I SA/Bk 702/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia SO del. do WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz sędzia WSA Jacek Pruszyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Świętochowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów wobec prowadzonej egzekucji oraz uznania, że zarzuty nieistnienia i braku wymagalności obowiązku są niedopuszczalne oraz, że zarzuty niedopuszczalności egzekucji są bezzasadne oddala skargę. Pismem z dnia [...] stycznia 2015 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. działając na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014, poz. 1619, dalej powoływana jako: "u.p.e.a.") zwrócił się o zajęcie stanowiska przez wierzyciela – B. G. - w sprawie zarzutów z dnia 12 grudnia 2014 r. wniesionych przez O. Polska S.A. (dalej powoływana jako: "skarżąca Spółka"): - egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył skarżącej Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r.; - obowiązek wynikający z tej decyzji nie był wymagalny ze względu na niedoręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r. oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności; - egzekucja należności była niedopuszczalna w sytuacji, w której organ nie doręczył decyzji pierwszoinstancyjnej i nie nadano tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; - egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...] Burmistrz G. nie uwzględnił powyższych zarzutów. Wskazał, że zarówno decyzja określająca zobowiązanie podatkowe za 2009 r., jak i postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone skarżącej Spółce za pośrednictwem Poczty Polskiej. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącej Spółki, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r., Nr [...] uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i - kierując się zasadą dewolutywności zwykłych środków zaskarżenia - uznało zarzuty nieistnienia obowiązku określonego tytułem wykonawczym nr [...] oraz jego niewykonalności za niedopuszczalne, natomiast zarzuty niedopuszczalności egzekucji administracyjnej i prowadzenia jej na podstawie tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. - oceniono jako bezzasadne. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że zarzut podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego obowiązku, nie może być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela i organ wyższego stopnia, gdyż kwestia ta była i jest przedmiotem orzeczenia (decyzji określającej) oraz postępowania odwoławczego. Natomiast kwestia wymagalności egzekwowanego obowiązku nie może być oceniana z uwagi na to, że kwestia wymagalności obowiązku była przedmiotem odrębnego postępowania w sprawie nadania decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, a następnie - przedmiotem postępowania prowadzonego przez tut. Kolegium w wyniku wniesionego zażalenia. Dlatego też, w powyższym zakresie należało orzec o niedopuszczalności zarzutu prowadzenia egzekucji wobec nieistniejącego obowiązku na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. Zdaniem Kolegium, także zarzut niespełnienia wymogów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., jest nietrafny. Istotnym jest bowiem jedynie to, czy tytuł wykonawczy odpowiada wymaganiom treściowym wskazanym w art. 27 u.p.e.a. (tj., czy zawiera wszystkie dane, jakie - zgodnie z tym przepisem - powinny być w takim tytule zamieszczone), a w jego ramach nie można kwestionować, czy wierzytelność jest wymagalna czy też nie. W ramach rozpatrywania zarzutu opartego na art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie ocenia się, czy treść tytułu wykonawczego jest zgodna ze stanem rzeczywistym (badaniu tego służą zarzuty oparte na przesłankach zawartych we wcześniejszych punktach tego artykułu). Na powyższe postanowienie skarżąca Spółka wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia wierzyciela z dnia [...] lutego 2015 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: - art. 34 § 1a u.p.e.a., przez stwierdzenie niedopuszczalności zarzutów w sytuacji, w której wymagały one merytorycznego rozstrzygnięcia; - art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut niedopuszczalność egzekucji, choć taką jest egzekucja prowadzona w sytuacji, w której nie doręczono decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego; - art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., przez uznanie za bezzasadny zarzut nieprawidłowo sporządzonego tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie w nim wskazano, iż egzekwowany obowiązek jest wymagalny. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli jest postanowienie wydane w przedmiocie stanowiska wierzyciela – Burmistrza G. w zakresie wniesionych przez skarżącą Spółkę zarzutów do egzekucji administracyjnej dotyczącej należności w postaci podatku od nieruchomości za 2009 r. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu. Rola zarzutu sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. Konieczność wskazania podstawy prawnej zarzutów spoczywa na zobowiązanym. Konsekwentnie stanowisko wyrażane przez wierzyciela (na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a.) może odnosić się wyłącznie do zarzutów podniesionych przez zobowiązanego. Dodatkowo z art. 34 § 1a u.p.e.a. wynika, że jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. NSA w wyroku z 4 czerwca 2014 r., II FSK 1535/12 (LEX nr 1487958) wskazał, że celem (ratio legis) tego przepisu nie jest ograniczenie zakresu merytorycznych kompetencji organów występujących w podwójnej roli, ale usprawnienie postępowania egzekucyjnego. Artykuł 34 § 1a u.p.e.a. pozbawia wierzyciela i organ egzekucyjny możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta była już przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. Stwierdzenie, że taka okoliczność miała miejsce obliguje organ do wydania postanowienia nie o nieuwzględnieniu zarzutu, lecz o stwierdzeniu jego niedopuszczalności. Uregulowanie to wprowadza zasadę niekonkurencyjności środków prawnych. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka zgłosiła cztery zarzuty dotyczące następujących okoliczności: (-) egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2009 - art. 33 pkt 1 u.p.e.a.; (-) obowiązek będący przedmiotem egzekucji był niewymagalny ze względu na niedoręczenie decyzji pierwszo instancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 33 pkt 2 u.p.e.a.; (-) egzekucja należności jest niedopuszczalna w sytuacji, gdy organ nie doręczył decyzji pierwszo instancyjnej oraz z uwagi na to, że decyzji tej nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności - art. 33 pkt 6 u.p.e.a.; (-) egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 u.p.e.a - art. 33 pkt 10 u.p.e.a. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że zarzuty podjęcia egzekucji wobec nieistniejącego i niewymagalnego obowiązku nie mogą być przedmiotem oceny w ramach postępowania prowadzonego przez wierzyciela. Kwestia istnienia obowiązku była bowiem przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego decyzją Burmistrza G. z dnia [...] listopada 2014 r. oraz decyzją SKO w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. Z kolei kwestia wymagalności była przedmiotem postępowania w sprawie nadania ww. decyzji Burmistrza G. rygoru natychmiastowej wykonalności, zakończonego postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. oraz postanowieniem SKO w B. z [...] stycznia 2015 r. Odpowiednio spełnienie wymogu doręczenia decyzji określającej zobowiązanie skarżącej Spółki w podatku od nieruchomości za rok 2009 i postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, były przedmiotem badania organu w celu ustalenia dopuszczalności wniesionego przez skarżącą Spółkę odwołania od decyzji wymiarowej oraz zażalenia od postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Gdyby akty te nie zostały doręczone niemożliwe byłoby rozpatrzenie wniesionych od nich środków zaskarżenia. Z tych względów zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku uzasadniane brakiem doręczenia decyzji wymiarowej oraz postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogły być przedmiotem badania wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. Prawidłowo zatem SKO w B. zaskarżonym postanowieniem uchyliło postanowienie Burmistrza G. i stosownie do art. 34 § 1a u.p.e.a. uznało ww. zarzuty za niedopuszczalne. Zgodne z prawem jest również rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznające za niezasadne zarzuty niedopuszczalności egzekucji oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Odnośnie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, należy wskazać, że przepis art. 33 pkt 6 u.p.e.a. stanowi swoistą uzupełniającą klauzulę generalną, obejmującą wszystkie przypadki niewymienione w art. 33 § 1 pkt 1-5 u.p.e.a. Jak stwierdził WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 22 maja 2013 r., I SA/Gd 348/13 (LEX nr 1368487), w przepisie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. chodzi o niedopuszczalność egzekucji ze względów formalnych, a nie merytorycznych, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. Jako przykład wskazuje się na dopuszczalność egzekucji sądowej w stosunku do danego obowiązku, czy też niemożność jej prowadzenia z uwagi na posiadany przez zobowiązanego immunitet. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Nie może być zatem uwzględniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej uzasadniany przez skarżącą Spółkę przyczynami określonymi w art. 33 pkt 1 i 2 u.p.e.a. (brakiem doręczenia decyzji wymiarowej oraz brakiem nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności). Zarzut niespełnienia wymogów art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., skarżąca Spółka uzasadnia tym, że w tytule wykonawczym bezpodstawnie stwierdzono, że dotyczy on należności wymagalnej. Zarzut ten jest niezasadny. Na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a. mogą być kwestionowane jedynie wymogi formalne, jakim musi odpowiadać tytuł wykonawczy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lutego 2015 r., III SA/Wa 1609/14, LEX nr 1746090). W szczególności wskazuje się, że w sytuacji, kiedy tytuł wykonawczy w ogóle nie zawiera danych, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., to adekwatny zarzut podlegałby kwalifikacji z art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a., zaś w sytuacji, kiedy tytuł zawiera co prawda te dane, ale w ocenie zobowiązanego są one nieprawidłowe, co otwiera merytoryczny spór o tę prawidłowość, to tak sformułowany, adekwatny zarzut podlega kwalifikacji z punktu 1 art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r., III SA/Wa 2006/14, LEX nr 1747013). Wierzyciel w ramach rozpatrywania zarzutu opartego na art. 33 pkt 10 u.p.e.a. nie może zatem oceniać, czy treści tytułu wykonawczego jest zgodna ze stanem rzeczywistym, w tym przypadku czy należność jest wymagalna. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.