III SA/Kr 202/18

WyrokWSA w Krakowie2018-05-24

Skład orzekający: Barbara Pasternak, Janusz Kasprzycki, Hanna Knysiak-Sudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy można wymeldować osobę z pobytu stałego, jeśli opuściła lokal nie dobrowolnie, ale w wyniku działań właściciela, a następnie sąd cywilny oddalił jej powództwo o przywrócenie posiadania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wymeldowanie jest zasadne, nawet jeśli opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, a nastąpiło w wyniku działań właściciela. Kluczowe jest prawomocne oddalenie przez sąd cywilny powództwa o przywrócenie posiadania, co oznacza, że skarżąca wyczerpała środki prawne, a stan faktyczny jest zgodny z prawem. Decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji danych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania J. K. z pobytu stałego z budynku przy al. A w K. Właściciel nieruchomości, R. K., złożył wniosek o wymeldowanie, twierdząc, że J. K. nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Skarżąca przyznała, że przestała być właścicielką nieruchomości i została pozbawiona dostępu do niej przez nowego właściciela, który wymienił zamki. Wskazywała, że nie opuściła budynku dobrowolnie i że nadal posiada tam swoje mienie. Sąd cywilny oddalił jej powództwo o przywrócenie posiadania. Organy administracyjne i sąd administracyjny uznały, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, co uzasadniało wymeldowanie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia 19 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Wojewoda decyzją z dnia 19 grudnia 2017 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 657), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej J. K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 roku, znak [...], orzekającej o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego z budynku przy al. A w K, zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: postępowanie w sprawie o wymeldowanie J. K. z pobytu stałego z budynku przy al. A w K Prezydent Miasta 17 czerwca 2013 roku na żądanie R. K. -właściciela przedmiotowej nieruchomości, który uzasadnił wniosek niezamieszkiwaniem skarżącej pod wskazanym wyżej adresem. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że na rozprawach toczących się w ramach postępowań sądowych, prowadzonych pod sygn. akt [...] i [...] wyszło na jaw, że J. K. wyprowadziła się z budynku przy al. A w K, a ponadto wskazał, że J. K. jest właścicielem nieruchomości przy ul. C w K, gdzie jest prawdopodobnie zameldowana. W piśmie z dnia 3 lipca 2013 r. skarżąca przyznała, że we wrześniu 2012 r. przestała być właścicielką nieruchomości przy al. A w K, a nowym ujawnionym w księdze wieczystej właścicielem został R. K. Skarżąca wskazała również, że w 2012 r. nowy właściciel odmówił skarżącej zawarcia terminowej umowy najmu przedmiotowej nieruchomości, dokonując naruszenia miru domowego poprzez wprowadzenie do budynku ochroniarzy z D sp. z o.o., a w czerwcu 2013 r. R. K. dokonał wymiany zamków w drzwiach, uniemożliwiając skarżącej zamieszkiwanie w budynku oraz korzystanie z mienia ruchomego skarżącej. Poinformowała również w piśmie, że przeciwko niej prowadzone jest pod sygn. akt [...] postępowanie o eksmisję z przedmiotowego lokalu, natomiast ona sama wniosła przeciwko R. K. pozew o przywrócenie posiadania. Skarżąca oświadczyła, że nigdy dobrowolnie i w sposób trwały nie opuściła budynku przy al. A w K. W dniu 10 września 2013 r. organ I instancji zawiesił na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4 oraz art. 101 k.p.a. postępowanie w związku wszczęciem przez skarżącą J. K. przed sądem cywilnym postępowania o przywrócenie posiadania budynku, którego dotyczy sprawa o wymeldowanie. Wobec prawomocnego zakończenia postępowania, którym oddalono powództwo J. K., organ I instancji podjął postępowanie w dniu 14 lipca 2017 r. W dniu 5 września 2017 r. organ I instancji odmówił zawieszenia postępowania w sprawie, czego domagał się pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 13 sierpnia 2017 r., wskazując, że nieotrzymanie przez skarżącą sądowej korespondencji w sprawie [...] nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawach meldunkowych. W dniu 25 września 2017 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy, a w piśmie z tego samego dnia przyznał, że J. K. jest zameldowana na pobyt czasowy w K pod innym adresem, z którego ma zamiar zrezygnować, a żądanie wymeldowania skarżącej z budynku przy al. A w K, wobec braku orzeczenia o eksmisji, uznał za bezpodstawne. Ponadto podniósł, że R. K. w formie oświadczenia przed sądem zrzekł się prawa do eksmisji J. K. z przedmiotowego budynku, a w formie pisemnej - co zostało potwierdzone zeznaniami świadków w postępowaniu sądowym - wyraził zgodę na przebywanie skarżącej w budynku przy al. A w K. Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, Prezydent Miasta, opierając się na materiale dowodowym zebranym w sprawie uznał, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności i decyzją z 2 października 2017 roku, znak [...], orzekł o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego z budynku przy al. A w K. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody wniosła J. K., zarzucając jej błędne ustalenia faktyczne, naruszenie reguł postępowania administracyjnego oraz pozbawienie prawa do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu działająca przez pełnomocnika skarżąca podniosła m.in., że nie opuściła przedmiotowego budynku dobrowolnie, lecz została pozbawiona do niego dostępu przez jego właściciela – R. K., który w dniu 13 czerwca 2013 r. dokonał wyłamania zamków w drzwiach wejściowych do budynku i wymienił je na inne, nie przekazując nowych kluczy skarżącej, która była stroną wszelkich umów dotyczących eksploatacji budynku, wypełniając je terminowo. Po pozbawieniu jej władztwa budynku, skarżąca zameldowała się tymczasowo pod innym adresem, co wynikało m.in. z konieczności parkowania w strefie. Jednocześnie zameldowanie na pobyt czasowy wskazuje na to, że skarżąca zamierza powrócić do budynku przy al. A w K. Pełnomocnik wskazał, że skarżąca nie zerwała więzi z tym budynkiem, gdyż w dalszym ciągu znajdowało się tam jej mienie o wartości około 100 tys. zł, opłacała koszty eksploatacji budynku i było to jej miejsce czynności życiowych. Ponadto, w czerwcu 2017 r., dokonała ona rozporządzenia mieniem znajdującym się w przedmiotowym budynku, darując je Fundacji [...]. Skarżąca podniosła również, że brak jest wyroku sądowego, który nakazywałby eksmisję skarżącej z budynku, którego dotyczy postępowanie o wymeldowanie. Wskazując na powyższe, skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu I instancji, ewentualnie zawieszenia postępowania do czasu przedstawienia przez wnioskodawcę orzeczenia dotyczącego eksmisji skarżącej z przedmiotowego budynku oraz urzędowego dowodu skutecznego wykonania eksmisji. Do akt sprawy zostały dołączone następujące dokumenty: - odpis zwykły z księgi wieczystej nr [...]; - kopia protokołu z posiedzenia w sprawie [...] z dnia 23 maja 2013 r.; - kopia protokołów z posiedzenia w sprawie [...] z dnia 21 marca 2013r oraz z dnia 6 czerwca 2013 r.; - kopia pozwu J. K. o przywrócenie posiadania z dnia 3 lipca 2013 r.; - kopia potwierdzenia dokonanego przez J. K. zgłoszenia na Policję przywłaszczenia rzeczy znajdujących się w budynku przy al. A w K; - kopia postanowienia komornika z dnia 23 maja 2013 r., sygn. Akt [...]; - zdjęcie drzwi wejściowych do przedmiotowego budynku z dnia 2 lipca 2013 r.; - kopie przedłożonych przez skarżącą wydruków, na których znajdują się numery telefonów oraz wykaz osób, które mogą przebywać w budynku poza właścicielem, na którym wymieniona jest m.in. J. K.; - informacja z Sądu Okręgowego z dnia 5 lipca 2017 r. o prawomocnym zakończeniu postępowania prowadzonego pod sygn. akt [...]; - kopia wyroku z dnia 13 czerwca 2016 r., sygn. akt [...], którym oddalono powództwo J. K. przeciwko R. K. o naruszenie posiadania. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje się z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Z unormowania zawartego w przytoczonym przepisie wynika, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba fizycznie w danym lokalu nie przebywa, a opuszczenie tego lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Jeśli w trakcie postępowania o wymeldowanie, jak w rozpatrywanej sprawie, zostanie ustalone, że osoba, której wniosek dotyczy nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuściła to miejsce, wówczas organ meldunkowy obowiązany jest do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o powołany wyżej art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Organ odwoławczy wskazał również, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała, o czym stanowi przepis art. 28 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności. Celem decyzji w sprawie o wymeldowanie jest zatem doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu strony postępowania z miejscem rejestracji pobytu, ma więc ona charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania, a miejscem zameldowania. Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W niniejszej sprawie jako bezsporne organ odwoławczy wskazał, że właścicielem nieruchomości przy al. A w K, dla której Sąd Rejonowy prowadzi księgę wieczystą [....], jest R. K. Jako bezsporne organ odwoławczy uznał również, że J. K. nie mieszka w przedmiotowym budynku, a wobec prawomocności wyroku z dnia 13 czerwca 2016 r., sygn. akt [...], którym oddalono powództwo J. K. przeciwko R. K. o przywrócenie posiadania, opuszczenie lokalu przez skarżącą nabrało cech dobrowolności i jest trwałe. Z ustaleń organu wynika z kolei, że J. K. dokonywała zgłoszeń pobytu czasowego pod adresem K, ul. C w nieprzerwanych okresach od 27 stycznia 2014 r. do 18 stycznia 2020 r. W ocenie organu odwoławczego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki wymeldowania określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Skoro skarżąca nie przebywa w budynku przy al. A w K, opuściła go i od lat przebywa w innym lokalu, to za prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami uznał rozstrzygnięcie organu I instancji, utrzymując je w mocy. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ odwoławczy wskazał, że sam fakt dokonania przez skarżącą meldunku czasowego pod innym adresem w K nie oznacza, że aktualny pozostaje adres stałego zameldowania, a rozstrzygającym w niniejszej sprawie jest to, że skarżąca faktycznie pod tym adresem nie zamieszkuje i koncentruje swoje sprawy życiowe w innym lokalu. Również pozostawienie w lokalu swoich rzeczy - na co wskazywała skarżąca - nie przesądza o tym, że dany lokal stanowi centrum życiowe, jeżeli powyższe nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem właściciela tych rzeczy w miejscu stałego zameldowania. W ocenie organu wskazywany przez skarżącą zamiar powrotu do budynku przy al. A w K ogranicza się jedynie do deklarowania samej chęci, bez określenia czasu powrotu, a przede wszystkim bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w rzeczonym budynku, skoro budynek ten jest własnością R. K., który wyraźnie sprzeciwia się temu, by J. K. mogła ponownie w tym domu zamieszkać. Ponadto żądanie skarżącej przywrócenia posiadania zostało prawomocnie oddalone przez sąd cywilny, dlatego utrzymywanie zameldowania skarżącej na pobyt stały w przedmiotowym budynku sprawiłoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem obecnym, a skoro skarżąca nie ma realnych perspektyw na powrót do lokalu, to odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Organ wskazał również, że w sprawie brak było podstaw do zawieszenia postępowania administracyjnego, czego domagała się skarżąca, gdyż rozstrzygnięcie przez sąd cywilny sprawy o eksmisję z lokalu nie stanowi zagadnienia wstępnego w sprawie administracyjnej o wymeldowanie, w której stwierdza się jedynie rzeczywisty stan faktyczny, natomiast nie przesądza się w niej o prawie do lokalu. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła skarżąca J. K., zarzucając jej: celowe i świadome zaniechanie uwzględnienie prawnego znaczenia dobrowolności opuszczenia nieruchomości przez skarżącą; zawężenie zakresu kognicji rozpatrywanego problemu prawnego, skutkujące sankcjonowaniem patologii oraz zwykłego bandytyzmu w państwie prawa; błędne ustalenia faktyczne; naruszenie reguł postępowania administracyjnego; pozbawienie prawa do udziału w postępowaniu. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że skarżąca nie opuściła nieruchomości w sposób dobrowolny, ale że została pozbawiona dostępu do nieruchomości wraz z pobawieniem władztwa nad pozostawionym w budynku mieniem ruchomym, poprzez dokonane przez R. K. w dniu 13 czerwca 2013 r. wyłamanie zamków oraz ich wymianę, przez co właściciel uniemożliwił skarżącej wejście do budynku. Nadto podniesiono, że J. K. nie zerwała więzi z miejscem stałego zameldowania, ponieważ pozostało tam jej mienie, opłacała koszty eksploatacji oraz było to miejsce jej czynności życiowych. W ocenie skarżącej decyzja sankcjonuje niezgodne z prawem naruszenie stanu faktycznego, a jedynymi prawnymi przesłankami do wymeldowania J. K. byłyby albo dobrowolne opuszczenie przez nią budynku albo przymus sądowy wyrażony w wyroku eksmisyjnym, który jeszcze nie zapadł. Skarżąca podniosła, że w czerwcu 2017 r. dokonała darowizny należących do niej i znajdujących się w przedmiotowym budynku ruchomości, a także, że w tym samym miesiącu została przez R. K. zmuszona do sprzedania po zaniżonej cenie ruchomości, na dowód czego dołączono kopie w/w umów. Skarżąca wskazała również na uchybienia proceduralne organu administracji, który w postanowieniu błędnie wskazał jako datę podjęcia zawieszonego postępowania 7 lipca 2017 r., a więc datę, w której wpłynęło do organu pismo sądowe informujące o prawomocnym zakończeniu postępowania, mimo że samo postanowienie pochodzi z daty 14 lipca 2017 r. W jej ocenie powyższe skutkuje nieważnością postępowania. Ponadto J. K. zwracała się do organu z pismem o przełożenie terminu rozprawy z powodu urlopu i uroczystości rodzinnych, jednak do dnia złożenia skargi nie doczekała się odpowiedzi, co wskazuje na celowe i świadome działanie organu, którym pozbawił on stronę prawa do uczestnictwa w postępowaniu. Wskazując na powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie decyzji lub zawieszenie postępowania do czasu przedstawienia przez wnioskodawcę orzeczenia o eksmisji J. K. z przedmiotowego budynku. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewody z dnia 19 grudnia 2017 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 roku, znak [...], orzekającą o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego z budynku przy al. A w K. W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa. Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 657 ze zm.) zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami. Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżąca nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem lokalu, z którego została wymeldowana. Zdaniem Sądu prawidłowe są ustalenia organów w zakresie stanu faktycznego, w szczególności dotyczące stanu niezamieszkiwania skarżącej w przedmiotowym lokalu. To zaś ma decydujące znaczenie dla przesądzenia kwestii legalności decyzji o wymeldowaniu. Wobec zmiany właściciela, którym został R. K., nie wyrażający woli wynajmu budynku skarżącej i manifestujący to nieprzerwanie od czerwca 2013 r., uznać należy, że opuszczenie budynku przez skarżącą miało charakter trwały. Jeśli zaś idzie o podnoszoną przez pełnomocnika skarżącej kwestię braku dobrowolności w opuszczeniu budynku przez J. K., to należy w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14, który wskazał, że "Brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania (...) Powiązanie przesłanki opuszczenia miejsca stałego zamieszkania z kwestią dobrowolności ma jedynie takie znaczenie, że nie może dojść do wymeldowania tak długo, jak długo zainteresowany może podjąć próby przywrócenia zamieszkiwania, usunięcia skutków zastosowania przymusu, likwidacji stanu niezgodnego z jego wolą, a polegającego na braku możliwości zamieszkiwania. Wyczerpanie bezskuteczne tych środków lub rezygnację z ich zastosowania uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a zatem otwierającą drogę do wymeldowania". Przenosząc powyższe rozważania - które podziela skład orzekający - na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że jakkolwiek skarżąca J. K. nie wykazywała woli opuszczenia budynku i została pozbawiona posiadania pod przymusem, a potem na drodze sądownej usiłowała odzyskać posiadanie, to jednak rozstrzygające w tej sprawie jest to, że oddalając powództwo skarżącej w sprawie cywilnej prowadzonej pod sygn. akt [...], sąd tym samym przyznał, że stan faktyczny, który powstał w wyniku naruszenia posiadania, jest zgodny z prawem. Można zatem powiedzieć, że skarżąca wyczerpała bezskutecznie przysługujące jej środki ochrony prawnej, co uznaje się za okoliczność usuwającą stan przymusu, a to z kolei - wobec trwałego charakteru opuszczenia budynku - otworzyło drogę do wymeldowania. Nie ma przy tym racji skarżąca, że skutecznym dla wymeldowania byłby dopiero wyrok nakazujący jej eksmisję, skoro takowa nie jest potrzebna, wobec nieprzebywania skarżącej w przedmiotowym budynku połączonym z oddaleniem jej powództwa o przywrócenie posiadania. Bez znaczenia pozostaje też podnoszona przez skarżącą okoliczność, że pozostawiła ona w budynku przy al. A w K swoje ruchomości, gdyż samo to nie przesądza o trwałym związaniu osoby z miejscem zameldowania. Na marginesie, jak wynika z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że wyzbyła się już swoich ruchomości, część przekazując w darowiźnie fundacji, a część sprzedając R. K. Choć powyższe nie ma znaczenia decydującego, to jednak pośrednio wskazuje również na to, że wyzbywając się tych rzeczy, skarżąca nie koncentruje swojego życia w przedmiotowym budynku. Odnosząc się do zarzutu uchybienia proceduralnego organu administracyjnego, polegającego na wskazaniu w postanowieniu z dnia [...] 2017 r., że zawieszone postępowanie o wymeldowanie podjęte zostało z dniem 7 lipca 2017 r., rację należy przyznać pełnomocnikowi skarżącej, że w sposób wadliwy została wskazana data podjęcia postępowania, jednak powyższe nie stanowi uchybienia, które skutkowałoby koniecznością uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności postępowania. Sąd nie wie, czy powyższy błąd stanowił oczywistą omyłkę organu I instancji czy też wynikał ze świadomej decyzji organu, który uznał, że skuteczność podjęcia nastąpiła z dniem otrzymania informacji z sądu o prawomocnym zakończeniu postępowania, w związku z którym postępowanie administracyjne zostało zawieszone. W istocie bowiem postanowienie o wznowieniu zawieszonego postępowania ma charakter konstytutywny, a zatem wywołuje skutek od dnia jego wydania, a nie od nastąpienia zdarzenia, które powodowało podjęcie postępowania. Co jednak istotne dla oceny prawidłowości postępowania administracyjnego, powyższy błąd nie przełożył się na sytuację skarżącej, która nie została w ten sposób pozbawiona możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Mylne oznaczenie daty podjęcia postępowania skutkowało jedynie negatywnymi konsekwencjami dla samego organu, który w ten sposób zmusił się niejako do szybszego załatwienia sprawy. Po dacie wydania postanowienia skarżąca została wezwana na rozprawę na dzień 22 sierpnia 2017 r., na którą się ona nie stawiła. 14 sierpnia 2017 r. akta sprawy przeglądał jej pełnomocnik, który w dniu 21 września 2017 r. otrzymał zawiadomienie z dnia 28 sierpnia 2017 r. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w terminie 7 dni od otrzymania zawiadomienia, jak również został wezwany do podania w tym samym terminie informacji, w czyjej dyspozycji znajduje się budynek przy al. A w K oraz innych informacji mających znaczenie prawne. W dniu 5 września 2017 r. rozpoznany został wniosek pełnomocnika skarżącej o zawieszenie postępowania, którego odmówiono, a w dniu 25 września 2017 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy, przedkładając w tym samym dniu pismo, w którym zaprezentowane zostało stanowisko skarżącej w sprawie. Z powyższego w sposób jednoznaczny wynika, że mylne oznaczenie daty podjęcia postępowania w żaden negatywny sposób nie wpłynęło na sytuację strony postępowania administracyjnego. Wyjaśnienia wymaga również, że organ I instancji nie miał obowiązku odroczenia rozprawy zaplanowanej na 22 sierpnia 2017 r., o czym wprost stanowi przepis art. 94 § 1 k.p.a., zgodnie z którym nieobecność na rozprawie stron należycie wezwanych na rozprawę nie stanowi przeszkody do jej przeprowadzenia. Paragraf 2 wskazuje m.in., że przesłanką odroczenia rozprawy są m.in. przeszkoda trudna do przezwyciężenia oraz inna ważna przyczyna, jednak z pisma pełnomocnika z dnia 11 sierpnia 2017 r. nie wynika, by w jakikolwiek sposób uprawdopodobnił on okoliczności, z których wynika niemożność stawienia się na rozprawę jego mandantki czy jego samego. Prawidłowo zatem organ administracyjny zaplanowanej rozprawy nie odroczył. Wobec powyższego stwierdzić należy, że żadna ze stron nie została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu, a zatem nie doszło do naruszenia ze strony organów administracyjnych rozpoznających sprawę art. 10 k.p.a., a postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Reasumując stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego o wymeldowaniu J. K. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego pod adresem al. A w K, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło