I SA/Wa 483/18
WyrokWSA w Warszawie2018-06-26
Skład orzekający: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy nastąpiła zmiana stanu prawnego po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zmiana stanu prawnego po wydaniu decyzji organu pierwszej instancji, wprowadzająca dodatkowe przesłanki odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, wymagała od organu odwoławczego uwzględnienia nowych przepisów. Zakres wyjaśnienia stanu prawnego przekraczał możliwości organu odwoławczego wynikające z art. 136 k.p.a., co uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i zachowanie zasady dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości, która przeszła na własność gminy na mocy dekretu warszawskiego. Po stwierdzeniu nieważności wcześniejszego orzeczenia odmawiającego przyznania prawa własności czasowej, organ pierwszej instancji ustanowił prawo użytkowania wieczystego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na zmianę stanu prawnego i potrzebę wyjaśnienia kwestii związanych z prawami osób trzecich oraz nowymi przesłankami odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego. Strony postępowania wniosły sprzeciw od decyzji organu odwoławczego, kwestionując zasadność jej uchylenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu B. K., P. K., A. B., E. K. i M.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [....] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oddala sprzeciw
Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. M. od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy:
Nieruchomość położona w [...] przy ul. [...][...] oznaczona nr hip. [...], obecnie wchodzi w skład części działek ewidencyjnych nr [...] i [...]
z obrębu [...], znajdowała się na obszarze działania przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.) i z dniem jego wejścia w życie tj. dniem 21 listopada 1945 r. na podstawie art. 1 w/w dekretu przeszła na własność gminy m.st. Warszawy. Następnie zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r.
o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) wskazana wyżej nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.
Przedmiotowa nieruchomość stanowiła dawną własność M. i L. K. oraz w [...] części J. i M. W., co potwierdza zaświadczenie Sądu [...] w [...] z dnia [...] września 1948 r., nr [...]. Dawny właściciel w dniu [...] maja 1947 r. złożył wniosek o przyznanie mu prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Wniosek załatwiono odmownie orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w [....]
nr [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. stwierdzającym jednocześnie, że wszystkie budynki, fragmenty murów znajdujące się na gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. W uzasadnieniu orzeczenia podano jako przyczynę odmowy przeznaczenie terenu nieruchomości na cele użyteczności publicznej, co wg oceny organu administracji nie dawało się pogodzić z dalszym korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Orzeczenie nie stało się przedmiotem odwołania.
Dnia [...] stycznia 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w [....] wpłynął wniosek B. K., P. K., A. B., E. K. oraz M. B., następców prawnych dawnych właścicieli nieruchomości gruntowej, położonej w [...] przy ul. [...][...] oznaczonej nr hip. [...], o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Wniosek w imieniu w/w osób złożył pełnomocnik, radca prawny M. N.. Wnioskodawcy są spadkobiercami zmarłych M. i L. K. oraz J. i M. W..
Po przeprowadzeniu przepisanego prawem postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] stwierdziło nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej
w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. z powodu rażącego naruszenia nim prawa – art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W odniesieniu do działki gruntu nr [...] z obrębu [...] stanowiącej przedmiot własności Skarbu Państwa stwierdziło niewłaściwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do wydania decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że odmowa ustanowienia prawa wieczystego użytkowania nie była uzasadniona w sposób jaki wymagały przepisy dekretu, gdyż w ogóle nie wskazano przeznaczenia nieruchomości w konkretnym planie zagospodarowania przestrzennego. Powołano się wprawdzie na "prawomocny plan" ale nie podano jego danych umożliwiających identyfikację. Odmowa uwzględnienia wniosku dawnych właścicieli nieruchomości bezspornie nie odpowiada zdaniem organu kryteriom określonym w przepisach dekretu warszawskiego. W przedmiotowym orzeczeniu organ administracji nie wskazał na ustalenia jakiegokolwiek planu, nie ma też w aktach wypisu z tego planu. W dacie podjęcia orzeczenia dla terenu ul. [...] [...] obowiązywał plan ogólny zabudowania [...] zatwierdzony przez Ministerstwo Robót [....] z dnia [...] sierpnia 1931 r. Przewidywał on dla tego terenu zwarty sposób zabudowy budynkami cztero i pięciokondygnacyjnymi i powierzchnią zabudowy wynoszącą 70%. Wobec dokonanych ustaleń organ uznał za niezbędne wyeliminowanie wskazanej w sentencji części wadliwego orzeczenia administracyjnego z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jego nieważności.
Pismem z dnia [...] lipca 2015 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2015 r. J. M. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...]. Wnioskodawczyni wskazała, że w dniu [...] czerwca 2015 r. dowiedziała się
o sfałszowaniu dokumentów spadkowych. Z przedkładanych dotychczas dokumentów wynikało, że spadkobiercami M.G. była wyłącznie jej córka M. B. W rzeczywistości spadek po M. G. nabyły córki M. B. oraz J.M. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] wznowiło postępowanie zakończone ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. W ocenie Kolegium wniosek J. M. spełnił warunki formalne uzasadniające wszczęcie postępowania
w sprawie. Po przeprowadzeniu przepisanego prawem postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r.,
nr [...] na podstawie art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 k.p.a., stwierdziło, że wskazana wyżej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w [...] została wydana z naruszeniem prawa jednakże jej uchylenie nie jest możliwe, ponieważ od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło [...] lat. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż w toku postępowania zakończonego ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. strona, w osobie J. M., bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a), ponieważ decyzja ta nie została do niej skierowana. Biorąc jednak pod uwagę fakt, iż decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. została doręczona w 2012 r. zatem upłynął już przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. termin ograniczono się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa na podstawie art. 151 § 2 k.p.a.
Wobec stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 1952 r. należało rozpoznać wniosek dawnego właściciela z dnia [...] maja 1947 r. o przyznanie mu prawa własności czasowej, obecnie prawa użytkowania wieczystego, do gruntu nieruchomości.
W związku z tym, Prezydent [...], po rozpatrzeniu tego wniosku decyzją
z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] uregulowanego w księdze wieczystej
nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz: B. K. – do udziału wynoszącego [...] części, P. K. – do udziału wynoszącego [...] części, A. B. – do udziału wynoszącego [...] części, E. K.– do udziału wynoszącego [...] części, oraz M. B. – do udziału wynoszącego [...] części. Równocześnie decyzją tą ustalono czynsz symboliczny z tytułu prawa do gruntu opisanego wyżej w wysokości [...] zł netto płatny na konto Urzędu Dzielnicy [...] [...] z góry w terminie do dnia [...] marca każdego roku. Czynszu tego nie pobiera się za rok, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Po wydaniu tej decyzji wyszło na jaw, że strona, w osobie J. M. bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. W związku z tym radca prawny M. N. pełnomocnik B. K., P. K., A. B., E. K. oraz M. B. pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. zwrócił się o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej. Prezydent [...] wniosek ten potraktował jako odwołanie i w trybie tzw. samokontroli,
o której mowa w art. 132 k.p.a. decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. uchylił swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] i ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o powierzchni [...] m2 oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] uregulowanego
w księdze wieczystej nr [...] położonego w [...] przy ul. [...] na rzecz: B. K. – do udziału wynoszącego [...] części, P. K. – do udziału wynoszącego [...] części, A. B. – do udziału wynoszącego [...] części, E. K. – do udziału wynoszącego [...], M. B. – do udziału wynoszącego [...] części oraz J.M. – do udziału wynoszącego [...] części. Równocześnie decyzją tą ustalono czynsz symboliczny z tytułu prawa do gruntu opisanego wyżej w wysokości [...] zł netto płatny na konto Urzędu Dzielnicy [...] [...] z góry w terminie do dnia [...] marca każdego roku. Czynszu tego nie pobiera się za rok, w którym zostanie ustanowione prawo użytkowania wieczystego.
Od opisanej wyżej decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r., odwołanie wniosła J. M. wyrażając ogólne niezadowolenie z treści przyjętego rozstrzygnięcia. Strona wskazała, że dowiedziała się o sfałszowaniu dokumentów spadkowych. Zdaniem strony z przedkładanych dotychczas dokumentów wynikało, że spadkobiercami M. G. była wyłącznie jej córka M. B. W rzeczywistości spadek po M. G. nabyły córki: M. B. oraz J.M. Okoliczność ta zdaniem strony odwołującej się uzasadnia konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...].
Rozpoznając odwołanie organ podniósł, że na podstawie art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.; zwanego dalej "dekretem") wszystkie grunty na obszarze [...] przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy [...]. Zgodnie zaś art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące – uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej
z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną (obecnie użytkowanie wieczyste). Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić
z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania.
