IV SA/Po 224/18
WyrokWSA w Poznaniu2018-05-10
Skład orzekający: Sędzia NSA Jerzy Stankowski, Sędzia WSA Donata Starosta, Asesor sądowy WSA Anna Jarosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka energetyczna może odmówić udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zamówienia publicznego, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy oraz fakt, że informacja jest przetworzona?Ratio decidendi
Spółka energetyczna nie może odmówić udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zamówienia publicznego, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy, jeśli nie wykaże w sposób szczegółowy, że konkretne informacje posiadają wartość gospodarczą i podjęła niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Ponadto, sporządzenie wykazu podwykonawców i zakresu ich prac nie stanowi informacji przetworzonej, a jedynie techniczne przekształcenie posiadanych danych.Stan faktyczny
Spółka Enea Operator odmówiła udostępnienia informacji publicznej dotyczącej zamówienia na budowę stacji WN/SN W. Wschód, powołując się na tajemnicę przedsiębiorcy oraz fakt, że część żądanych dokumentów stanowi informację przetworzoną. Po wcześniejszych postępowaniach sądowych, w których uchylano decyzje spółki, skarżąca ponownie wniosła o udostępnienie informacji. Sąd administracyjny uznał, że odmowa była niezasadna.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej orzeka o utrzymaniu w mocy decyzji ENEA Operator Sp. z o.o. z dnia 21 września 2017 r. w pkt 1, 2, 3, 4 i 6; uchyla decyzję ENEA Operator Sp. z o.o. z dnia 21 września 2017 r. w pkt 1, 2, 3, 4 i 6; w pozostałym zakresie skargę oddala; zasądza od ENEA Operator Sp. z o.o. na rzecz skarżącej P. W. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Asesor sądowy WSA Anna Jarosz Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Enea Operator Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia [...] grudnia 2017 r. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej uchyla zaskarżoną decyzję w części w jakiej orzeka o utrzymaniu w mocy decyzji ENEA Operator sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia 21 września 2017 r. w pkt 1, 2, 3, 4 i 6; uchyla decyzję ENEA Operator Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia 21 września 2017 r. w pkt 1, 2, 3, 4 i 6; w pozostałym zakresie skargę oddala; zasądza od ENEA Operator sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. na rzecz skarżącej P. W. kwotę [...] zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Sygn. akt IV SA/Po [...]
Uzasadnienie
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku P. P. sp. z o.o. o udostępnienie informacji publicznej rozstrzygnięciem z dnia 29 grudnia 2017 r. E. O. sp. z o.o. utrzymała w mocy decyzję z dnia 21 września 2017 r. odmawiającą udzielenia informacji publicznej.
Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych.
Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 836/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję E. O. Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia 20 maja 2014r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz poprzedzającą ją decyzję E. O. Sp. z o.o. w P. Oddział Dystrybucji P. z dnia 15 kwietnia 2014 r.
Sąd stwierdził, że E. O. Sp. z o.o. uznając, że samo podjęcie kroków mających na celu zachowanie poufności informacji przez umieszczenie ich w wykazie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa było wystarczające do uznania, że informacje te stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, dokonała błędnej wykładni przepisu art. 11 ust. 4 u.z.n.k. Zastrzeżenie danej informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa może bowiem być skuteczne dopiero wtedy, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa. "Instrukcja bezpieczeństwa informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w E. O. sp. z o.o. ", na którą powołała się E. O. Sp. z o.o. w decyzji odmawiającej udostępnienia informacji, ujmuje tajemnicę przedsiębiorstwa bardzo szeroko, co mogłoby naruszyć konstytucyjne prawo obywatela do uzyskania informacji publicznej. W ocenie Sądu E. O. Sp. z o.o. całkowicie pominęła materialnoprawny aspekt uznania danej informacji za tajemnicę przedsiębiorstwa. Dysponent informacji ograniczył się jedynie do wskazania, iż żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa zgodnie z "Instrukcją bezpieczeństwa informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w E. O. sp. z o.o.", nie dokonując jakichkolwiek wyjaśnień w zakresie wartości żądanych informacji dla przedsiębiorcy. Ponadto brak pełnego i wyczerpującego uzasadnienia zajętego przez E. O. Sp. z o.o. stanowiska nie pozwala na dokonanie kontroli jego zasadności.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła E. O. Sp. z o.o. Wyrokiem z dnia 04 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK [...] Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu m.in. ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy. Przepis art. 11 ust. 4 u.z.n.k. wskazuje natomiast, że przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Nie jest wystarczające ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa. Konieczne jest wykazanie, że konkretne informacje zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa. Szczególnie precyzyjne i wyczerpujące uzasadnienie powinny zawierać te decyzje, w których dokonuje się analizy takich klauzul generalnych jak "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa". Tajemnicę przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, o której mowa w art. 11 ust. 4 u.z.n.k. i pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej.
Ponownie rozpoznając sprawę E. O. sp. z o.o. decyzją z dnia 21 września 2017 r. odmówiła udzielenia informacji publicznej poprzez udostępnienie kopii dokumentów dotyczących sposobu zawarcia i realizowania przez E. O. sp. z o.o. umowy zawartej z firmą [...] 1 Sp. z o.o. z siedzibą w K. w wyniku udzielenia zamówienia na budowę stacji WN/SN W. Wschód, w szczególności:
[...] złożonych przez [...] Sp. z o.o. w ww. postępowaniu o udzielenie zamówienia:
. formularza oferty,
. wykazu podwykonawców i zakresu prac im powierzonych,
2. umowy zawartej w wyniku ww. zamówienia pomiędzy E. O. sp. z o.o. a [...] 1 Sp. z o.o. oraz aneksów do tej umowy, jeśli zostały zawarte,
3. dokumentów związanych z realizacją ww. umowy takich jak:
. dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ) wystawionych przez E. O. Sp. z o.o.
. faktur wystawionych przez [...] 1 Sp. z o.o.
4. dokumentów wiązanych z należytym wykonywaniem umowy wskazanej w pkt 2, a w szczególności:
. reklamacji złożonych przez E. O. Sp. z o.o. firmie [...] 1 Sp. z o.o.,
. not obciążeniowych wystawionych przez E. O. Sp. z o.o. firmie [...] 1 Sp. z o.o. z tytułu zaistniałych nieprawidłowości przy realizowaniu umowy,
. ewentualnych dokumentów wypowiedzenia tej umowy przez którąkolwiek ze stron,
5. dokumentów związanych z ewentualnymi sporami prowadzonymi przez E. O. Sp. z o.o. z [...] 1 Sp. z o.o. w związku z zawarciem umowy wskazanej w pkt 2, a w szczególności:
. wezwań do naprawienia szkody,
. wezwań do zapłaty,
. pozwów sądowych,
. innych pism procesowych,
6. umowy zawartej przez E. O. Sp. z o.o. z ewentualnym innym wykonawcą, której przedmiotem jest budowa stacji WN/SN W. Wschód.
Rozstrzygnięciem z dnia 29 grudnia 2017 r. E. O. sp. z o.o. utrzymała w mocy decyzję z dnia 21 września 2017 r. odmawiającą udzielenia informacji publicznej.
Enea Operator sp. z o.o. podała, że nie posiada żądanych informacji - dokumentów potwierdzających przyjęcie dostaw (PZ), w konsekwencji wniosek z obiektywnych względów nie może zostać zrealizowany. Ponadto spółka wskazywała na brak obowiązku udostepnienia informacji przetworzonej. Przygotowanie wykazów podwykonawców i powierzonych im czynności wymagałoby od E. O. sp. z o.o. podjęcia dodatkowych czynności, które doprowadziłyby do stworzenia nowej informacji, w posiadaniu której spółka nie jest. Takie wykazy mają więc charakter informacji przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a prawo ich uzyskania występuje jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego wnioskodawca nie wykazał. Następnie E. O. sp. z o.o. podkreśliła, że częściowo odmówiono dostępu do informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, co jest dopuszczalne zgodnie z art. 5 ust. 2 ww. ustawy. Wnioskowane informacje posiadają wartość gospodarczą i w razie ich ujawnienia mogą spowodować szkodę dla interesów E. O.. Oferta, umowy handlowe, dokumentacja przetargowa, faktury, noty, wezwania do zapłaty, wypowiedzenie umowy, pisma procesowe itd. są informacjami technicznymi, technologicznymi lub organizacyjnymi przedsiębiorstwa, które stanowią podlegającą ochronie informację handlową spółki. Poza tym spółka w sposób dostateczny i jednoznaczny, a zarazem wyprzedzający w stosunku do momentu złożenia wniosku ujawniła wolę zachowania w tajemnicy informacji, o które ubiega się wnioskodawca poprzez objęcie ich "Wykazem dokumentów zawierających informację klasy C", a wcześniej "Instrukcją bezpieczeństwa informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa E. O. sp. z o.o.". Na zakończenie spółka podała, że wszystkie wnioskowane dokumenty stanowią część akt sądowych sprawy cywilnej. Natomiast ustawa o dostępie do informacji publicznej wśród informacji publicznej wymienia treść orzeczeń sądowych – a nie akt sądowych. W związku z tym żądanie udostępnienia dokumentów procesowych stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej i zmierza do obejścia przepisów dot. dostępu osób trzecich do akt sądowych.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wywiodła P. P. Spółka z o.o., wnosząc o zobowiązanie E. O. sp. z o.o. do udostepnienia w formie pisemnej informacji mających charakter informacji publicznej, które zostały wskazane we wniosku skarżącej z 19.08.2013 r.
Skarżąca wskazała, że E. O. jedynie ogólnie wskazała na zagrożenie dla jej interesów; nie określiła jednak, które konkretnie informacje i dane mogą narazić przedsiębiorcę na ewentualną szkodę. W żaden sposób nie określiła, jakich informacji (czego dotyczących) zawartych w treści żądanych dokumentów nie może ujawnić ze względu na ich wartość gospodarczą. Jakkolwiek wnioskiem objęte były określone dokumenty, to uwzględnienie wniosku w dopuszczalnym zakresie może polegać na ich udostępnieniu z pominięciem fragmentów objętych poufnością. Zdaniem skarżącej E. O. nie dokonała stosownej analizy przedmiotu niniejszej sprawy, co uniemożliwia wnioskodawcy możliwość weryfikacji, czy dokumenty, których udostepnienia mu odmówiono, pod względem przedmiotowym zawierają określone dane, a nadto oceny, czy przedstawiona w uzasadnieniu waga tych danych istotnie wykazuje związek z interesami gospodarczymi.
Ponadto skarżąca podkreśliła, że sporządzając Warunki Zamówienia na budowę stacji WN/SN W. Wschód E. operator udostępniła informacje dotyczące przedmiotu zamówienia, w tym w szczególności szczegółowo wytyczne techniczne związane z realizacją zamówienia. W ocenie skarżącej spółka ujawniła więc informacje, które są objęte dokumentami, o udostępnienie których zwrócił się wnioskodawca.
W odpowiedzi na skargę E. O. sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), określanej dalej jako p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo, w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 09 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 836/14 uchylił poprzednią decyzję E. O. sp. z o.o. Wyrokiem NSA z dnia 04 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1939/15 oddalono skargę kasacyjną od powyższego wyroku.
Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż Sąd przeprowadził dowód z dokumentów nadesłanych do niniejszej sprawy, stanowiących zdaniem organu poufną dokumentację źródłową objętą tajemnicą przedsiębiorcy, która to dokumentacja nie była znana Sądowi rozpoznającemu wcześniejszą skargę (sygn. akt IV SA/Po 836/14).
Materialnoprawną podstawę rozpoznawanej skargi stanowią przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2016, poz.1764 j.t., dalej u.d.i.p.).
Przedmiotem Sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie wydane przez E. O. sp. z o.o. z dnia 29 grudnia 2017 r. utrzymujące w mocy decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej. Poza sporem pozostaje, że E. operator sp. z o.o. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy E. operator sp. z o.o. mogła odmówić udzielenia informacji publicznej ze względu na fakt, iż żądana przez Skarżącego informacja stanowi informację przetworzoną oraz ze względu na ochronę interesu przedsiębiorcy.
Przechodząc do analizy charakteru żądanej we wniosku informacji, należy odwołać się do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p, który stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Innymi słowy informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych rozumianych jako działalność organów władzy publicznej oraz samorządów, osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym, komunalnym lub Skarbu Państwa. Przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji oraz danych które podlegają reżimowi ustawy. W świetle tego przepisu przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest spełnianie przez nią kryterium przedmiotowego. Decydująca jest zatem wyłącznie treść i charakter konkretnej informacji.
Przesłanką wyłączającą dostęp do informacji publicznej jest, zgodnie z art. 5 ust.2 u.d.i.p. tajemnica przedsiębiorcy. Pojęcie to wywodzi się z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U.2018.419 j.t., dalej jako "u.z.n.k.), który stanowi, że tajemnicą przedsiębiorstwa są nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. W orzecznictwie wskazuje się, że tajemnica przedsiębiorcy i tajemnica przedsiębiorstwa w zasadzie pokrywają się zakresowo, choć tajemnica przedsiębiorcy w niektórych sytuacjach może być rozumiana szerzej. Tajemnicę przedsiębiorcy stanowią więc informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości informacji jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa) (wyrok NSA z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1483/13; podobnie wyroki: NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 193/13, WSA w Warszawie: z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 622/14, z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 690/14). Tajemnica przedsiębiorcy w istocie zawiera się w tajemnicy przedsiębiorstwa, a jedyna różnica polega na złagodzeniu wymogów formalnych tajemnicy poprzez brak konieczności wystąpienia przesłanki jej gospodarczego znaczenia dla przedsiębiorcy. Tak rozumiana tajemnica przedsiębiorcy zawiera dwa elementy: materialny np. (szczegółowy opis sposobu wykonania usługi, jej koszt) oraz formalny - wola utajnienia danych informacji. Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. akt I OSK 511/13; podobnie wyroki: WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 1450/13, WSA we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 542/13).
Nie jest tu wystarczające jedynie oświadczenie przedsiębiorcy, że informacje stanowią dla niego wartość gospodarczą. Aby takie zastrzeżenie było skuteczne, konieczne jest dokładne wyjaśnienie, dlaczego konkretne, żądane informacje posiadają określoną wartość gospodarczą i w czym się ona wyraża. Powinno być ono przedstawione przez organ odmawiający udostępnienia informacji publicznej w uzasadnieniu decyzji odmownej.
W ocenie E. O. wnioskowane dokumenty (oferty, umowy, noty, wypowiedzenia umowy, pisma procesowe, wezwania do zapłaty,) zawierają szczegółowe informacje o ustalonym przez strony wynagrodzeniu, o specyfice budowanych urządzeń technicznych oraz sposobie realizacji umowy i dochodzeniu przez spółkę przysługujących jej praw (strategia procesowa). Informacje te są więc "informacjami technicznymi, technologicznymi lub organizacyjnymi przedsiębiorstwa" w rozumieniu art. 11 ust. 4 u.z.n.k.
O ile należy przyznać rację organowi, że pisma procesowe, wezwania do zapłaty czy pozwy sądowe stanowią informacje poufne, o tyle nie sposób się zgodzić, że reszta żądanych informacji stanowi tajemnicę przedsiębiorcy.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U.2017.1579 j.t.- dalej jako "p.z.p"), postępowanie o udzielenie zamówienia jest jawne. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że zamawiający może ograniczyć dostęp do informacji związanych z postępowaniem o udzielenie zamówienia tylko w przypadkach określonych w ustawie. Ograniczeniem wynikającym z ustawy jest jedynie termin otwarcia ofert, które to otwarcie jest jawne (art. 86 ust. 2). Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający podaje kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (art. 86 ust. 3). Tak więc przyjąć należy, że po upublicznieniu informacji, jaką kwotę zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia - bezpośrednio przed otwarciem złożonych ofert, a po ich otwarciu - do wiadomości publicznej mogą być przekazane informacje wynikające z oferty.
Przepisy ustawy - Prawo zamówień publicznych nie zawierają takich regulacji, które a priori wyłączałyby w każdym przypadku uwzględnienie wniosku o udostępnienie takiego dokumentu, zwłaszcza po zakończeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. W myśl ust. 3 wskazanego przepisu nie ujawnia się informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, jeżeli wykonawca, nie później niż w terminie składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, zastrzegł, że nie mogą być one udostępniane oraz wykazał, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Wykonawca nie może zastrzec informacji, o których mowa w art. 86 ust. 4, a zatem nazwy (firmy) oraz adresów wykonawców, a także informacji dotyczących ceny, terminu wykonania zamówienia, okresu gwarancji i warunków płatności zawartych w ofertach.
Stosownie do regulacji zawartej w art. 8 ust. 3 ustawy p.z.p., aby organ mógł nie ujawnić informacji z postępowania o udzielenie zamówień publicznych, wykonawca nie tylko musi wyraźnie zastrzec określoną informację jako tajemnicę przedsiębiorstwa w odpowiednim terminie, ale i "wykazać, iż zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa". To, czy wykonawca wykazał tę okoliczność – a zatem, że dana informacja spełnia nie tylko formalne, ale i materialne przesłanki do uznania jej za tajemnicę przedsiębiorstwa – musi zatem zweryfikować niezależnie organ, a tok swojego rozumowania i wnioski z tej weryfikacji powinien przedstawić wyczerpująco w uzasadnieniu wydawanej przez siebie decyzji. Jak trafnie zauważyła skarżąca, ENEA sp. z o.o. tego nie uczyniła poprzestając wyłącznie na odnotowaniu zaistnienia w sprawie formalnych przesłanek tajemnicy przedsiębiorcy, co nie może być uznane za wystarczające i świadczy o wadliwości uzasadnienia zaskarżonej decyzji.
Przepisy u.d.i.p. i przepisy p.z.p. pozostają w stosunku do siebie w relacji przepisu ogólnego do szczególnego. Wynika z tego, że do spraw wszczętych w trybie dostępu do informacji publicznej, podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej stosuje przepisy u.d.i.p. przy uwzględnieniu szczególnych unormowań p.z.p. Jawność umów i protokołów w sprawach zamówień publicznych wyłącza na gruncie u.d.i.p. możliwość odmowy ich udostępnienia z powołaniem się na jakąkolwiek z tajemnic ustawowo chronionych. Innymi słowy, w trybie u.d.i.p. nie jest dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia umów i protokołów w sprawach zamówień publicznych, gdyż te są jawne. Nie oznacza to jednak, że p.z.p. przez tego rodzaju zawarte w niej regulacje, odbiera przymiot informacji publicznej innym niż umowy dokumentom posiadającym taki walor, a dotyczącym postępowań przetargowych i szeroko pojętej realizacji zamówień. P.z.p. zawiera uregulowania szczególne, które należy uwzględniać przy stosowaniu trybu dostępu do informacji publicznej.
Zgodnie z art. 96 ust. 2 p.z.p., protokół postępowania o udzielenie zamówienia jest jawny. Również umowy w sprawach zamówień publicznych są jawne i podlegają udostępnieniu na zasadach określonych w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej (art. 139 ust. 3 p.z.p.).
Umowy cywilnoprawne z podmiotami wskazanymi w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. są informacją publiczną. Ze względu na doniosłość umów zawieranych w trybie p.z.p. ustawodawca zapisem art. 139 ust. 3 p.z.p., poszerzył dostęp do umów zawieranych w trybie ustawy p.z.p. Jawność umów w sprawach zamówień publicznych na gruncie u.d.i.p. wyłącza bowiem możliwość odmowy ich udostępnienia z powołaniem się na którąkolwiek z tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji odmawiającej udostępnienia umów w sprawach zamówień publicznych, gdyż są one jawne (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 2093/14, LEX nr 1839074).
Zatem dokumenty, o udostępnienie których zwrócił się skarżący we wniosku z dnia 19.08.2013 r. w punktach 1-4 i 6, od chwili otwarcia ofert podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP).
W tym miejscu godzi się wskazać, że informacja przetworzona to taka informacja, na którą składa się określona liczba tzw. informacji prostych, podlegających jednak wyodrębnieniu w sposób dostosowany do żądania wnioskodawcy poprzez konieczność dokonania stosownych analiz, wyciągów bądź zestawień. Obok konieczności podjęcia określonych czynności w celu wyodrębnienia materiału źródłowego dla potrzeb stworzenia informacji przetworzonej, szczególnie istotnym czynnikiem uznania informacji za informację przetworzoną będzie intelektualny wysiłek podmiotu zobowiązanego, a właściwie jego zasobów kadrowych, związany z taką realizacją tych czynności, aby wytworzona informacja publiczna była zgodna z oczekiwaniem wnioskodawcy. Proces przetwarzania informacji prostych prowadzić musi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja - w momencie złożenia wniosku - jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia.
Nie sposób zatem zgodzić się z organem, iż wykaz podwykonawców i zakresu im prac powierzonych stanowi informację przetworzoną. Nie jest bowiem przetworzeniem informacji publicznej np. sporządzenie wykazu pewnych danych, proste zsumowanie danych, czy anonimizacja danych objętych ochroną. Proces przetwarzania informacji prostych jakim jest sporządzenie wykazu podwykonawców nie wymaga intelektualnego wysiłku podmiotu zobowiązanego i nie prowadzi przy tym do wyodrębnienia informacji publicznej o nowej treści, co oznacza że wytworzona informacja - w momencie złożenia wniosku - jeszcze nie istniała i powstała wyłącznie z inicjatywy osoby domagającej się jej udostępnienia. Podstawową cechą informacji publicznej przetworzonej jest to, że informacji tej wprost organ nie posiada i dla jej wytworzenia niezbędne jest przeprowadzenie pewnych działań na posiadanych przez dany podmiot informacjach, w wyniku których to działań powstanie nowa jakościowo informacja.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, albowiem ENEA sp. z o.o. znajduje się w posiadaniu wszystkich umów z podwykonawcami, zatem nie jest to informacja nowa, przetworzona. Nadto podmiot zobowiązany w żaden sposób nie uzasadnił, że tego rodzaju informacji nie da się wygenerować bez znacznego nakładu sił i środków, nie przedstawiając jednocześnie wiarygodnych dowodów za tym przemawiających, mimo możliwości prostego i niewymagającego znacznego nakładu pracy wygenerowania danych. Zaprezentowana przez ENEA sp. z o.o. argumentacja nie poparta konkretnymi danymi o konieczności przeprowadzenia określonych (faktycznych) czynności przez organ I instancji, a mających potwierdzać, że żądana informacja jest informacją przetworzoną - dowodzi, że stwierdzenia powyższe są dowolne, z tej to przede wszystkim przyczyny, iż okoliczność będąca podstawą odmowy udzielenia informacji publicznej nie została w sposób rzeczywisty zweryfikowana.
Od przetworzenia informacji należy odróżnić proces "przekształcenia", który jest jedynie technicznym zabiegiem, w wyniku którego zewnętrzna forma informacji prostej ulega przekształceniu, zgodnie z wnioskiem strony, głównie poprzez wykonanie kserokopii czy też sporządzenie skanu treści dokumentu.
W orzecznictwie przyjęte zostało, że informacja prosta nie zmienia się w informację przetworzoną również poprzez proces tzw. anonimizacji, polegający na usunięciu z udostępnianego dokumentu danych osobowych, bo czynność ta polega także na przekształceniu informacji, a nie jej przetworzeniu. Podobnie, nie stanowi o przetworzeniu informacji sięganie do materiałów archiwalnych (por. wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 792/11; wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Wa 842/14; wyrok WSA z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 723/15; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt IV SAB/Po 31/13 - dostępne na ww. stronie internetowej).
W świetle powyższych ustaleń, zaskarżona decyzja podlega uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji na podstawie art. 135 p.p.s.a., jako, że jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się: kwota [...]zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu, kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego skarżącego, ustalone jako stawka minimalna na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2015 r., poz. 1804 ze zm.), oraz kwota [...]zł tytułem uiszczonej przez pełnomocnika opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W ponownym postępowaniu organ I instancji winien procedować kierując się oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania sformułowanymi w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło