I OZ 1127/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 204/18 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 204/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu wniosku D. C., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wraz z datowaną na dzień 12 stycznia 2018 r. (data wpływu do organu 12 lutego 2018 r.) skargą na opisaną powyżej decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej skarżący wniósł, pismem z dnia 7 lutego 2018 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że skarżący w dniu 13 stycznia 2018 r. złożył w administracji Zakładu Karnego, w którym przebywa skargę na decyzję Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej z dnia [...] grudnia 2017 r. Korespondencja powyższa została mu zwrócona z uwagi na fakt, że nie posiadał on do dyspozycji środków umożliwiających opłacenie korespondencji. Jak podkreślił skarżący nie był on wówczas zatrudniony. W dniu 16 stycznia 2018 r. skarżący ponownie, bezskutecznie próbował wysłać skargę. Jak wyjaśniono, od dnia 1 lutego 2018 r. administracja Zakładu Karnego pozwala mu wysyłać korespondencję na koszt Zakładu, co oznacza, że złożony obecnie wniosek jest wnioskiem złożonym w terminie. Zdaniem Sądu I instancji skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi było niezawinione. Za takie nie mogą być uznane, w ocenie Sądu, okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu, dotyczące niemożności nadania korespondencji. Stosownie do treści § 18 regulaminu organizacyjno – porządkowego (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, Dz. U. z 2016 r. poz. 2231), skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20g. Równocześnie, stosownie do treści § 22 rozporządzenia koszty przesłania wniosków, skarg i próśb adresowanych do organów, o których mowa w art. 8a § 3 Kodeksu Karnego Wykonawczego (a więc korespondencji skazanego pozbawionego wolności prowadzonej z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, organami samorządu terytorialnego, Rzecznikiem Praw Obywatelskich, Rzecznikiem Praw Dziecka, organami powołanymi na podstawie ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących ochrony praw człowieka oraz przedstawicielem niebędącym adwokatem ani radcą prawnym, który został zaaprobowany przez Przewodniczącego Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka do reprezentowania skazanego przed tym Trybunałem), ponosi skazany, a jeżeli nie posiada środków pieniężnych, otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty i znaczki pocztowe poza limitem określonym w § 18. Zdaniem Sądu, oznacza to, że okolicznością kluczową w sprawie pozostawało ustalenie, czy skarżący w terminie otwartym do wniesienia skargi, dysponował środkami pieniężnymi umożliwiającymi mu nadanie korespondencji. Sąd zauważył, iż jak wynika z akt sądowych – zestawienie środków zgromadzonych przez skarżącego (k. 11 akt sądowych), w dniu 27 grudnia 2017 r., skazany otrzymał na konto depozytowe wpłatę w wysokości 150 zł. Skarżący miał więc możliwość dokonania zakupu znaczków pocztowych. Zamiast tego skarżący wydał w dniu 5 stycznia 2018 r. kwotę 72,20 zł na zakup art. żywnościowych i innych artykułów dopuszczonych do sprzedaży w kantynie zakładu karnego. Na zakup znaczków natomiast przeznaczył jedynie kwotę 2,60 zł, prośba z dnia 28 grudnia 2017 r. W powyższym świetle Sąd uznał, iż nie można zatem przyjąć argumentacji skarżącego, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nie wynikało z jego winy, gdyż dysponował on środkami umożliwiającymi mu nadanie przesyłki zawierającej skargę. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Podkreślenia wymaga fakt, iż instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2011, s. 409; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (np. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., II OZ 849/10). Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998r., II CKN 8/98, należy też podkreślić, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego, taką analizę dokonał Sąd I instancji, który wydając zaskarżone postanowienie uznał, iż przedstawione w aktach niniejszej sprawy dowody nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Sąd I instancji zasadnie stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że skarżący nie wykazał, iż w sprawie zachodzą przesłanki wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Nie sposób uznać, że skarżący przebywając w areszcie śledczym miał utrudniony dostęp do korespondencji. W tym miejscu należy odwołać się do § 18 regulaminu organizacyjno – porządkowego (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności, Dz. U. z 2016 r. poz. 2231), zgodnie z którym, skazany nieposiadający środków pieniężnych otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty oraz znaczki pocztowe na dwie przesyłki listowe ekonomiczne w miesiącu, o masie do 20g. Równocześnie, stosownie do treści § 22 rozporządzenia koszty przesłania wniosków, skarg i próśb adresowanych do organów, o których mowa w art. 8a § 3 Kodeksu Karnego Wykonawczego, ponosi skazany, a jeżeli nie posiada środków pieniężnych, otrzymuje od administracji zakładu karnego papier, koperty i znaczki pocztowe poza limitem określonym w § 18. W świetle powyższego formułowanie twierdzeń, że skarżący nie miał możliwości nadania korespondencji w terminie z uwagi na to, że środki pieniężne jakim dysponował na dzień 27 grudnia 2017 r. (wpłata na konto depozytowe 150 zł), przeznaczył na zakupy w kantynie zakładu karnego, jest nieuprawnione, tym bardziej, że sam skarżący nie wskazał, że czynił jakiekolwiek starania w celu zabezpieczenia środków pieniężnych na zakup znaczków pocztowych. Zdaniem NSA, przeszkodą usprawiedliwiającą uchybienie terminu może być tylko okoliczność uniemożliwiająca, a nie tylko utrudniająca dokonanie czynności procesowej w terminie. Ponadto, zachowanie skarżącego świadczy o braku dochowania przez niego należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.