I OSK 3303/18

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-12-04

Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Jolanta Rudnicka, Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnuk wnioskodawcy, który mieszka z nim i jest na jego utrzymaniu, powinien być uwzględniony jako członek rodziny przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, mimo że nie jest wprost wymieniony w definicji rodziny zawartej w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a jednocześnie jest pod jego opieką prawną?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że definicja rodziny zawarta w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ma charakter formalny i wyczerpujący. Wnuk wnioskodawcy, niebędący wprost wymieniony w tym przepisie, nie może być zaliczony do rodziny, niezależnie od wspólnego zamieszkiwania czy utrzymania. Dodatkowo, fakt sprawowania opieki prawnej nad wnukiem wyklucza go z kręgu rodziny na mocy art. 2 pkt 12 lit. a) ustawy.
Stan faktyczny
P. K. wystąpił o świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci. Po przyznaniu świadczeń, organ ustalił, że część z nich została pobrana nienależnie z powodu umieszczenia jednej z córek w pieczy zastępczej, co wpłynęło na przeliczenie dochodu rodziny. P. K. kwestionował decyzje, argumentując, że do rodziny powinien być wliczony jego wnuk, który mieszka z nim i jest na jego utrzymaniu. Zarówno organ I instancji, organ II instancji, jak i WSA w Gdańsku oddaliły jego argumentację, uznając, że wnuk nie jest członkiem rodziny w rozumieniu ustawy. P. K. wniósł skargę kasacyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 58/18 w sprawie ze skarg P. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zobowiązania do ich zwrotu oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 10 maja 2018r., sygn. akt III SA/Gd 58/18, oddalił skargi P. K. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z [... listopada 2017 r. nr [...], nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zobowiązania do ich zwrotu. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z 26 września 2015 r. P. K. wystąpił o ustalenie dla swoich dwojga dzieci S. i A. K. praw do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Wnioskodawca wskazał, że poza nim w skład jego rodziny wchodzi trójka dzieci: S. K., A. K. oraz A. K. Decyzją z [...] października 2015 r. nr [...] Burmistrz Miasta Rumi orzekł o przyznaniu P. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dzieci: S. K. i A. K. w kwocie 100 zł miesięcznie na każde z nich na okres od 1 października 2015 r. do 30 września 2016 r. Organ wskazał, że miesięczny dochód na osobę w opisanej wyżej czteroosobowej rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł kryterium dochodowego. W 2017 r. do organu I instancji wpłynęło pismo Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W., informujące, że A. K., przebywa w instytucjonalnej pieczy zastępczej. Na wniosek organu, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w W. w piśmie z 8 maja 2017 r. doprecyzowało, że A. K. została umieszczona w Placówce Opiekuńczo – Wychowawczej w L. w dniu 25 grudnia 2015 r. Natomiast od 1 marca 2016 r. przebywa w Ognisku Wychowawczym im. [...] w Rumi w filii w W. Decyzją z [...] lipca 2017r. nr [...] Burmistrz Miasta Rumi orzekł, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego pobrane na S. K. w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. w kwocie 900 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt1), świadczenie z funduszu alimentacyjnego pobrane na A. K. w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r. w kwocie 900 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 2) oraz zobowiązał P. K. do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w kwocie 1 800,00 zł wraz z odsetkami liczonymi do dnia spłaty (pkt 3). Kolejnym wnioskiem z 31 marca 2017 r. P. K. wystąpił o ustalenie dla córki A. K. oraz syna S. K. prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta Rumi orzekł o przyznaniu P. K. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osoby uprawnione: tj. A. K. oraz S. K. w kwocie po 100 zł miesięcznie dla każdego z nich na okres od 1 marca 2017 r. do 30 września 2017 r. W związku pismem Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w W., decyzją z [...] czerwca 2017 r. Burmistrz Miasta Rumi uchylił w/w decyzję własną z [...] kwietnia 2017 r. Następnie Burmistrz Miasta Rumi decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] ustalił, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego pobrane na S. K. w okresie od 1 marca 2017 r. do 30 kwietnia 2017 r. w kwocie 200 zł jest świadczeniem nienależnie pobranym (pkt 1) oraz zobowiązał P. K. do zwrotu tego świadczenia wraz z odsetkami liczonymi do dnia spłaty (pkt 2). Jako podstawę wydania decyzji wskazano m.in. art. 23 ust. 1 oraz ust. 1 a) ustawy z 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2017 r., poz. 489 ze zm.). W uzasadnieniach decyzji wskazano, że zgodnie z art. 9 ust. 6 powołanej ustawy, w przypadku gdy członek rodziny jest umieszczony w pieczy zastępczej lub instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ustalając dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, nie uwzględnia się osoby umieszczonej w pieczy zastępczej. Jednocześnie wskazano, że stosownie do art. 19 ust. 1 powołanej ustawy w przypadku wystąpienia zmian liczby członków rodziny, osoba uprawniona do świadczeń albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenie. Zdaniem organu taką zmianą było umieszczenie A. K. w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. W związku z powyższym wskazano, że ponownie przeliczono dochód rodziny, który przekroczył kryterium dochodowe. Podkreślono, że P. K. w dniu złożeniu wniosku osobiście podpisał oświadczenie służące ustalaniu prawa do świadczeń, został pouczony o konieczności poinformowania Ośrodka o zmianach mających wpływ na ich wypłatę. Organ uznał, że P. K. nie dochował obowiązku z art. 19 ust. 1 powołanej ustawy. Z przedstawionej dokumentacji wynika bowiem, że doszło do zmiany dochodu rodziny wnioskodawcy z powodu zmniejszenia liczby członków rodziny. Natomiast Ośrodek wypłacający świadczenia powziął powyższą informacje dopiero w dniu 17 maja 2017 r. Z tych względów, w ocenie organu, świadczenie za wskazany okres jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy. P. K. wniósł odwołania od powyższych decyzji, wskazując, że nie zgadza się z przesłankami na podstawie, których zostały one podjęte. Decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rumi z [...] lipca 2017r. nr [...]. Kolejną decyzją wydaną w tym samym dniu, nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Rumi z [...] lipca 2017r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w sytuacji, gdy A. K. w 2015 r. została umieszczona w Placówce Opiekuńczo Wychowawczej, a od marca 2016 r. przebywa w Ognisku Wychowawczym w W., doszło do zmiany w liczbie członków rodziny – A. K. została umieszczona w placówce opieki całodobowej – co skutkuje tym, że zmniejsza się liczba członków rodziny w stosunku do której wylicza się dochód na członka rodziny i co powoduje podwyższenie dochodu na osobę w rodzinie. Organ w obu uzasadnieniach zauważył, że ustalenia faktyczne organu I instancji znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym, zaś odwołania strony nie zawierają żadnych zarzutów do tych ustaleń. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. K. zarzucił, że decyzje dotyczące nienależnie pobranych świadczeń zostały wydane z naruszeniem art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w zw. z art. 7, 77 i 80 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie, że członkiem rodziny wnioskodawcy jest także jego wnuk, K. K. (lat 4). Wskazano, że powyższe uchybienie wynikało z tego, że wypełniając osobiście w siedzibie organu wniosek o ustalenie prawa do świadczenia skarżący został poinformowany przez pracownika MOPS, że wnuk nie jest członkiem rodziny. Powyższa informacja, a w konsekwencji sposób wypełnienia wniosku o przyznanie świadczenia były jednak zdaniem skarżącego nieprawidłowe, na co wskazuje najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych, w tym stanowisko zawarte w wyroku WSA w Białymstoku z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 25/17. Skoro zaś małoletni K. K. powinien być wliczony do rodziny, to całkowity jej dochód powinien być podzielony na większą ilość osób, nawet po umieszczeniu A. K. w placówce zapewniającej odpowiednie utrzymanie. W odpowiedzi na skargi, organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawach. Organ wskazał dodatkowo, że w skargach przedstawiona została błędna interpretacja definicji rodziny zawartej z art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z przepisu tego nie wynika bowiem, aby za członka rodziny mógł być uznany wnuk. Sprawa ze skargi na decyzję z [...] listopada 2017 r., nr [...] została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gd 58/18, zaś sprawa ze skargi na decyzję z [...] listopada 2017 r., nr [...] pod sygn. akt III SA/Gd 59/18. Na rozprawie w dniu 10 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił na mocy art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2017, poz. 1369 ze zm.) zarządzić połączenie do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt. III SA/Gd 58/18 oraz III SA/Gd 59/18 i prowadzić je dalej pod sygn. akt III SA/Gd 58/18. Powołanym na wstępie wyrokiem z 10 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 58/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargi. Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 czerwca 2016r., sygn. akt I OSK 2228/14, nie podzielił natomiast poglądu zaprezentowanego w wyroku przywołanym w skardze, w którym uznano, że katalog wymienionych w art. 2 pkt 12 ustawy osób nie może być traktowany jako zamknięty i niepodlegający interpretacji. Wskazano przy tym na konieczność uwzględnienia celów ustawy. Zdaniem Sądu taka interpretacja pozwala w sposób łatwy na obejście prawa. Sąd zaznaczył, że definicja legalna "rodziny", zamieszczona w powołanym wyżej przepisie, nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. "Rodzinę" tworzą zatem tylko wymienione w tym przepisie podmioty, zaś organy administracji nie mają możliwości odstąpienia od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu. Wobec tego – w ocenie Sądu – nie można podzielić stanowiska, że orzekające w sprawie organy powinny były uwzględnić w składzie rodziny wnuka skarżącego, nie został on bowiem wymieniony w art. 2 pkt 12 jako członek rodziny. Nie ma wobec powyższego znaczenia, że wnuk zamieszkuje w wspólnie ze skarżącym i pozostaje na jego utrzymaniu. Warunkiem istnienia rodziny nie jest bowiem wspólne zamieszkiwanie, czy wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. Dodatkowo Sąd zauważył, że skarżący jest opiekunem prawnym swojego wnuka K. K. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 12 lit. a) ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Konsekwencją wyłączenia ze składu rodziny dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, jest przyjęte w art. 9 ust. 12 ustawy uregulowanie. Przepis ten stanowi, że w przypadku gdy prawo do świadczeń ustala się osobie uprawnionej pozostającej pod opieką opiekuna prawnego, ustalając dochód, uwzględnia się tylko dochód osoby uprawnionej. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł P. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2018 r., poz. 554 ze zm.) polegającą na przyjęciu, że siostrzeniec, względnie syn uprawnionego, będący jednocześnie pod opieką prawną swojego dziadka, a jednocześnie ojca uprawnionych, nie należy do rodziny w rozumieniu tego przepisu w sytuacji, w której uprawniony, jego siostrzeniec oraz ojciec uprawnionego będący jednocześnie opiekunem prawnym siostrzeńca uprawnionego prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że ustawodawca posługuje się pojęciem "odpowiednio", a nie "wyłącznie". Według skarżącego nie można wyprowadzić sztywnej reguły, która określałaby w konkretnej sytuacji życiowej, które osoby należy zaliczyć do rodziny. Ustawodawca zobowiązał organ do analizy tej kwestii w odniesieniu do każdej konkretnej sprawy właśnie przez użycie słowa "odpowiednio". Wskazano, że wnuka skarżącego, który stale zamieszkuje ze swoim wujkiem – uprawnionym S. K. – oraz dziadkiem P. K. prowadząc wspólnie gospodarstwo domowe, uznać można za członka rodziny w rozumieniu powołanego przepisu. W ocenie skarżącego kasacyjnie na przeszkodzie temu nie stoi treść art. 2 pkt 12 lit. a) ustawy, zgodnie z którym za członka rodziny nie uznaje się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego. Mając bowiem na uwadze cel przepisu uznać należy, że przepis ten wyłącza z rodziny jedynie dziecko, które pozostaje pod opieką prawną innego, niż członek rodziny opiekuna prawnego i nie zamieszkuje z pozostałymi członkami rodziny. Zdaniem autora skargi kasacyjnej istota regulacji przyjętej w art. 2 pkt 12 lit. a) ustawy polega na tym, aby spośród osób, których ilość ma wpływ na dochód uprawnionego, wyłączyć jego dziecko, które nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa z uwagi na pozostawanie pod opieką opiekuna prawnego w innym gospodarstwie domowym. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, przepis ten jednak nie powinien dotyczyć sytuacji, w której opiekunem prawnym jest dziadek dziecka z uwagi na fakt, że matka dziecka jest małoletnia, a wszyscy razem – jak w sprawie niniejszej – prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Podkreślono, że odmiennej argumentacji Sądu nie uzasadnia treść art. 9 ust. 12 powołanej ustawy, gdyż przepis ten odnosi się do innej sytuacji, w której ustala się dochód uprawnionego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o przeprowadzenie rozprawy, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. Istotę sporu w niniejszej sprawie stanowi interpretacja pojęcia rodziny. Autor skargi kasacyjnej kwestionuje błędną wykładnię art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem pojęcie "rodzina" oznacza rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica osoby uprawnionej, osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220 i 2354 oraz z 2019 r. poz. 60 i 303) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2017 r. poz. 2092), a także osobę uprawnioną. Do rodziny nie zalicza się natomiast dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Jak z powyższego wynika, w art. 2 ust. 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ustawodawca określił krąg osób tworzących rodzinę. Z treści tego przepisu nie wynika, aby zaliczenie do członków rodziny obwarowane było dodatkowymi warunkami. Istotne jest, czy dana osoba zalicza się do kręgu osób wymienionych w tym przepisie. Zatem bez znaczenia dla potrzeb ustalenia uprawnienia do otrzymywania świadczenia alimentacyjnego jest pozostawanie z osobą uprawnioną do świadczeń we wspólnym gospodarstwie domowym, czy też w bliskich relacjach. Znaczenie i zakres pojęcia "rodziny" pozostaje bowiem, na potrzeby spraw dotyczących świadczeń alimentacyjnych w oderwaniu od rozumienia języka potocznego lub prawnego (definicji przyjętych w innych aktach prawnych). Przyjęta definicja nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa. Odpowiednie uwzględnianie wymienionych w art. 2 pkt 12 ustawy osób w składzie rodziny skutkuje tym, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją. Takie też stanowisko jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z 16 czerwca 2016 r., sygn. I OSK 2228/14; z 3 lutego 2017 r., sygn. I OSK 2430/16; z 18 października 2017, sygn. I OSK 715/17). Skład Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekający w niniejszej sprawie w pełni je podziela. Wobec tego należy stwierdzić, że dla ustalenia, czy określona osoba wchodzi w skład rodziny, bez znaczenia w rozumieniu przytoczonej regulacji jest fakt wspólnego gospodarowania. Ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia bowiem jedynie ściśle określony stan prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w przypadku rodziny w ogóle nie przewidują możliwości badania faktycznych okoliczności dotyczących na przykład wspólnego gospodarowania. Zatem ustalanie tych faktów w postępowaniu administracyjnym jest bez znaczenia. Wobec tego należy uznać, że definicja pojęcia "rodzina", zawarta w art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w sposób precyzyjny i wyczerpujący określa krąg osób, które w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego są uznawane za rodzinę – nakazuje stosowanie tego pojęcia w sposób formalny bez odwołania się do okoliczności wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, wspólnego zamieszkania lub faktów związanych z dobrymi lub złymi relacjami pomiędzy wymienionymi w tym przepisie osobami. Pomimo posłużenia się przez ustawodawcę, w omawianym art. 2 pkt 12, sformułowaniem "odpowiednio", nie można uznać, że dopuszczono w tego rodzaju sprawach analizę stanu faktycznego rodziny w kontekście osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Autor skargi kasacyjnej kwestionuje dokonaną przez Sąd I instancji wykładnię art.2 pkt 12 omawianej ustawy właśnie ze względu na zawarty w tym przepisie zwrot "odpowiednio". Co do zasady użycie tego zwrotu relatywizuje zakres stosowania przepisu w zależności od stanu faktycznego. Błędnie jednak skarżący wywodzi, że elementem stanu faktycznego określonego w tym przepisie jest pozostawianie wymienionych w nim osób we wspólnym gospodarstwie domowym. Analizowany przepis takiej regulacji nie zawiera. Z uwagi na to, iż definicja rodziny na potrzeby spraw dotyczących świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie bazuje wyłącznie na kryteriach pokrewieństwa, czy wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, uznać należy, że w niniejszej sprawie wnuk wnioskodawcy nie jest zaliczony do rodziny w myśl art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Bez znaczenia pozostają przy tym wzajemne relacje między tymi osobami. Celem niniejszej regulacji było bowiem uwzględnienie przy udzielaniu pomocy przez Państwo osobom uprawnionym do alimentów sytuacji finansowej osób zobowiązanych do takiej alimentacji nie zaś wykreowanie grupy osób cechującej się bliskością i wspólnotą. Wobec powyższego oraz stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy uznać należy, że w niniejszej sprawie zasadnie Sąd I instancji przyjął, że nie ma znaczenia, iż wnuk skarżącego zamieszkuje wspólnie ze skarżącym i pozostaje na jego utrzymaniu. Nie został bowiem wymieniony w art. 2 pkt 12 powołanej ustawy, zatem nie powinien zostać uwzględniony w składzie rodziny skarżącego w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Mając na uwadze wyżej prezentowaną wykładnię pojęcia rodziny nie ma znaczenia prawnego argumentacja autora skargi kasacyjnej dotycząca art.2 pkt 12 a. W przepisie tym ustawodawca wymienia osoby, które nie zalicza się do rodziny, wskazując na dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego. W skardze kasacyjnej wywodzi się, że w tym przypadku chodzi o wyłączenie dziecka uprawnionego, które nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego z uwagi na pozostawanie pod opieką opiekuna prawnego w innym gospodarstwie domowym. Rzecz jednak w tym, że z treści przepisu to nie wynika. Ponadto w rozpoznawanej sprawie zobowiązana do alimentacji jest M. K. na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 17 czerwca 2011 r., a postępowanie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynika z ich pobrania przez P. K., działającego w imieniu dzieci S. i A. K., nie zaś w imieniu wnuka K. K. Zagadnienie alimentacji K. K. pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło