I OSK 4232/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-04-16
Skład orzekający: Olga Żurawska-Matusiak, Mirosław Wincenciak, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy polskie organy administracji mają kompetencje do skierowania na badania psychologiczne kierowcy, który jest obywatelem polskim, zamieszkuje poza granicami Polski, a naruszenia przepisów ruchu drogowego popełnił na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, legitymując się prawem jazdy wydanym przez inne państwo członkowskie UE?Ratio decidendi
Polskie organy administracji posiadają kompetencje do skierowania na badania psychologiczne kierowcy, który jest obywatelem polskim, naruszył przepisy ruchu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przekraczając limit 24 punktów, nawet jeśli zamieszkuje poza granicami Polski i legitymuje się prawem jazdy wydanym przez inne państwo członkowskie UE. Wynika to z zasady terytorialności prawa karnego i przepisów dotyczących policji, która pozwala państwu na stosowanie własnych przepisów krajowych w zakresie ograniczania uprawnień do kierowania pojazdami, a także z faktu, że bezpieczeństwo ruchu drogowego należy do sfery administracyjno-karnej podlegającej nadzorowi krajowych organów.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję starosty o skierowaniu J. Z. na badania psychologiczne z powodu przekroczenia limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. J. Z. jest obywatelem polskim, zamieszkuje poza granicami Polski i posługuje się prawem jazdy wydanym przez inne państwo członkowskie UE, choć wcześniej posiadał polskie prawo jazdy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę J. Z., uznając polskie organy za właściwe do podjęcia działań. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. Z., podtrzymując stanowisko WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 327/18 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 19 czerwca 2018 r. sygn. akt III SA/Kr 327/18, oddalił skargę J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 14 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania J. Z., utrzymało w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] orzekającą o skierowaniu J. Z. na badanie psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Kolegium wskazało, że zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2017 r. poz. 978 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "u.k.p.", starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Organ odwoławczy za bezsporne uznał, że skarżący przekroczył w okresie krótszym od jednego roku, bo od dnia 25 kwietnia 2016 r. do dnia 17 stycznia 2017 r., limit 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu rogowego, uzyskując łącznie 28 punktów. Okoliczność ta wynika wprost z dokumentu urzędowego, tj. wniosku o sprawdzenie kwalifikacji z dnia 16 maja 2017 r. wystawionego przez Komendanta Wojewódzkiego Policji K. Zdaniem Kolegium zaistniały przesłanki do wydania decyzji o skierowaniu odwołującego się na badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami w zakresie posiadanych kategorii prawa jazdy. Organ odwoławczy stwierdził, że ani z treści art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p., ani z innych przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1260 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "P.r.d.", nie wynika aby zakresem przedmiotowym swego zastosowania ustawa ta miała obejmować wyłącznie uprawnienia do kierowania pojazdem uzyskane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Kolegium podało, że zgodnie z art. 2 pkt 21 P.r.d. kierowca oznacza osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Stosownie natomiast do treści art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. c) u.k.p., dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane za granicą krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Z tego też powodu posiadanie przez odwołującego się prawa jazdy wydanego przez R. nie ma wpływu na zastosowanie wobec niego art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. Organ odwoławczy stwierdził również, że wbrew zarzutom odwołania nie doszło do naruszenia dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U. UE.L.2006.403.18), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "dyrektywa", powołując się w tym zakresie na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyroki NSA z dnia 17 listopada 2016 r. sygn. akt l OSK 856/16 i sygn. akt l OSK 857/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Ponadto Kolegium zauważyło, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 3 u.k.p., dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym jest m.in. krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem. Kolegium uznało zatem, że nie ma podstaw do zakwestionowania uprawnień ani przesłanek do wydania przez polskie organy administracji decyzji w przedmiocie skierowania skarżącego na badanie psychologiczne.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł J. Z.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podkreślił, że z treści wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 16 maja 2017 r. wynika, iż skarżący w okresie od dnia 25 kwietnia 2016 r. do 17 stycznia 2017 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co otrzymał łączną sumę 28 punktów. W okresie tym skarżący naruszając przepisy ruchu drogowego posługiwał się polskim prawem jazdy kat. B+BE+C+CE wydanym dnia 23 czerwca 2007 r. przez Starostę T. z wpisanym miejscem zamieszkania S., gm. S. (k. 1-2 akt adm.). Z akt administracyjnych wynika także, że to polskie prawo jazdy zostało wymienione przez skarżącego na prawo jazdy s. nr [...] w dniu 19 maja 2017 r. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji wskazał, że decyzja wydawana w oparciu o art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. nie wymaga prowadzenia obszernego postępowania dowodowego. Istotne jest jedynie, że organ otrzymał wniosek uprawnionego organu, z którego wynika, że strona przekroczyła liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Sąd wyjaśnił następnie, że organ w kwestiach związanych z punktami karnymi przypisanymi za określone naruszenia przepisów ruchu drogowego nie prowadzi własnego postępowania dowodowego, nie można zatem wymagać od niego, by zawierał w uzasadnieniu decyzji wywody, w których miałby się odnosić do konkretnych zdarzeń powodujących naliczenie punktów za wykroczenia drogowe.
W ocenie Sądu I instancji nie jest również zasadny zarzut, że w zaskarżonej decyzji nie podano podstawy prawnej, z której wynikałoby, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne ma charakter związany. Wskazał, że decyzja ta została wydana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. i to z treści tego przepisu wynika obowiązek organu skierowania kierowcy na badania psychologiczne, gdy przekroczy on liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jak wynika z treści wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia 16 maja 2017 r., skarżący w okresie od dnia 25 kwietnia 2016 r. do 17 stycznia 2017 r. wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego za co otrzymał łączną sumę 28 punktów. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący nie kwestionował prawidłowości wpisów zawartych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. W konsekwencji organ administracji po otrzymaniu wskazanego wniosku organu Policji zobligowany był skierować go na badanie psychologiczne.
W ocenie Sądu I instancji nie ma także racji skarżący twierdząc, że polskie organy administracyjne nie były uprawnione do skierowania go na badanie psychologiczne skoro legitymuje się on miejscem zamieszkania na terytorium S. oraz dysponuje prawem jazdy wydanym przez s. organ. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 11 ust. 2 dyrektywy, przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy. Podkreślił, że skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji nie jest środkiem stricte prawnokarnym, lecz przynależy do sfery administracyjno-karnej związanej z bezpieczeństwem publicznym (drogowym), poddanym nadzorowi policji lub innych organów, którym przepisy szczególne przyznają konkretne kompetencje przysługujące organom policji. To bowiem organy policji dokonują kontroli i ewidencji tych wykroczeń i takie też rozumienie zasady terytorialności mieści się w zakresie dyspozycji art. 11 ust. 2 dyrektywy. Oznacza to, że wskazana dyrektywa, wprowadzając w art. 11 ust. 2 wyjątek na rzecz terytorialności, pozostawia krajom członkowskim swobodę w doborze regulacji karnych i administracyjno-karnych. W konsekwencji Sąd przyjął, że art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. znajduje zastosowanie także wobec kierowców posługujących się dokumentem prawa jazdy wydanym w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jeśli kierowcy ci są obywatelami polskimi. Stwierdził ponadto, że twierdzenia skarżącego o ewentualnym błędnym tłumaczeniu tekstu dyrektywy są jedynie luźną dywagacją, nie mająca żadnego oparcia w konkretnym przykładzie mogącym na takie błędy wskazywać.
W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że miejsce zamieszkania skarżącego nie było okolicznością istotną z punktu widzenia prawa materialnego normującego skierowanie go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Skoro bowiem skarżący jest obywatelem polskim, przekroczył 24 punkty otrzymane na podstawie art. 130 ust. 1 p.r.d., a dokumentem stwierdzającym posiadanie przezeń uprawnień do kierowania pojazdem silnikowym jest krajowe prawo jazdy wydane w R., to podlega on regulacji z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. b) u.k.p. Sąd zwrócił również uwagę, że władze s. nie wydały skarżącemu nowych uprawnień stwierdzonych s. prawem jazdy, ale jedynie potwierdziły, wymienionym na s. prawo jazdy, wcześniejsze uprawnienia skarżącego nabyte i ujawnione w prawie jazdy wydanym przez Starostę T. Końcowo Sąd I instancji stwierdził, że organy administracyjne nie naruszyły przepisów prawa które miałoby wpływ na wynik sprawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł J. Z. zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:
1. prawa procesowego, tj.:
a. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w związku z art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. przez niesłuszne oddalenie skargi w związku z mylnym uznaniem, iż organ nie naruszył postanowień art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a. pomimo niewyczerpującego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie miejsca zamieszkania skarżącego w kontekście postanowień art. 11 ust. 2 oraz 12 dyrektywy, czego skutkiem było uznanie, iż powyższe przepisy mogą mieć zastosowanie w niniejszej sprawie, czego dalszym skutkiem było skierowanie skarżącego na badanie psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, zatrzymanie prawa jazdy wydanego przez organ s. oraz skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikację;
b. art. 151 w związku z art. 105 § 1 pkt 1 K.p.a. przez oddalenie skargi, pomimo że w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania wobec prowadzenia postępowania administracyjnego przez niewłaściwy organ;
c. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a i w związku z art. 7a § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji gdy normy prawne, zarówno polskie, jak i europejskie pozostawiają wątpliwości, co do właściwości polskich organów administracji publicznej w sprawie skierowania skarżącego na badania psychologiczne, a w konsekwencji nierozstrzygnięcia występujących wątpliwości na korzyść skarżącego;
d. art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a w związku z art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w rezultacie utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo nie wyjaśnienia dokładnie okoliczności faktycznych sprawy, co doprowadziło do nie uwzględnienia słusznego interesu strony.
