III FSK 165/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 6 października 2021 r. na rozprawie w Izbie Finansowej ze skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1109/17 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 3 października 2017 r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r. 1) uchyla punkt 1 zaskarżonego wyroku, 2) w pozostałej części oddala skargę kasacyjną, 3) oddala skargę, 4) zasądza od E. K. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 22 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Łd 1109/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu skargi E.K. (dalej: Skarżąca), na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi (dalej: Kolegium) z 3 października 2017 r., nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r., uchylił zaskarżoną decyzję. Z przedstawionego przez WSA w Łodzi stanu sprawy wynika, że Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji wyjaśniło, iż z danych z ewidencji gruntów i budynków oraz danych Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych wynika, że Skarżąca jest właścicielką niezabudowanej nieruchomości położonej we W., działki: o nr [...], powierzchni [...] ha, oznaczonej w ewidencji symbolem Bi - inne tereny zabudowane oraz o nr [...], powierzchni [...] ha, z czego [..] ha jest oznaczone w ewidencji symbolem RVI - grunty orne klasy VI, zaś [...] ha jest oznaczone w ewidencji symbolem Bi - inne tereny zabudowane. Kolegium podkreśliło, że Skarżąca nie jest właścicielką gospodarstwa rolnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz.U. z 2016 roku, poz. 617 ze zm.), bowiem jak wynika z ewidencji gruntów jest ona właścicielem gruntów ornych klasy VI o powierzchni [...] ha podlegających obowiązkowi podatkowemu w podatku rolnym. Zdaniem Kolegium słusznie wyliczono na podstawie tych danych wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego. Podkreślono, że w postępowaniu podatkowym nie można skutecznie podważać wiążącej ewidencji gruntu, bowiem do ewentualnej zmiany oznaczenia gruntu jest wyłącznie właściwy starosta, będący organem ewidencyjnym w zakresie ewidencji gruntów i budynków, nie zaś organy podatkowe. W złożonej skardze na powyższą decyzję, Skarżąca wskazała, że jest ona niezgodna z prawem, ponieważ działki o nr [...], zostały wadliwie opodatkowane podatkiem od nieruchomości, zaś faktycznie zgodnie z przepisami powinny być opodatkowane podatkiem rolnym. W uzasadnieniu wyjaśniła, że działki zostały nabyte jako grunt rolny i następnie jako taki grunt sprzedane i stanowią użytek rolny. Niezgodne z obecnymi przepisami oznaczenia Bi/RVI, Bi/Ps/V, nie mogą przesądzać o zakwalifikowaniu gruntów. Nadto na tych działkach nigdy nie była prowadzona inna działalność jak rolnicza, nie ma na nich żadnych budynków, nigdy nie były zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Tym samym powinny one zostać opodatkowane podatkiem rolnym. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Uchylając zaskarżoną decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zwrócił uwagę, że Skarżąca wielokrotnie domagała się zmiany danych zawartych w ewidencji gruntów od organu podatkowego. Między innymi wniosek taki złożyła na piśmie. Mianowicie pismem z 17 lutego 2009 roku ( które wpłynęło do Wójta Gminy Ozorków tego samego dnia) wniosła o "zmianę klasyfikacji i wyznaczenie klasyfikatora dla moich działek w W., stanowią one część gospodarstwa rolnego o czym informowałam urząd wielokrotnie i umorzenie niesłusznie naliczonego podatku. Co pozostaje w zgodzie ze zgłoszonym sposobem użytkowania moich działek". W aktach sprawy brak jest informacji jaki był skutek zarówno powyższego wniosku, jak i późniejszych starań Skarżącej. Czy został mu nadany bieg, w szczególności czy Wójt Gminy O. uznał się za niewłaściwy i przekazał wniosek organowi właściwemu do jego rozpoznania (Staroście). W ocenie Sądu pierwszej instancji interpretacja owego pisma nie nastręcza żadnych wątpliwości, intencje Skarżącej zostały sformułowane jasno. Pismem tym Skarżąca wyraziła wolę wszczęcia postępowania zmierzającego do zmiany, błędnej jej zdaniem klasyfikacji gruntów. Właściwym rzeczowo do rozpoznania takiego wniosku jest Starosta, któremu wniosek powinien zostać przekazany na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm. – dalej: k.p.a.). Z akt sprawy nie wynika jednak czy ww. wniosek zainicjował postępowanie o dokonanie zmian w ewidencji gruntów. Brak jest jakichkolwiek twierdzeń organów w tym zakresie. Tymczasem, jeśli wniosek ten nie został przekazany do właściwego organu naruszona została zasada praworządności, wynikająca z art. 7 Konstytucji RP, znajdująca odzwierciedlenie w art. 6 k.p.a. oraz art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm. – dalej: O.p.). Niezależnie od powyższego Sąd pierwszej instancji zauważył, że Skarżąca została wezwana na przesłuchanie w związku z prowadzonym postępowaniem w sprawie ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2016 - 2017, jednak w aktach brak jest protokołu z owego przesłuchania. Nie wiadomo czy ono się odbyło, czy też nie. W konsekwencji powyższego organy zostały zobowiązane przy ponownym rozpoznaniu sprawy do zbadania jaki skutek wywołał wniosek Skarżącej z 17 lutego 2009 r., a ustalenia w tym przedmiocie winny znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. Jeśli zaś, wynikający z art. 65 § 1 k.p.a. obowiązek nie został zrealizowany, to rolą organów podatkowych będzie rozważenie możliwości ustalenia spornego zobowiązania pieniężnego wbrew danym zawartym w ewidencji gruntów i budynków. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że strona nie może ponosić konsekwencji ewentualnych zaniedbań organów administracji państwowej. Wskazał przy tym, że przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2017 r. poz. 2101 ze zm. - dalej: u.p.g.k.) nie stanowi o braku potrzeby przeprowadzenia postępowania podatkowego i dokonania przez organ podatkowy własnych ustaleń co do treści zapisów, zamieszczonych w ewidencji, szczególnie w sytuacji, gdy istnieją podstawy do ich negowania. Organ podatkowy, w konkretnych, wyjątkowych stanach faktycznych, by w pełni zrealizować zasadę praworządności (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie) nie może ograniczać postępowania dowodowego jedynie do zapisów zawartych w ewidencji, w sytuacji, gdy z powodu jego zaniedbań nie doszło do zmiany ewidencji, zgodnie z twierdzeniami podatnika. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Kolegium, zarzucając mu naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, tj.: 1/ art. 21 ust. 1 u.p.g.k. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1785 ze zm. - dalej u.p.o.l.) oraz art. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1892 ze zm. - dalej: u.p.r.) - przez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż może być podstawą wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego (w formie łącznego zobowiązania pieniężnego) hipotetyczne oznaczenie nieruchomości w ewidencji gruntów wynikające z treści nieprzekazanego wniosku Skarżącej o zmianę oznaczenia ewidencyjnego właściwemu organowi, podczas gdy z treści tego przepisu art. 21 ust. 1 u.p.g.k. wynika bezwzględne związanie organów podatkowych oznaczeniem nieruchomości zawartym w ewidencji gruntów i budynków i organy podatkowe nie mogą podważać tych zapisów tej ewidencji nawet z uwagi na wcześniejsze zaniedbanie organu podatkowego pierwszej instancji w przekazaniu właściwemu organowi wniosku o zmianę danych w tej ewidencji; 2/ art. 21 ust. 1 u.p.g.k. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. oraz art. 1 u.p.r., przez niewłaściwe jego zastosowanie i przyjęcie de facto, że nawet hipotetyczna zmiana oznaczenia nieruchomości w ewidencji gruntów i budynków może mieć moc wsteczną dla wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego (w formie łącznego zobowiązania pieniężnego), podczas gdy dla organów podatkowych wiążąca jest data zmiany wprowadzonej do tej ewidencji, a taka zmiana w tej ewidencji nie ma mocy wstecznej; II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2324 - dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 65 § 1 w związku z art. 3 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji podatkowej z uwagi na zaniedbanie w przekazaniu wniosku właściwemu organowi, podczas gdy organ podatkowy w postępowaniu podatkowym nie mógł naruszyć tego przepisu, którego nie stosował, a nieprzekazanie sprawy właściwemu organowi nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy; 2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 6 k.p.a. w związku z art. 3 § 1 pkt 2 w związku z art. 120 O.p. oraz w związku z art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na hipotetyczne, a nie rzeczywiste stwierdzenie naruszenia przepisów, których organy podatkowe nie mogły naruszyć w postępowaniu podatkowym; 3/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 227 § 1 O.p. i art. 54 § 2 p.p.s.a., poprzez uchylenie decyzji z uwagi na hipotetyczny brak w aktach sprawy dokumentów świadczących o przekazaniu wniosku o zmianę w ewidencji, co nastąpiłoby na długo przed i poza przedmiotowym postępowaniu podatkowym oraz dokumentów dotyczących nieobowiązkowego przesłuchania strony i nie wykazaniu wpływu na wynik sprawy takiego naruszenia; W oparciu o tak postawione zarzuty, które zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Kolegium wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA w Łodzi do ponownego rozpoznania. Kolegium wniosło również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Skarżąca wniosła o jej oddalenie. Ponadto w piśmie z 16 września 2021 r. wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w pkt. III a-h tego pisma. Pełnomocnik skarżącej wniósł nadto o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, gdyż zaskarżony wyrok narusza prawo. Spornym zagadnieniem występującym na tle niniejszej sprawy, był zakres związania zapisami w ewidencji gruntów i budynków w prawidłowym ustaleniu łącznego zobowiązania pieniężnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w związku z zaniechaniem organu podatkowego w nadaniu biegu pismu Skarżącej, w którym wnosiła o zmianę przeznaczenia gruntów, zaistniała konieczność odstąpienia od danych wynikających z ewidencji i poczynienie własnych ustaleń w tym przedmiocie przez organy podatkowe. Przechodząc do rozpoznania postawionych zarzutów, przypomnienia wymaga, że stosownie do art. 21 ust. 1 u.p.g.k., dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, co do zasady, stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Zawarty w tym przepisie zwrot "wymiar podatku" należy interpretować jako ustalenie (określenie) zobowiązania podatkowego, z uwzględnieniem elementów przedmiotowych jak i podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów i budynków (por. wyroki NSA z: 17 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1489/09; 15 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 4051/14 – wszystkie powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmowany jest pogląd, który co do zasady podzielił również Sąd pierwszej instancji, w świetle którego, organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m. in. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku) dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, a jej funkcje (przeznaczenie) ujawnione w ewidencji gruntów i budynków. W konsekwencji organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz powinien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków. Z kolei zawarte w tej ewidencji dane można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (ich zmiana może mieć miejsce tylko w stosownym trybie administracyjnym, a organy podatkowe nie mają możliwości ich samodzielnego korygowania). Do kategorii tej zaliczyć można dane ewidencyjne dotyczące przeznaczenia, funkcji, obszaru i granic działek gruntu, a także rodzaju zabudowy i powierzchni użytkowej położonych na tych gruntach budynków. Drugą kategorię stanowią dane o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być w pewnych - niejako wyjątkowych - sytuacjach przy wymiarze podatku weryfikowana, przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów proceduralnych. Może to mieć miejsce m.in. w sytuacji, gdy dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków pozostają w sprzeczności z danymi zamieszczonymi w innych rejestrach publicznych, których pierwszeństwo (przed danymi ewidencyjnymi) wynika z regulujących ich prowadzenie bezwzględnie obowiązujących przepisów, lub też w przypadku, gdy posłużenie się wyłącznie danymi ewidencyjnymi musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku (np. możliwe do zastosowania symbole ewidencyjne nie przewidują oznaczenia dla pewnych przedmiotów opodatkowania, wymienionych wprost w ustawie podatkowej) – por. wyrok NSA z 15 lipca 2014r., sygn. akt II FSK 2565/12. W takiej sytuacji organ podatkowy zobligowany jest do pominięcia informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, sprzecznych z prawnie wiążącymi danymi innego rejestru publicznego lub tych danych ewidencyjnych, które wykluczają zastosowanie regulacji zawartych w ustawie podatkowej, mających znaczenie dla wymiaru podatku (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13; wyrok NSA z 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FSK 1930/12; zob. również S. Bogucki, K. Winiarski, Zakres związania danymi z ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatków lokalnych, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2015, nr 2, s. 11-19). Skoro jednak wypis z ewidencji gruntów i budynków stanowi dowód z dokumentu urzędowego, przeciwdowodem pozwalającym organom podatkowym ustalić wymiar podatku w oparciu o dane inne niż wynikające z tej ewidencji, powinien być również dokument (por. wyrok NSA z 19 grudnia 2018r., sygn. akt II FSK 3635/16 oraz B. Pahl, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1581/12, LEX/El). Ewidencja gruntów i budynków stanowi zatem rejestr publiczny wiążący co do zasady organy podatkowe – oprócz wyjątkowych sytuacji, których przykłady powyżej przytoczono – a także sądy w zakresie danych w niej formalnie ujawnionych, m.in. przy wymiarze podatków i świadczeń. Natomiast przeprowadzenie przeciwdowodu (zgodnie z art. 194 § 3 O.p.) jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, konieczność przeprowadzenia dowodu przeciwko danym zawartym w ewidencji gruntów i budynków, stanowiło zaniechanie organu podatkowego w nadaniu biegu wnioskowi Skarżącej z 17 lutego 2009 r. o dokonanie zmiany danych w ewidencji. Argumentacja zmierzająca do uzasadnienia takiego stanowiska, oparta została zdaniem WSA w Łodzi na okoliczności, że Skarżąca złożyła w 2009 r. wniosek o zmianę danych w ewidencji gruntów i budynków. Wbrew jednak takiemu twierdzeniu, wniosek taki przez Skarżącą w tym czasie nie został złożony. Wynika to już z samej treści wniosku w którym Skarżąca nie została wskazana, jako osoba go wnosząca. Jest to o tyle zrozumiałe, że w dacie składania tego wniosku, nie była ona właścicielem przedmiotowych gruntów. Po tym jak Skarżąca stała się właścicielem gruntów podlegających opodatkowaniu, a przed rokiem podatkowym za który wymierzone zostało łączne zobowiązanie (2016), nie składała wniosku o zmianę kwalifikacji spornych gruntów. Wobec powyższego wywód Sądu pierwszej instancji nie znajduje odzwierciedlenia w okolicznościach faktycznych sprawy. Już z tego powodu uznać go należy za pozbawiony podstaw i nie mający znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy. W istocie dotyczy on bowiem sytuacji hipotetycznej. Tymczasem kontrola zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia musi być oparta na okolicznościach konkretnej sprawy, nie zaś takich, które mogłyby wystąpić lub sąd rozpoznający skargę błędnie przyjął, że okoliczności takie wystąpiły. Z tych powodów nie można uznać za zasadne stanowiska WSA w Łodzi, że w realiach rozpatrywanej sprawy doszło do przypadku uzasadniającego odstąpienie od związania danymi uwidocznionymi w ewidencji gruntów i budynków. Naczelny Sąd Administracyjny nie wypowiada się przy tym, czy gdyby faktycznie Skarżąca taki wniosek złożyła, zaś organ podatkowy pozostawał bezczynny w nadaniu mu biegu, istniałyby podstawy do odstąpienia od związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków. Wywód w tym przedmiocie, wykraczałby bowiem poza granice rozpoznawanej sprawy. Wobec powyższego podstawowy zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej, dotyczący naruszenia art. 21 ust. 1 u.p.g.k., okazał się zasadny. Bezwzględne związanie danymi z ewidencji gruntów i budynków w realiach rozpatrywanej sprawy, niezasadnym czyni pogląd Sądu pierwszej instancji, że skoro w aktach sprawy brak jest adnotacji o przyczynach braku przesłuchania Skarżącej (pomimo wezwania), zaistniała konieczność wyjaśnienia tej okoliczności. Nawet bowiem ewentualne przesłuchanie Skarżącej, nie mogłoby doprowadzić do odstąpienia od oparcia rozstrzygnięcia na danych wynikających z ewidencji. Ponadto jak wyjaśniono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, Skarżąca nie stawiła się na przesłuchanie. Wobec powyższego w sprawie nie doszło do jej przesłuchania, zaś organ podatkowy nie ma narzędzi, aby zdyscyplinować stronę postępowania do złożenia zeznań. W istocie zatem uchylenie zaskarżonej decyzji z tego powodu nastąpiło jedynie dlatego, że w aktach sprawy brak było notatki służbowej o braku stawiennictwa Skarżącej. Jeżeli jednak Sąd pierwszej instancji miał wątpliwości co do kompletności akt podatkowych, gdyż domniemywał, że Skarżąca została jednak przesłuchana, powinien podjąć działania zmierzające do usunięcia swoich wątpliwości, nie zaś uchylać decyzję Kolegium. Brak możliwości odstąpienia od związania danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, spowodowało, że wnioski o przeprowadzenie dowodów z dokumentów na etapie postępowania kasacyjnego, zostały oddalone. Nie mogły one bowiem mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w zakresie punktu I, zaś uznając, że istota sprawy została należycie wyjaśniona, oddalił skargę w całości. W pozostałej części skarga kasacyjna została oddalona, gdyż Kolegium zaskarżając wyrok WSA w Łodzi w całości, nie sformułowało żadnych zarzutów co do punktu II, tym samym nie podważyło prawidłowości rozstrzygnięcia w tym zakresie. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Wprawdzie Skarżącej przyznano prawo pomocy między innymi w zakresie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych, jednak jak wynika z art. 248 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów postępowania, jeżeli taki obowiązek wynika z innych przepisów. Za takie przepisy uznaje się między innymi art. 200 - 204 p.p.s.a. Dlatego też przyznanie stronie prawa pomocy nie chroni jej przed odpowiedzialnością finansową za wynik postępowania (por. postanowienie NSA z 11 sierpnia 2008 r., sygn. akt II FSK 259/07). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał wniosku pełnomocnika Skarżącej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, ponieważ stosownie do art. 250 § 1 oraz art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy przyznaje się za wykonane zastępstwo prawne, co oznacza, że następuje to po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, przez wydanie odrębnego postanowienia przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny (por. np. postanowienie NSA z 21 czerwca 2017r. sygn. akt II FSK 2044/15. Paweł Dąbek Stanisław Bogucki Dominik Gajewski