Biorąc pod uwagę opisane wyżej przesłanki weryfikacja wniosku przebiegła pomyślnie co skutkowało ustanowieniem na rzecz zainteresowanych na 99 lat prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) do przedmiotowej nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego nie przesądzając definitywnie treści ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, decyzja organu pierwszej instancji wydaje się przedwczesna. Po pierwsze, organ pierwszej instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie nie wyjaśnił jaki jest stan prawny przedmiotowej nieruchomości,
w szczególności, czy nie przysługują do niej prawa osobom trzecim. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego możliwe jest korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli.
Po drugie, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji, a przed rozpatrzeniem niniejszej sprawy doszło do zmiany stanu prawnego. Mianowicie z dniem 17 września 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U.
z 2016 r., poz. 1271). Nowelizacja wprowadziła dodatkowe przesłanki odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego w sprawach toczących się w trybie przepisów dekretu. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy do spraw wszczętych
i niezakończonych stosuje się przepisy niniejszej ustawy. Zatem zgodnie z art. 214a pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 2147), zwanej dalej jako "u.g.n.", można odmówić ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz poprzedniego właściciela gruntu w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 tego dekretu, także ze względu na przeznaczenie lub wykorzystywanie na cele określone w art. 6 u.g.n. Zgodnie zaś z treścią art. 6 pkt 6 u.g.n. celami publicznymi w rozumieniu ustawy m.in. są budowa i utrzymywanie pomieszczeń dla urzędów organów władzy, administracji, sądów i prokuratur, państwowych szkół wyższych, szkół publicznych, państwowych lub samorządowych instytucji kultury w rozumieniu przepisów o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej, a także publicznych: obiektów ochrony zdrowia, przedszkoli, domów opieki społecznej, placówek opiekuńczo-wychowawczych, obiektów sportowych. Dalej w art. 214a pkt 2-5 u.gn.n. przewidziano dalsze przesłanki odmowy takie jak: sprzedaż lub oddanie w użytkowanie wieczyste na rzecz osób trzecich; zabudowę przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego dokonaną po dniu wejścia w życie dekretu, której wartość przenosi znacznie wartość zajętego na ten cel gruntu; odbudowę lub remont, dokonany ze środków publicznych, budynków,
o których mowa w art. 5 dekretu, zniszczonych w latach 1939-1945 więcej niż w 66%; brak możliwości dokonania zgodnego z prawem i ładem przestrzennym podziału nieruchomości, której jedynie cześć jest przedmiotem roszczenia określonego w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu. W konsekwencji należy również zweryfikować stan prawny i faktyczny przedmiotowej nieruchomości także pod kątem występowania przesłanek podkreślonych art. 214a u.g.n.
Zachodzą zatem zdaniem organu podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji uwzględni przedstawione stanowisko organu odwoławczego i wyda stosowne orzeczenie.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli B. K., P. K., A. K., E. K. i M. B. zarzucając jej naruszenie:
1) art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uchylenie decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przed organem I instancji;
2) art. 136 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie przeprowadzenia z urzędu uzupełniającego postępowania dowodowego, w sytuacji gdy organ uznał, iż nie został dostatecznie wyjaśniony stan prawny nieruchomości, a w szczególności, czy nie przysługują do niej prawa osobom trzecim;
3) art. 77 § 4 k.p.a. poprzez pominięcie faktów powszechnie znanych, tj. stanu prawnego nieruchomości wynikającego z wpisów jawnych, uwidocznionych
w księdze wieczystej [...]
wnosząc o jej uchylenie.
W uzasadnieniu podniesiono między innymi, że z rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] nie sposób się zgodzić, gdyż rozstrzygnięcie Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nie wykazuje uchybień wskazywanych przez organ II instancji. Zdaniem skarżących stan prawny przedmiotowej nieruchomości jest całkowicie jasny i nie budzi najmniejszych wątpliwości. Niezrozumiała jest więc wątpliwość Samorządowego Kolegium Odwoławczego odnośnie rzekomych praw osób trzecich.
Gdyby nawet uznać, iż stan prawny przedmiotowej nieruchomości nie został dostatecznie wyjaśniony w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w myśl przepisu art. 136 k.p.a. powinno było przeprowadzić z urzędu uzupełniające postępowanie dowodowe. Mając na uwadze, iż przedmiotowa nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą, z którą każdy w dowolnej chwili może się zapoznać, było to bardzo proste. Można nawet stwierdzić, iż stan prawny nieruchomości uwidoczniony w ogólnie dostępnej księdze wieczystej, jest faktem powszechnie znanym i jako taki powinien być wzięty pod uwagę przez organ.
