II SA/Bd 7/18
WyrokWSA w Bydgoszczy2018-06-12
Skład orzekający: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz, sędzia WSA Anna Klotz (spr.), sędzia WSA Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić zmiany ostatecznej decyzji dotyczącej kierunku rekultywacji terenu po wydobywczym złożu na kierunek rolny, powołując się na kolizję interesu strony z interesem społecznym, w szczególności w kontekście ochrony ujęcia wód podziemnych?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może odmówić zmiany ostatecznej decyzji dotyczącej kierunku rekultywacji terenu na kierunek rolny, jeśli wnioskowana zmiana stoi w sprzeczności z interesem społecznym, rozumianym jako ochrona zasobów wodnych i bezpieczeństwo mieszkańców. W przypadku, gdy istnieją zakazy stosowania nawozów i prowadzenia prac melioracyjnych na terenie ochrony pośredniej ujęcia wód podziemnych, a planowana rekultywacja rolna mogłaby te zakazy naruszyć, interes społeczny przemawia za utrzymaniem pierwotnego kierunku rekultywacji.Stan faktyczny
Starosta ustalił leśny kierunek rekultywacji terenu po wydobywczym złożu. SKO, po rozpatrzeniu odwołania, zmieniło decyzję, uchylając niektóre punkty i ustalając 5-letni termin zakończenia rekultywacji. Strona złożyła wniosek o zmianę kierunku rekultywacji z leśnego na rolny. SKO odmówiło zmiany decyzji, uznając, że wnioskowany kierunek stoi w sprzeczności z interesem społecznym, ze względu na ochronę gminnego ujęcia wód podziemnych. WSA oddalił skargę strony.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz (spr.) sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kloska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej rekultywacji złoża oddala skargę.
II SA/Bd 7/18
Uzasadnienie
Starosta w rozstrzygnięciu decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...], na wniosek T. M., w punkcie pierwszym ustalił leśny kierunek rekultywacji terenu po wydobywczego złoża G. VI i VII o łącznej powierzchni 11,0366 ha, zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...],[...], w miejscowości G., gm. D., pow. Ś. W punkcie drugim nakazał wyrównanie dna niecki wyrobiska, wyprofilowanie i wzmocnienie skarp oraz rozplantowanie nadkładu w uzgodnieniu z Dyrektorem Okręgowego Urzędu Górniczego. W punkcie trzecim nakazał nasadzenie roślinności na całej powierzchni dna wyrobiska w uzgodnieniu z Nadleśniczym Nadleśnictwa. W punkcie czwartym określił ostateczny termin zakończenia prac w zakresie rekultywacji technicznej do dnia [...] listopada 2010 r. W punkcie piątym określił ostateczny termin wykonania nasadzeń drzew i krzewów na całej powierzchni niecki do dnia [...] maja 2011 r. W punkcie szóstym określił, że osobą zobowiązaną do rekultywacji jest T. M.
Następnie powyższa decyzja została po rozpatrzeniu odwołania T. M. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa zmieniona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...] w ten sposób, że w jej punkcie pierwszym uchylono punkty: 2, 3, 4, 5 zaskarżonej decyzji. W punkcie drugim ustalono, że ostateczny termin zakończenia rekultywacji terenu powydobywczego złoża G. VI i VII nie może przekroczyć 5-ciu lat od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W punkcie trzecim utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.
T. M. w piśmie z dnia [...] października 2017 r. złożył wniosek o zmianę decyzji w przedmiocie ustalonego leśnego kierunku rekultywacji terenu na kierunek rolny.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało się za właściwe do rozpoznania w wniosku w zakresie zmiany kierunku rekultywacji z leśnego na rolny, ponieważ decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., dokonało w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa reformacji orzeczenia o ustaleniu leśnego kierunku rekultywacji.
Po rozpatrzeniu wniosku o zmianę kierunku rekultywacji decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], ww. organ na podstawie art. 155 k.p.a., odmówił zmiany ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].
T. M. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonej decyzji strona działając przez pełnomocnika zarzuciła naruszenie:
2) art. 77 § 1 K.p.a. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący,
3) art. 155 K.p.a. poprzez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że "...rozpatrywanie sprawy...wymaga rozważania, czy zachodzi słuszny interes strony rozumiany jako interes prawny, który nie będzie sprzeczny z interesem społecznym ", podczas gdy przepis przewiduje alternatywę łączną przesłanek, które mogą wystąpić razem lub oddzielnie,
4) art. 4 pkt 18 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz arbitralne przyjęcie, że w rozpatrywanym przypadku rekultywacja gruntów w kierunku rolnym nie zapewni "...nadania lub przywrócenia gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg...".
W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wskazała, że skarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, które pozwalałoby na realizację zasady przekonywania. Dalej, strona powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywiodła, że decyzje wydawane na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych służą ochronie prawa własności, przy czym rekultywacja nie oznacza przywrócenia gruntów do stanu poprzedniego, co determinowałoby kierunek rekultywacji w zależności od charakteru zagospodarowania gruntu przed jego degradacją lub dewastacją. Nadto, ze względu na uznaniowy charakter wydawanej decyzji, w ocenie strony, wymaga ona od organu wszechstronnego rozważania wszystkich okoliczności występujących w sprawie. Skoro wnioskodawca wyraził zgodę na zmianę decyzji, a zmianie nie sprzeciwia się żaden przepis szczególny, spełnione zostały przesłanki zmiany decyzji, o których mowa w art. 155 K.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257) w związku z art. 4 pkt 18, art. 22 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161), decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. z kierunku rekultywacji leśnego na rolny ze względu na brak wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 155 k.p.a.
Na wstępie rozważań organ II instancji wyjaśnił swoją właściwość do rozpoznania wniosku strony, a w dalszej części powołując się na art. 155 K.p.a. oraz stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 560/15 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wskazał, że sprawa prowadzona na podstawie art. 155 K.p.a. zapada w sprawie tożsamej z punktu widzenia prawa materialnego ze sprawą zakończoną wydaniem decyzji w sprawie pierwotnej, a z drugiej strony jest nowym postępowaniem administracyjnym. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 K.p.a. dotyczy ostatecznej decyzji pierwotnej, tj. tej, której dotyczy wniosek o zmianę i to ona wyznacza materialne podstawy rozstrzygnięcia, natomiast przedmiotem postępowania w trybie art. 155 K.p.a. jest ustalenie przesłanek zmiany tej decyzji pierwotnej i w tym znaczeniu jest to nowe, samodzielne postępowanie administracyjne. Nie zmierza ono jednak do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy już przecież zakończonej decyzją ostateczną, ale do ustalenia, czy zachodzą przesłanki do jej zmiany.
Organ II instancji podniósł, że decyzja wydana na podstawie art. 155 K.p.a. opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego. Ustalony w sprawie interes społeczny stoi w kolizji ze słusznym interesem strony. Rekultywacja gruntu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, której dotyczy przedmiotowy wniosek o jej zmianę co do kierunku rekultywacji, miała kierunek leśny, zgodnie z planowanym przez inwestora wykorzystaniem nieruchomości, a obowiązki określone w tej decyzji miały podstawę w art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 03 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161), dalej: "u.o.g.r.l.", na podstawie których ustalono T. M. jako osobę zobowiązaną do rekultywacji. Przyjęto też, że degradacja gruntu na przedmiotowych działkach wynika z prowadzonej działalności wydobywania kopalin. Na podstawie art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie 5 lat od zaprzestania tej działalności. W art. 28 ust. 3 u.o.g.r.l. wprowadzono sankcję za niezakończenie rekultywacji w terminie, o którym mowa w art. 20 ust. 4, w postaci ustalenia opłaty rocznej podwyższonej o 200%.
Zdaniem organu upływ terminu, o którym mowa w art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nadal oznacza obowiązek prowadzenia dalszej rekultywacji, spoczywający na zobowiązanym do czasu jej zakończenia, przy czym od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna być zakończona, strona zobowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej. Tym samym możliwe jest orzekanie w przedmiocie zmiany kierunku rekultywacji również po upływie terminu jej zakończenia wyznaczonego w decyzji ostatecznej z dnia [...] sierpnia 2010 r.
Zgodnie z art. 4 pkt 18 u.o.g.r.l. rekultywacja gruntów oznacza nadanie lub przywrócenie gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg.
Z kolei w świetle art. 4 pkt 19 u.o.g.r.l. zagospodarowanie gruntów oznacza "rolnicze, leśne lub inne ich użytkowanie". Zatem jedynie te sposoby zagospodarowania mieszczą się pod pojęciem kierunku rekultywacji. Wszelkie metody wykonania prac rekultywacyjnych, nakładanie obowiązku wykonania konkretnych prac i ograniczenie planowanych działań przedsiębiorcy wykraczają poza zakres kompetencji organu właściwego do wydania decyzji rekultywacyjnej.
Organ ocenił sprecyzowane przez stronę planowane sposoby zapewnienia rekultywacji w określonym kierunku. We wniosku wskazano m.in. na zasadność wykonania rowów melioracyjnych bądź drenażu opaskowego, które prowadzi do magazynowania wody deszczowej i jej racjonalnego wykorzystania w produkcji rolnej. Ponadto, zwrócono uwagę na konieczność utworzenia warstwy glebotwórczej składającej się ze szkieletu glebotwórczego (materiał mineralny nadający mechaniczne cechy tworzonej glebie) oraz materiału użyźniającego (nawóz mineralny bądź organiczny nadający szkieletowi glebotwórczemu właściwości fizyczne, chemiczne i bioetyczne).
Zdaniem organu zobligowany on był wziąć pod uwagę planowane sposoby odnoszące się do rekultywacji o wnioskowanym kierunku rolnym.
Kolegium podzieliło stanowisko strony, że z przepisów ustawy nie wynika, aby jedynym sposobem rekultywacji gruntów, które przed degradacją lub dewastacją były gruntami rolnymi lub leśnymi, był taki kierunek rekultywacji, który przywróci poprzedni sposób ich wykorzystania.
Kolegium zaznaczyło, że działania zobowiązanego do rekultywacji a więc osoby, która spowodowała utratę lub ograniczenie wartości użytkowej gruntów nie mogą być jednak podejmowane dla zabezpieczenia wyłącznie jego indywidualnych interesów, ale mają chronić interes publiczny, leżący u podstaw ustawowej regulacji ochrony gruntów rolnych i leśnych jako dobra publicznego.
Dlatego organ II instancji przyjął, że interes społeczny stoi w kolizji ze słusznym interesem strony, gdyż wnioskowana przez T. M. zmiana kierunku rekultywacji z leśnego na rolny dla terenu poeksploatacyjnego złoża G. VI i VII w G., gmina D., na działkach ewidencyjnych [...], [...] i [...] może stanowić zagrożenie dla gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G. gm. D.
Organ II instancji powtórzył za organem I instancji, że zgodnie z § 1 ust. 1 Rozporządzenia Nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie strefy ochronnej gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G., gmina D., województwo [...] (Dz.Urz.Woj. z dnia [...] lipca 2016 r. poz. [...]), "Strefa ochronna ujęcia gminnego na terenie wsi G. w gminie D., ustanowiona na mocy rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2010 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G. gm. D. (Dz. Urz. Woj. Nr [...], poz. [...]), składa się z: 1) terenu ochrony bezpośredniej; 2) terenu ochrony pośredniej." Teren ochrony pośredniej obejmuje obszar o powierzchni 4,06 km². Opis granic terenu ochrony pośredniej ujęcia wód w G. stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 2 zawierającym "Wykaz działek terenu ochrony pośredniej ujęcia wód w G.", działki o nr [...],[...] i [...] znajdują się na terenie ochrony pośredniej ujęcia wód w G.
W myśl § 3 ust. 1 ww. Rozporządzenia, na terenie ochrony pośredniej zakazuje się m.in. stosowania nawozów oraz środków ochrony roślin, które według zezwolenia na wprowadzanie środków ochrony roślin do obrotu klasyfikowane są jako niebezpieczne dla środowiska (pkt 3), czy też prowadzenia prac melioracyjnych, z wyjątkiem prac mających na celu konserwację urządzeń wodnych i cieków powierzchniowych, zapewniających drożność i funkcjonalność tych urządzeń i cieków (pkt 17).
Powyższe zakazy ustanowione zostały dla zapewnienia odpowiedniej jakości wody ujmowanej, a także ze względu na ochronę zasobów wodnych. Zakazy te są konieczne, aby uniemożliwić wykonywanie określonych robót oraz innych czynności powodujących zmniejszenie przydatności ujmowanej wody i wydajności ujęcia. W ocenie organu powyższe koresponduje z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), zgodnie z którym celem ochrony wód jest osiągnięcie celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych oraz obszarów chronionych, o których mowa w art. 113 ust. 4, a także poprawa jakości wód oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych.
Realizując cel, o którym mowa w ust. 2, należy zapewnić, żeby wody, w zależności od potrzeb, nadawały się do: 1) zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia; 2) rekreacji oraz uprawiania sportów wodnych; 2a) wykorzystywania do kąpieli; 3) bytowania ryb i innych organizmów wodnych w warunkach naturalnych, umożliwiających ich migrację.
Mając zatem na uwadze ochronę gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G. gm. D. przed planowanymi działaniami wnioskodawcy, mogącymi w świetle treści rozporządzenia powodować zmniejszenie przydatności ujmowanej wody i wydajności ujęcia, tym samym dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie mieszkańców Gminy, organ za uzasadnione uznał przyjęcie, iż tak rozumiany interes społeczny stoi w kolizji z interesem wnioskodawcy.
Organ zwrócił również uwagę, że zgodnie z art. 22 ust. 2 u.o.g.r.l., decyzję w sprawach rekultywacji i zagospodarowania terenu wydaje się po zasięgnięciu opinii:
1) dyrektora właściwego terenowo okręgowego urzędu górniczego - w odniesieniu do działalności górniczej;
2) dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych lub dyrektora parku narodowego - w odniesieniu do gruntów o projektowanym leśnym kierunku rekultywacji;
3) wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Zdaniem organu, z punktu widzenia przedmiotu sprawy, zmiany kierunku rekultywacji z leśnego na rolny, okazała się zbędna opinia dyrektora regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych. Negatywną opinię Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych z dnia [...] grudnia 2016 r. n [...] pominął przy wydawaniu zaskarżonej decyzji.
Natomiast organ uwzględnił negatywną opinię Wójta Gminy wyrażoną w postanowieniu z dnia [...] listopada 2016 r., znak [...], w której wskazano, że nie ma potrzeby zmiany kierunku rekultywacji, a wnioskowany kierunek rolny jest dla danego terenu niekorzystny. W ocenie organu jakakolwiek uprawa rolna jest działalnością mniej korzystną niż posadzenie lasu, ponieważ każda znana organowi roślina uprawna wymaga nawożenia mineralnego lub organicznego. Standardowe mineralne nawozy sypkie, które są łatwo rozpuszczalne w wodzie, zawierają bardzo dużo związków azotu, potasu i fosforu, a przekroczenie ich stężenia w wodzie pitnej ma szkodliwe skutki dla zdrowia ludzi.
Kolegium na poparcie stanowiska powołało się na zakazy Rozporządzenia Nr [...] Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie strefy ochronnej gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G., gmina D., województwo w bezpośredni sposób zabraniające stosowania nawozów.
Wójt Gminy podkreślił, że ogólnie znany jest fakt, że inwestor zamierza posadzić drzewa o nawie "paulownia", o czym podczas wizji lokalnej w dniu [...] września 2016 r. została poinformowana lokalna społeczność. Jednak wolą mieszkańców jest leśny kierunek rekultywacji i sprzeciwiają się obcym gatunkom.
Wyjaśniono również, że nie są znane następstwa hodowli tej rośliny, nie wiadomo czy cokolwiek po jej uprawie wyrośnie na glebach. Mając to na uwadze organ opiniujący stwierdził, że zmiana kierunku rekultywacji na mniej korzystny kierunek rolny jest nieuzasadniona.
Kolegium wskazało, że mimo, iż postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego zaopiniował pozytywnie kierunek rolny rekultywacji gruntów, to nie mogło odnieść się do stanowiska tego organu, ponieważ postanowienie to pozbawione jest uzasadnienia.
Kolegium odnosząc się do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie wskazało, iż wbrew twierdzeniom strony, w zaskarżonej decyzji nie przyjęto, że za zmianą decyzji musi przemawiać interes społeczny i słuszny interes strony, lecz wywiedziono, że interes strony nie może być sprzeczny z interesem społecznym. Są to odmienne sytuacje, bowiem może się okazać, że interes strony będzie dla interesu społecznego obojętny.
Zdaniem Kolegium interes T. M. w zmianie kierunku rekultywacji gruntów rolnych stoi w sprzeczności z interesem społecznym, za który uznać należy zapewnienie bezpieczeństwa dla gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G. gm. D.
T. M. reprezentowany przez radcę prawnego M. G. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. (znak: [...]). Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2017 r. (znak: [...]).
W zarzutach skargi strona powołała się na naruszenie:
- art. 77 § 1 kpa przez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący (dowód: opis uprawy "paulowni", zdolność pochłaniania C02, badania INGU, źródło: http://drzewooxy.pl/);
- art. 155 kpa przez jego błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że "...rozpatrywanie sprawy ... wymaga rozważenia czy zachodzi słuszny interes strony rozumiany jako interes prawny, który nie będzie sprzeczny z interesem społecznym", podczas gdy przepis przewiduje alternatywę łączną przesłanek, które mogą wystąpić razem lub oddzielnie (wyrok NSA z 18 lutego 1999 r., IV SA 251/97, wyrok NSA z 26 lipca 1999 r., I SA 1678/98, wyrok NSA z 12 sierpnia 1999 r., I SA 1906/98, uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., II GPS 2/09);
- art. 4 pkt 18 i 19 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1161) przez jego niewłaściwe zastosowanie oraz arbitralne przyjęcie, że rekultywacja gruntów w kierunku rolnym, w tym przez uprawę paulowni, nie zapewni "...nadania lub przywrócenia gruntom zdegradowanym albo zdewastowanym wartości użytkowych lub przyrodniczych przez właściwe ukształtowanie rzeźby terenu, poprawienie właściwości fizycznych i chemicznych, uregulowanie stosunków wodnych, odtworzenie gleb, umocnienie skarp oraz odbudowanie lub zbudowanie niezbędnych dróg ...";
- § 3 ust. 1 pkt 3 i 17 rozporządzenia DRZGW Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. (Dz. Urz. Woj. z 2016 r., poz. [...]) przez jego niewłaściwe zastosowanie, w tym z powodu przyjęcia twierdzeń Wójta Gminy, jakoby "...każda znana organowi roślina uprawna wymagał nawożenia", które to nawożenie koliduje z zakazem obowiązującym na terenie ochrony pośredniej ujęcia wód podziemnych na ternie wsi G., mimo tego, że "nie są znane [organowi] następstwa hodowli rośliny [paulowni]".
Skarżący podniósł, że kwestia dopuszczalności rekultywacji gruntów rolnych w kierunku innym niż rolny była przedmiotem orzecznictwa sądów administracyjnych.
Skarżący powołał w skardze przesłanki art. 155 kpa i oświadczył, że bezspornym jest, iż "wyraził zgodę na zmianę" oraz, że zmianie nie sprzeciwia się żaden przepis szczególny.
W ocenie skarżącego organ I instancji odmówił zmiany decyzji wskazując na brak słusznego interesu strony, rozumianego przez SKO jako "interes prawny, który nie będzie sprzeczny z interesem społecznym". Tym samym, wbrew literalnemu brzmieniu art. 155 kpa, przyjęto, że za zmianą decyzji musi przemawiać "interes społeczny" i "słuszny interes strony" (koniunkcja a nie alternatywa rozłączna).
Z ostrożności procesowej, skarżący wyjaśnił, że:
1) nie każdy sposób użyźniania gruntu koliduje z zakazem wyrażonym w § 3 ust. 1 pkt 3 Rozp. nr [...],
2) nie każde prace melioracyjne są sprzeczne z zakazem wyrażonym w § 3 ust. 1 pkt 17 Rozp. nr [...],
3) interes prawny wnioskodawcy nie pozostaje w sprzeczności z interesem społecznym rozpatrywanym z perspektywy poprawy jakości powietrza na obszarach, w którym przeważa mała emisja spalin, mogąca być przyczyną zjawiska smogu.
Na koniec, skarżący dodał, że kierunek leśny rekultywacji może wymagać nawożenia, w szczególności na gruncie, który uległ degradacji (por.: H. Baule, C. Fricker, Nawożenie drzew leśnych, Warszawa 1973). Tym samym, wnioskowany kierunek rolny nie musi być a priori mniej korzystny dla danego terenu.
W udzielonej odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję, postanowienie lub inny akt administracyjny wyłącznie z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kwestionowanego aktu. Sąd orzekając w sprawie, nie kieruje się zasadami słuszności czy celowości i nie ocenia kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Przede wszystkim zaś Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną, bądź poprawnością przytoczonej w skardze argumentacji (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję SKO z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], w przedmiocie odmowy zmiany na podstawie art. 155 kpa ostatecznej decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] z kierunku leśnego rekultywacji na kierunek rolny.
Zgodnie z art. 155 kpa decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Bezsporne w przedmiotowej sprawie jest, że skarżący żądał zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa. Oświadczenie w tym zakresie wyraził we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w skardze do sądu administracyjnego.
Prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: "SKO") uznało się za właściwe do rozpatrzenia wniosku skarżącego o zmianę decyzji ostatecznej SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r. z leśnego kierunku rekultywacji na kierunek rolny w trybie art. 155 kpa, ponieważ było ono organem, który wydał tę decyzję w trybie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. Decyzja wydawana w wyniku rozpatrzenia odwołania jest decyzją wydaną w drugiej instancji, przez organ odwoławczy (por. postanowienie NSA z dnia 16 lipca 2015 r. I OW 66/15, teza: "Organem, który wydał decyzję ostateczną, właściwym do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a., jest organ I instancji tylko wówczas, gdy wydanej przezeń decyzji nie zaskarżono, natomiast jeżeli w sprawie zapadła decyzja w II instancji - właściwy jest organ, który wydał tę decyzję".
Wobec powyższego należy uznać, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze było właściwe do rozpoznania wniosku skarżącego o zmianę decyzji ostatecznej, dotyczącej rekultywacji złoża.
Bezsporne również są okoliczności wydania przez organ decyzji, której zmiany dotyczy żądanie skarżącego we wniosku.
Niewątpliwie Starosta decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2010 r., znak: [...] ustalił leśny kierunek rekultywacji terenu powydobywczego złoża G. VI i VII o łącznej powierzchni 11,0366 ha, zlokalizowanego na działkach oznaczonych numerami ewidencyjnymi [...],[...],[...] w miejscowości G., gm. D., pow. Ś. (punkt pierwszy rozstrzygnięcia). Następnie SKO wydało na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa decyzję z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...].
Zgodnie z treścią art. 138 § 1 pkt 2 kpa, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części.
Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. zreformowała decyzję Starosty z dnia [...] stycznia 2010 r. w części, ponieważ w punkcie pierwszym rozstrzygnięcia uchylono punkty: 2, 3, 4, 5 zaskarżonej decyzji. W punkcie drugim ustalono, że ostateczny termin zakończenia rekultywacji terenu powydobywczego złoża G. VI i VII nie może przekroczyć 5-ciu lat od uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W punkcie 3 utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałym zakresie.
Treść powyższego rozstrzygnięcia oznacza, że decyzja organu I instancji ostała się w niezmienionym brzmieniu w zakresie jej punktu pierwszego, gdzie ustalono leśny kierunek rekultywacji terenu po wydobywczego oraz jej punktu szóstego, w którym określono, że osobą zobowiązaną do rekultywacji jest T. M.
W ocenie Sądu doszło do wydania orzeczenia reformacyjnego w zakresie punktu 1 i 6 decyzji z dnia [...] stycznia 2010 r.
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania stronie przysługuje prawo, by w jego sprawie orzekały dwa odrębne organy. Przedmiotem oceny organu II instancji nie jest tylko decyzja administracyjna lecz sprawa administracyjna w takich granicach w jakich organ orzeka o obowiązku lub interesie prawnym strony. Przedmiotem postępowania odwoławczego jest zatem zarówno rozpatrzenie konkretnej sprawy i jej załatwienie, jak i weryfikacja decyzji organu I instancji. Złożenie odwołania ma ten skutek, że organ odwoławczy uzyskuje możliwość rozpatrzenia sprawy, w której zapadła decyzja organu I instancji. Zasada dwuinstancyjności wyrażona w art. 15 k.p.a. stanowi o istocie postępowania administracyjnego. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku złożenia odwołania przez uprawniony podmiot - ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji.
W ocenie Sądu organ II instancji ponownie oceniając sprawę dokonał oceny zgromadzonego przez organ wydający decyzję z dnia [...] stycznia 2010 r. materiału dowodowego i wydał odmienne co do istoty rozstrzygnięcie. Działał zatem na podstawie i w graniach art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., co pozostawało w zgodzie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, ale stanowiło również o wydaniu decyzji reformacyjnej co do całego rozstrzygnięcia.
Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy wyjaśnienia, czy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy prawidłowo działając na podstawie art. 155 kpa odmówiły zmiany decyzji ostatecznej w przedmiocie kierunku rekultywacji z leśnego na rolny.
Skarżący we wniosku z dnia [...] października 2016 r. wniósł o zmianę decyzji Starosty z dnia [...] października 2010 r. w sprawie rekultywacji złoża G. VI, VII i określił kierunek rekultywacji z leśnego na rolny z uprawą roślin wieloletnich.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w punkcie 2 decyzji reformacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2010 r. ustalony został ostateczny termin zakończenia rekultywacji terenu powydobywczego złoża G. VI i VII w ten sposób, że termin ten nie może przekraczać 5-ciu lat od uprawomocnienia się niniejszej decyzji, tj. decyzji z [...] sierpnia 2010 r.
Zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, według stanu prawnego obowiązującego na dzień wydania decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2010 r., decyzje w sprawach rekultywacji i zagospodarowania określały osobę obowiązaną do rekultywacji gruntów oraz kierunek i termin wykonania rekultywacji gruntów.
Bezsporne jest, że w przedmiotowej sprawie obowiązek rekultywacji gruntów został nałożony na skarżącego. Skarżący został zobowiązany w orzeczeniu tym do zakończenia rekultywacji w nieprzekraczalnym terminie 5- ciu lat od uprawomocnienia się decyzji z [...] sierpnia 2010 r. Podkreślić w tym miejscu należy, że decyzja Starosty z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydana na podstawie art. 22 ust. 2 i 3 u.o.g.r.l. jest ostateczna i w postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepis art. 155 kpa nie jest możliwe badanie jej legalności przez sąd administracyjny. Kontrola zgodności z prawem dotyczy wyłącznie decyzji SKO, podjętych w trybie nadzwyczajnym, określonym w art. 155 k.p.a. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II OSK 560/15 (dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl) sprawa prowadzona na podstawie art.155 k.p.a. zapada w sprawie tożsamej z punktu widzenia prawa materialnego ze sprawą zakończoną wydaniem decyzji w sprawie pierwotnej, a z drugiej strony jest nowym postępowaniem administracyjnym. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. dotyczy ostatecznej decyzji pierwotnej, tj. tej, której dotyczy wniosek o zmianę i to ona wyznacza materialne podstawy rozstrzygnięcia, natomiast przedmiotem postępowania w trybie art.155 k.p.a. jest ustalenie przesłanek zmiany tej decyzji pierwotnej i w tym znaczeniu jest to nowe, samodzielne postępowanie administracyjne. Nie zmierza ono jednak do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy już przecież zakończonej decyzją ostateczną, ale do ustalenia, czy zachodzą przesłanki do jej zmiany.
Następnie należy zaznaczyć, że decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. opiera się na konstrukcji uznania administracyjnego, a to oznacza, że ocena w konkretnej sprawie co do występowania racji społecznych lub słusznego interesu strony należy do organu rozstrzygającego sprawę. Niemniej trzeba też mieć na uwadze, że możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. rozważa się w świetle przepisów prawa materialnego będącego podstawą decyzji ostatecznej, gdyż zmiana nie może być oderwana od regulacji prawnej stanowiącej podstawę rozstrzygnięcia.
Należy pamiętać również, że przepisy ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych wprowadzają ustawowy, graniczny termin zakończenia rekultywacji. Na podstawie art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej oraz kończy się w terminie 5 lat od zaprzestania tej działalności. W art. 28 ust. 3 u.o.g.r.l. wprowadzono sankcję za niezakończenie rekultywacji w terminie, o którym mowa w art. 20 ust. 4, w postaci ustalenia opłaty rocznej podwyższonej o 200%. Miało to na celu skłonienie podmiotów zobowiązanych do terminowego wykonania obowiązku. Wobec tego należy zauważyć, że upływ terminu, o którym mowa w art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. nadal oznacza obowiązek prowadzenia dalszej rekultywacji, spoczywający na zobowiązanym do czasu jej zakończenia, przy czym od dnia, w którym rekultywacja gruntów powinna być zakończona, strona zobowiązana jest do ponoszenia rocznej opłaty podwyższonej.
Zwrócić w tym miejscu należy uwagę, że termin, o którym stanowi art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. jest odmienny od tego określonego w art. 22 ust. 1 pkt 3 u.o.g.r.l.
W tym stanie rzeczy istotne znaczenie ma, czy termin na przeprowadzenie rekultywacji nie został przekroczony. Ustalenie to ma kluczowe znaczenie do rozważenia podstawy do zastosowania art. 155 kpa, ponieważ rozważanie przesłanek zmiany decyzji w trybie art. 155 kpa jest możliwe, o ile nie wygasł termin o którym stanowi art. 22 ust. 1 pkt 3 u.o.g.r.l.
Sąd nie podziela stanowiska organu, że upływ terminu z art. 22. ust. 1 pkt 3 i art. 20 ust. 4 u.o.g.r.l. daje możliwość zmiany kierunku rekultywacji również po jego upływie, wyznaczonego w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 473/16 - Wyrok NSA).
W związku z wnioskiem skarżącego o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie kierunku rekultywacji gruntów w trybie art. 155 K.p.a. obowiązkiem organu była ocena, czy przesłanki wynikające z art. 155 K.p.a. w ogóle pozwalają na procedowanie w tym trybie. Art. 155 K.p.a. jest przepisem szczególnym, który pozwala na zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej prawidłowo i niedotkniętej żadną istotną wadą.
Co istotne, zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 155 K.p.a. może nastąpić wtedy, gdy dotyczy to tej samej sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już ostateczną decyzją. Musi bowiem istnieć tożsamość sprawy administracyjnej rozstrzygniętej ostateczną decyzją i sprawy, której zmiany w trybie art. 155 K.p.a. domaga się strona. Analiza akt sprawy wskazuje, że taka sytuacja w tej sprawie nie miała miejsca. Sprawa zakończona ostateczną decyzją [...] sierpnia 2010 r. nie jest już tożsamą sprawą administracyjną, której zmiany domagał się skarżący w swoim wniosku z dnia [...] października 2016 r. O tożsamości spraw administracyjnych decyduje tożsamość stron, tożsamość stanu faktycznego sprawy oraz tożsamość stanu prawnego sprawy. Jak wynika z art. 20 ust. 4 ustawy, rekultywację gruntów prowadzi się w miarę jak grunty te stają się zbędne całkowicie, częściowo lub na określony czas do prowadzenia działalności przemysłowej i kończy się w terminie do 5 lat od zaprzestania tej działalności. W ten sposób ustawodawca wprowadził obowiązek ustalania terminu w decyzji w sprawie rekultywacji gruntu. Upływ maksymalnego ustawowego 5-letniego terminu na przeprowadzenie rekultywacji liczonego od dnia zaprzestania działalności przemysłowej, dla której wykorzystywano ten grunt, uniemożliwia wskazanie na inny, dodatkowy termin. W przedmiotowej sprawie decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. został ustalony ostateczny termin zakończenia rekultywacji terenu powydobywczego złoża w ten sposób, że nie może on przekroczyć 5 lat od uprawomocnienia się wydanej decyzji.
W dniu rozprawy pełnomocnik skarżącego nie wykazał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2010 r. była zaskarżona do sądu administracyjnego. Co prawda strona przedłożyła w dniu rozprawy zanonimizowane postanowienie NSA z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt II GZ 395/11, jako załącznik do protokołu. Orzeczenie to dotyczy innego przedmiotu sprawy - zezwolenia na odzysk odpadów z listopada 2010 r. a nie kierunku rekultywacji z sierpnia 2010 r.
Wobec powyższego skarżący nie wykazał, czy termin ustalony w decyzji z dnia [...] sierpnia 2010 r. został przedłużony. Przedłużenia terminu nie potwierdzają akta administracyjne sprawy, a w dniu rozprawy pełnomocnik oświadczył do protokołu, że termin ten nie był przedłużany. Ustalony w decyzji termin 5 letni na przeprowadzenie rekultywacji prawdopodobnie upłynął w dniu wydawania przez organy decyzji o odmowie zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa. Organy jednak nie badały powyższej kwestii. Gdyby tak było, to tym bardziej niemożliwa byłaby zmiana decyzji z [...] sierpnia 2010 r. w trybie art. 155 kpa.
Brak wyjaśnienia przez organy w powyższym zakresie pozostaje w przedmiotowej sprawie jednak bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ organ odmówił zmiany decyzji ostatecznej z uwagi na niespełnienie przesłanek z art. 155 kpa. Sąd jednak badał sprawę w pełnym zakresie i w związku ze stanowiskiem organu zawartym w zaskarżonej decyzji, wyraził swoje zdanie w tym zakresie. Tak więc, jeżeli termin określony w decyzji o ustaleniu kierunku rekultywacji upłynął i nie został przedłużony, to nie można dokonać zmiany tej decyzji w trybie art. 155 kpa, ponieważ mamy do czynienia z innym stanem faktycznym i prawnym, niż ten który istniał w dniu wydawania decyzji ostatecznej. Nie zachodzi w takiej sytuacji tożsamość sprawy.
Jak wynika zaś z akt sprawy, określony w decyzji z [...] sierpnia 2010 r. termin był właśnie terminem 5-letnim i w tej sprawie ani Sąd pierwszej instancji, ani organ administracyjny nie miał uprawnień do kontrolowania samej decyzji z [...] sierpnia 2010 r.
Natomiast jeżeli chodzi o termin określony w art. 20 ust. 4 ustawy, to ustawodawca wprost przewidział, że rekultywację gruntów kończy się w terminie do 5 lat od dnia zaprzestania prowadzenia działalności przemysłowej. W dniu rozprawy skarżący oświadczył, że działalność zakończył przed półtora rokiem.
Z uwagi jednak na rodzaj zaskarżonego rozstrzygnięcia jakim jest odmowa zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa, stanowisko organu odwoławczego pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
W rezultacie przedstawionych rozważań Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania wskazanych w skardze, art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 107 § 3 i art. 155 k.p.a. w sposób, który miałby istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Stanowisko skarżącego w świetle ujawnionego materiału dowodowego stanowi jedynie polemikę z ustaleniami organów, niepopartą żadnymi dowodami. Zebrany materiał dowodowy pozwalał organom na uznanie niezaistnienia przesłanek oznaczonych w art. 155 k.p.a. w postaci interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Nie jest wystarczający sam interes strony poparty prawem własności. W przypadku decyzji podejmowanej w trybie art. 155 kpa, zmiana kierunku rekultywacji jest niezależnym stanowiskiem organu, który wyrażając swoją wolę musi działać w granicach uznania administracyjnego. Strona na której ciąży obowiązek przeprowadzenia rekultywacji może wskazywać różne formy jej przeprowadzenia. Natomiast organ niekoniecznie ma obowiązek je akceptować w pełnym zakresie.
Zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności. Sprzeczność zamierzeń strony co do gruntów stanowiących jego własność z interesem społecznym stanowi uzasadnioną podstawę do ograniczenia prawa własności.
Zauważyć bowiem należy, iż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 stycznia 2003 r.- sygn. akt III SA 1195/01 (LEX nr 137821), zawarta w art. 155 k.p.a. przesłanka interesu społecznego lub słusznego interesu strony powinna podlegać ocenie według wynikającej z art. 7 k.p.a. zasady uwzględnienia z urzędu interesu społecznego oraz słusznego interesu strony. Oznacza to, że organ uprawniony przez przepisy prawa do rozstrzygnięcia sprawy powinien ją załatwić zgodnie ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi on w kolizji z interesem społecznym.
W rozpatrywanej sprawie organ administracji trafnie uznał, że interes społeczny przemawia za tym, aby nie dopuścić do zmiany kierunku rekultywacji złoża z leśnego na rolny.
W ocenie Sądu, również powołane w skardze argumenty uzasadniające występowanie uzasadnionego interesu strony nie zasługują na uwzględnienie, bowiem słuszny interes strony nie oznacza uzyskania rozstrzygnięcia zgodnego jedynie z wolą strony, ale musi być to interes obiektywnie słuszny tzn. zgodny z prawem i zasadami współżycia społecznego. Zmiana decyzji ze względu na interes strony musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze względu na cel jaki ma osiągnąć (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 862/12, dostępny: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując podkreślić należy, iż nie jest dopuszczalna weryfikacja decyzji tylko w oparciu o jedną przyjętą w art. 155 k.p.a. przesłankę, a mianowicie, gdy przemawia za tym słuszny interes strony. Słuszny interes strony, to przy tym jedynie interes godny ochrony i taki który nie stoi w sprzeczności z prawem (por. wyroki NSA z dnia 9 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 1840/11, z dnia 17 czerwca 2005 r., sygn. akt OSK 1968/04 i z dnia 24 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1792/04 dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Bez znaczenia, w ocenie Sądu jest stanowisko skarżącego, że z uwagi na ograniczenia wprowadzone w związku z ujęciem wód utrudnione jest przeprowadzenie rekultywacji.
Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 z późn. zm.) ustanowiona został strefa ochronna, w drodze aktu prawa miejscowego, przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w drodze Rozporządzenia Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. w sprawie strefy ochronnej gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G., gmina D., województwo [...] (Dz.Urz.Woj. z dnia [...] lipca 2016 r. poz. [...]). Powyższy akt miejscowy jest źródłem prawa i wskazuje zakazy, nakazy, ograniczenia oraz obszary, na których one obowiązują. Z § 1 ust. 1, ww. aktu wynika, że :"Strefa ochronna ujęcia gminnego na terenie wsi G. w gminie D., ustanowiona na mocy rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] października 2010 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G. gm. D. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), składa się z: 1) terenu ochrony bezpośredniej; 2) terenu ochrony pośredniej." Teren ochrony pośredniej obejmuje obszar o powierzchni 4,06 km². Opis granic terenu ochrony pośredniej ujęcia wód w G. stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Zgodnie z załącznikiem nr 2 zawierającym "Wykaz działek terenu ochrony pośredniej ujęcia wód w G.", działki o nr [...],[...] i [...] znajdują się na terenie ochrony pośredniej ujęcia wód w G.
W myśl § 3 ust. 1 ww. Rozporządzenia, na terenie ochrony pośredniej zakazuje się m.in. stosowania nawozów oraz środków ochrony roślin, które według zezwolenia na wprowadzanie środków ochrony roślin do obrotu klasyfikowane są jako niebezpieczne dla środowiska (pkt 3), czy też prowadzenia prac melioracyjnych, z wyjątkiem prac mających na celu konserwację urządzeń wodnych i cieków powierzchniowych, zapewniających drożność i funkcjonalność tych urządzeń i cieków (pkt 17).
Powyższe zakazy ustanowione zostały dla zapewnienia odpowiedniej jakości wody ujmowanej, a także ze względu na ochronę zasobów wodnych. Zakazy te są konieczne, aby uniemożliwić wykonywanie określonych robót oraz innych czynności powodujących zmniejszenie przydatności ujmowanej wody i wydajności ujęcia. Ma racje organ, że powyższe Koresponduje z art. 38 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 1121), zgodnie z którym celem ochrony wód jest osiągnięcie celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych, jednolitych części wód podziemnych oraz obszarów chronionych, o których mowa w art. 113 ust. 4, a także poprawa jakości wód oraz biologicznych stosunków w środowisku wodnym i na terenach podmokłych.
Realizując cel, o którym mowa w ust. 2, należy zapewnić, żeby wody, w zależności od potrzeb, nadawały się do: 1) zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia; 2) rekreacji oraz uprawiania sportów wodnych; 2a) wykorzystywania do kąpieli; 3) bytowania ryb i innych organizmów wodnych w warunkach naturalnych, umożliwiających ich migrację.
Ochrona gminnego ujęcia wód podziemnych na terenie wsi G. gm. D. i zagrożenie zmniejszenia przydatności ujmowanej wody i wydajności ujęcia, tym samym dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie mieszkańców Gminy, uzasadniania stanowisko organu, że przyjęcie, iż tak rozumiany interes społeczny stoi w kolizji z interesem skarżącego.
Przede wszystkim powyższe rozporządzenie, jako akt prawa miejscowego ukształtowało zmieniony stan prawny obowiązujący już w dniu złożenia przez skarżącego wniosku o zmianę decyzji ostatecznej (wniosek o zmianę z dnia [...] października 2016 r., rozporządzenie weszło w życie w dniu [...] lipca 2016 r.).
Już sama zmiana stanu prawnego powoduje, że nie mamy do czynienia ze sprawą tożsamą.
Z woli prawodawcy to podmiot prowadzący rekultywację ponosi ryzyko związane z ewentualnymi przeszkodami (formalnymi, organizacyjnymi, technicznymi), na jakie może natrafić prowadząc rekultywację wybranym przez siebie a następnie uzgodnionym sposobem.
W przedmiotowej sprawie organ w sposób przekonywujący uzasadnił stanowisko przeciwstawiając interesu społeczny subiektywnemu interesowi skarżącego.
Obawa organu przed zagrożeniem rekultywacji rolnej dla ujęć wody pitnej jest wystarczającym stanowiskiem dla wykazania uznania administracyjnego. Poza tym zachowanie ostrożności przed wprowadzeniem uprawy rośliny obcej w środowisku rodzimym wzmacnia jedynie argumentację uzasadnienia.
W tym stanie rzeczy Sąd działając na podstawie art. 151p.p.s.a skargę oddalił jako nieuzasadnioną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło