I GZ 177/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A] Sp. z o.o. w Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 223/18 w zakresie odrzucenia skargi [A] Sp. z o.o. w Ś. oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 223/18, odrzucił skargę [A] Spółki z o.o. w Ś. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], w przedmiocie nieuwzględnienia protestu. Orzekł też o zwrocie uiszczonego wpisu sądowego od skargi. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego rozstrzygnięciem z dnia [...] lutego 2018 r. nie uwzględnił protestu skarżącej spółki od wyników oceny wniosku o dofinansowanie projektu w ramach polityki spójności. Spółka złożyła skargę na ww. rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 marca 2018 r. spółka została wezwana do usunięcia: 1. braków formalnych skargi w rozumieniu art. 61 ust. 7 w zw. z ust. 2 i ust. 3 oraz ust. 4 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. 2017.1460 ze zm.; dalej: u.z.r.p.) przez nadesłanie kompletnej dokumentacji w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia; 2. braków formalnych skargi w rozumieniu art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 64 i art. 61 ust. 3 u.z.r.p. przez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem pozostawienia skargi bez rozpatrzenia; 3. braków formalnych skargi w rozumieniu art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 u.z.r.p. przez nadesłanie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień udzielenia pełnomocnictwa lub pełnego odpisu z tego rejestru celem ustalenia sposobu i osób uprawnionych do reprezentowania Spółki w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca powyższe wezwania, została doręczona spółce w dniu 3 kwietnia 2018 r., zatem siedmiodniowy termin do wykonania zobowiązań Sądu upływał 10 kwietnia 2018 r., który to dzień nie był sobotą ani dniem uznanym za ustawowo wolny od pracy. W dniu 6 kwietnia 2018 r. spółka uiściła wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł. Natomiast pozostałych braków formalnych skargi nie uzupełniono w wyznaczonym terminie ani do chwili orzekania przez Sąd I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odrzucił skargę spółki na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 64 u.z.r.p. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że spółka uzupełniła tylko brak w postaci uiszczenia wpisu sądowego, zaś pozostałych braków formalnych skargi nie uzupełniła. Dalej Sąd zauważył, że spółka była wzywana do uzupełnia braków formalnych skargi pod różnymi rygorami – w zależności, czy braki te były brakami formalnymi w rozumieniu przepisów u.z.r.p. (rygor pozostawienia skargi bez rozpatrzenia), czy p.p.s.a. (rygor odrzucenia skargi). Wobec wystąpienia braków formalnych skargi w obu reżimach prawnych, Sąd dokonał wyboru sposobu zakończenia postępowania wobec nieuzupełnienia braków formalnych skargi we wskazanym terminie w postaci odrzucenia skargi. Sąd przyjął, że wybór odrzucenia skargi zamiast pozostawienia jej bez rozpatrzenia jest korzystniejszy dla stron z uwagi na przysługujący środek zaskarżenia w postaci zażalenia na podstawie art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zarzucił: a) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że istnieje podstawa do odrzucenia skargi, ponieważ pismo uzupełniające braki formalne skargi zostało wniesione po upływie siedmiodniowego terminu, podczas gdy skarżąca wniosła pismo za pośrednictwem organu w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi, a Sąd dysponował prawidłowymi dokumentami w dniu wydania orzeczenia, zatem nie było podstaw do zastosowania wskazanych przepisów; b) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 78 Konstytucji RP skutkujące tym, że poprzez niewłaściwą interpretację przepisów p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny pozbawił skarżącą faktycznej możliwości rozpatrzenia sprawy przez niezależny sąd, a przez rygorystyczną wykładnię literalną zamknął skarżącej drogę sądowego dochodzenia naruszonego prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 ust. 8 w zw. z ust. 1, 2, 5 i 7 u.z.r.p. wynika, że sądy administracyjne sprawują kontrolę nad oceną projektów zgłaszanych do dofinansowania w trybie tej ustawy. W art. 61 ust. 1 u.z.r.p. określono, że w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 64 u.z.r.p. w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 tej ustawy. Wspomniany katalog wyłączeń przepisów p.p.s.a. nie obejmuje m.in. art. 49, i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a zatem przepisy te mogły znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie. Sąd I instancji uznał, że sprawa nie mogła otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, tj. 1) nie złożono odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień udzielenia pełnomocnictwa lub pełnego odpisu z tego rejestru celem ustalenia sposobu i osób uprawnionych do reprezentowania Spółki; 2) nie nadesłano kompletnej dokumentacji – pomimo wezwania przez Przewodniczącego Wydziału I WSA w Rzeszowie do uzupełnienia tych braków, doręczonego spółce w dniu 3 kwietnia 2018 r., co jest okolicznością niesporną. Termin do uzupełnienia ww. braków formalnych upływał zatem w dniu 10 kwietnia 2018 r. Nie jest również kwestionowane, że w tym terminie spółka nie wysłała do Sądu wymaganych dokumentów. Jeśli chodzi o pierwszy z wyżej wymienionych braków formalnych, którego nieuzupełnienie we wskazanym w wezwaniu terminie obwarowane było rygorem odrzucenia skargi, wskazać należy, że wymóg złożenia dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji spółki, ma swoje umocowanie w przepisach art. 28 § 1 i art. 29 p.p.s.a., który – w świetle przytoczonego wyżej art. 64 u.z.r.p. – ma zastosowanie w sprawach dotyczących nieuwzględnienia protestu. Zgodnie z tymi przepisami, osoby prawne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Mają one obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Niezłożenie zaś takiego dokumentu stanowi brak formalny skargi, który podlega uzupełnieniu na wezwanie przewodniczącego wydziału (art. 49 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem odrzucenia skargi (art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Natomiast nieuzupełnienie braku formalnego skargi, polegającego na nieprzesłaniu kompletnej dokumentacji, o której mowa w art. 61 § 2 i 3 u.z.r.p., w terminie 7 dniu od doręczenia wezwania skutkuje – zgodnie z art. 61 ust. 7 u.z.r.p. – pozostawieniem skargi bez rozpatrzenia. Zestawiając dwa wyżej wymienione skutki nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie, tj. odrzucenie skargi z powodu nienadesłania odpisu z KRS oraz pozostawienie skargi bez rozpatrzenia wskutek niezłożenia kompletnej dokumentacji, Sąd I instancji prawidłowo – w ocenie NSA – zastosował art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i skargę odrzucił, uznając, że takie rozstrzygnięcie jest korzystniejsze dla strony, gdyż podlega zaskarżeniu w trybie zażalenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nadanie przez skarżącą przesyłki zawierającej wymagane dokumenty do WSA za pośrednictwem organu w terminie wynikającym z wezwania, tj. 10 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego – k. 216 akt sądowych), nie może zostać uznane za zachowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Uzupełnienie braków w rozpoznawanej sprawie nastąpiło bowiem dopiero 23 kwietnia 2018 r., tj. w dniu przekazania według właściwości dokumentów dotyczących przedmiotowej skargi przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wprawdzie oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym jest równoznaczne z jego wniesieniem do sądu, jednakże pod warunkiem, że zostało ono prawidłowo zaadresowane. Pismo wniesione do niewłaściwego organu lub sądu uznaje się za wniesione do sądu właściwego dopiero z chwilą jego skierowania do tego sądu (por. postanowienia NSA z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt I OZ 538/07, z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I GZ 80/18). Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji zasadnie przyjął, że – skoro wezwanie do uzupełnienia braków formalnych doręczono pełnomocnikowi skarżącej 3 kwietnia 2018 r. – to uzupełnienie ww. braków skargi nastąpiło po wyznaczonym przez Sąd terminie 7 dni do ich uzupełnienia, który upłynął 10 kwietnia 2018 r., co w rozpoznawanej sprawie skutkować musiało odrzuceniem skargi, ponieważ organ przekazał Sądowi pismo według właściwości w dniu 23 kwietnia 2018 r. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, wbrew twierdzeniom autora zażalenia, nie ma znaczenia kwestia, czy w dacie orzekania przez Sąd I instancji wymagane dokumenty znajdowały się w aktach sprawy, skoro zostały nadane po terminie wynikającym z wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jedynie na marginesie zauważyć można, że w rozpoznawanej sprawie Sąd wydał zaskarżone postanowienie w dniu 19 kwietnia 2018 r., zaś organ przekazał Sądowi sporne dokumenty już po tej dacie, tj. 23 kwietnia 2018 r. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd I instancji prawidłowo zastosował przepisy o odrzuceniu skargi, zatem nie sposób uznać, że w sprawie zostały naruszone przepisy art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP. Należy zauważyć, że sądy administracyjne – jako konstytucyjne organy władzy publicznej – działają tylko na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP). Wskazane wyżej przepisy p.p.s.a. nakładają na sąd/przewodniczącego obowiązek wezwania strony skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi, a w razie niewykonania tego wezwania – do określonej reakcji przewidzianej prawem, czyli odrzucenia skargi. W wyroku z 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11, Trybunał Konstytucyjny wyraźnie stwierdził, że postanowienia Konstytucji nie wykluczają ustanowienia określonych wymogów formalnych, zmierzających do przyspieszenia postępowania, a formalizm procesowy – sam w sobie – jest niezbędny w demokratycznym państwie prawnym dla zapewnienia sprawności i rzetelności postępowania, ponieważ brak rygorów formalnych niechybnie prowadziłby do arbitralności rozstrzygnięć i destrukcji wymiaru sprawiedliwości. Podkreślenia wymaga, że stwierdzenie przez WSA wspomnianych braków formalnych skargi nie skutkowało "automatycznym" odrzuceniem skargi; skarżąca została bowiem wezwana do usunięcia tych braków, a odrzucenie skargi było skutkiem niewykonania tego wezwania. Taka sekwencja działań WSA nie naruszała zatem prawa do sądu, wynikającego z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP. Ze wskazanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i w zw. z art. 64 u.z.r.p.