Z cała pewnością, wątpliwości podniesione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uprawniały do zastosowania przepisu art. 138 § 2 k.p.a. i przekazania sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Zdaniem skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w ogóle nie wskazało które przepisy zostały rzekomo naruszone przez organ I instancji. Trudno przecież uznać, że Prezydent [...] naruszył przepisy art. 214a ustawy
o gospodarce nieruchomościami, które nie obowiązywały w dniu wydania decyzji
nr [...].
Reasumując skarżący stwierdzili, iż decyzja organu I instancji nie została wydana
z naruszeniem przepisów postępowania, a po drugie ewentualnie konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy nie ma ich zdaniem istotnego wpływu na jej rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na sprzeciw organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone
w zaskarżonej decyzji i wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2017, poz. 935), dalej "ustawa nowelizująca" lub "nowela", która wprowadziła zmiany między innymi do P.p.s.a. Zgodnie z art. 9 pkt 7 ustawy nowelizującej, w dziale III ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi po rozdziale 3 dodaje się rozdział 3a o tytule "Sprzeciw od decyzji". W myśl nowowprowadzonego art. 64a od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw.
Postępowanie w przedmiocie sprzeciwu znacznie uproszczono, bowiem organ administracji nie musi udzielać odpowiedzi na skargę (art. 64c § 4), w postępowaniu przed sądem nie biorą udziału uczestnicy, a jedynie strona skarżąca i organ, który wydał zaskarżoną decyzję (art. 64b § 3), sąd rozpoznaje w większości sprawy na posiedzeniu niejawnym (art. 64d § 1). Skróceniu uległy też terminy procesowe: sprzeciw wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji (art. 64c § 1), organ który wydał zaskarżoną decyzję, przekazuje sprzeciw od decyzji sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy w terminie czternastu dni od dnia jego otrzymania (art. 64c § 4), a sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1).
Według nowego brzmienia przepisów p.p.s.a. Sąd rozpoznając sprzeciw od decyzji, ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Uwzględniając sprzeciw od decyzji, Sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji Sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Poddając ocenie legalność zaskarżonej decyzji Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie doszedł do przekonania, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego
2018 r. odpowiada prawu.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest zasadność zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. W myśl tego artykułu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję
w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zakres kontroli instancyjnej przyznany organowi odwoławczemu jest szeroki
i obejmuje badanie prawidłowości zaskarżonej decyzji pod względem prawnym
i faktycznym.
Konieczność uzupełnienia dowodów nie jest sama w sobie wystarczającą przesłanką do kasacji decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Przeprowadzenie dowodu lub kilku dowodów mieści się bowiem w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 k.p.a.), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Wydanie decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji jest zatem wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (por. II OSK 633/05).
Jednak w rozpoznawanej sprawie Sąd w pełni podziela stanowisko organu. Przed rozpoznaniem odwołania od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nastąpiła bowiem zmiana stanu prawnego, który organ odwoławczy musiał uwzględnić. Mianowicie z dniem 17 września 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 25 czerwca
2015 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy Kodeks Rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2016, poz. 1271). Nowelizacja powyższa wprowadziła dodatkowe przesłanki odmowy ustanowienia użytkowania wieczystego w sprawach toczących się w trybie dekretu warszawskiego. Zgodnie z art. 3 powyższej ustawy do spraw wszczętych i niezakończonych (a taka jest przedmiotowa sprawa) stosuje się przepisy tej ustawy. W konsekwencji zakres wyjaśnienia stanu prawnego spornej nieruchomości (czy nie przysługują do niej prawa osobom trzecim, wyjaśnienie przesłanek określonych w art. 214a u.g.n.) jest bardzo obszerny i przekracza możliwości organu wynikające z art. 136 k.p.a. Istotnym jest także zachowanie zasady dwuinstancyjności. Dlatego też Sąd uznał, że zarzuty podniesione w sprzeciwie tj. naruszenie przez organ art. 138 § 2 k.p.a., art. 136 § 1 k.p.a. i art. 77 § 4 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie.
Z powyższych względów organ odwoławczy był nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobligowany do uchylenia decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2016 r. na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z zaleceniami poczynienia wyżej wskazanych merytorycznych ustaleń co do stanu prawnego spornej nieruchomości.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło