I OSK 3243/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski (spr.) Sędziowie: NSA Tomasz Zbrojewski del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 9 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 225/18 w sprawie ze skargi W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 9 maja 2018 r. oddalił skargę W.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] stycznia 2018 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji bądź uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: ppsa, w zw. z art. 7, art. 75 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, dalej: kpa, polegające na oddaleniu skargi, podczas gdy organy nie podjęły wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w szczególności zaniechały dopuszczenia dowodu w postaci opinii biegłego z zakresu psychiatrii na okoliczność stanu zdrowia skarżącej, w sytuacji, gdy po dniu wydania ostatecznego badania lekarskiego ujawniły się nowe okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia skarżącej, gdyż z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii z [...] listopada 2017 r. oraz [...] kwietnia 2018 r. wynika, że u skarżącej doszło do spontanicznej remisji choroby, skarżąca nie zagraża własnemu życiu bądź zdrowiu lub życiu innych osób; 2) art. 106 § 3 ppsa przez jego niezastosowanie i niedopuszczenie dowodu z urzędu w postaci dokumentów znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego w K., sygn. akt III RNs 113/16, oraz znajdujących się w aktach Sądu Okręgowego w S., sygn. akt X RCa 85/17, podczas gdy po dniu wydania ostatecznego badania lekarskiego, ujawniły się nowe okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia skarżącej, albowiem z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii z [...] listopada 2017 r. oraz [...] kwietnia 2018 r. wynika, że u skarżącej doszło do spontanicznej remisji choroby; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa w zw. z art. 15 kpa polegające na oddaleniu skargi, podczas gdy organ drugiej instancji nie uwzględnił zmiany stanu faktycznego sprawy – remisji choroby skarżącej; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa w zw. z art. 79 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, dalej: ukp, w zw. z § 4 ust. 2 i § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 lipca 2014 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców w zw. z pkt 5 i 6 załącznika nr 4 do tego rozporządzenia przez oddalenie skargi, podczas gdy orzeczenie lekarskie z [...] lipca 2017 r., stanowiące podstawę wydania decyzji przez organy administracji publicznej, nie spełniało wymogów określonych w wyżej wymienionych przepisach. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego w K., sygn. akt III RNs 113/16 oraz znajdujących się w aktach Sądu Okręgowego w S., sygn. akt X RCa 85/17, na okoliczność zmiany stanu faktycznego po dniu wydania decyzji przez Starostę K. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ukp starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Analiza przywołanego przepisu wskazuje, że orzeczenie lekarskie stwierdzające występowanie takich przeciwwskazań nie jest – jak tego upatruje autor skargi kasacyjnej – środkiem dowodowym podlegającym ocenie w toku postępowania wyjaśniającego, ale zdarzeniem, którego wystąpienie, podobnie jak utrata kwalifikacji na podstawie wyniku egzaminu państwowego przeprowadzonego w określonym trybie (por. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. c ukp), skutkuje powstaniem po stronie organu obowiązku cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdami. Wydanie orzeczenia jest bowiem przesłanką faktyczną, której ziszczenie się wiąże organ co do konieczności cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1883/18, i 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 733/18). Szczególny charakter orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ukp powoduje, że jego treść może być kwestionowana wyłącznie poprzez wydanie kolejnego orzeczenia lekarskiego, o którym mowa w rozdziale 12 analizowanej ustawy. Oznacza to, że orzeczenie stanowiące podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami może być zakwestionowane wyłącznie orzeczeniem wydanym przez lekarza spełniającego przesłanki określone w art. 77 ust. 1 ukp, a zatem nie może być podważone przez przeprowadzenie dowodów z dokumentacji medycznej, która nie spełnia tego wymogu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2474/17). Skoro zatem w toku postępowania administracyjnego skarżąca nie przedstawiła orzeczenia lekarskiego, które stosownie do wymagań stawianych przez przepisy ustawy o kierujących pojazdami podważyłoby prawidłowość pierwotnego orzeczenia lekarskiego, to organ odwoławczy orzekał w niezmienionym stanie faktycznym wynikającym z pozostawania w obrocie orzeczenia stanowiącego podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 oraz art. 15 kpa. Jednocześnie wskazana powyżej możliwość podważenia orzeczenia lekarskiego stanowiącego podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w trybie wskazanym w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ukp jedynie kolejnym orzeczeniem wydanym przez uprawnionego lekarza, spełniającego przesłanki określone w art. 77 ust. 1 ukp powoduje, że sąd administracyjny nie mógł przeprowadzić dowodu uzupełniającego na podstawie art. 106 § 3 ppsa z dokumentów znajdujących się w aktach Sądu Rejonowego w K., sygn. akt III RNs 113/16, oraz znajdujących się w aktach Sądu Okręgowego w S., sygn. akt X RCa 85/17. Zgodnie z tym przepisem dowód uzupełniający z dokumentu może być bowiem przeprowadzony wyłącznie, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Skoro zatem wspomniane dokumenty nie mogły z przyczyn formalnych prowadzić do podważenia orzeczenia stanowiącego podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, to ich przeprowadzenie przez sąd administracyjny nie spełniałoby wymogu niezbędności stawianego przez art. 106 § 3 ppsa. Tym samym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji wspomnianego artykułu należało uznać za niezasadny. Przedstawione powyżej powody przemawiają także za oddaleniem wniosku o przeprowadzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny dowodu ze wskazanej powyżej dokumentacji zawartej w aktach sądów powszechnych. Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego z powodu nieskierowania skarżącej na konsultację do lekarza specjalisty lub psychologa w toku badania lekarskiego skutkującego wydaniem orzeczenia stanowiącego podstawę do cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, należy wskazać, że ustawodawca określił, że do przeprowadzania badań lekarskich związanych z uprawnieniami do kierowania pojazdami są wyłącznie lekarze uprawnieni w rozumieniu art. 77 ust. 1 ukp. Oznacza to, że lekarze ci są uprawnieni do samodzielnego orzekania o zdolności osób fizycznych do kierowania pojazdami. Odnotować w tym miejscu należy, że przewidziane w art. 79 ust. 1 ukp rozwiązanie polegające na skierowaniu osoby badanej na konsultacje do lekarza specjalisty lub psychologa albo zlecenia przeprowadzenia pomocniczych badań diagnostycznych jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem uprawnionego lekarza. Zauważyć bowiem należy, że ustawodawca w analizowanym przepisie odstąpił od sformułowania przypadków, w których uprawniony lekarz kieruje osobę badaną na dodatkową konsultację lub badania, i zastosował wyrażenie "może skierować". Oznacza to, że w sytuacji, gdy uprawniony lekarz jest legitymowany do samodzielnego wydania orzeczenia i jedynie może posiłkować się dodatkowymi badaniami bądź konsultacją lekarza specjalisty lub psychologa, brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości orzeczenia wydanego z woli ustawodawcy samoistnie przez uprawnionego lekarza. Odnotować również w tym miejscu należy, że przepisy obowiązującego w dacie wydawania zaskarżonej decyzji rozporządzenia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców w tym § 4 ust. 2 czy § 5 pkt 3 w zw. z pkt 5 i 6 załącznika nr 4 do tego rozporządzenia regulują zakres badania lekarskiego dla osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, a nie treść tego orzeczenia. Fakt, że w samym orzeczeniu nie opisano szczegółowo jakie działania zostały podjęte w toku badania oraz jakie okoliczności zostały uwzględnione, nie oznacza, że orzeczenie takie jest wadliwe, zwłaszcza że jak podkreślił autor skargi kasacyjnej, zmiana stanu zdrowia psychicznego skarżącej miała charakter spontanicznej remisji choroby, tj. remisji niewywołanej tokiem leczenia, a zatem co do zasady niemożliwej do przewidzenia. Wadliwość orzeczenia, jak wskazano to powyżej, można wykazać, podważając jego treść wyłącznie kolejnym orzeczeniem wydanym przez uprawnionego lekarza, które w rozpoznawanej sprawie nie zostało sporządzone. W świetle powyższych wywodów za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit a ppsa w zw. z art. 79 ust. 1 ukp w zw. z § 4 ust. 2 i § 5 pkt 3 rozporządzenia w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców w zw. z pkt 5 i 6 załącznika nr 4 do tego rozporządzenia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji. Sprawę skierowano na posiedzenie niejawne w trybie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842, z pózn. zm.).