IV SA/Po 433/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] marca 2018 roku w przedmiocie bonifikaty w opłatach za studia postanawia odrzucić skargę. Pismem z [...] marca 2018 r. Z. O. wniosła skargę (oznaczoną mylnie jako "odwołanie") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na decyzję nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] marca 2018 r. w sprawie przyznania bonifikaty w opłatach za studia, skarżąc tę decyzję w części objętej punktem drugim, określającym warunki zachowania prawa do bonifikaty poprzez uzyskanie średniej ocen nie niższej niż 4,5 i zaliczenie semestrów studiów w terminie zasadniczym. W uzasadnieniu powyższego pisma Skarżąca wskazała, że przyznane jej prawo do bonifikaty w opłatach za studia wynikało z przyrzeczenia publicznego złożonego podczas licytacji w czasie Finału Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w styczniu 2018 r. Wydana następnie zaskarżona decyzja Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii potwierdzała przyznanie Skarżącej bonifikaty oraz wskazywała dodatkowe warunki jej uzyskania. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (dalej także jako: "Rektor") w pierwszej kolejności uściślił, że przedmiotem wskazanej przez Skarżącą licytacji był bon edukacyjny, który dawał możliwość podjęcia nauki w Wyższej Szkole Bezpieczeństwa w P. na preferencyjnych warunkach. Następnie wskazał, że Skarżąca, podpisując przedmiotowy bon, oświadczyła jednocześnie, że zapoznała się z Ogólnymi zasadami bonów oraz Regulaminem zamieszczonym na wskazanej na blankiecie bonu witrynie internetowej. Na mocy powyższych regulacji Rektor wydał [...] marca 2018 r. decyzję nr [...], określającą szczegółowe warunki wykorzystania bonu. Nadto Rektor podniósł, że podczas licytacji nie zostało dokonane przyrzeczenie publiczne, bowiem nie był na niej obecny pracownik Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa w P. (dalej także jako: "Uczelnia"), uprawniony do składania jednostronnego oświadczenia woli o przyznaniu nagrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada legitymację skargową, zachowanie terminu oraz warunków formalnych skargi, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi głównie o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), jak również wynikają ze zczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sąd orzeka także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosuje środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Rozpatrywana skarga dotyczy aktu rektora szkoły wyższej, wydanego w celu realizacji, wskazanej w wylicytowanym przez Skarżącą bonie edukacyjnym, bonifikaty w opłatach za studia. Zgodnie z art. 99 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2183, z późn. zm., dalej w skrócie "p.sz.w.") zasady pobierania opłat i wysokość opłat w uczelni niepublicznej określa organ wskazany w statucie. W rozpoznawanej sprawie Statut Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa Niepublicznej Uczelni Zawodowej stanowi w § 36 pkt 2, że warunki odpłatności za studia określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Zgodnie zaś z pkt 3 tego paragrafu Rektor może zwolnić z opłaty lub ograniczyć jej wysokość. W Regulaminie Studiów, uchwalonym na posiedzeniu Senatu Uczelni w dniu [...] marca 2017 r., zawarto szczegółowe zasady odpłatności za studia (§ 10), doprecyzowane w Regulaminie ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów w roku akademickim [...]. Na podstawie powyższych postanowień, Skarżąca w dniu [...] marca 2018 r. zawarła z Wyższą Szkołą Bezpieczeństwa z siedzibą w P. umowę nr [...] o warunkach odpłatności za studia. W umowie tej Skarżąca zobowiązała się do uiszczania wskazanych w niej opłat, w tym czesnego w wysokości [...] złotych, płatnego co roku. W świetle powołanych wyżej uregulowań źródłem roszczeń dotyczących kwestii odpłatności za studia jest w tej sprawie umowa cywilnoprawna. Późniejsze zwolnienie Skarżącej od opłaty za studia, dokonane w formie aktu Rektora nazwanego "decyzją", nie pozbawia rozpatrywanego w niniejszej sprawie sporu cech cywilnoprawnych. Podobne stanowisko zostało wyrażone również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych, w których przyjęto, że jeżeli źródłem roszczeń miedzy studentem a uczelnia wyższą jest umowa cywilnoprawna dotycząca warunków odpłatności za studia, to ewentualne spory dotyczące jej stosowania mogą być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego (zob. np.: wyrok WSA z 14.09.2010 r., I SA/Wa 351/10; postanowienie WSA z 10.02.2014 r., IV SA/Wr 877/13 – dostępne w CBOSA). Tym samym należało przyjąć, że stosunek podstawowy łączący Skarżącą z Uczelnią, a dotyczący odpłatności za studia, wynikał z zawartej umowy, a zatem wszelkie roszczenia wynikające z tej umowy – w tym przypadku prawo do bonifikaty (zdaniem Skarżącej: bezwarunkowej) – powinny być dochodzone w drodze powództwa przed sądem powszechnym. Ubocznie należy zauważyć, że bez wpływu na zasadność tego wniosku pozostaje ewentualne rozstrzygnięcie spornej pomiędzy stronami kwestii, czy źródłem ww. prawa do bonifikaty było (jak przyjmuje Skarżąca), czy nie (jak twierdzi Rektor), przyrzeczenie publiczne. W tej sytuacji, skoro w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie dotyczące zwolnienia z odpłatności za studia (myląco nazwane "decyzją") ma bez wątpienia charakter cywilnoprawny, to tym samym skarga w tym przedmiocie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tych względów skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.