następować w planie zagospodarowania przestrzennego z tym, że jak stwierdził NSA, w ówczesnym systemie prawnym gospodarki planowej mogła ona mieć miejsce w innych aktach planowania, czy też być w inny sposób udokumentowana. W ocenie Sądu Wojewódzkiego w rozpoznawanej sprawie funkcja ogólna wskazana w planie, jaka mogła być realizowana na spornej nieruchomości, została skonkretyzowana w zaświadczeniu o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r., którym zatwierdzono lokalizację szczegółową inwestycji, jaką była zajezdnia samochodowa dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego. Funkcja ta mogła być realizowana tylko przez administrację publiczną, gdyż była ona związana z funkcjonowaniem naczelnego organu administracji państwowej. Nie mogła więc być realizowana przez byłego właściciela nieruchomości. Uzasadniało to odmowę przyznania prawa własności czasowej na podstawie art. 7 ust. 2 dekretu. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2018 r. skargę kasacyjną wniosły K.P., B.K. i U.S. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciły mu naruszenie: I. Przepisów postępowania określonych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), dalej p.p.s.a., które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu oraz w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., przez niewłaściwe zastosowanie i w efekcie bezzasadne oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, w wyniku bezzasadnego przyjęcia, że o dopuszczalnym sposobie wykorzystania nieruchomości objętej postanowieniami planu miejscowego uchwalonego w dniu [...] stycznia 1961 r., który warunkował sposób rozpoznania złożonego przez byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej wniosku dekretowego, decydowała wcześniej wydana decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia 18 marca 1960 r.; 2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i lit c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 dekretu i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez błędne ustalenie za organem stanu faktycznego, w świetle którego w dacie wydania przez Prezydium Rady Narodowej W. decyzji z dnia [...] grudnia 1961 r. w obrocie prawnym pozostawała "konkretyzująca" postanowienia planu miejscowego wydanego w dniu [...] stycznia 1961 r., a zatem wyznaczająca wyłączny dopuszczalny sposób wykorzystania nieruchomości, decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r., przeznaczająca nieruchomość pod zajezdnię samochodową dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego i w konsekwencji wadliwe ustalenie, że następcy prawni byłego właściciela nieruchomości nie mogli wykorzystywać przedmiotowego gruntu zgodnie z postanowieniami Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. - Dzielnica M. (Plan Etapowy i Kierunkowy) z dnia [...] stycznia 1961 r., przeznaczającego grunt pod zaplecze samochodów; 3/ art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. § 46 w zw. z § 25 zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 8 sierpnia 1961 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej i inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (M.P.1961.62.268), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w efekcie nieustalenie, czy decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r. pozostawała jako ważna w obrocie prawnym w chwili wydania przez Prezydium Rady Narodowej W. orzeczenia z dnia [...] stycznia 1961 r., w sytuacji gdy ww. decyzja o lokalizacji szczegółowej z mocy prawa utraciła ważność, gdy nie została zrealizowana w okresie obowiązującego w latach 1956-1960 I Planu Pięcioletniego albo zamieszona w kolejnym obowiązującym od 1960 do 1965 r. II Planie Pięcioletnim; 4/ art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. § 46 w zw. z § 25 ww. zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 8 sierpnia 1961 r., przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na niepełnym wyjaśnieniu stanu sprawy oraz nieodniesienie się do wszelkich istotnych zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności poprzez niewyjaśnienie, czy decyzja o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] marca 1960 r. pozostawała w obrocie prawnym oraz brak odniesienia się do zarzutu dotyczącego skutków utraty ważności zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r. w chwili wydania kwestionowanego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1961 r., jak również poprzez nieodniesienie się do zawartego w skardze zarzutu nieustalenia, czy w całości grunt, którego dotyczyło ww. orzeczenie z dnia [...] grudnia 1961 r., był objęty powołaną powyżej decyzją lokalizacyjną Nr [...] i w efekcie niewyjaśnienie podstawy rozstrzygnięcia, co doprowadziło do wydania wadliwego wyroku; 5/ art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i w efekcie oddalenie skargi, pomimo naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik postępowania; II. Prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1/ art. 7 ust. 1 i 2 dekretu w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez bezzasadne przyjęcie, że podstawą do oceny przesłanek nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1961 r. była treść wydanej jeszcze przed uchwaleniem planu miejscowego decyzji z dnia [...] marca 1960 r. o lokalizacji szczegółowej Nr [...], podczas gdy podstawą do rozpoznania złożonego w trybie art. 7 dekretu wniosku dekretowego były wyłącznie przepisy obowiązującego Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Miasta W. - Dzielnica M. ( Plan Etapowy i Kierunkowy ) z dnia [...] marca 1961 r., w świetle których należało przyznać prawo do gruntu na rzecz następców prawnych byłych właścicieli; 2/ § 46 w zw. z § 25 zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 8 sierpnia 1961 r. w sprawie ustalania lokalizacji szczegółowej i inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażenia zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu, poprzez pominięcie, że skutki prawne wywołuje jedynie ważna decyzja o lokalizacji szczegółowej, tj. decyzja, która została zrealizowana w okresie obowiązującego I Planu Pięcioletniego w latach 1956- 1960 albo została zamieszona w kolejnym II Planie Pięcioletnim obowiązującym w latach 1960 -1965 r. Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie skarżące kasacyjnie złożyły oświadczenie, że zrzekają się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 dalej p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Kwestie poruszane w skardze kasacyjnej, a odnoszące się do ujętej w art. 7 ust. 2 dekretu kwestii przeznaczenia terenu objętego wnioskiem dekretowym, poruszane były wielokrotnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W wyroku z dnia 7 grudnia 2018 r., I OSK 89/17, Naczelny Sąd Administracyjny obszernie odniósł się do przesłanki zawartej w art. 7 ust. 2 dekretu - przeznaczenia gruntu według planu zabudowy, a w szczególności, czy przeznaczenie to dla badania możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela powinno być oceniane wyłącznie w kontekście funkcji określonej w planie, czy też także w kontekście obowiązującej w dacie rozpatrywania wniosku dekretowego decyzji o lokalizacji szczegółowej, gdy takowa decyzja była wydana. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przy badaniu przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu nie można pomijać szczegółowego przeznaczenia gruntu określonego w decyzji lokalizacyjnej. Stanowiła ona bowiem skonkretyzowanie w odniesieniu do danej nieruchomości funkcji określonej w planie. Odpowiednikiem "planu zabudowy", o którym mowa w art. 7 ust. 2 dekretu, jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przy czym na przestrzeni ponad 70 lat stosowania przepisów dekretu obowiązujące z zakresu planowania przepisy różnie określały stopień jego szczegółowości, czy też wymagania co do określenia w nim przeznaczenia nieruchomości. Okoliczność ta zatem musi także być uwzględniania przy ocenie przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu. Dekret ten bowiem nie obowiązywał w "próżni" prawnej, lecz w podlegającym zmianom systemie prawnym i to począwszy od obowiązującego w chwili jego uchwalania rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli (Dz.U. Nr 23, poz. 202 ze zm.), przez dekret z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowanym zagospodarowaniu przestrzennym kraju (Dz.U. Nr 16, poz. 109 ze zm.), po ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r., poz. 1945 ze zm.). Zatem przepisy dekretu należy rozpatrywać z uwzględnieniem jego miejsca w całym systemie prawa. Brak jest bowiem podstaw prawnych do całkowitego wyalienowania tej regulacji z systemu prawa. Wobec tego, że dekret, tak jak każda regulacja prawna, stanowi element systemu prawa, to nie można jego przepisów analizować, rozumieć i stosować w oderwaniu od pozostałych norm tego systemu. Nie ma też żadnych racji przemawiających za tym, aby wydawane wówczas przez organy planowania przestrzennego decyzje o lokalizacji szczegółowej pomijać w ocenie spełnienia przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu. Podobnie wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w innych wyrokach (por. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2018 r., I OSK 1889/16, z 26 lipca 2017 r., I OSK 139/17, z 15 lipca 2015 r., I OSK 2663/13, z 25 marca 2011 r., I OSK 766/10) Powyższe zagadnienie nie jest przy tym badane w ramach zwykłego postępowania administracyjnego, lecz w postępowaniu nadzwyczajnym - nieważnościowym. Zatem nawet jeżeli przyjąć, że rozumienie "planu zabudowy" z art. 7 ust. 2 dekretu może być różne, tzn. czy przez ten plan zabudowy należy rozumieć plan zagospodarowania przestrzennego wraz z konkretyzującą jego ogólne postanowienia decyzją o lokalizacji szczegółowej, czy też z jej pominięciem, to okoliczność ta już sama w sobie wyklucza traktowanie naruszenia art. 7 ust. 2 dekretu w kategoriach rażącego naruszenia prawa z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W sposób rażący można bowiem naruszyć jedynie przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. W przeciwnym wypadku przy możliwej różnej interpretacji przepisu charakter naruszenia nie może być postrzegany jako rażący. Powoływania w zaskarżonym wyroku uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 5/08, rozstrzygała problem, czy przeznaczenie nieruchomości w planie pod użyteczność publiczną wykluczało możliwość przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej (ustanowienia użytkowania wieczystego). Odpowiedź przecząca, jakiej wówczas udzielił powiększony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego, nakazuje każdorazowo w okolicznościach danej sprawy badać i ustalać, czy konkretne przeznaczenie danej nieruchomości taką możliwość dawało, czy też nie. NSA wyjaśnił bowiem: "(...) mając na uwadze regulację art. 7 ust. 2 dekretu nie sposób przyjąć, że przeznaczenie nieruchomości w planie na cele użyteczności publicznej automatycznie wykluczało możliwość pogodzenia korzystania z gruntu z ustaleniami planu. Innymi słowy, nie można a priori zakładać braku możliwości uwzględnienia wniosku o przyznanie byłemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy gruntu (własności czasowej), w sytuacji jego przeznaczenia w planie na cele użyteczności publicznej. To zaś oznacza, że w dacie orzekania w niniejszej sprawie (...) konieczne było dokonanie ustaleń i oceny, co do możliwości pogodzenia korzystania z gruntu z planem". Wprawdzie w ww. uchwale Naczelny Sąd Administracyjny, charakteryzując pojęcie "użyteczności publicznej", zwrócił uwagę, że jedną z jej cech jest powszechna dostępność prowadzonej w jej ramach działalności, tym niemniej w rozpoznawanej sprawie nie chodziło o przeznaczenie gruntu w planie zabudowy pod "użyteczność publiczną", lecz pod inny niż użyteczność publiczna cel skonkretyzowany w decyzji o lokalizacji szczegółowej. Istotne przy tym jest nie to, czy i kiedy wskazany w decyzji lokalizacyjnej cel został zrealizowany, ale jakie było w niej przeznaczenie gruntu. Warunkiem odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, w myśli art. 7 ust. 2 dekretu, nie była niemożność pogodzenia korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem pod "użyteczność publiczną", lecz z jego przeznaczeniem według planu zabudowy. W uchwale tej poczyniono szereg rozważań na temat cech użyteczności publicznej i jej zakresu, a zasadniczy wniosek z niej wypływający sprowadza się do konieczności każdorazowego badania w okolicznościach konkretnej sprawy, przesłanki możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem według planu zabudowy. Obszerne uwagi zaprezentowane powyżej, odnoszące się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego w kwestii badania przesłanki ujętej w art. 7 ust. 2 dekretu, konieczne były o tyle, że skarżące kasacyjnie kwestionowały w ogóle możliwość wzięcia pod uwagę decyzji o lokalizacji szczegółowej terenu, uznając za jedyną przesłankę przeznaczenie terenu ujęte w planie zagospodarowania przestrzennego (planie zabudowy). Taka argumentacji, z przedstawionych wyżej przyczyn, nie zasługiwała na aprobatę. Jednakże skuteczność skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wywodzi się z innej okoliczności. Prawidłowo podnosi w skardze kasacyjnej jej autor, że Sąd I instancji wadliwie powołał się na zaświadczenie o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia [...] marca 1960 r., które jakoby uszczegóławiało przeznaczenie z planu (zaplecze samochodów) – na zajezdnię samochodową dla Ministerstwa Handlu Wewnętrznego. Tymczasem w dniu wydania kwestionowanej decyzji dekretowej – [...] grudnia 1961 r. – obowiązywał plan miejscowy uchwalony w dniu [...] stycznia 1961 r. Przeznaczał on sporny teren pod zaplecze samochodów. Obowiązywało wówczas także zarządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 8 sierpnia 1961 r. w sprawie ustalenia lokalizacji szczegółowej inwestycji budowlanych i stref ochronnych oraz wyrażania zgody na zmianę sposobu wykorzystania terenu (DM.P. Nr 62, poz. 268), wydane na podstawie art. 35 ustawy z 31 stycznia 1961 r. o planowaniu przestrzennym. Jednakże powoływane zaświadczenie Nr 135 wydane zostało przed uchwaleniem ww. planu miejscowego i przed wydaniem ww. zarządzenia - w dniu [...] marca 1960 r. na podstawie przepisów zarządzenia Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów i Prezesa Komitetu do Spraw Urbanistyki i Architektury z dnia 29 lipca 1957 r. - Przepisy o lokalizacji inwestycji M.P. Nr 67, poz. 408), wydanego na podstawie § 2 uchwały nr 270 Rady Ministrów z dnia 29 lipca 1957 r. w sprawie lokalizacji inwestycji (M.P. Nr 67, poz. 407). Zasadnie podnosi autor skargi kasacyjnej, że w niniejszej sprawie ani organy, ani Sąd I instancji w żaden sposób nie odniosły się do okoliczności wydania zaświadczenia Nr [...] o lokalizacji szczegółowej rok (niespełna) przed uchwalaniem plany miejscowego, co nie przeszkodziło im stawianiu tezy, że owo zaświadczenie uszczegóławiało zapisu planu. Sąd Wojewódzki nie dostrzegł, a przynajmniej nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zaświadczenie nie dotyczyło przeznaczenia terenu w planie miejscowym obowiązującym w dniu wydania orzeczenia administracyjnego z dnia [...] grudnia 1961 r. Powołanie się zatem przez Sąd I instancji na zaświadczenie Nr [...] – bez ustaleń dotyczących ważności owego zaświadczenia, było wadliwe i oznacza, że Sąd wydał wyrok na podstawie nieprawidłowo ustalonego przez organy stanu faktycznego, co kwalifikuje wyrok do uchylenia. W tym kontekście znaczenia prawnego nabierają także pozostałe argumenty skargi kasacyjnej odnośnie do tego, czy zaświadczenie Nr [...] było ważne, czy wykorzystane zostało w terminie 6 miesięcy od daty wydania, czy sporny teren ujęty był w I czy też w II Planie Pięcioletnim. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło