I OZ 716/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt II SA/Wa 1256/17 o odrzuceniu skargi A. P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu W. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 maja 2019 r., II SA/Wa 1256/17, odrzucił skargę A. P. na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu W. z [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że zgodnie z art. 220 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi natomiast, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez Sąd. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega opłacie sądowej, którą strona na wezwanie sądu winna była opłacić. Pismem z 1 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykonując zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 31 sierpnia 2017 r., wezwał skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. wezwanie Sądu prawidłowo doręczono skarżącej 21 września 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 21 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek złożonego sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 marca 2018 r. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia. Następnie postanowieniem z 6 kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, odrzucił zażalenie skarżącej złożone na postanowienie z 16 marca 2018 r. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 12 czerwca 2018 r., I OZ 543/18, oddalił zażalenie skarżącej złożone na postanowienie z 6 kwietnia 2018 r. Wnioskiem z 27 września 2018 r., skarżąca po raz wtóry wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 27 listopada 2018 r. starszy referendarz sądowy orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 28 stycznia 2019 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wezwanie do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 31 sierpnia 2017 r. w przedmiocie uiszczenia wpisu sądowego od skargi, zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącej 26 lutego 2019 r., zatem ustawowy termin dla dokonania tej czynności upływał 5 marca 2019 r. W tym miejscu podnieść należy, że jak wywiódł Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 marca 2017 r. podjętym w sprawie I OZ 634/17, prawomocna odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych powinna prowadzić do podjęcia czynności wpływających na przebieg postępowania, przesunąć jego tok na kolejny etap. Nie jest tak, że strona może na określonym etapie wielokrotnie i bezpodstawnie ponawiać wnioski o przyznanie prawa pomocy, dopuszczenie takiej praktyki prowadziłoby do blokowania toku postępowania. Zadaniem Sądu jest dbanie o dokonywanie kolejnych czynności w sprawie. Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, na etapie wniesienia skargi, uzasadnia wezwanie strony o wpis, pod rygorem jej odrzucenia. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może dotyczyć etapu, w stosunku do którego prawomocnie orzeczono o braku podstaw do przyznania takiej pomocy i wywoływać skutków z mocą wsteczną. Sąd winien podejmować czynności związane z weryfikacją skuteczności wniesienia skargi i skutkami zaniechania wykonania wezwania do uiszczenia wpisu. Skoro względem tego etapu postępowania (wniesienie skargi) i związanych z nim kosztów prawomocnie orzeczono w przedmiocie przyznania prawa pomocy, kolejne wnioski nie mogą dotyczyć już obowiązku uiszczenia wpisu. Ponieważ zaś w zakreślonym terminie skarżąca nie uiściła wpisu sądowego, skargę należało odrzucić. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła A. P., zaskarżając je całości, wnosząc o jego zmianę ewentualnie uchylenie, stawiając zarzut naruszenia prawa, w tym art. 2, 45, 69 Konstytucji R, art. 2 i 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z 7 czerwca 2016 r., C 202/47), art. 20, 21, 34 i 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE z 7 czerwca 2016 r. C 202/389). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 214 § 1 p.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Natomiast art. 220 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie została uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W takim przypadku przewodniczący obowiązany jest wezwać wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami wszczynającymi postępowanie przed sądem administracyjnym są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przytoczony przez Sąd I instancji pogląd zaprezentowany w postanowieniu NSA z 22 marca 2017 r., I OZ 634/17 oraz wyrażany zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999, nr 11, poz. 196 ; postanowienie SN z 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999, nr 9, poz. 153), jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA: z 8 maja 2007 r., II FSK 649/06; z 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09 i z 7 lutego 2011 r. II FSK 2274/10), zgodnie z którym ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet w terminie przewidzianym dla uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. W takiej sytuacji słusznie Sąd I instancji uznał, że kolejny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zawiesił biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Zatem skarżąca była zobowiązana do dotrzymania terminu i uiszczenia należnej kwoty. Odnosząc się do poprawności rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postanowienie w pełni odpowiada prawu. Powołane powyżej okoliczności obligowały bowiem Sąd I instancji do uznania, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy wypełnia przesłankę z art. 220 § 3 p.p.s.a. z powodu nieuiszczenia wpisu sadowego w wyznaczonym terminie. Z uwagi na fakt, że skarżąca wystąpiła ze skargą na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu W. w przedmiocie niedopuszczalności odwołania bez uiszczenia należnej opłaty, po wyczerpaniu trybu instancyjnego w zakresie prawa pomocy, zasadnie została wezwana do jej uregulowania w trybie art. 220 § 1 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca wyczerpała tok instancyjny w zakresie przyznania jej prawa pomocy przez zwolnienie od obowiązku uiszczenia należnego wpisu od skargi, toteż prawidłowo została wezwana do uregulowania należności. Do dnia wydania kwestionowanego postanowienia opłata nie została uzupełniona, co stosownie do regulacji wskazanej na wstępie uzasadniało zastosowanie sankcji z art. 220 § 3 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.