I SA/Po 966/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AF o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AF na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę AF na wskazaną w sentencji interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Skarżący, reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od w.w wyroku. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Jedynym stałym dochodem wnioskodawcy jest wynagrodzenie z umowy o pracę w wysokości [...], żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...]. Skarżący podał, że wydatki, które jest zobowiązany ponosić, przekraczają w.w kwotę. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód netto w wysokości [...], żona w wysokości [...]. Skarżący podał, że zobowiązania i stałe wydatki wynoszą: [...]. Na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że on i jego żona nie posiadają i nie użytkują pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący i jego żona nie posiadają innych dochodów niż wskazane w oświadczeniu. Wnioskodawca i jego żona nie posiadają udziałów w spółkach, nie są członkami zarządu, rady nadzorczej, prokurentami w spółkach. Skarżący oświadczył, że nie posiada rachunku bankowego. Wnioskodawca mimo wezwania nie wyjaśnił, czy małżonka posiada rachunek bankowy, jeżeli posiada nie przedłożył wyciągu z jej rachunku bankowego. Skarżący załączył zeznania roczne podatkowe, z których wynika, że w [...] dochód małżonki wyniósł [...], dochód skarżącego [...], w [...] dochód małżonki wyniósł [...], dochód skarżącego [...]. Z zaświadczenia o wynagrodzeniu za pracę wynika, że skarżący w miesiącach [...] uzyskał dochód netto w wysokości [...], w miesiącu [...]. Małżonka za [...] otrzymała wynagrodzenie w wysokości [...], [...], [...], [...], [...], [...], nie podano w jakiej wysokości małżonka uzyskała dochód w miesiącu [...]. Skarżący załączył kserokopie: zawiadomienia z dnia [...] z A, z którego wynika, że normatyw miesięczny wynosi [...] (normatyw spłat kredytu mieszkaniowego), umowy pożyczki z dnia [...] zawartej pomiędzy żoną skarżącego a B, z umowy tej wynika, że małżonka otrzymała pożyczkę w wysokości [...], rata kredytu wynosi [...], pożyczka została zawarta na [...], wezwania z C z dnia [...] do spłaty zadłużenia w wysokości [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom samotnym, bez majątku, o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie starszego referendarza sądowego skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przedłożonych przez skarżącego świadczeń i dokumentów wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, wnioskodawca i jego żona nie posiadają nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę, z zaświadczenia o zatrudnieniu wynika, że wynagrodzenie netto skarżącego w [...] wynosiło [...], żona wnioskodawcy otrzymuje wynagrodzenie za pracę, które w [...] wynosiło [...], w [...] (nie wiadomo ile wyniosło w [...] – brak paska płacowego za [...]). Z oświadczeń wnioskodawcy wynika, że dochody skarżącego i jego żony są przeznaczane na miesięczne utrzymanie, w tym na spłatę kredytu. Skarżący mimo wezwania nie wyjaśnił na co małżonka zaciągnęła kredyt w [...] w wysokości [...], rata kredytu wynosi ok. [...]. W tym miejscu wskazać natomiast należy, że spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty pożyczek, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na str. www.orzeczenia.nsa.gov.p). Ponadto wskazać należy, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących niezbędnymi dla utrzymania (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, 2005 r., str. 632). Wobec powyższego to skarżący powinien był zaoszczędzić środki finansowe na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej, który w przedmiotowej sprawie wynosi [...], jak i od ewentualnych innych wydatków (np. opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisów, kserokopii z akt sprawy), tym bardziej, że skarżący powinien był liczyć się z kosztami postępowania z uwagi na fakt, że postępowanie podatkowe zostało zainicjowane na jego wniosek – wniosek z dnia [...] o wydanie interpretacji indywidualnej (karta nr [...] akt administracyjnych). Przypomnieć należy, że wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że uzyskiwane przez niego i jego żonę dochody w całości przeznaczają na koszty miesięcznego utrzymania. W tym miejscu zauważyć jednak należy, że nie wszystkie ponoszone przez nich koszty są kosztami koniecznego utrzymania - opłaty za Internet i telefon, które łącznie wynoszą [...]. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania stwierdzić należy, że skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie w wysokości [...] i ewentualne inne koszty sądowe. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.