I SA/Po 197/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 maja 2018 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., po stwierdzeniu przedawnienia należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania, na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. – dalej: "u.p.e.a."), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanego [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny powołał art. 45 § 3 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 ze zm.) oraz art. 98 § 3 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1713 ze zm.). Z powyższych regulacji organ egzekucyjny wywiódł, iż przedmiotowe należności [...] przedawniły się w związku z upływem 3 lat od ich nałożenia. W zażaleniu z dnia [...] listopada 2017 r. Prezydent W., za pośrednictwem Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich, wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W ocenie wierzyciela z uwagi na zastosowany środek egzekucyjny (zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego), przewidziany w art. 40 d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2222 – dalej: "u.d.p.") termin przedawnienia zaległości uległ przerwaniu. Tym samym przedmiotowa opłata dodatkowa za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania pozostaje wymagalna do dnia [...] grudnia 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i stwierdził, że art. 40 d ust. 3 u.d.p. stanowi samodzielną, prawidłową podstawę do uznania, że z upływem wskazanego w tym przepisie terminu, przedawnia się obowiązek zapłaty m.in. opłaty dodatkowej z art. 13f u.d.p. Stwierdzenie przedawnienia należności dochodzonej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obligowało organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny był zatem zobowiązany umorzyć z urzędu postępowanie egzekucyjne, gdy stwierdził, iż upłynął pięcioletni termin przedawnienia zaległości, o którym mowa w art. 40 d ust. 3 u.d.p., bez względu na to, czy w jego trakcie zastosowane zostały skuteczne środki egzekucyjne czy też nie. Istotnym w tym aspekcie jest bowiem okoliczność, iż zaległość wskazana w tytule wykonawczym z [...] marca 2014 r. powstała w dniu [...] października 2011 r., a więc zgodnie z art. 40 d ust. 3 u.d.p., obowiązek jej uiszczenia przedawnił się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ta opłata powinna zostać uiszczona, tj. z dniem [...] grudnia 2016 r. Organ odwoławczy zaznaczył, że pomimo wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia błędnych przepisów ustaw: Kodeks wykroczeń oraz Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i jego podstawa prawna (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) są prawidłowe. W skardze z dnia [...] stycznia 2018 r. Prezydent W., działający przez Dyrektora Zarządu Dróg Miejskich, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z [...] stycznia 2018 r., wniósł skargę, zaskarżając w całości postanowienie i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] października 2017 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 40d ust. 3 u.d.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tego przepisu, - art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. – dalej: "O.p.") poprzez niezastosowanie tego przepisu, - art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: "K.p.a.") poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Odpowiadając na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa materialnego, a jego wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego. Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Na zobowiązanym ciążył obowiązek uiszczenia opłaty wynikającej wprost z przepisów prawa na podstawie art. 13f u.d.p. Kwestią sporną jest jedynie zastosowanie do tego stanu faktycznego odpowiednich przepisów, regulujących przedawnienie należności dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym od zobowiązanego w niniejszej sprawie i w konsekwencji prawidłowości umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W myśl art. 59 § 3 u.p.e.a. w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Stosownie do art. 59 § 4 u.p.e.a. postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Z powyższego wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w administracji następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie wówczas, gdy w konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Jedną z takich przyczyn, skutkujących koniecznością umorzenia postępowania przez organ egzekucyjny, jest upływ terminu przedawnienia egzekwowanej należności. W badanej sprawie organ egzekucyjny umorzył, w oparciu o art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego z uwagi na przedawnienie obowiązku uiszczenia opłaty wskazanej w tytule wykonawczym. Tytuł wykonawczy obejmował należności z tytułu opłat dodatkowych, o których mowa w art. 13f ust. 1 u.d.p., powstałych w wyniku nieuiszczenia opłat za postój pojazdu samochodowego na drodze publicznej w strefie płatnego parkowania, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.p., za nieuiszczenie opłat, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1 u.d.p., korzystający z dróg publicznych ponoszą opłatę dodatkową, której wysokość określa rada gminy (rada miasta). Stosownie do art. 40 d ust. 3 u.d.p., obowiązek uiszczenia opłaty, o których mowa w art. 13f ust. 1 i art. 40 ust. 3, oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k ust. 1 i 2, art. 29a ust. 1 i 2 oraz w art. 40 ust. 12, przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Jednocześnie przepisy ww. ustawy nie zawierają żadnych regulacji dotyczących przerwania prolongowania biegu pięcioletniego terminu przedawnienia opłat, o których mowa w art. 13f ust. 1 ww. ustawy. Oznacza to, że przedmiotowe należności przedawniają się z upływem pięciu lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone, a przerwanie czy też prolongowanie biegu terminu przedawnienia, nawet na skutek zastosowania skutecznych środków egzekucyjnych, wymienionych w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wbrew twierdzeniom strony skarżącej, jest niemożliwe. Przepis o przedawnieniu obowiązku uiszczenia opłat wynikających z art. 13f u.d.p. (jak i innych opłat i kar przewidzianych w tej ustawie) ustawodawca wprowadził do ww. aktu normatywnego dopiero w drodze jego nowelizacji ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2005 r. nr 179, poz. 1486), która weszła w życie z dniem 4 października 2005 r. Do tego czasu należności z tego tytułu nie ulegały przedawnieniu. Dodając przepis art. 40 d ust. 3 ustawodawca usunął zatem stan braku regulacji prawnej dotyczącej przedawnienia, a jednocześnie nie wprowadził, ani wprost ani przez odesłanie do innych ustaw, możliwości przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zasadnym jest zatem wnioskowanie, że wolą ustawodawcy było określenie jednego, nie podlegającego wydłużeniu, pięcioletniego terminu przedawnienia obowiązku zapłaty należności wymienionych w art. 40 d ust. 3 u.d.p. Przedmiotem sporu jest kwestia, czy powyższy stan prawny, obowiązujący od 2005 r., uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2010 r. na skutek wejścia w życie uchwalonej w dniu 27 sierpnia 2009 r. ustawy o finansach publicznych (aktualnie t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 – dalej: "u.f.p."), która w art. 67 § 1 przewiduje, że "do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, tj. środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768, 935, 1428 i 1537)". W ocenie Prezydenta W. fakt, iż dochodzona opłata dodatkowa "ma status opłaty administracyjnej" uprawnia do uznania, że do spornej należności należy zastosować art. 70 § 4 O.p., przewidujący przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Powyższe stanowisko wierzyciela nie znajduje jednak podstaw w obowiązujących przepisach. W przedmiotowej sprawie do przedawnienia należności nie będą miały zastosowania przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), w tym art. 70 § 4 O.p. Przepis art. 67 u.f.p. stanowi bowiem, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego odpowiednio - działu III Ordynacji podatkowej stosuje się tylko do spraw nieuregulowanych niniejszą ustawą. Ustawa o finansach publicznych nie zawiera żadnej regulacji odnośnie do przedawnienia należności wymienionych w art. 60, zatem mogą mieć w tym zakresie generalnie zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. Jeżeli jednak odrębne uregulowanie kwestii przedawnienia przewidziane jest w ustawach szczególnych, to uregulowania te, jako lex specialis mają pierwszeństwo przed przepisami o charakterze ogólnym. Taką regulacją jest art. 40 d ust. 3 u.d.p. Prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził, że art. 40 d ust. 3 u.d.p. stanowi samodzielną, prawidłową podstawę do uznania, że z upływem wskazanego w tym przepisie terminu, przedawnia się obowiązek zapłaty, m. in. opłaty dodatkowej z art. 13f tej ustawy. Powyższe stanowisko jest spójne ze stanowiskiem prezentowanym w orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 644/16, wyrok WSA w Olsztynie z 7 marca 2018 r. sygn. I SA/Ol 95/18 - dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie przedawnienia należności dochodzonej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obligowało w niniejszej sprawie organ egzekucyjny do umorzenia tego postępowania na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny był zatem zobowiązany umorzyć z urzędu postępowanie egzekucyjne, gdy stwierdził, iż upłynął pięcioletni termin przedawnienia zaległości, o którym mowa w art. 40 d ust. 3 u.d.p., bez względu na to, czy w jego trakcie zastosowane zostały skuteczne środki egzekucyjne czy też nie. Istotnym w tym aspekcie jest bowiem okoliczność, iż zaległość wskazana w tytule wykonawczym z [...] marca 2014 r. powstała w dniu [...] października 2011 r., a więc zgodnie z art. 40 d ust. 3 u.d.p., obowiązek jej uiszczenia przedawnił się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym ta opłata powinna zostać uiszczona, tj. z dniem [...] grudnia 2016 r. Pomimo wskazania w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji błędnych przepisów ustaw: Kodeks wykroczeń oraz Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i jego podstawa prawna (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) są prawidłowe. W tej sytuacji prawidłowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], na podstawie m.in. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec [...] na podstawie tytułu wykonawczego z [...] marca 2014 r. Przedawnienie należności dochodzonej w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym obligowało organ egzekucyjny do umorzenia postępowania na mocy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. i art. 119 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.