II OW 135/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy z wniosku Wojewody [...] o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Wojewodą [...] a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia wniosku B.G. i H. G. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy L. z [...] października 1989 r., znak: [...] o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów postanawia: 1. odrzucić wniosek, 2. zwrócić Wojewodzie [...] ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego wpis od wniosku w kwocie 100 (sto) złotych. Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2017 r. Wojewoda [...]. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. poprzez wskazanie Kolegium jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku B. i H. małżonków G. z 1 grudnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy L. z [...] października 1989 r., znak: [...], o zatwierdzeniu projektu scalenia gruntów położonych na terenie wsi B., w części dotyczącej działek oznaczonych aktualnie numerami [...], ewentualnie o stwierdzenie, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Wojewoda [...] wskazał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. już wielokrotnie orzekało w niniejszej sprawie, a orzeczenia były kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, jak również przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie. W ostatnim orzeczeniu WSA w Lublinie (wyrok z 16.02.2017 r., sygn. akt II SA/Lu 912/16) uchylił decyzję SKO w L. z [...] czerwca 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ, wskazując okoliczności, które organ ma wziąć pod uwagę, prowadząc ponownie postępowanie administracyjne w tej sprawie. Z przepisów art. 153 p.p.s.a. jednoznacznie wynika, iż ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Tymczasem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło brak przesłanek do dalszego procedowania w przedmiotowej sprawie i decyzją z [...] września 2017 r. uchyliło w całości swoją decyzję z [...] kwietnia 2016 r. i umorzyło prowadzone postępowanie administracyjne, uznając się po 8 latach za organ niewłaściwy w sprawie. Jednocześnie przy piśmie z 20 września 2017 r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., wskazując na przepisy art. 65 § 1 k.p.a. oraz art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2013 r., poz. 1157) przekazał wniosek B. i H. G. do Wojewody [...]. Następnie pismem z 31 października 2017 r. zwrócił się o nadesłanie akt przedmiotowej sprawy, gdyż decyzja z [...] września 2017 r., została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewoda [...], odsyłając akta sprawy przy piśmie z 10 listopada 2017 r., jednocześnie zwrócił wniosek z 2009 r. B. i H. G., powołując się na przepisy art. 61 § 3 k.p.a. w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. przy piśmie z 22 listopada 2017 r. ponownie przesłał wniosek Wojewodzie, stojąc na stanowisku, iż SKO w L. nie jest organem właściwym w sprawie. Jednocześnie poinformował, że akta sprawy zostały przekazane wraz ze skargą na decyzję z [..] września 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewoda wskazał, że przepisy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów stanowią, że do postępowań administracyjnych dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 33 ust. 2 ustawy scaleniowej, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. przed dniem 16 października 2013 r. stosuje się przepisy dotychczasowe, wskazujące samorządowe kolegia odwoławcze, jako organy wyższego stopnia w sprawach z tego zakresu. Stanowisko takie podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie rozstrzygając inny spór kompetencyjny - postanowienie z 28 maja 2014 r., sygn. akt II OW 19/14. W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o wskazanie Wojewody [...] jako organu właściwego w sprawie. Kolegium zwróciło uwagę na przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r. o zmianie ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz. U. z 2003 r. Nr 178, poz.1749 z późn. ztn.). Zgodnie z wprowadzonymi zmianami art. 3 ust. 1 ustawy scaleniowej otrzymał następujące brzmienie: Postępowanie scaleniowe oraz zagospodarowanie poscaleniowe przeprowadza i wykonuje starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej, finansowane ze środków budżetu państwa z zastrzeżeniem ust. 5-7 oraz art. 4 ust. 2 i 3. Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda". Wskazane zmiany w sposób całkowicie odmienny od przepisów dotychczas obowiązujących (do dnia 16 października 2013 r.) ustanowiły organy powołane do rozstrzygania spraw z zakresu scalania i wymiany gruntów. Rozstrzyganie spraw w tej materii istotnie ma następować z zachowaniem dotychczas określonej procedury i taki jest sens przepisu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2013 r., wszakże postępowania objęte tą ustawą muszą prowadzić ustanowieni zmianami w ustawie o scalaniu i wymianie gruntów starostowie i wojewodowie, jako organy wyższej instancji. Zdaniem Kolegium, w świetle przepisów ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, zasadnicze znaczenie w rozstrzyganiu spraw z zakresu wskazanej materii ma nie data wszczęcia postępowania, na co powołuje się pełnomocnik wnioskodawcy, lecz - zgodnie z art. 33 ust. 2 tej ustawy - czasokres, jaki upłynął od dnia, w którym decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów stała się ostateczna. Zgodnie z tym przepisem do postępowań dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych, nie stosuje się art. 145-145b oraz art. 154-156 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli od dnia, w którym decyzja o zatwierdzeniu projekty scalenia lub wymiany gruntów stała się ostateczna, upłynęło 5 lat. Wobec powyższego Kolegium uznało za zasadne umorzyć prowadzone postępowanie w przedmiotowej (decyzją z dnia [...] września 2017 r.), gdyż uznało, iż brak jest przesłanek do dalszego procedowania w sprawie. Rozstrzygnięcie to nie zamyka wszakże drogi do rozpatrzenia wniosku przez organ właściwy w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory kompetencyjne i spory o właściwość, o których mowa w art. 4 p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, wnioskiem z dnia 27 listopada 2009 r. H. i B. G. zwrócili się o stwierdzenie nieważności, ewentualnie o stwierdzenie wydania z rażącym naruszeniem prawa decyzji scaleniowej Naczelnika Gminy L. z dnia [...] października 1989 r. w części dotyczącej scalenia działek o aktualnych numerach geodezyjnych [...]. W dacie wszczęcia tego postępowania organem właściwym w sprawie (organem wyższego stopnia) było Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., które prowadziło to postępowanie przez 8 lat. Prawomocnym wyrokiem z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 912/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] czerwca 2016 r. wydaną w tej sprawie i nakazał temu organowi ponowne rozpoznanie wniosku skarżących o ponowne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem wskazanych w uzasadnieniu tego wyroku zaleceń Sądu. Sąd administracyjny ma obowiązek badać z urzędu czy decyzja została wydana przez organ właściwy, gdyż jest to jedna z przesłanej stwierdzenia nieważności decyzji (art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uznał (w sposób dorozumiany), że decyzję wydał organ właściwy i nakazał temu organowi dalsze prowadzenie postępowania administracyjnego z uwzględnieniem wytycznych Sądu. Decyzją z dnia [...] września 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r. i umorzyło postępowanie objęte tą decyzją, stwierdzając, iż nie jest już organem właściwym w sprawie i sprawę tę powinien rozpatrzyć Wojewoda [...] W dniu 21 listopada 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga B. G. i H. G. na tę decyzję (sygn. akt II SA/Lu 1145/17). Następnie Wojewoda [...] - wnioskiem z dnia 15 grudnia 2017 r. - wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w L. poprzez wskazanie Kolegium jako organu właściwego do rozpatrzenia wniosku B. i H. małżonków G. z 1 grudnia 2009 r. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Naczelnika Gminy L. z [...] października 1989 r. Zostały więc wszczęte dwa postępowania sądowoadministracyjne, których przedmiotem jest rozstrzygnięcie, który ze wskazanych organów jest właściwy do rozpoznania wniosku B. i H. G. z 1 grudnia 2009 r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 września 2005 r., II OW 39/05 (publ. Centralna Baza orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego między samorządowym kolegium odwoławczym a organem administracji rządowej, w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) jest niedopuszczalny zarówno wówczas, gdy przed sądem administracyjnym toczy się sprawa ze skargi na postanowienie o przekazaniu sprawy lub została ona prawomocnie osądzona (art. 58 par. 1 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jak i wówczas gdy na postanowienie o przekazaniu sprawy wniesiono zażalenie w postępowaniu administracyjnym które zostało uwzględnione w ten sposób że organ wyższego stopnia postanowienie to uchylił (art. 58 par. 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wprawdzie w wyniku nowelizacji art. 65 § 1 k.p.a., która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. (ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. - Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18) nastąpiła zmiana formy prawnej, w jakiej następuje przekazanie podania do organu właściwego z postanowienia (na które przysługiwało zażalenie) na niezaskarżalne zawiadomienie, lecz istota procesowa problemu, który wystąpił w tej sprawie jest podobna. Przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie toczy się od 21 listopada 2017 r. sprawa ze skargi B. G. i H.G. na decyzję z dnia [...] września 2017 r., którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r. i umorzyło postępowanie objęte tą decyzją, stwierdzając, iż nie jest już organem właściwym w sprawie i sprawę tę powinien rozpatrzyć Wojewoda [....] (sygn. akt II SA/Lu 1145/17). Kwestia właściwości organu do rozpatrzenia tej sprawy będzie więc przedmiotem orzekania w sprawie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. Zatem późniejszy wniosek (z dnia 15 grudnia 2017 r.) o rozstrzygnięcie przez Naczelny Sąd Administracyjny sporu kompetencyjnego pomiędzy tymi samymi organami w tej samej sprawie administracyjnej jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W myśl art. 64 § 3 p.p.s.a do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. art. 58 § 1 pkt 4 w zw. z art. 64 § 3 w zw. z 15 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od wniosku orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.