I OSK 960/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2020 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 473/18 w sprawie ze skargi K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 12 grudnia 2018 r. IV SA/Gl 473/18, oddalił skargę K.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] lutego 2018 r. nr [...], w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła K.G. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie: 1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca nie spełnia wymogu koniecznego do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego określonego we wskazanym przepisie i przyjęcie, że skarżąca nie zrezygnowała z pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad córką, mimo że skarżąca wskazany wymóg spełnia, co w konsekwencji spowodowało niewłaściwe zastosowanie wskazanego przepisu i odmowę przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego we wnioskowanym zakresie; 2. przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi pomimo nie wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało to wpływ na wynik sprawy; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania i przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2335 ze zm.) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Tym niemniej, aby rozważania dotyczące zarzutów skargi kasacyjnej były bardziej czytelne, trzeba przypomnieć podstawowe okoliczności faktyczne i prawne w tej sprawie. Organ I instancji przyznał K.G. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad dzieckiem – A.G., od [...] grudnia 2017 r. do [...] lipca 2018 r. Zgodnie z art. 24 ust 2a u.ś.r., jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Organ wskazał, że strona złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania wyroku zmieniającego treść orzeczenia o niepełnosprawności, jednakże jak wynika z materiału dowodowego, kontynuowała zatrudnienie do [...] listopada 2017 r. Tym samym dopiero od [...] grudnia 2017 r. spełniła warunki określone w art. 17 ust 1 u.ś.r., uprawniające do nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia. Stanowisko to zostało zaakceptowane przez organ odwoławczy i Sąd I instancji. Jak słusznie zauważyło SKO istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego, że skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne od [...] grudnia 2017 r., a nie od [...] stycznia 2015 r., jak się tego domagała. W ramach pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 17 u.ś.r. nie wskazując (nawet w uzasadnieniu), o którą jednostkę redakcyjną tego przepisu chodzi, a art. 17 u.ś.r. miał w chwili wydawania zaskarżonej decyzji jak i ma obecnie złożoną budowę, kilkanaście ustępów o różnej treści normatywnej, a kilka z nich posiada także punkty. Już tylko z tego powodu zarzut ten nie może być usprawiedliwiony, gdyż "Niedopuszczalne jest konstruowanie zarzutu przez pakietowe powoływanie przepisu o złożonej budowie, jeśli skarga kasacyjna nie spełnia wymogu dokładnego sprecyzowania zarzutów i każdy z tych zarzutów nie jest należycie uzasadniony. Obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest ścisłe określenie jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, wobec którego zawiera się w treści skargi kasacyjnej zarzuty" (zob. wyrok NSA z 4 grudnia 2019 r. I OSK 2892/19, LEX nr 2751679). Stanowisko to należy uznać za utrwalone w orzecznictwie. "Sąd kasacyjny, będąc związany podstawami skargi kasacyjnej, nie powinien domyślać się intencji stron skarżących i formułować za nich zarzutów pod adresem skarżonego wyroku ani ich precyzować" (zob. wyrok NSA z 18 grudnia 2018 r., I OSK 2693/18, LEX nr 2616393). Już więc tylko na marginesie zauważyć należy, że żadna z jednostek redakcyjnych art. 17 u.ś.r. nie odnosi się do terminu, od jakiego przyznaje się świadczenie pielęgnacyjne, co było istotą sporu w tej sprawie. Co najwyżej odpowiedni ustęp tego przepisu mógł być powołany w związku z zupełnie innym przepisem. Nie mógł też odnieść skutku zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., gdyż sam ten przepis ma charakter wynikowy i jego zastosowanie zależy od skuteczności innych zarzutów dotyczących prawa materialnego, razem z nim powołanych. Z kolei zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. został uzasadniony w ten sposób, że organ zaniechał dokładnego ustalenia koniecznego zakresu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem oraz nie uwzględnił, że skarżąca potrzebowała ubezpieczenia, stąd jej praca na 1/5 etatu. Skarga kasacyjna nie wyjaśnia jednak, jaki wpływ na wynik sprawy mogły mieć takie ustalenia. Zakres koniecznych ustaleń faktycznych zależy bowiem od prawidłowo odkodowanej normy materialnej, w tym przesłanek rozstrzygnięcia, a te, jak wykazano wyżej, nie zostały właściwie przywołane w skardze kasacyjnej. Natomiast "Nie można utożsamić zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, czy posługiwać się nimi zamiennie, bowiem dotyczą one odmiennych pojęć prawnych i dotyczą różnych instytucji prawa. Dlatego też w art. 174 p.p.s.a. przewidziano dwie podstawy kasacyjne" (zob. wyrok NSA z 1 sierpnia 2012 r., II GSK 643/11, LEX nr 1223949). Mając to na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. O wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeka Sąd I instancji (art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).