I FZ 287/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1139/18 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 20 lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w będącym przedmiotem zażalenia postanowieniu z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 1139/18, na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", odmówił K. M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi, na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia, decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Zdaniem bowiem Sądu pierwszej instancji pełnomocnik - doradca podatkowy J. P., przez którego działał Skarżący, nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wskazał on wprawdzie, że wskutek zagrażającego życiu córki - ataku hiperglikemii, musiał udać się do domu, aby monitorować jej stan zdrowia i ewentualnie zawieźć ją do szpitala, gdyby zagrażał w sposób bezpośredni jej życiu, jednak okoliczność ta nie została przez niego w żaden sposób wykazana. Dokumenty załączone do wniosku o przywrócenie terminu dowodziły, w ocenie WSA, jedynie przewlekłej choroby córki, ale nie odnosiły się do zdarzenia, które zdaniem pełnomocnika miało bezpośredni wpływ na uchybienie terminu. Tymczasem pełnomocnik, na którym ciąży obowiązek gorliwego, sumiennego i zgodnego z przepisami prawa wypełniania swoich obowiązków, oprócz własnego oświadczenia, w żaden sposób nie uprawdopodobnił, aby atak hiperglikemii jego córki miał miejsce w ostatnim dniu terminu zakreślonego do wniesienia środka odwoławczego. Nie wykazał też, że zorganizował pracę w taki sposób, ażeby w nagłych, niezaplanowanych sytuacjach nie powodować sytuacji, w których interes strony mógłby zostać zagrożony. Sąd pierwszej instancji zauważył również, że analogiczne stanowisko, jak w rozpoznawanej sprawie zostało wyrażone, w odniesieniu do pełnomocnika Skarżącego, w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1898/14, który oddalił zażalenie na postawienie WSA w Łodzi z 18 marca 2013 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zastępujący Skarżącego doradca podatkowy wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia bądź jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu mimo spełnienia przesłanki zawartej w powołanym przepisie, a także naruszenie art. 87 § 2 P.p.s.a. poprzez wymóg udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy. Zdaniem autora wywiedzionego środka odwoławczego WSA żądając od niego wykazania, że atak hiperglikemii córki miał miejsce w ostatnim dniu do złożenia skargi, tak naprawdę wymagał od niego nie uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu, a ich udowodnienia. Tymczasem art. 87 § 2 P.p.s.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia takich okoliczności, do czego wystarczy, zdaniem doradcy podatkowego, oświadczenie osoby wykonującej zawód zaufania publicznego. Autor zażalenia przypomniał również, że przeszłości Sąd nie miał wątpliwości co do uprawdopodobnienia braku winy przez pełnomocnika i wydał postanowienie o przywróceniu terminu (III SA/Wa 1591/09). Również NSA w sprawie o podobnym stanie faktycznym (nagły stan - pogorszenie zdrowia córki poprzez atak epilepsji), sygn. akt I FZ 125/12 stwierdził, że mimo iż strona przedstawiła zaświadczenia ogólne o chorobie strony i córki oraz oświadczyła o jej stanie nagłym, który mógł mieć wpływ na brak winy strony wystarczyło aby to uprawdopodobnić. Pełnomocnik strony, w kontekście stwierdzenia WSA, że nie wykazał, że jest osobą samodzielnie wychowującą dziecko stwierdził, że okoliczność ta nie ma znaczenia, gdyż jest on jedyną osobą w domu, która może i umie wykonać zastrzyk z glukagenu, który jest w takich stanach wymagany. Również, stwierdzenie Sądu, że pełnomocnik: "nie wykazał, że zorganizował pracę w taki sposób, ażeby w nagłych, niezaplanowanych sytuacjach nie powodować sytuacji, w których interes strony mógłby zostać zagrożony", zastępujący stronę pełnomocnik uznał za chybione, gdyż jego zdaniem, gdyby można było w każdej sytuacji, nawet nagłej i niespodziewanej tak zorganizować pracę aby zapewnić stronie zabezpieczenie jej interesu, to mechanizm przywrócenia terminu do czynności procesowych byłby zbędny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W myśl natomiast art. 87 § 2 P.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik Skarżącego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi upatrywał w tym, że w ostatnim dniu do złożenia tego środka odwoławczego w imieniu Strony, musiał zaopiekować się chorą na cukrzycę, małoletnią córką z powodu ataku hiperglikemii. Naczelny Sąd Administracyjny, w kontekście okoliczności sprawy zgadza się z autorem zażalenia, że jego oświadczenie, iż atak hiperglikemii córki miał miejsce w ostatnim dniu terminu do złożenia skargi, nie powinno budzić wątpliwości. Choroba córki bowiem wykazana została stosownym zaświadczeniem, pełnomocnik wykonuje natomiast zawód zaufania publicznego. Nie było też wyraźnych przesłanek aby w słowa pełnomocnika strony wątpić. Jednocześnie jednak wykonywanie zawodu doradcy podatkowego, powoduje, że od takiej osoby wymagana jest szczególna staranność w dbałości o interesy klientów. Tymczasem, czego dowodzą postanowienia powoływane przez Sąd pierwszej instancji jak i samego autora zażalenia, związane z cukrzycą córki, ataki hiperglikemii mają charakter powtarzający się, nie są to więc zdarzenia nagłe, przed którymi autor zażalenia nie mógł by zabezpieczyć się czy to przez inne zorganizowanie pracy, czy też takie zorganizowanie opieki nad córką aby nie tylko on jako ojciec był zdolny do podania odpowiednich leków. Powodów dla których dor. pod., mimo wiedzy na temat choroby córki i znajomości charakterystyki przebiegu tej choroby, gdzie bardzo prawdopodobne jest wystąpienie stanów hipoglikemii i hiperglikemii nie podjął działań, mających zabezpieczyć interesy klientów, czy też powodów dla których nie jest możliwe przedsięwzięcie takich kroków, we wniosku o przywrócenie terminu nie podano. Trudno zatem stwierdzić aby uchybienie terminu w sprawie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku, skoro nie wiadomo nawet czy podjęła ona jakikolwiek wysiłek w tym kierunku. Naczelny Sąd Administracyjny daleki jest od bagatelizowania stanu córki pełnomocnika Skarżącego związanego z jej chorobą. Ma również świadomość emocji jakie mogą towarzyszyć ojcu w sytuacji obawy o życie najbliższej mu osoby. Dlatego z pewnością w sytuacji, gdy atak hiperglikemii córki byłby sytuacją nową dla tego pełnomocnika i wcześniej mu nieznaną, byłby powodem usprawiedliwiającym brak winy w uchybieniu terminu. Nie można jednak, w sytuacji gdy choroba córki i związane z nią przejściowe pogarszanie się stanu zdrowia, ma miejsce od kilku lat, usprawiedliwiać braku działań mających na celu ochronę interesów klientów. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.