2. przepisów postępowania, tj. przez ich niewłaściwą wykładnię oraz nieprawidłowe zastosowanie tj.:
a. art. 11 ust. 2 oraz art. 12 dyrektywy przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że to czy skarżący posiada miejsce zamieszkania w Polsce czy na S. nie ma znaczenia dla możliwości prowadzenia postępowania przez starostę, w sytuacji gdy z postanowień art. 11 ust. 2 dyrektywy wynika jednoznacznie, iż to wyłącznie państwo członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami, co prowadzi do wniosku, że polski organ administracyjny w ogóle nie powinien był podejmować czynności wobec skarżącego z uwagi na brak jego zamieszkiwania na terytorium państwa polskiego,
b. art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. przez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy implementowana niniejszą ustawą dyrektywa ze względu na brak miejsca zamieszkania skarżącego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, wyłącza możliwość zastosowania tegoż przepisu.
Wskazując na powyższe zarzuty, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
Zasadniczym problemem, który zarysował się w okolicznościach badanej sprawy jest wskazanie czy polski organ administracji posiada kompetencje do stosowania krajowych środków prawnych wobec kierowcy, który w sposób kwalifikowany (wielokrotny) narusza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przepisy ruchu drogowego, a dodatkowo będąc obywatelem polskim, który zamieszkuje poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, legitymuje się krajowym prawem jazdy wydanym w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Przed odniesieniem się do powyższej kwestii należy zaznaczyć, iż nie jest sporne w sprawie, że skarżący będąc obywatelem polskim, zamieszkującym na terytorium R., w okresie krótszym niż jeden rok, bowiem od dnia 25 kwietnia 2016 r do 17 stycznia 2017 r za naruszenia przepisów ruchu drogowego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uzyskał 28 punktów, o których mowa w art. 130 ust. 1 i 2 P.r.d., w brzmieniu obowiązującym do dnia 4 czerwca 2018 r. Tym samym przekroczył 24 punkty wskazane w art. 130 ust. 2 owej ustawy.
Uwzględniając powyższe okoliczności i przenoszą je na grunt przepisów art. 11 ust. 2 i art. 12 dyrektywny, w których skarżący kasacyjnie upatruje źródła prawa wyłączającego wobec niego kognicję polskich organów administracji w zakresie stosowania restrykcji prawych po przekroczeniu limitu 24 punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, należy przede wszystkim wskazać, iż art. 11 ust. 2 dyrektywy stanowi, że przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy; natomiast art. 12 dyrektywy definiuje dla jej celów pojęcie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy. W tym zakresie wypada zauważyć, że skarżący kasacyjnie mieszka na terenie R. i kwestia ta nie budziła kontrowersji w dotychczasowym postępowaniu.
Wracając zatem do treści art. 11 ust. 2 dyrektywy należy wskazać, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego była ona już przedmiotem analizy, z której wyprowadzono jednoznaczny wniosek, że zasada terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, o której mowa w owej regulacji in initio, nie podlega ograniczeniu w takim zakresie, w jakim państwo członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, może stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami. Orzecznictwo konsekwentnie wskazuje, że restrykcje z powodu przekroczenia ustalonego ustawą limitu punków za wykroczenia drogowe, polegające m.in. na zatrzymaniu prawa jazdy, ale także na skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, lub na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, nie są co prawda typowymi środkami prawnokarnym, ale przynależą do sfery administracyjno-karnej, która związana jest z bezpieczeństwem publicznym państwa (bezpieczeństwem drogowym) i została poddana nadzorowi policji lub innych organów, którym przepisy szczególne przyznały konkretne kompetencje przysługujące policji, także w zakresie kontroli i ewidencji naruszeń przepisów ruchu drogowego. Tym samym krajowe regulacje prawne odnoszące się do owych restrykcji związanych z wielokrotnym naruszaniem przepisów ruchu drogowego stanowią wypełnienie zasady terytorialności, o której mowa w art. 11 ust. 2 dyrektywy (vide: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2342/14; wyrok NSA z dnia 17 listopada 2016 r sygn. akt I OSK 856/16; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 933/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Znajdują zatem zastosowanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają wyłączeniu z uwagi na uprawnienie państwa członkowskiego miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, do stosowania wobec niego własnych przepisów krajowych w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami, a także wymiany jego prawa jazdy.
Odnosząc się natomiast do samego zarzutu naruszenia art. 11 ust. 2 i art. 12 dyrektywy przez niewłaściwe zastosowanie, to należy podkreślić, że dyrektywy wprawdzie wiążą państwo członkowskie, do którego są skierowane, ale pozostawiają organom krajowym swobodę wyboru formy i środków dla osiągnięcia przewidzianych w dyrektywie celów. Oznacza to, że wskazana dyrektywa, potwierdzając w art. 11 ust. 2 in initio zasadę terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, a jednocześnie wprowadzając regulację uprawniającą państwa członkowskie miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami, pozostawia krajom członkowskim swobodę w doborze regulacji karnych i administracyjno-karnych, także w zakresie odnoszącym się do ograniczania lub pozbawiania uprawnień do kierowania pojazdami, jako skutku naruszania przepisów ruchu drogowego. (vide: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2342/14; wyrok NSA z dnia 7 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 933/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Odnosząc się z powyższej perspektywy do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 2 i art. 12 dyrektywy należy zauważyć, że w przeciwieństwie do rozporządzeń Unii Europejskiej, dyrektywy nie mają mocy bezpośrednio obowiązującej, a ich adresatami są państwa członkowskie, do których są kierowane, a nie obywatele, organy lub instytucje tych państw. Państwa członkowskie są z kolei zobligowane do implementacji do porządku krajowego przepisów zawartych w dyrektywie w taki sposób, aby uwzględniając specyfikę krajowego systemu prawnego państwa członkowskiego, zapewnić rezultat przewidziany w dyrektywie, w zakreślonym przez dyrektywę terminie (art. 249 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE) (Dz.Urz. UE 2006 C 321E). Tym samym proces implementacji dyrektywy oznacza dla krajowego prawodawcy konieczność stworzenia własnych regulacji prawnych, które pozwolą urzeczywistnić przewidziany w dyrektywie rezultat prawny w zakreślonym terminie. Z tego też powodu to krajowemu prawodawcy pozostawiono wybór metod i form wdrożenia dyrektywy ze względu na osiągnięcie rezultatu przewidzianego w dyrektywie. Skoro tak, to obywatel może powołać się bezpośrednio na postanowienia dyrektywy wyłącznie wtedy gdy minął termin jej implementacji, albo też została ona implementowana w sposób nieprawidłowy (vide: orzeczenie ETS w sprawie 102/79 European Commission v. Belgium, ECR 1980, 1473), a dodatkowo gdy jej regulacje nadają się do bezpośredniego zastosowania, a więc są precyzyjne i bezwarunkowe oraz wynikają z nich prawa jednostki wobec państwa (vide: wyrok NSA z dnia 7 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 933/17, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jeżeli zatem nie budzi wątpliwości fakt implementacji owej dyrektywy do polskiego porządku prawnego, a skarżący kasacyjnie nie zarzuca wadliwości dokonanej implementacji, w szczególności w zakresie art. 11 ust. 2 i art. 12 dyrektywy, lecz wskazuje jedynie na niewłaściwe zastosowanie owych przepisów, to skarga kasacyjna w tym zakresie nie może zastać uwzględniona, bowiem powyższe przepisy dyrektywy nie stanowią źródła uprawnień skarżącego i nie mogą posłużyć do skonstruowania wzorca kontroli legalności aktów stosowania prawa kwestionowanych przez skarżącego w badanej sprawie.
Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. upoważniający starostę do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu w razie przekroczenia przez kierującego pojazdem 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. Regulacja art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. - jak zostało to powyżej zasygnalizowane - będąc związana z bezpieczeństwem publicznym państwa (bezpieczeństwem drogowym) przynależy do sfery administracyjno-karnej, która określa restrykcje za wielokrotne naruszanie, m.in. przez kierującego pojazdem silnikowym, przepisów ruchu drogowego i przekroczenie ustalonego ustawą limitu punków za wykroczenia drogowe. Przepis ten wypełnia zatem zasadę terytorialności, o której mowa w art. 11 ust. 2 dyrektywy, także z tego powodu, że sfera bezpieczeństwa drogowego została poddana nadzorowi policji oraz organów administracji, które na mocy przepisów prawa krajowego, wykonują kompetencje policji w zakresie kontroli i ewidencji naruszeń przepisów ruchu drogowego (art. 96 ust. 1 i 2, art. 99 ust. 1 u.k.p.). Powyższe uwagi nie pozwalają zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, iż krajowe restrykcje o administracyjno-karnym charakterze nie mogą dotykać kierowców wielokrotnie naruszających przepisy ruchu drogowego na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, tylko z tego powodu, że ci nie zamieszkują na terytorium Polski i posługują się krajowym prawem jazdy innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Podstawy do takiego stanowiska nie dają przepisy dyrektywy, które wyrażnie wskazują, że zostały ustanowione w trosce o bezpieczeństwo ruchu drogowego (uwaga 15 dyrektywy). Nie można zatem upatrywać w nich źródła prawa ograniczającego kompetencje organu państwa, który działając w ramach zasady terytorialności z art. 11 ust. 2 dyrektywy, nadzoruje, weryfikuje i limituje uprawnienia do kierowania pojazdami przez osoby, które na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wielokrotnie naruszają przepisy ruchu drogowego, czym zagrażają bezpieczeństwu innych użytkowników dróg. Ograniczenie owej kompetencji nie wynika w szczególności z faktu zamieszkiwania skarżącego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub posługiwania się krajowym prawem jazdy innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Kompetencja organu krajowego miejsca dokonanych naruszeń przepisów prawa ruchu drogowego wynika z zasady terytorialności, którą szanuje także art. 11 ust. 2 in initio dyrektywy. Ponadto należy dostrzec, iż art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. posługuje się terminem kierowca, co oznacza osobę uprawnioną do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem (art. 2 pkt 21 P.r.d. w związku z art. 2 pkt 1 u.k.p.). Przepis art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. nie limituje zatem adresatów wyłącznie do tych, którzy są uprawnionymi do kierowania pojazdem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 1 pkt. 2 lit. c) i ust. 3 u.k.p. dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest m.in. krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, chyba że na terytorium któregokolwiek z państw wymienionych w art. 4 ust. 3 u.k.p., to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem. Z okoliczności sprawy nie wynika taka okoliczność, natomiast nie budzi wątpliwości spełnienie przez skarżącego drugiej przesłanki stosowania powyższej regulacji, tj. przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d.
Powyższe uwagi niezasadnymi czynią zarzuty podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej. Nie budzi zastrzeżeń poziom dokładności ustaleń stanowiących podstawę faktyczną kwestionowanych decyzji, w szczególności niekwestionowane jest ustalenie, że skarżący będąc polskim obywatelem, od wielu lat zamieszkuje na terytorium R. Nie pozwala to potwierdzić zarzutów naruszenia art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. Natomiast kwestia relewantności okoliczności związanej z miejscem zamieszkania skarżącego została omówiona powyżej i uznana za nieistotną z punktu widzenia możliwości zastosowania w sprawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p.
Z kolei zarzuty naruszenia art. 7a § 1 i art. 8 § 1 K.p.a. w motywach skargi kasacyjnej odwołują się do bliżej nie sprecyzowanych braków w uzasadnieniu decyzji organów oraz ogólnie przywołanej niejasności i wątpliwości co do treści normy prawnej. Powyższe nie pozwala potwierdzić zarzutu naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, a za takie naruszenie nie może być uznawane samo prowadzenie wobec skarżącego, przez organy państwa miejsca naruszeń przepisów ruchu drogowego, postępowania w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. Z kolei zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony, o której mowa w art. 7a ust. 1 K.p.a., wymaga aby wątpliwość co do treści normy prawnej była tego rodzaju, że treść owej normy pozostaje niejasna po zastosowaniu różnych metod wykładni przepisów prawa. Winna to być zatem wątpliwość o charakterze obiektywnym. Samo powzięcie wątpliwości przez stronę nie jest wystarczające dla możliwości zastosowania art. 7a ust. 1 K.p.a. Mając na uwadze utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób rozumienia zasady terytorialności, o której mowa w art. 11 ust. 2 in initio dyrektywy, nie można podzielić wątpliwości skarżącego co do możliwości zastosowania w sprawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. Tym samym niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7a § 1 i art. 8 § 1 K.p.a. W konsekwencji nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 105 § 1 K.p.a., bowiem postępowanie w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit b) u.k.p. nie jest bezprzedmiotowe z uwagi na zamieszkiwanie skarżącego na terytorium R. i posługiwanie się s. prawem jazdy.
Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło