II FSK 3460/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca) Sędzia NSA Jerzy Płusa Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 296/18 w sprawie ze skargi D.K. i M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 6 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od środków transportowych za 2011 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 11 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 296/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę D.K. i M.K. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 6 grudnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z 25 września 2017 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji w sprawie podatku od środków transportowych za 2011 r. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj., 1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.121 § 1 i 2, art.122, art. 124 i art. 249 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm., dalej: o.p.) polegające na wydaniu wyroku uwzględniającego skargę, pomimo braku przesłanek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, 2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.121 § 1 i 2, art.122, art. 124 i art. 249 § 1 o.p. polegające na wydaniu wyroku uwzględniającego skargę, pomimo braku przesłanek do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, wobec nie dopuszczenia się przez tutejszy organ odwoławczy naruszenia cytowanych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej , w sytuacji gdy sąd w uzasadnieniu skarżonego wyroku sam przyznał, że w uzasadnieniu żądania odwołano się do decyzji Prezydenta Miasta W. wydanych w przedmiocie naliczenia podatku od środków transportowych za lata 1995-2016, oraz wskazanych w punkcie 1-5 zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia , 3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.121 § 1 i 2, art. 122, art. 124 i art. 249 § 1 o.p. polegające na wydaniu wyroku uwzględniającego skargę, opartego przez sąd na błędnym założeniu (błędnych ustaleniach faktycznych), iż kolegium na potrzeby żądania sformułowanego przez stronę w piśmie z dnia 4 lipca 2017r. nie ustaliło danych identyfikacyjnych decyzji drugoinstancyjnych we własnym zakresie, ale i, działając na niekorzyść strony, przyjęło że w/w żądanie odnosi się wyłącznie do decyzji pierwszoinstancyjnych. 4) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art.121 § 1 i 2, art.122, art. 124 i art. 249 § 1 o.p. polegające na wydaniu wyroku uwzględniającego skargę, opartego przez sąd na błędnym założeniu (błędnych ustaleniach faktycznych), iż kolegium nie pouczyło strony o tym, że uruchomienie trybu nadzwyczajnego - złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, może nastąpić tylko w stosunku do decyzji ostatecznej, 5) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) oraz art. 133 § 1 , art.134, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art.121 § 1 i 2 , art. 122, art. 124 i art.249 § 1 o.p. polegające na wydaniu wyroku uwzględniającego skargę, opartego przez sąd na błędnym założeniu (błędnych ustaleniach faktycznych i błędnej ocenie prawnej), iż waga uchybień organów podatkowych, na które zwrócono uwagę w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.10.2017r. sygn. akt II FSK 1502/17 oddalającym skargę kasacyjną organu podatkowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26.01.2017r sygn.. akt I SA/Wr 1268/16 stanowiła dostateczne przesłanki do uruchomienia w sprawie trybu nadzwyczajnego w zakresie stwierdzenia nieważności z urzędu. Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi w całości, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi administracyjnemu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz organu od strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna. Co do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 i 2 o.p. Całość regulacji wynikającej z tych przepisów należy rozumieć w ten sposób, iż zasada informowania, w kontekście zasady zaufania do organów podatkowych, obliguje organy podatkowe do wyjaśnienia i uwzględnienia okoliczności korzystnych dla strony, w tym do skorzystania z możliwości uruchomienia trybu nadzwyczajnego, jeżeli strona spełnia nie tylko warunki formalne, ale także warunki materialnoprawne. Jeżeli organ nie wypełnił swoich obowiązków wynikających z art. 121 o.p., to nie może w konsekwencji z tego faktu wywodzić negatywnych skutków dla strony. W sprawie niniejszej nie mogło budzić żadnych wątpliwości, że intencją strony, występującej bez profesjonalnego pełnomocnika, było uchylenie w trybie nadzwyczajnym ostatecznej decyzji w przedmiocie podatku od środków transportowych. Tą decyzją w dacie składania wniosku była również decyzja organu pierwszej instancji i, co najistotniejsze, w niej przede wszystkim należało się doszukiwać wady nieważności. Wszystkie informacje w tym zakresie były w posiadaniu organu. Tylko błędnej wykładni przywołanej wyżej zasady należy przypisać, że w konsekwencji, rozstrzygając wszystkie wątpliwości na niekorzyść strony skarżącej, samorządowe kolegium odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej. Przede wszystkim kolegium było w posiadaniu wyroku NSA z 25 października 2017 r., II FSK 1502/17, w którym Sąd ten w istotnym dla sprawy zakresie stwierdził m.in.: "dokonując kontroli legalności w zakresie ustaleń faktycznych w sprawie, sąd administracyjny pierwszej instancji doszedł do słusznego wniosku, że pojazd będący przedmiotem opodatkowania uległ całkowitemu spaleniu w dniu 14 stycznia 1995 r., co zostało w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzone szeregiem dokumentów urzędowych. Trafnie skonstatował WSA we Wrocławiu, że sam fakt, iż pojazd widniał w 2016 r. w ewidencji pojazdów, nie może stanowić jedynej i samoistnej przesłanki przesądzającej o obciążeniu Skarżącego podatkiem. Skarżący złożył bowiem wniosek o wyrejestrowanie pojazdu, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem zostało umorzone wyłącznie z uwagi na nie uiszczenie "opłaty na realizację zadań związanych z utrzymaniem czystości i porządku w gminach", która - jak słusznie wskazał WSA we Wrocławiu - wynikała z nieobowiązującej w dacie likwidacji pojazdu - ustawy z 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Bez wątpienia również trafna jest ocena wyrażona w pisemnych motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia, że na skutek wadliwego ustalenia przez organy podatkowe stanu faktycznego sprawy (tj. przyjęcia, że przedmiot opodatkowania faktycznie istnieje), a w konsekwencji obciążenia Skarżącego zobowiązaniem podatkowym, doszło do oczywistego naruszenia wartości o charakterze konstytucyjnym, tj. zasady demokratycznego państwa prawnego oraz zasady legalizmu". Już chociażby ta okoliczność obligowała samorządowe kolegium odwoławcze, co słusznie podkreślił sąd pierwszej instancji, do wszczęcia postępowania z urzędu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie podatku od środków transportowych wydanych za lata 2010 - 2015. Wymóg ten wynika zarówno z treści art. 247 § 1 o.p., który ma charakter obligatoryjny ("organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji"), jak i art. 120 o.p. Nie można bowiem zapominać, że przepis art. 120 o.p. określa zasadę legalizmu, zgodnie z którą organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Działanie na podstawie przepisów prawa, o którym mowa w komentowanym przepisie, oznacza działanie na podstawie obowiązującej normy prawnej, konieczność prawidłowego ustalenia znaczenia tej normy oraz niewadliwego dokonania subsumcji i prawidłowe ustalenie skutków prawnych. Dotyczy to stosowania zarówno norm prawa materialnego, jak i procesowego. Całkowicie chybiony jest zarzut naruszenia art. 122 o.p. Przepis ten statuuje zasadę prawdy obiektywnej. Dotyczy ona nie tylko sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu jest wskazówką interpretacyjną dla prawidłowego zastosowania prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą, a to oznacza, że nie sąd pierwszej instancji, a skarżący organ naruszył tę zasadę, całkowicie ignorując będące w jego posiadaniu dokumenty, które wprost obligowały do odmiennego załatwienia sprawy, zgodnie - z nie do końca szczęśliwie sformułowanym - żądaniem podatnika. Zupełnym nieporozumieniem jest zarzut naruszenia art. 133 i art. 141 § 4 p.p.s.a. Stawiając zarzut naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej przywołał jedynie określony fragment tego przepisu, nie wskazując zupełnie w czym przejawiało się naruszenie tej normy przez sąd. Godzi się podkreślić, że zarzut pominięcia części materiału dowodowego, czy też błędnej oceny tego materiału nie może być skutecznie podnoszony w ramach zarzutu naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. Jeżeli więc autor skargi kasacyjnej zamierzał wykazać, że sąd błędnie ocenił stan faktyczny sprawy, to w szczególności powinien podnieść zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 12 maja 2005 r., FSK 1381/04, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 14). Co się zaś tyczy naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a., to sąd pierwszej instancji nie tylko nie naruszył tego przepisu, lecz niemalże wzorcowo wytknął skarżonej decyzji wszystkie wady, co w konsekwencji nie mogło doprowadzić do innego rozstrzygnięcia, jak eliminującego zaskarżony akt z obrotu prawnego. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.