V SA/Wa 186/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak (spr.), Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. oddala skargę. Pismem datowanym na 28 grudnia 2017 r. G.C. (dalej jako: "Skarżąca"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: Dyrektor IAS" lub "organ II instancji") z dnia ... listopada 2017 r., nr ..., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia ... września 2017 r., nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. jako organ egzekucyjny, prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.z dnia ... października 1999 r. o numerach od ... do ... ... do ... obejmujących zobowiązania Strony z tytułu składek w łącznej kwocie należności głównej ...zł, plus należne odsetki za zwłokę. Pismem z dnia 24 sierpnia 2017 r. Strona zwróciła się do Urzędu Skarbowego w P. z wnioskiem o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. do czasu wyjaśnienia kwestii przedawnienia ww. roszczeń. Postanowieniem z dnia ... września 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wskazując, iż na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie istnieje możliwość wszczęcia postępowania z wniosku zobowiązanego o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca wprost określił, iż wstrzymanie postępowania egzekucyjnego może nastąpić "z urzędu", nie przewidując przy tym instytucji wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Strona podniosła zarzuty naruszenia art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." poprzez jego niezasadne zastosowanie oraz art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.) – o dalej jako: "u.p.e.a." poprzez jego nie zastosowanie i błędne przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie może być wszczęte. Postanowieniem z dnia ... listopada 2017 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ ten podkreślił, że z art. 23 § 6 u.p.e.a. jednoznacznie wynika, iż wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne tylko i wyłącznie z urzędu. Wstrzymanie takiego postępowania na wniosek zobowiązanego jest wykluczone. W związku z tym w przedmiotowej sprawie zastosowanie musiał znaleźć art. 61a § 1 k.p.a., tj. organ zobowiązany był do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W skardze na postanowienie Dyrektora IAS Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: - art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie przez organ wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tj. brak przeanalizowania podstaw żądania wstrzymania postępowania egzekucyjnego - w szczególności podnoszonego przez Skarżącą zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne należnych za lata 1993-1995; - art. 138 § 1 ust 1 i 61a § 1 i 2 w zw. 144 oraz 138 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P.- w stytuacji gdy, ww. rozstrzygnięcie dotknięte było wadami w postaci braku wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, które winny skutkować uchyleniem ww. rozstrzygnięcia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji; - art. 61a § 1 i 2 k.p.a. i art 23 § 6 u.p.e.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego na wniosek Strony oraz niewstrzymanie postępowania egzekucyjnego z urzędu na skutek powzięcia przez organ informacji wynikających z zawiadomienia wystosowanego przez Stronę, w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Narzenika Urzędu Skarbowego w P. toczy się w oparciu o tytuły wykonawcze dotyczące przedawnionych należności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Oceniając zaskarżone postanowienie według powyższych kryteriów Sąd uznał, że nie narusza ono prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem sporu jest zasadność odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku Skarżącej o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, tj. zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Organy stoją na stanowisku, że brak jest w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulacji umożliwiających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w administracji na wniosek zobowiązanego, dlatego nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie takiego wniosku. Skarżąca twierdzi natomiast w skardze, że organy winny wstrzymać postępowanie egzekucyjne, ponieważ istniała ku temu przesłanka w postaci przedawnienia egzekwowanych należności. Odnosząc się do powyższego sporu należy w pierwszej kolejności wskazać, że materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z mocy art. 18 u.p.e.a. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy, co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., o sygn. akt II OSK 999/14, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd badając legalność podjętego przez organ rozstrzygnięcia ocenia jedynie, czy zaistniała przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie. Pojęcie "innych uzasadnionych przyczyn", o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a., z powodu których postępowanie nie może być wszczęte, utożsamia się w orzecznictwie z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygnięcie, albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2014 r., o sygn. akt I OSK 2159/12). Zdaniem Sądu w składzie orzekającym, z opisanym powyżej przypadkiem "innej uzasadnionej przyczyny" mamy do czynienia w rozpoznanej sprawie. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 23 § 6 u.p.e.a. organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać z urzędu, na czas określony, czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. W orzecznictwie przyjęto, że wniosek zobowiązanego do organu nadzoru o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego może jedynie stanowić impuls do podjęcia przez ten organ czynności nadzorczych z urzędu (zob. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 października 2015 r., III SA/Wa 3902/14). Oznacza to, że zobowiązany składając taki wniosek nie może wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymania czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego. Tak więc wniosek zobowiązanego o wstrzymanie czynności egzekucyjnych jest bezprzedmiotowy. W takiej zaś sytuacji istnieją podstawy do wydania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Skoro organ nadzoru może wyłącznie z urzędu wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne, to jest oczywiste, że nie można wszcząć postępowania w takiej sprawie na wniosek zobowiązanego i to niezależnie od uzasadnienia tego wniosku. Jeżeli zatem zobowiązany złoży wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, to organ egzekucyjny jest zobowiązany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem Sądu, o braku możliwości skutecznego wszczęcia na wniosek strony postępowania o wstrzymanie z urzędu postępowania egzekucyjnego przez organ nadzoru, świadczy także pośrednio art. 23 § 8 u.p.e.a., z którego wynika, że w razie wydania (z urzędu) postanowienia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych lub wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego zażalenie służy wyłącznie wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Podsumowując wskazać więc należy, że organy trafnie przyjęły w rozpoznawanej sprawie, że Skarżąca nie może żądać wszczęcia postępowania w sprawie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wobec czego istniały podstawy do wydania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.