II GSK 99/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-12
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Dorota Dąbek, Sylwester Miziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za urządzanie gier hazardowych na automatach poza kasynem gry powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, czy w dacie wydania decyzji, jeśli nastąpiła zmiana przepisów między tymi datami i brak jest przepisów przejściowych?Ratio decidendi
Kara pieniężna za naruszenie przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu. Stosunek administracyjnoprawny powstaje z daty zdarzenia, a decyzja administracyjna jedynie konkretyzuje ten stosunek. Zastosowanie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia zapobiega naruszeniu zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit) i jest korzystniejsze dla strony, gdy nowe przepisy wprowadzają surowsze sankcje.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni ujawnili w lokalu należącym do M. N. trzy automaty do gier typu quizomat. Po przeprowadzeniu kontroli i eksperymentów stwierdzono, że gry na automatach wyczerpują znamiona gry na automacie w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Naczelnik Urzędu Celnego wymierzył M. N. karę pieniężną. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę M. N. na decyzję Dyrektora Izby. M. N. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Dorota Dąbek Sędzia del. WSA Sylwester Miziołek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 28 września 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 499/17 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 28 września 2017 r. o sygn. akt III SA/Wr 499/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. (zwany dalej WSA bądź Sądem I instancji) oddalił skargę M. N. na decyzję Dyrektora Izby Administracji S. we W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu prowadzenia działalności w zakresie urządzania gier na automatach poza kasynem gry bez wymaganej koncesji.
Powyższe orzeczenie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
W dniu 22 października 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę w lokalu stanowiącym własność M. N. - o nazwie C. V. (niebędącym kasynem gry), przy ul. Ch. [...] w L., ujawniając 3 automaty do gier o nazwach: Apollo Games (Quizomat) typu video nr [...], Apollo Games (Quizomat) typu video nr [...] oraz Apollo Games (Quizomat) typu video nr [...]. W następstwie czynności procesowych, obejmujących oględziny automatów oraz eksperymenty (odtworzenie gry na automatach) oraz przesłuchanie pracownika skarżącego, stwierdzono, że gry na wskazanych automatach wyczerpują znamiona definicji gry na automacie, zawartej w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471 ze zm.), zwanej dalej u.g.h.
Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w L. wymierzył M. N. karę pieniężną w wysokości 36.000 zł z tytułu urządzania gier na ww. automatach poza kasynem gry – na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2, art. ust. 2 pkt 2, art. 90 ust. 1 i 2 u.g.h.
Decyzją z dnia [...] maja 2017 r., wydana po rozpatrzeniu odwołania M. N., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, odwołując się do ww. ustaleń poczynionych w trakcie kontroli i stwierdzając, że ujawnione automaty są urządzeniami elektronicznymi, a gry na nich urządzane zawierały element losowości, o którym mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., umożliwiały wygrane pieniężne, a także wygrane rzeczowe, o których mowa w art. 2 ust. 4 u.g.h. Nie podzielono przy tym stanowiska strony, że korzystanie z przedmiotowych urządzeń (quizomatów) polegało na wykazaniu się przez uczestnika wiedzą powszechną i pozbawione było elementu losowości. W tym zakresie organ powołał się na decyzję Ministra Finansów (jedynego uprawnionego podmiotu) z dnia 30 grudnia 2017 r. nr [...], w której rozstrzygnięto, że gry pod nazwą "Konkurs Wiedzy Powszechnej" rozgrywane na urządzeniach QUIZOMAT są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. Natomiast powołana przez stronę opinia Laboratorium Badawczego i Wzorcującego Instytutu Elektrotechniki w W. z dnia 5 sierpnia 2016 r., nie dość, że nie potwierdza tezy o nielosowym charakterze quizomatów, to stanowi podstawę faktyczną wskazanego rozstrzygnięcie Ministra Finansów, z którego wypływały wnioski wprost odwrotne względem twierdzeń strony. W opinii organu zgromadzone materiały są dowodami, o których mowa w art. 181 O.p. i które - w myśl art. 180 § 1 O.p. - należało dopuścić jako przyczyniające się do wyjaśnienia sprawy. W rezultacie, tak zgromadzony materiał dowodowy stał się podstawą rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 187 § 1 i art. 191 O.p.
Skargę do WSA wniósł M. N., zarzucając organowi odwoławczemu naruszenie:
1. prawa materialnego, tj.:
- art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., poprzez błędną wykładnię pojęcia "automat do gry" jako obejmującego również urządzenie typu quizomat, korzystanie z którego polega na wykazaniu się przez uczestnika wiedzą powszechną i pozbawione jest elementu losowości, a tym samym cechy definicyjnej "automatu do gry" (zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h.); w konsekwencji błędnie przyjęto, że dla prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na udostępnianiu osobom trzecim urządzeń typu quizomat umożliwiających wzięcie udziału w konkursie wiedzy powszechnej zastosowanie znajduje art. 89 ust. 1 pkt 2 u. g. h., a zatem działalność ta dopuszczalna jest jedynie w kasynie gry i wymagana uprzedniego uzyskania koncesji lub zezwolenia; w związku z powyższym niezasadne jest objęcie strony zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. przez nałożenie na stronę kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";
- art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, bez dokonywania – zgodnie z materiałem zebranym w sprawie – żadnych innych czynności, a tym samym niezasadne objęcie strony zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na stronę kary pieniężnej za "urządzanie gier na automatach poza kasynem gry";
2. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 122 w zw. z art. 191 O.p. oraz art. 121 i art. 210 § 4 O.p., poprzez niepełne przeprowadzenie postępowania dowodowego skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego w niniejszej sprawie, a tym samym prowadzące do przedwczesnego przyjęcia, że odpowiedzialność skarżącego jest niewątpliwa, podczas gdy w realiach przedmiotowej sprawy skarżący nie spełniał cech "urządzającego gry", a przeprowadzenie pełnego i rzetelnego postępowania dowodowego pozwoliłoby na ustalenie zasadności przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skarżący, powołując się na ww. opinię z dnia 5 sierpnia 2016 r.. wyjaśnił zasady udziału i przebieg gry na quizomatach, podkreślając że nie ma ona losowego charakteru, zaś jej ostateczny wynik uzależniony jest wyłącznie od poziomu wiedzy uczestnika. Ponadto rola strony ograniczyła się wyłącznie do użyczenia pomieszczenia w celu eksploatacji quizomatów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
WSA, oddalając skargę, stwierdził że w toku prowadzonego postępowania ustalono zarówno losowy charakter gry na quizomatach, spełniających kryteria gry na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., jak i dowiedziono, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach. Stanowisko to znajduje oparcie w poczynionych w sprawie ustaleniach, bazujących na zgromadzonych dowodach, które obejmują m.in. protokół z oględzin automatów oraz protokół z eksperymentów procesowego przeprowadzonych w ramach kontroli. W rezultacie zaistniały wszystkie przesłanki przemawiające za wymierzeniem stronie kary wysokości 36.000 zł. Z przeprowadzonych eksperymentów procesowych wynika bowiem, że ujawnione automaty zezwalały na gry o charakterze komercyjnym oraz losowym. Gry prowadzone były na urządzeniach elektronicznych typu video, których konstrukcja, wizualizacje gier oraz tabele wygranych wyświetlane na monitorze, posiadały cechy jak w typowych automatach do gier. Po zakredytowaniu urządzeń za pomocą akceptorów pieniędzy uzyskiwano punkty, które następnie wykorzystywane były w prowadzonych grach jako stawka za grę. Za każdą rozegraną grę pobierana była stawka za udział w jednej grze w wysokości ustalonej przez gracza, stanowiąca jednocześnie opłatę za udział w grze. Nie zaobserwowano elementów zręcznościowych, takich które miałyby wpływ na wynik poszczególnych gier prowadzonych na wirtualnych walcach. Udzielane przez gracza odpowiedzi na pojawiające się pytania miały miejsce już po ustaleniu wyniku gry i w żaden sposób na niego nie wpływały. Ponadto możliwe było prowadzenie gry z pominięciem konkursu wiedzy, a ich wynik ustalany był na podstawie układu symboli na walcach. Układ ten, decydujący o uzyskanej wygranej lub przegranej, był zaś przypadkowy, nieprzewidywalny dla grającego i całkowicie od niego niezależny – a zatem gry miały charakter losowy lub co najmniej zawierały element losowości. Quizomat był bezpośrednio przystosowany do wypłaty środków pieniężnych po zakończeniu gry na podstawie zgromadzonych punktów. Sąd I instancji podzielił także stanowisko organu odwoławczego co do decyzji Ministra Finansów z dnia 30 grudnia 2016 r., jak również powołanej przez stronę opinii Laboratorium Badawczego i Wzorującego Instytutu Elektroniki w W. z dnia 5 sierpnia 2016 r., nr [...] – która nie mogła posłużyć jako dowód na potwierdzenie tezy, że quizomaty nie stanowią gier, o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h. Zasadnie bowiem organ odwoławczy wyjaśnił, że o tym, czy dane urządzenie może zostać uznane za automat do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych decyduje wyłącznie minister właściwy do spraw finansów publicznych, co wprost wynika z art. 2 ust. 6 u.g.h. Podobnie oceniono przedstawioną przez skarżącego opinię prawną prof. M. W., bazującą na ustaleniach dokonanych przez Instytut Elektroniki w W. i również odnoszącą się do materii zastrzeżonej do wyłącznie kompetencji ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Z kolei opinie prawne sporządzone przez doc. J. P. i prof. R. Z. – z uwagi na ich przedmiot – nie mają istotnego znaczenia w kontekście kontrolowanego rozstrzygnięcia dotyczącego wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych w konkretnym, nie zaś abstrakcyjnym stanie faktycznym. Sąd I instancji podzielił również stanowisko organu co do uznania skarżącego za urządzającego grę – zgodnie z wykładnią językową tego zwrotu. W tym zakresie podkreślono, że automaty do gier zostały zabezpieczone w lokalu skarżącego, który nie dysponował stosownym zezwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie gier hazardowych. Ponadto, pomimo zarzutu, że strona pełniła wyłącznie rolę wynajmującego lokal podmiotowi eksploatującemu automaty do gier skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tę okoliczność. WSA podkreślił również, że w toku kontroli nie stwierdzono oznak innej działalności gospodarczej prowadzonej w ww. lokalu, zaś jedyną osobą zastaną w lokalu była L. P., która w toku przesłuchania jej w charakterze świadka zeznała, że jest pracownikiem skarżącego i dozoruje umieszczone tam automaty poprzez system monitoringu. Końcowo Sąd I instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12 oraz uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16
W skardze kasacyjnej M. N. podniósł zarzuty naruszenia:
- prawa materialnego, tj.:
1. art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną wykładnię pojęcia "urządzającego gry" w świetle okoliczności faktycznych sprawy - jako obejmującego również podmiot, którego czynności sprowadzały się do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu urządzenia, bez dokonywania, zgodnie z materiałem zebranym w sprawie, żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier, a tym samym niezasadne objęcie strony zakresem podmiotowym normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. i niezasadne nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za "urządzanie" gier na automatach;
2. art. 122 O.p. poprzez niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym w szczególności ustalenia właściciela automatów, stosunku łączącego skarżącego z dzierżawcą powierzchni - umów cywilnoprawnych etc. – co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że strona wykonuje czynności związane z urządzaniem gier – kiedy w rzeczywistości wydzierżawiła jedynie powierzchnię, co nie może zostać zakwalifikowane jako "urządzanie gier" zgodnie z art. 89 ust. 1 u.g.h.;
3. art. 89 u.g.h. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw – poprzez zastosowanie art. 89 u.g.h. w starym brzmieniu, obowiązującym do dnia 31 marca 2017r., bez dokonania przez organ II instancji wyjaśnienia konieczności zastosowania jako podstawy wydania decyzji art. 89 u.g.h. w jego starym brzmieniu;
4. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 120, art. 122 oraz art. 210 § 1 pkt. 4, 6, 4 O.p. poprzez brak wyjaśnienia, dlaczego pomimo nieistnienia przepisów przejściowych w tym zakresie, organ odwoławczy, wydając decyzję - zastosował jako podstawę jej wydania art. 89 u.g.h. w "starym" brzmieniu, nieobowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017 r., podczas gdy obowiązek taki na nim spoczywał, zgodnie z wymogami proceduralnymi;
Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz rozpoznanie skargi co do istoty na mocy art. 188 p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania na swoją rzecz. Końcowo złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy .
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uwzględniwszy stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej i fakt, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. nie żądał przeprowadzenia rozprawy, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez M. N. przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia, jakie przepisy prawa materialnego winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie (pkt 3 skargi kasacyjnej). Należy przy tym wyszczególnić, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie wymierzono karę pieniężną za urządzanie poza kasynem gry na trzech automatach ujawnionych w dniu 22 października 2016 r. w lokalu stanowiącym własność M. N. - o nazwie C. V.. Decyzja organu I instancji została wydana w dniu 14 lutego 2017 r., zaś zaskarżoną decyzję organu odwoławczego wydano w dniu 16 maja 2017 r. Jest to o tyle istotne, że z dniem 1 kwietnia 2017r. przepis art.89 u.g.h., przewidujący odpowiedzialność urządzającego gry został zmieniony przez art.1 pkt 67 ustawy z 15 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r. poz.88). Przepisy przejściowe dotyczące toczących się postępowań w sprawach z zakresu gier hazardowych przewidziano w art. 6 i 7 ww. ustawy z dnia 15 grudnia 2016r. Zgodnie z treścią art. 6 ustawy z 15 grudnia 2016 r. postępowania, o których mowa w art. 2 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych. W myśl art. 7 wymienionej ustawy w sprawach dotyczących udzielenia koncesji na prowadzenie kasyna gry, zezwolenia na prowadzenie salonu gry bingo pieniężne lub urządzanie zakładów wzajemnych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe z zastrzeżeniem przepisu art. 11 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. Przepisy art. 6 i 7 ustawy nowelizującej nie dotyczą spraw z zakresu art. 89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017 r. Oznacza to, że w ustawie z 15 grudnia 2016 r. brak jest przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do spraw o których mowa w art. 89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017 r. Ustawa z 15 grudnia 2016r. weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2017r. i zmieniła zasadniczo treść art. 89 u.g.h. Zaskarżoną decyzję wydano już po nowelizacji art. 89 u.g.h., jednak organ odwoławczy zastosował przepis art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017r., nie wyjaśniając dlaczego zastosował "stary" przepis w wersji już nieobowiązującej w dacie rozstrzygania sprawy. W sytuacji gdy ustawa nowelizująca zmienia treść przepisu art. 89 u.g.h. i nie zawiera przepisów przejściowych, powstaje wątpliwość jakie przepisy winny mieć zastosowanie do oceny zachowania skarżącego, które miało miejsce przed dniem 1 kwietnia 2017r. zaś decyzja organu jest wydawana po tym dniu. Zarzut podniesiony w tym zakresie w pkt 4 skargi kasacyjnej nie mógł jednak odnieść skutku.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przy ocenie przepisów dotyczących deliktu administracyjnego, sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu. W odniesieniu do decyzji nakładających karę pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa, bez wątpienia stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji publicznej w takiej sprawie nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjno-prawnego, a decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza niejako jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie obowiązku, wynikającego z przepisów prawa co prowadzi do wniosku, iż stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia jest stan prawny z daty jego zaistnienia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06).
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2385/11, w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przyjmuje się, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Jeżeli zatem w sprawie mamy do czynienia ze zdarzeniem prawnym, które zaistniało jako zdarzenie zamknięte i zakończone pod rządami dawnego prawa, to skutki tego zdarzenia muszą być oceniane zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego zaistnienia (por. wyrok NSA z 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1186/12). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stwierdzone naruszenie zakończyło się bowiem w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych tj. 22 października 2016r. – kiedy obowiązywał art. 89 ust. 1 u.g.h. w poprzednim brzmieniu.
Przyjęcie natomiast stanowiska, że w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017r. prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Oznaczałoby to zatem, że zachowanie strony skarżącej byłoby oceniane w świetle przepisów, które nie obowiązywały w czasie popełnienia przez nią deliktu. Ponadto zastosowanie przepisu art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017r. byłoby dla strony skarżącej mniej korzystne. Przepis art. 89 u.g.h. w nowym brzmieniu penalizuje bowiem zarówno zachowanie urządzającego gry hazardowe jak również posiadacza samoistnego i zależnego lokalu w którym znajduje się niezarejestrowany automat do gier przy czym za te delikty przewidziano karę pieniężną w wysokości 100 000 zł. Natomiast przepis art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017r. przewiduje za urządzanie gier na automatach karę w wysokości 12 000 zł czyli wielokrotnie niższą.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie deliktu (22 października 2016 r.), a zatem do dnia 31 marca 2017r. W konsekwencji organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 89 u.g.h. w "starym" brzmieniu.
Przechodząc do zarzutu postawionego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej wskazać trzeba, że w istocie jej autor zmierza do zakwestionowania zarówno dokonanej w postępowaniu sądowoadministracyjnym wykładni przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., jak i w konsekwencji zasadności ich zastosowania. W tej sytuacji w pierwszej kolejności należy ocenić prawidłowość odkodowania wskazanych norm prawnych przez Sąd I instancji, a następnie – w przypadku uznania prawidłowości tego procesu – stwierdzić, czy normy te zostały prawidłowo zastosowane do niewadliwie – z punktu widzenia zarzutów skargi kasacyjnej - poczynionych ustaleń faktycznych sprawy. I tak, prawnie istotną kwestią w świetle możliwości stosowania kary z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest ocena prawidłowości odkodowania i zastosowania normy wynikającej z literalnego brzmienia treści tego przepisu, w zakresie zwrotu “urządzający gry". Jakkolwiek sama u.g.h. nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry", to posługuje się tym określeniem w wielu przepisach, z których można wywnioskować zakres treściowy tego pojęcia. Na ich podstawie zasadnie przyjmuje się, że "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze.
W tym stanie rzeczy za trafne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, że "urządzającym grę", jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry. Takie rozumienie “urządzającego grę" w istocie skargą kasacyjną w tej sprawie kwestionowane nie jest. Jak zaś wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - wbrew zarzutom skargi kasacyjnej - Sąd I instancji nie twierdził, że urządzającym gry jest również podmiot, którego czynności sprowadzały się wyłącznie do wynajęcia powierzchni lokalu podmiotowi eksploatującemu automaty i który nie dokonywał żadnych innych czynności dotyczących organizacji gier.
Mając na uwadze przedstawione wyżej, a skutecznie niezakwestionowane rozumienie “urządzania gier" - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - dokonana przez organy i zaakceptowana przez Sąd I instancji, subsumcja zachowania strony skarżącej pod regulację wynikającą z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., jest prawidłowa, gdyż ogół ustaleń dotyczących roli M. N. w organizowaniu przedsięwzięcia hazardowego pozwalał na przyjęcie, że był on urządzającym gry w rozumieniu u.g.h.
W konsekwencji za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego sformułowany w pkt 1 skargi kasacyjnej w zakresie ich błędnego zastosowania w ustalonym stanie faktycznym sprawy – który nie został przez stronę skutecznie zakwestionowany. Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że w pkt 2 skargi kasacyjnej kwestionowano wprawdzie okoliczność, że to skarżący był urządzającym gry na automatach. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 122 O.p., w szczególności w zakresie ustalenia właściciela automatów, stosunku łączącego skarżącego z dzierżawcą powierzchni - umów cywilnoprawnych etc., podkreślając że skarżący w rzeczywistości jedynie wydzierżawił powierzchnię lokalu. Argumentacja ta nie mogła jednak odnieść skutku. Jak trafnie bowiem zauważył WSA, skarżący, pomimo powoływania się na okoliczność, że pełnił wyłącznie rolę wynajmującego lokal podmiotowi eksploatującemu automaty do gier, na żadnym etapie postępowania nie przedstawił jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego tę okoliczność. Ponadto podczas kontroli w "C. V." nie stwierdzono oznak innej działalności gospodarczej w nim prowadzonej, a jedyną osobą zastaną w lokalu należącym do skarżącego był jego pracownik, który zeznał, że przebywa w tym miejscu w godzinach 6.00-18.00, dozorując umieszczone tam automaty poprzez system monitoringu.
W świetle powyższego materiału dowodowego – stanowiącego podstawę faktyczną wydanych decyzji i przeanalizowanego dogłębnie przez Sąd I instancji – nie sposób podważyć ustaleń organów o tym, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. W świetle powyższego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia przepisów O.p., w szczególności art. 122 – poprzez wadliwe przeprowadzenia postępowania. Organy obu instancji zgromadziły bowiem wystarczający materiał do poczynienia ustaleń istotnych dla niniejszej sprawy zarówno w zakresie samych automatów do gry, jak i statusu skarżącego. Następnie, podejmując niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, organy sformułowały trafne wnioski z całokształtu ustalonych okoliczności i wydały prawidłowe decyzje – z powołaniem się na znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło