III SA/Gd 275/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-06-07
Skład orzekający: Jolanta Sudoł, Bartłomiej Adamczak, Felicja Kajut
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca zasiłek macierzyński po ustaniu zatrudnienia może jednocześnie otrzymać świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z pracy w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka pozytywna świadczenia pielęgnacyjnego, tj. niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia, jest spełniona przez osobę, która rozwiązała stosunek pracy i nie podjęła innego zatrudnienia, nawet jeśli w międzyczasie otrzymuje zasiłek macierzyński. Zasiłek macierzyński nie jest wymieniony w katalogu negatywnych przesłanek wykluczających świadczenie pielęgnacyjne.Stan faktyczny
Skarżąca, A.S., ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem. Po ustaniu zatrudnienia w listopadzie 2017 r. uzyskała prawo do zasiłku macierzyńskiego. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, uznając, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego wyklucza możliwość otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ zasiłek ten zastępuje dochód z pracy, a osoba go pobierająca nie może być uznana za osobę rezygnującą z zatrudnienia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, argumentując, że świadczenia te nie kolidują ze sobą i nie są ekwiwalentem wynagrodzenia za pracę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Zawiślińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi A.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 22 listopada 2017 r., nr [...].
Zaskarżoną decyzją z dnia 27 lutego 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 13 grudnia 2017 r., którą organ uchylił od dnia 12 listopada 2017 r. swoją decyzję z dnia 22 listopada 2017 r. o przyznaniu A. S. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 22 listopada 2017 r. (nr [...]) Wójt Gminy przyznał A. S. (zwanej dalej: "stroną", "skarżącą") prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem J. S. do 31 lipca 2019 r.
W dniu 13 grudnia 2017 r. Wójt Gminy - działając na podstawie art. 104 § 1, art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako: "k.p.a."), art. 17 ust. 1 i art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 – dalej jako" "u.ś.r.") - wydał decyzję (nr [...]), którą uchylił od dnia 12 listopada 2017 r. wyżej wymienioną decyzję z dnia 22 listopada 2017 r. przyznającą stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nadając swojej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że strona w dniu 4 grudnia 2017 r. poinformowała ośrodek pomocy społecznej o uzyskaniu prawa do zasiłku macierzyńskiego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ustaniu zatrudnienia od dnia 12 listopada 2017 r.
Organ powołał w tym kontekście art. 17 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie natomiast do art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Organ wskazał, że zgodnie z przedłożoną kopią świadectwa pracy z dnia 13 listopada 2017 r. strona w okresie od 4 sierpnia 2008 r. do 11 listopada 2017 r. była zatrudniona. Stosunek pracy został rozwiązany za wypowiedzeniem pracownika, zaś od 12 listopada 2017 r. do 12 maja 2018 r. strona uzyskała prawo do zasiłku macierzyńskiego.
W ocenie organu otrzymywanie zasiłku macierzyńskiego wyklucza możliwość otrzymywania w tym samym czasie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zasiłek macierzyński jest świadczeniem pieniężnym mającym na celu zapewnienie środków utrzymania w czasie, gdy osoba go otrzymująca nie wykonuje pracy w związku z urodzeniem dziecka i koniecznością opieki nad nim. Zasiłek ten zastępuje dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę) mając na względzie to, że osoba taka nie może w tym okresie wykonywać pracy zarobkowej. Jest on świadczeniem okresowym przysługującym przez ustawowo określony czas, a przesłanką jego otrzymania jest urodzenie lub przyjęcie na wychowanie dziecka w okresie ubezpieczenia chorobowego, czyli w okresie pozostawania w zatrudnieniu. Przysługuje on także tym osobom, którym umowa o pracę wygasła z dniem urodzenia dziecka.
Z kolei świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. przysługuje z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej m.in. matce, gdy nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie tej osobie rezygnacji z aktywności zawodowej poprzez wypłatę określonej przepisami kwoty oraz opłacenie składek na ubezpieczenie społeczne. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje zatem osobie bezrobotnej, tj. rezygnującej z zatrudnienia lub nie podejmującej zatrudnienia. Jednocześnie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c/ ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U z 2016 r., poz. 645 ze zm. – dalej jako: "u.p.z.i.r.p.") wskazuje, że osoba nabywająca prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu zatrudnienia nie może być uznana za osobę bezrobotną, gdyż jest niezdolna do podjęcia zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej.
Strona pozostawała w zatrudnieniu jedynie do dnia 11 listopada 2017 r., a następnie nabyła prawo do zasiłku macierzyńskiego. Organ wskazał, że podziela stanowisko zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 września 2014 r. (sygn. akt I SA/Wa 2259/14), który zastosował wykładnię celowościową i uznał, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego wyklucza otrzymywanie w tym samym okresie czasu świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyjęcie odmiennego poglądu, prezentowanego przez stronę i WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 31 sierpnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 443/17), który literalnie dokonał oceny przepisów, skutkowałoby tym, że strona otrzymywałaby świadczenia z dwóch źródeł, w tym którego pochodną jest stosunek pracy.
Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że spełnia przesłanki przyznania obydwu świadczeń, a ustawa nie zakazuje ich łącznego pobierania.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 27 lutego 2018 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy stwierdził, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny i został przyznany przez stronę w odwołaniu. Wskazał, że konstrukcja prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oparta jest o dwie przesłanki przedmiotowe: przesłankę pozytywną i przesłankę negatywną. Przesłanka pozytywna ujęta jest w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i jest nią niepodejmowanie albo rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną. Druga przesłanka ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a/ lub b/ lub też zachodzą inne okoliczności wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 2-6 u.ś.r. Przepis art. 17 u.ś.r. stanowi zatem zamkniętą regulację normującą możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 3269/15, CBOSA). Przywołany art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. reguluje dwie sytuacje. W pierwszej chodzi o to, że osoba zainteresowana przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego nie pracuje i nie trudni się jakąkolwiek pracą zarobkową, czyli nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W drugiej, gdy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad taką osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba jest zainteresowana uzyskaniem świadczenia pielęgnacyjnego i rezygnuje z dotychczasowego sposobu aktywności zawodowej i zarobkowej (np.: rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). Zasiłek macierzyński jest świadczeniem pieniężnym mającym na celu zapewnienie środków utrzymania w czasie kiedy osoba go otrzymująca nie wykonuje pracy w związku z urodzeniem dziecka i koniecznością opieki nad nim (zob. art. 29 i nast. ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa – t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1368). Zasiłek ten zastępuje dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę) mając na względzie to, że osoba taka nie może w tym okresie wykonywać pracy zarobkowej (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 80/16, CBOSA). W okresie otrzymywania zasiłku macierzyńskiego, nawet po ustaniu stosunku pracy, nie można otrzymywać równocześnie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu nie podjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia, w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, bowiem w istocie nie może tu zaistnieć przesłanka "niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym. W tym okresie pracownica, z mocy samego prawa, zwolniona jest z obowiązku świadczenia pracy, w celu realizacji opieki nad dzieckiem. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. zawiera zamknięty katalog negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie obejmuje zasiłku macierzyńskiego, jako wykluczającego pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie może jednak umknąć uwadze, że to nie spełnienie przesłanek negatywnych, lecz brak spełnienia przesłanki pozytywnej skutkuje odmową przyznania żądanego świadczenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 września 2014 r., sygn. akt II SA/Go 556/14, Legalis).
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zasiłek macierzyński jest świadczeniem pieniężnym mającym na celu zapewnienie środków utrzymania w czasie kiedy osoba go otrzymująca nie wykonuje pracy w związku z urodzeniem dziecka i koniecznością opieki nad nim. Zasiłek ten zastępuje dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę) mając na względzie to, że osoba taka nie może w tym okresie wykonywać pracy zarobkowej. Jest on świadczeniem okresowym dla osób pozostających w zatrudnieniu (które powrócą do pracy), ale przysługuje także tym osobom, którym umowa o pracę wygasła z dniem urodzenia dziecka. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne ma na celu zrekompensować utracony zarobek osobie, która zmuszona była zrezygnować z zatrudnienia lub nie może podjąć zatrudnienia w związku z konicznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Przyznanie tego świadczenia powoduje także opłacanie za osobę je otrzymującą składek na ubezpieczenie społeczne. Z przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie bezrobotnej (tj. rezygnującej z zatrudnienia lub nie podejmującej zatrudnienia), a skarżąca taką osobą nie jest w rozumieniu powyższych przepisów, tj. zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia, ponieważ przebywanie na zasiłku macierzyńskim wyklucza taką możliwość tj. podjęcie zatrudnienia w pełnym zakresie. Przedstawiony pogląd uznać należy za utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2259/14, CBOSA; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 września 2016 r., sygn. akt IV/SA/Po 80/16, Legalis).
Organ niższej instancji uwzględnił także okoliczność, iż zgodnie z art. 24 ust. 4 u.ś.r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie bowiem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności J. S. wydano do dnia 31 lipca 2019 r. Z tego względu trafnie uchylono decyzję przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do daty ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.
A. S. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie, jak również o uchylenie decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w dniu 14 maja 2017 r. urodziła syna J. S., który z dniem 11 lipca 2017 r. uzyskał orzeczenie o niepełnosprawności od urodzenia. Syn wymaga stałej, długotrwałej opieki oraz pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczenie to zostało wydane na okres do 30 lipca 2019 r. W dniu 11 listopada 2017 r. ustał jej stosunek pracy. W dniu 1 grudnia 2017 r. otrzymała zasiłek macierzyński na konto, przy czym nie doręczono jej żadnej decyzji w tym przedmiocie. W ZUS-ie uzyskała informację, że w jej przypadku przedmiotowe świadczenia nie kolidują ze sobą. Jej zdaniem świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek macierzyński nie stanowią ekwiwalentu wynagrodzenia za pracę. Po raz kolejny powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2018 r. (sygn. akt III SA/Gd 443/17) wskazując, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie jest wymienione w art. 17 ust. 5 u.ś.r. Wskazała, że twierdzenie organu odwoławczego, że w czasie otrzymywania zasiłku macierzyńskiego pracownica z mocy samego prawa zwolniona jest z obowiązku świadczenia pracy, pozostaje w sprzeczności z faktem, że ona w zatrudnieniu nie pozostaje od dnia 12 listopada 2017 r., a zatem zaistniała przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia", bowiem stosunek pracy ustał przez wypowiedzenie umowy o pracę przez skarżącą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy też inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, to wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mieć mogło istotny wpływ na wynik sprawy.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem wniesionej skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 lutego 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 13 grudnia 2017 r. wydaną w sprawie uchylenia od dnia 12 listopada 2017 r. swojej decyzji z dnia 22 listopada 2017 r. orzekającej o przyznaniu skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad synem – J. S., z powodu uzyskania przez skarżącą prawa do zasiłku macierzyńskiego w okresie od dnia 12 listopada 2017 r. do dnia 12 maja 2018 r.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. – dalej jako: "u.ś.r.").
Zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce albo ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Zgodnie natomiast z art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego; b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że skarżąca sprawuje opiekę nad swoim dzieckiem, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W orzeczeniu o niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. w dniu 11 lipca 2017 r. stwierdzono, że niepełnosprawność J. S. datuje się od urodzenia. Orzeczenie to zostało wydane na okres do dnia 31 lipca 2019 r.
Niesporna jest też okoliczność, że skarżąca pozostawała w zatrudnieniu do dnia 11 listopada 2017 r., a następnie otrzymywała zasiłek macierzyński, przysługujący jej po utracie zatrudnienia.
Organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego stwierdził, że otrzymywanie w danym okresie zasiłku macierzyńskiego wyklucza równoczesne otrzymywanie za ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem w istocie nie może tu zaistnieć przesłanka "niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym, gdyż w tym okresie pracownica, z mocy samego prawa, zwolniona jest z obowiązku świadczenia pracy, w celu realizacji opieki nad dzieckiem a zasiłek macierzyński zastępuje dochód z pracy (wynagrodzenie za pracę).
W ocenie Sądu - w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy - stanowisko organów nie jest prawidłowe. Jak trafnie zwrócił uwagę organ odwoławczy konstrukcja prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oparta została na przesłankach zarówno o charakterze pozytywnym, jak i negatywnym. Pośród przesłanek pozytywnych, od których spełnienia uzależnione zostało przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca w art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustanowił wymóg "nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" przez osobę zaliczaną do kręgu osób wymienionych na wstępie powołanego przepisu, która sprawuje opiekę nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności. W art. 3 pkt 22 u.ś.r. ustawodawca wyjaśnił z kolei znaczenie pojęcia: "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa", obowiązującego na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez które to nakazał rozumieć "wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej". Przyjąć zatem należy, że spełnienie omawianej przesłanki pozytywnej zachodzi w istocie zarówno w sytuacji nie podejmowania się przez opiekuna wykonywania pracy (świadczenia usług czy też nie podejmowania prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej), jak też w przypadku rezygnacji z jej wykonywania (czy też rezygnacji z świadczenia usług albo prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej). Mając to na uwadze i odnosząc do realiów niniejszej sprawy należy uznać, iż skarżąca - rezygnując z wykonywania pracy wskutek rozwiązania stosunku pracy z dniem 11 listopada 2017 r. i nie podejmując się wykonywania pracy/świadczenia usług/prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej po tej dacie – w rzeczywistości spełniała omawianą przesłankę.
Wskazać należy, że wobec faktu rezygnacji przez skarżącą z dotychczasowego sposobu jej aktywności zawodowej (tj. rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem), stanowisko organu odwoławczego wskazujące na to, że w okresie otrzymywania zasiłku macierzyńskiego pracownica (czyli skarżąca), z mocy samego prawa, zwolniona jest z obowiązku świadczenia pracy w celu realizacji opieki nad dzieckiem, pozostaje w istocie w sprzeczności z ustalonym w sprawie stanem faktycznym, skoro obowiązek świadczenia pracy przez skarżącą ustał z dniem rozwiązania pomiędzy nią a pracodawcą umowy o pracę, tj. z dniem 11 listopada 2017 r.
Zwrócić należy także uwagę, że pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie zostało wymienione w art. 17 ust. 5 u.ś.r., określającym negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, czyli okoliczności warunkujące odmowę uzyskania tego świadczenia. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, gdyby ustawodawca zamierzał zastosować wyłączenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku zbiegu tegoż właśnie prawa z prawem do zasiłku macierzyńskiego, to - obok wyraźnie wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 u.ś.r. rodzajów świadczeń - wymieniłby także zasiłek macierzyński, przesądzając tym samym o tym, że ustalenie wobec osoby sprawującej opiekę prawa do zasiłku macierzyńskiego wyłącza możliwość jednoczesnego otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając powyższe na uwadze Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uznał, że brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji.
Analogiczne stanowisko zostało wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 31 sierpnia 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 443/17, publ.: CBOSA), które Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien rozpoznać wniosek skarżącej, mając na względzie powyższe stanowisko.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło